18/06/2026
Na de afloop van Blind gekocht doken dit seizoen twee crowdfundings op voor de deelnemers. Eentje voor alleenstaande mama Nicky, die geen lening kon krijgen en dus de droom van haar eigen huis in rook zag opgaan. En eentje voor de ouders van baby Gloria, die onderzoek willen doen naar de ziekte waaraan hun dochtertje lijdt. Dan is er nog dat andere vastgoedprogramma, Huis gemaakt, waarin de drie verliezende koppels een crowdfunding hebben lopen om alsnog het huis te kunnen kopen waarin ze maanden gezwoegd hebben. Zo komt de teller van de inzamelacties – die na een tv-présence afgevuurd worden – op vijf te staan, in slechts twee weken tijd.
Opvallend is dat die inzamelacties dit keer wat blijven steken. Nicky haalde wel nog 20.000 euro op met hulp van presentator Jani Kazaltzis. Maar twee koppels uit Huis gemaakt halen geen 5.000 euro binnen. Bij vorige seizoenen, in 2022, had een koppel al na één dag 14.000 euro opgehaald. Het jaar daarvoor ging het om het gigantische bedrag van 125.000 euro.
Dat deelnemers dit seizoen minder ‘reclame maken’ voor de acties, kan verklaren waarom de magie van crowdfunding lijkt te zijn uitgewerkt. LBI lid Vera Hoorens, professor Sociale Psychologie aan de KU Leuven, ziet nog andere. “Wij mensen leven makkelijk mee met wat we noemen ‘het unieke slachtoffer’. Toen de eerste acties gelanceerd werden, was het nog nieuw. We dachten: er is één koppel of één persoon met een tegenslag en die willen we helpen. Wie nu een actie lanceert, is al een van de velen. Als we het gevoel hebben dat het om een hele groep gaat, allemaal met hetzelfde probleem, leven we minder mee en voelen we ons minder aangesproken.”
Die veelvuldigheid kan de schenker doen denken aan belangenvermenging. Hoorens: “Mensen krijgen na enkele seizoenen misschien het gevoel dat kandidaten gerekend hebben op een crowdfunding. Dat kan absoluut onwaar zijn, maar is een perceptie die maakt dat mensen zulke acties minder sympathiek of spontaan vinden dan wanneer een verwante persoon in de bres springt voor iemand die in de put zit, geheel belangeloos. In onze samenleving wordt altruïsme heel erg gewaardeerd. Juist dat maakt ons allergisch voor situaties waarin het, terecht of niet, lijkt alsof iemand een berekend soort eigenbelang laat doorgaan voor altruïsme.”
Ook de snelle opeenvolging van beide programma’s speelt misschien een negatieve rol. “De twee formats worden door ons in dezelfde categorie geplaatst onder ‘vastgoed-tv’. Als het gevoel heerst dat kandidaten in die categorie het onderste uit de kan halen, kan dat afslaan op de bereidheid van mensen. Ook afgunst kan meespelen. Kandidaten krijgen al de kans op een huis tegen een minder realistisch budget dan op de reguliere markt, en vragen er daarna nog iets bovenop.”
Er leek afgelopen tijd een turbo te staan op crowdfundings. Maar elk jaar tonen schenkers zich minder gul. Is de magie er stilaan af? “Als we het gevoel hebben dat het om een hele groep gaat, leven we minder mee.”
