27/10/2018
Ikigai, Waar kom jij ’s morgens je bed voor uit ?
In de supermarkt op een boekje gebotst dat het right in your face over de grote dingen des levens heeft. Ikigai, Het Japanse geheim voor een lang en gelukkig leven, uitgegeven bij Meulenhoff in 2016. Daar kom ik dus mijn bed voor uit.
Stel je voor: er zou dus een geheim zijn dat ik nog niet ken. Het is blijkbaar mogelijk om zowel lang én gelukkig te leven. Als je je IKIGAI vindt, dan ben je er uiteindelijk… Dan weet je waarom en waarvoor je het allemaal doet.
Alle gekheid op een stokje. Ook dit boekje is er een waarin een theorietje gepromoot wordt, waarin we allemaal aangespoord worden om het nog beter te doen en overal zingeving in te vinden. Het is een mooi verhaaltje over een provincie in Japan waar mensen heel oud worden, actief blijven en vooral voor hun gemeenschap een heel specifieke rol opnemen.
Coaching komt steeds vaker neer op puur vermarkten, het vinden van een toverformule om nog meer en nog beter aan te kunnen in ons al super-neurotisch bestaan. Zingeving als brandstof om het nog net iets beter en langer aan te kunnen…
Niet ‘hoera’ maar ‘aha’
Maar nu los van dat neurotische, van dat ‘eeuwige nog beter moeten doen’: in de tekening op de achterflap zit er misschien echt wel een tool waarmee je gemakkelijk een overzicht krijgt. Iets dat je zou kunnen gebruiken als het niet helemaal lekker loopt en je toch een stap verder wil.
In deze tool kan je makkelijk de verbanden en overgangen zien van het ene coaching-topic naar het andere. Dat je bijvoorbeeld iets graag kan doen, zonder dat de skills aanwezig zijn, … Of dat passie ook maar is wat het is, als je er je boterham niet mee kan verdienen. De samenhang is overzichtelijk.
Maar vooral die 4 niet ingevulde vlakken intrigeren mij. Ik ga dan ook op verder op zoek en vind een tekening:
Delight and fullness, but no wealth
Als je op het kruispunt zit van wat je graag doet, waar je goed in bent, waar de wereld nood aan heeft (midden tussen passie en missie), maar je wordt er niet voldoende voor betaald, dan is er het gevoel van volheid, verrukking, maar geraak je financieel niet verder. Ik denk dat mensen die bezig zijn met pionieren, innovatie, ‘gazelle’ spelen, zich hierin kunnen herkennen. Jezelf door-ontwikkelen is iets anders dan loskomen van een praktische realiteit, hoe aantrekkelijk ook.
Excitement and complacency, but sense of uncertainty
Bezig zijn met roeping, missie, gecombineerd met een bezigheid waarvoor je goed betaald wordt, is bijzonder respectabel en tegelijk ook heel mentaal. Je komt los te staan van je ervaring, van wat je goed kan (in de hand houden). De mentale constructie danst dominant in je hoofd en maakt je onzeker. Ik herken hier bijvoorbeeld de groeifase van veel ondernemers in. Van specialist in het maken van …, word je manager, moet je bezig zijn met alles rondom het werk. Structureren, organiseren doet je loskomen van wat je graag doet. Uiteindelijk word je ondernemer omdat je iets graag doet en goed kan, en dan besteed je je tijd aan allemaal andere dingen.
Comfortable, but feeling of emptiness
Als wat je doet niet aansluit op wat je echt graag doet, dan zit je zoals heel veel mensen in een comfortzone, en werpt het gevoel van leegheid een schaduw over wat je doet. Maar veranderen is vaak toch zo moeilijk ! De zekerheid van iets dat negatief op je inwerkt, blijft een zekerheid. Het grote probleem is dat we als mensen veel te sterk zijn. We kunnen zodanig veel dragen tot het breekt. Het is makkelijk om te zeggen dat we bewuster moeten omgaan met wat goed voor ons is, en zorg moeten dragen voor de eigen persoon –omdat niemand anders het voor je gaat doen.
Satisfaction, but feeling of uselessness
Inzetten op iets waar de wereld niet staat op te wachten, kan de liefhebber tijdelijk voldoening geven. Hoe je het ook graag anders ziet, we leven niet alleen. Het is pas als anderen het ook als zinvol ervaren dat we ‘goed bezig’ zijn. Zingeving komt niet vanuit onszelf maar heeft te maken met feedback, resonantie, serendipiteit, … , familie. Zingeving is voor een groot deel ‘cadeau’.
Een mild mensbeeld
Wat ik in deze tekening terugvind, is een makkelijke aansluiting om het met de coachee over de dingen te hebben en over de samenhang tussen verschillende aspecten.
Heel dicht bij de kern, bij de IKIGAI, de raison d’être, liggen ook wezenlijke pijnpunten. En dat lijkt me in het echte leven ook zo te zijn. Heel dicht bij het mooie ligt veel dat we niet (willen) zien.
Ik vergelijk het even met een beursstand: deze wil sterk uitdrukking geven van al wat er mooi en waardevol is, voor een korte, intense periode in de spotlights. Wat allemaal onder de verf zit, waar de kabels zijn verborgen, waarover gevloekt is tijdens de opbouw, … zit allemaal netjes verborgen. Maar geen mooie stand, zonder het uitlichten van wat mooi is en het verbergen van wat niet mooi is. Dat hangt samen.
In die zin zit er voor mij ook een waarschuwing in verborgen. Al te veel gaat coaching en ondernemen over het uitlichten van doelen, het nastreven van meer, het nog meer aankunnen. Op het moment dat we voor onszelf dit helemaal in de spotlights zetten, ons ‘committen’, dan is er misschien evenveel dat onderbelicht zit door te werken.
Ik pleit voor een heel mild mensbeeld, waar een samenhang is tussen de 4 elementen. Deze samenhang mag en kan heel veel verschillende vormen aannemen. Even essentieel is de samenhang met de 4 elementen dichtbij de IKIGAI: hoe gaan we daar mee om?
En of je nu wel of niet weet waarvoor je eigenlijk ’s morgens je bed uitkomt, misschien dit: bewuster omgaan met het eigen mens-zijn is een hele opdracht. Een opdracht die delicaat is en uitersten verbindt: kracht en kwetsbaarheid, verbinding en zelfverwerkelijking, … spotlights en de schaduw. Enkel theorietjes uit de supermarkt alleen doen het niet.
Bart Schollaert (°1973) is filosoof, ondernemer, erkend bemiddelaar en professionele coach.
