CAVA-Universiteitsarchief VUB

🔍 Zomerreeks Humanistisch Sculpturenpark: De Stap

Een stap vooruit. Een sprong in het onbekende. Een engagement voor de toekomst.
De Stap verwijst naar de vrijdenkers die mee aan de basis lagen van de VUB en hun blijvende inzet voor Vrij Onderzoek. Tegelijk staat het beeld symbool voor iedereen die vandaag de vrijzinnige waarden van onze universiteit mee vormgeeft.

Voor veel studenten roept de sculptuur misschien een herkenbaar gevoel op: de stap naar een nieuwe opleiding, nieuwe mensen en nieuwe uitdagingen. Wat begint als onzekerheid, groeit uit tot kennis en inzicht. Niet toevallig sluit dat aan bij het VUB-motto: Scientia Vincere Tenebras – door kennis de duisternis overwinnen.

Kunstenaar Bilquin zelf gaf het werk een meer filosofische invulling. Volgens hem zet een mens duizenden zinloze stappen om uiteindelijk één betekenisvolle stap te zetten – om vervolgens te beseffen dat ook die misschien zinloos was. Die zoektocht naar verandering, betekenis en menselijkheid loopt als een rode draad doorheen zijn oeuvre.

Het beeld werd in 2001 vervaardigd en stond jarenlang in de tuin van de kunstenaar. Sinds 2019 heeft De Stap een plaats op onze campus, waar het bezoekers uitnodigt om stil te staan bij hun eigen volgende stap.

Met trots verwelkomt CAVA het digitale archief van de European Humanist Federation (EHF) in zijn collectie.

De EHF was jarenlang een belangrijke Europese koepelorganisatie voor humanistische, vrijzinnige en niet-confessionele organisaties. Vanuit Brussel werkte ze tussen 1991 en 2022 rond thema’s als vrijheid van denken, mensenrechten, gelijkheid, secularisme en de verdediging van een open, democratische samenleving.

De overdracht van dit digitale archief betekent een belangrijke internationale verrijking van de CAVA-collectie. Ze maakt het mogelijk om de recente geschiedenis van het vrijzinnig humanisme en de rol van België erin, beter te begrijpen. Na verwerking zal het archief raadpleegbaar zijn bij CAVA.

Met deze aanwinst versterkt CAVA zijn rol als bewaarplaats voor vrijzinnig humanistisch erfgoed — niet alleen in Vlaanderen en Brussel, maar ook in een bredere Europese context.

☀️ Zomerreeks Humanistisch Sculpturenpark: Fin de Siècle

Op het eerste gezicht lijkt het misschien een zonnewijzer. Maar schijn bedriegt.

Met Fin de Siècle brengt kunstenaar Bart Soubry een ode aan het oudste gereedschap van de beeldhouwer: de beitel. Opvallend genoeg is die hier niet uit metaal gemaakt, maar uit... steen. Een subtiele knipoog naar het ambacht, waarbij het gereedschap wordt uitgebeeld in het materiaal dat het normaal net bewerkt.

De sculptuur bestaat uit 29 met de hand gehouwen elementen in Jurasteen. De centrale stenen beitel lijkt nog gedeeltelijk verborgen in de ruwe steen, terwijl de brokstukken errond verwijzen naar het langdurige proces van uithakken en vormgeven. Voor Soubry is beeldhouwen meer dan techniek: het is een proces van bezinning, geduld en introspectie.

Sinds 2000 nodigt Fin de Siècle bezoekers op de VUB-campus uit om even stil te staan – bij het kunstwerk, bij elkaar of bij zichzelf.

💬 Had jij er ook een zonnewijzer in gezien?

☀️ Zomerreeks Humanistisch Sculpturenpark: Libertad I & II

De sculpturen Libertad I & II van Camiel Van Breedam nodigen uit om stil te staan bij vrijheid, openheid en menselijkheid.

De roestige ‘vensters’, opgebouwd uit recuperatiemateriaal en metaal, symboliseren de grens tussen binnen en buiten. Zijn ze een afsluiting van de wereld, zoals tralies of muren? Of juist een uitnodiging om met een open blik naar anderen te kijken? 👀

Met zijn assemblagekunst gaf Van Breedam afgedankte objecten een nieuw leven én een nieuwe betekenis. Zijn werk vormt tegelijk een kritische reflectie op wegwerpcultuur, ongelijkheid en uitsluiting — thema’s die vandaag nog altijd brandend actueel zijn.

🗿 Zomerreeks Humanistisch Sculpturenpark: Carotte

Wat vertelt een steen van 350 miljoen jaar oud ons over onszelf?

Met Carotte brengt kunstenaar en architect Jos Delbroek een fascinerende ontmoeting tot stand tussen geologische tijd en menselijke vergankelijkheid. De sculptuur bestaat uit Belgische rode marmer uit de steengroeve van Philippeville en draagt de sporen van het ontginningsproces rechtstreeks in zich.

De cilindervormige steen – de "carotte" – verwijst naar de boorkern die ontstaat tijdens het boren in de groeve. Ook de kubusvormige steen toont de kenmerken van de ontginning, met markante verticale groeven die het verhaal van zijn ontstaan zichtbaar maken.

Voor Delbroek is de steengroeve meer dan een bron van materiaal: ze vormt een rode draad doorheen zijn werk als kunstenaar én architect. In Carotte nodigt hij ons uit stil te staan bij de immense tijdsspanne die deze stenen hebben doorlopen. Wat ooit levende materie was, werd door geologische processen omgevormd tot steen – onveranderlijk, anorganisch en gevuld met fossiele sporen van een ver verleden.

De confrontatie met deze ruwe steen herinnert ons eraan dat menselijke tijd slechts een ogenblik is in vergelijking met de geschiedenis van de aarde.

📍 Carotte maakte oorspronkelijk deel uit van de tentoonstelling Mens en Symbool (1993) in Bredene. Sinds 1995 heeft het werk een vaste plek op de VUB-campus, waar het werd ingehuldigd tijdens het 25-jarig bestaan van de universiteit.

Op 7 juli konden we oud-VUB-rector Benjamin Van Camp strikken voor een interview naar aanleiding van de komende 50e verjaardag van het UZ Brussel en de VUB-campus Jette.

Heb jij ook een interessant verhaal over het UZ en de VUB-campus in Jette? Met het oog op de realisatie van een podcast, zijn we nog steeds op zoek naar verhalen van mensen die in uiteenlopende rollen (patiënt, personeelslid, vrijwilliger, student of betrokkene) betrokken waren bij de 50-jarige geschiedenis van het UZ en de VUB-campus.

👉 Mail ons ([email protected]) of bel ons op het nummer 02 629 24 34.

🔥 Zomerreeks Humanistisch Sculpturenpark: Memorial Tiananmen

Een krachtig en aangrijpend beeld: de fakkel van het Memorial Tiananmen van Lin Yang-Cai. Deze koperen sculptuur herdenkt de slachtoffers van de nacht van 3 op 4 juni 1989, toen het Chinese leger de studentenprotesten op het Tiananmenplein in Peking met geweld neersloeg.

Wat begon als een vreedzame roep om democratie en hervorming, eindigde in een tragedie die tot op vandaag wordt verzwegen. Tijdens de bezetting bouwden demonstranten zelfs een eigen Vrijheidsbeeld — een symbool van hoop dat voortleeft in deze sculptuur.

Sinds 1990 staat het Memorial op de VUB-campus als blijvend eerbetoon aan vrijheid van meningsuiting en democratische waarden. De fakkel verwijst naar het iconische symbool van vrijheid, terwijl de gedenkplaat een vers van dichter Bei Dao draagt.

Dit werk kwam tot stand dankzij de inzet van studenten en organisaties die, via solidariteit en engagement, dit monument mogelijk maakten.

🕊️ Een plek van herinnering. Een oproep tot waakzaamheid. Een symbool van vrijheid.

Het Vrijzinnig Jongerenontmoetingscentrum De Kim is een typisch product van de jaren 1960. Op dat moment leeft het idee dat de jeugd er slecht aan toe is. Men gaat op zoek naar andere vormen van jeugdwerk en vindt een oplossing in de oprichting van jeugdhuizen.
Ook de Oostendse vrijzinnige gemeenschap speurt vanaf 1963 naar een oplossing voor wat zij het 'acute vraagstuk van de jeugdcriminaliteit' noemen. Op 2 november 1963 openen ze het vrijzinnig jeugdtehuis La Casa.
Eind jaren 1960 ruilt men de naam 'La Casa' voor 'De Kim' en nemen ze hun intrek in de kelder van de nieuwe woontoren 'Europacentrum'. De opening volgt op 5 juli 1969.

Wil je meer weten over de unieke verhalen van de vrijzinnige centra in Vlaanderen en Brussel? Lees er alles over in het boek "Ongelooflijke Ontmoetingen": https://vubgadgets.ccvshop.be/boek-ongelooflijke-onmoetingen

🌞 De zomervakantie is officieel begonnen! Tijd voor avontuur, ontspanning en onvergetelijke herinneringen.

In het archief doken we terug naar de zomer van 2005. Toen trokken 6- tot 12-jarigen samen met de humanistische jongeren op kindervakantie. Het thema van de julieditie? "Reis rond de wereld". 🌍 Met een flinke dosis verbeelding maakten de kinderen kennis met verschillende culturen, spelletjes en activiteiten, zonder België te hoeven verlaten.

Twintig jaar later is één ding niet veranderd: zomervakanties zijn momenten waarop vriendschappen ontstaan, nieuwsgierigheid wordt geprikkeld en herinneringen voor het leven worden gemaakt.

Fijne zomervakantie gewenst aan iedereen! ☀️

✨ Zomerreeks Humanistisch Sculpturenpark: Enkidoe

Voor zijn bronzen sculptuur Enkidoe liet beeldhouwer Paul Van Gysegem zich inspireren door het gelijknamige personage uit het eeuwenoude Gilgamesj-epos. Dit verhaal, afkomstig uit de Sumerische beschaving, behoort tot de oudste literaire werken ter wereld en vertelt een tijdloos verhaal over vriendschap, strijd en sterfelijkheid.

Enkidoe staat symbool voor wilde kracht, jeugdige spontaniteit en de intense band tussen twee tegenpolen. In het epos groeit hij – na een eerste confrontatie – uit tot de trouwe metgezel van koning Gilgamesj. Samen trotseren ze goden en gaan ze op zoek naar het eeuwige leven, een queeste die hen uiteindelijk confronteert met hun eigen grenzen.

Van Gysegem vertaalt dit verhaal naar een universeel menselijke strijd: die tussen het najagen van onbereikbare idealen en het omgaan met falen. Volgens de kunstenaar ligt de betekenis van het leven niet in de overwinning, maar in de strijd zelf.

De sculptuur kreeg in 1985 een plaats op de VUB-campus, ter gelegenheid van het 15-jarig bestaan van de universiteit en werd zo de tweede sculptuur van het humanistisch sculpturenpark.

📍 Ontdek Enkidoe op de campus en laat je meevoeren door dit eeuwenoude verhaal in een hedendaagse vorm.