Hormonenwijzer door Leen-Marie Reynvoet

𝗠𝗘𝗡𝗢𝗣𝗔𝗨𝗭𝗘 𝗘𝗡 𝗛𝗘𝗥𝗦𝗘𝗡𝗚𝗘𝗭𝗢𝗡𝗗𝗛𝗘𝗜𝗗: 𝗛𝗢𝗥𝗠𝗢𝗡𝗘𝗡, 𝗖𝗢𝗚𝗡𝗜𝗧𝗜𝗘 𝗘𝗡 𝗡𝗘𝗨𝗥𝗢𝗟𝗢𝗚𝗜𝗦𝗖𝗛𝗘 𝗔𝗔𝗡𝗗𝗢𝗘𝗡𝗜𝗡𝗚𝗘𝗡

Dit overzichtsartikel in Nature Reviews Neurology gaat over wat er tijdens de menopauze in de hersenen kan veranderen en welke rol hormonen daarbij spelen.

De auteurs bespreken brain fog, slaap, opvliegers, oestrogeen, progesteron en testosteron, maar ook Alzheimer, Parkinson, MS, migraine, epilepsie, beroerte en hormoonsuppletietherapie (HST).

Ongeveer 2 op de 3 vrouwen melden cognitieve veranderingen tijdens de menopauzale overgang.

・・・・・・・・・・

𝗕𝗥𝗔𝗜𝗡 𝗙𝗢𝗚 𝗘𝗡 𝗚𝗘𝗛𝗘𝗨𝗚𝗘𝗡

Tijdens de perimenopauze kunnen vrouwen last krijgen van:

▪️ woorden moeilijker vinden
▪️ vergeetachtigheid
▪️ concentratieproblemen
▪️ problemen met werk- en verbaal geheugen
▪️ brain fog

Slechte slaap, opvliegers, stress, angst en depressieve klachten kunnen deze problemen versterken. Op gewone cognitieve tests kunnen vrouwen ondertussen nog normaal scoren.

・・・・・・・・・・

𝗢𝗘𝗦𝗧𝗥𝗢𝗚𝗘𝗘𝗡 𝗘𝗡 𝗗𝗘 𝗛𝗘𝗥𝗦𝗘𝗡𝗘𝗡

Oestrogeen doet veel meer dan de menstruatiecyclus regelen. Vooral dieronderzoek laat zien dat het in de hersenen betrokken is bij:

▪️ leren en geheugen
▪️ communicatie tussen zenuwcellen
▪️ bescherming van zenuwcellen
▪️ ontstekings- en immuunprocessen
▪️ energieproductie in hersencellen.

Oestrogeen helpt mitochondriën — de energiecentrales van onze cellen — bij de productie van ATP, de energie die cellen nodig hebben om te functioneren.

・・・・・・・・・・

𝗢𝗘𝗦𝗧𝗥𝗢𝗚𝗘𝗘𝗡, 𝗧𝗔𝗨 𝗘𝗡 𝗔𝗟𝗭𝗛𝗘𝗜𝗠𝗘𝗥

Estradiol kan ook autofagie stimuleren: het natuurlijke opruimsysteem waarmee een cel beschadigde of overbodige onderdelen afbreekt.

In experimenteel onderzoek kan dit helpen bij het opruimen van tau, een eiwit dat zich bij Alzheimer abnormaal kan opstapelen.

・・・・・・・・・・

𝗧𝗘𝗦𝗧𝗢𝗦𝗧𝗘𝗥𝗢𝗡 𝗘𝗡 𝗗𝗘 𝗛𝗘𝗥𝗦𝗘𝗡𝗘𝗡

Ook testosteron speelt een rol in de vrouwelijke hersenen.

In dieronderzoek kan testosteron:

▪️ de overleving van zenuwcellen ondersteunen
▪️ de vorming en overleving van nieuwe zenuwcellen in de hippocampus bevorderen
▪️ de MAPK-signaalroute activeren: een communicatieroute in cellen die onder andere processen voor de overleving en ontwikkeling van zenuwcellen aanstuurt.

Testosteron kan rechtstreeks werken of in de hersenen via aromatase worden omgezet in estradiol.

De auteurs benadrukken dat testosteron bij vrouwen veel minder onderzocht is dan oestrogeen.

・・・・・・・・・・

𝗢𝗢𝗞 𝗡𝗔 𝗗𝗘 𝗠𝗘𝗡𝗢𝗣𝗔𝗨𝗭𝗘 𝗜𝗦 𝗘𝗥 𝗢𝗘𝗦𝗧𝗥𝗢𝗚𝗘𝗘𝗡

Na de menopauze stopt de productie van oestrogenen niet volledig.

▪️ De hersenen kunnen lokaal estradiol maken.
▪️ Androgenen kunnen worden omgezet in estradiol.
▪️ Vetweefsel produceert oestron.
▪️ Oestron kan worden omgezet in estradiol.

Een hormoonwaarde in het bloed vertelt daarom niet noodzakelijk precies wat er in de hersenen gebeurt.

・・・・・・・・・・

𝗣𝗥𝗢𝗚𝗘𝗦𝗧𝗘𝗥𝗢𝗡

Progesteron is eveneens een neuroactief hormoon, maar de effecten op de hersenen worden in dit artikel veel minder uitgebreid besproken.

Bij epilepsie kan de verhouding tussen oestrogeen en progesteron mogelijk invloed hebben op de gevoeligheid voor aanvallen.

Bij HST beschermt progesteron/progestageen bij vrouwen met een baarmoeder het baarmoederslijmvlies tegen overstimulatie door oestrogeen.

・・・・・・・・・・

𝗩𝗥𝗢𝗘𝗚𝗘 𝗢𝗙 𝗖𝗛𝗜𝗥𝗨𝗥𝗚𝗜𝗦𝗖𝗛𝗘 𝗠𝗘𝗡𝗢𝗣𝗔𝗨𝗭𝗘

Een vroege menopauze wordt in onderzoek in verband gebracht met meer cognitieve achteruitgang en een hoger risico op sommige neurologische aandoeningen.

Bij een chirurgische menopauze vóór 45 jaar werd in een van de besproken studies ongeveer 70% meer relatief risico op latere dementie gevonden.

Bij verwijdering van beide eierstokken valt niet alleen de ovariele productie van oestrogeen plots weg, maar ook die van testosteron.

・・・・・・・・・・

𝗔𝗟𝗭𝗛𝗘𝗜𝗠𝗘𝗥

Alzheimer komt volgens het artikel ongeveer 1,5-2 x vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.

Een vroegere menopauze, en vooral een vroege chirurgische menopauze, wordt in studies in verband gebracht met:

▪️ meer cognitieve achteruitgang
▪️ hoger risico op dementie
▪️ meer Alzheimer-gerelateerde veranderingen in de hersenen.

Mogelijk spelen verschillende factoren samen een rol, zoals hormonen, energievoorziening van de hersenen, ontsteking, slaap, stofwisseling en bloedvaten.

・・・・・・・・・・

𝗠𝗦, 𝗠𝗜𝗚𝗥𝗔𝗜𝗡𝗘, 𝗘𝗣𝗜𝗟𝗘𝗣𝗦𝗜𝗘 𝗘𝗡 𝗣𝗔𝗥𝗞𝗜𝗡𝗦𝗢𝗡

MS: menopauze en MS kunnen dezelfde klachten geven, zoals brain fog, vermoeidheid, slaapproblemen, pijn en blaasproblemen. Opvliegers kunnen bestaande MS-klachten tijdelijk verergeren.

Migraine: kan tijdens de late perimenopauze verergeren en neemt na de menopauze gemiddeld af.

Epilepsie: veranderingen in oestrogeen en progesteron kunnen mogelijk de gevoeligheid voor aanvallen beïnvloeden.

Parkinson: een vroegere menopauze en verwijdering van beide eierstokken worden in observationeel onderzoek in verband gebracht met een hoger risico.

・・・・・・・・・・

𝗢𝗣𝗩𝗟𝗜𝗘𝗚𝗘𝗥𝗦 𝗘𝗡 𝗦𝗟𝗔𝗔𝗣

Oestrogeen beïnvloedt het temperatuurcentrum in de hypothalamus. Veranderingen hierin spelen een rol bij opvliegers en nachtzweten.

Nachtelijke opvliegers kunnen de slaap verstoren, wat vervolgens invloed kan hebben op:

▪️ geheugen en concentratie
▪️ stemming
▪️ vermoeidheid
▪️ kwaliteit van leven.

・・・・・・・・・・

𝗛𝗦𝗧 𝗘𝗡 𝗗𝗘 𝗛𝗘𝗥𝗦𝗘𝗡𝗘𝗡

Observationele studies vinden regelmatig een verband tussen HST (hormoontherapie) en een lager risico op Alzheimer of dementie, maar gerandomiseerde studies hebben nog niet overtuigend aangetoond dat HST dementie voorkomt.

HST zou hersengezondheid ook indirect kunnen beïnvloeden, bijvoorbeeld via:

▪️ minder opvliegers en betere slaap
▪️ veranderingen in cardiovasculaire gezondheid
▪️ veranderingen in insulineresistentie en stofwisseling.

In de KEEPS-studie werden onder andere minder angst en depressieve klachten bij CEE, minder amyloïd-β-afzetting bij estradiol en een verbetering van de insulineresistentie gevonden. Wat dit op lange termijn betekent voor dementie is nog niet bekend.

・・・・・・・・・・

𝗪𝗔𝗧 𝗪𝗜𝗟𝗟𝗘𝗡 𝗗𝗘 𝗔𝗨𝗧𝗘𝗨𝗥𝗦 𝗡𝗨 𝗢𝗡𝗗𝗘𝗥𝗭𝗢𝗘𝗞𝗘𝗡?

De auteurs willen vooral dat vrouwen vóór, tijdens en jarenlang na de menopauze worden gevolgd.

Er is meer onderzoek nodig naar:

▪️ oestrogeen én testosteron
▪️ natuurlijke versus chirurgische menopauze
▪️ HST en hersengezondheid op lange termijn
▪️ hormonen die lokaal in de hersenen worden gemaakt
▪️ de invloed van slaap, beweging, hart- en vaatgezondheid en stofwisseling.

Zo moet duidelijker worden welke veranderingen bij normale hersenveroudering horen en welke specifiek samenhangen met de menopauzale overgang.

https://www.nature.com/articles/s41582-026-01244-5

═══════════════════
ℹ️Voor alle vragen rond menopauzale klachten, hun ontstaan en hoe ze op de meest natuurlijke, veilige en evidence-based manier aan te pakken, zie de hulpgroep (groepsregels goedkeuren bij aanmelding) Bio-identieke hormonen bij overgang / menopauze: evidence-based hulp + info

12.000 volgers! Bedankt voor het vertrouwen! 💗

❤️ 𝗛𝗔𝗥𝗧𝗜𝗡𝗙𝗔𝗥𝗖𝗧 𝗕𝗜𝗝 𝗩𝗥𝗢𝗨𝗪𝗘𝗡: 𝗢𝗘𝗦𝗧𝗥𝗢𝗚𝗘𝗘𝗡, 𝗗𝗘 𝗠𝗜𝗖𝗥𝗢𝗖𝗜𝗥𝗖𝗨𝗟𝗔𝗧𝗜𝗘 & 𝗛𝗘𝗧 𝗩𝗘𝗥𝗕𝗢𝗥𝗚𝗘𝗡 𝗥𝗜𝗦𝗜𝗖𝗢

Wanneer we aan een hartinfarct denken, denken we meestal aan een verstopte kransslagader. Bij vrouwen ligt dat echter vaak anders.

Onderzoek toont aan dat vrouwen ongeveer 𝟮,𝟱 keer vaker last hebben van microvasculaire angina: hartklachten die ontstaan door een verminderde werking van de allerkleinste bloedvaatjes van het hart, terwijl de grote kransslagaders op een angiografie normaal kunnen lijken.

・・・・・・・・・・

🩷 𝗗𝗘 𝗕𝗘𝗦𝗖𝗛𝗘𝗥𝗠𝗘𝗡𝗗𝗘 𝗥𝗢𝗟 𝗩𝗔𝗡 𝗢𝗘𝗦𝗧𝗥𝗢𝗚𝗘𝗘𝗡

Oestrogeen speelt een belangrijke rol bij het gezond houden van hart en bloedvaten.

▪️ Stimuleert de aanmaak van stikstofmonoxide (NO), waardoor bloedvaten zich goed kunnen verwijden.

▪️ Houdt het endotheel (de binnenbekleding van de bloedvaten) gezond.

▪️ Remt ontstekingen en oxidatieve stress.

▪️ Ondersteunt een goede doorbloeding van de microcirculatie, de allerkleinste bloedvaatjes die de hartspier van zuurstof voorzien.

🔸️ Na de menopauze neemt dit beschermende effect geleidelijk af. Hierdoor wordt de vaatwand kwetsbaarder en stijgt de kans op endotheeldisfunctie en coronaire microvasculaire dysfunctie.

・・・・・・・・・・

❤️ 𝗪𝗔𝗔𝗥𝗢𝗠 𝗡𝗘𝗘𝗠𝗧 𝗠𝗜𝗖𝗥𝗢𝗩𝗔𝗦𝗖𝗨𝗟𝗔𝗜𝗥𝗘 𝗔𝗡𝗚𝗜𝗡𝗔 𝗧𝗢𝗘 𝗡𝗔 𝗗𝗘 𝗠𝗘𝗡𝗢𝗣𝗔𝗨𝗭𝗘?

Hoewel vrouwen van nature kleinere kransslagaders en een andere microcirculatie hebben dan mannen, lijkt de daling van oestrogeen na de menopauze een belangrijke factor waardoor deze verschillen klinisch zichtbaar worden.

🔹️ De kleinste bloedvaatjes verwijden minder goed doordat de productie van stikstofmonoxide (NO) afneemt.

🔹️ De coronaire flow reserve (CFR) daalt, waardoor de doorbloeding van de hartspier tijdens inspanning minder goed kan toenemen.

🔹️ De microvasculaire weerstand neemt toe, waardoor het hart minder efficiënt van zuurstof wordt voorzien.

🔹️ De microcirculatie wordt gevoeliger voor zuurstoftekort, ook zonder vernauwingen van de grote kransslagaders.

・・・・・・・・・・

🫀 𝗢𝗢𝗞 𝗛𝗘𝗧 𝗢𝗡𝗧𝗦𝗧𝗔𝗔𝗡 𝗩𝗔𝗡 𝗘𝗘𝗡 𝗛𝗔𝗥𝗧𝗜𝗡𝗙𝗔𝗥𝗖𝗧 𝗩𝗘𝗥𝗟𝗢𝗢𝗣𝗧 𝗕𝗜𝗝 𝗩𝗥𝗢𝗨𝗪𝗘𝗡 𝗩𝗔𝗔𝗞 𝗔𝗡𝗗𝗘𝗥𝗦

👨 𝗕𝗜𝗝 𝗠𝗔𝗡𝗡𝗘𝗡

▪️ Meestal ontstaat een hartinfarct doordat een plaque scheurt (plaque-ruptuur).

▪️ Hierdoor ontstaat een groot stolsel dat een kransslagader afsluit.

👩 𝗕𝗜𝗝 𝗩𝗥𝗢𝗨𝗪𝗘𝗡

▪️ Komt vaker plaque-erosie voor dan plaque-ruptuur.

▪️ Kleine stolseldeeltjes beschadigen de microcirculatie, zonder dat een grote kransslagader volledig afsluit.

🔸️ Daardoor kunnen vrouwen ernstige hartklachten of zelfs een hartinfarct hebben, terwijl een hartkatheterisatie nauwelijks afwijkingen laat zien.

・・・・・・・・・・

⚠️ 𝗠𝗘𝗘𝗥 𝗗𝗔𝗡 𝗗𝗘 𝗞𝗟𝗔𝗦𝗦𝗜𝗘𝗞𝗘 𝗥𝗜𝗦𝗜𝗖𝗢𝗙𝗔𝗖𝗧𝗢𝗥𝗘𝗡

Opvallend is dat klassieke risicofactoren zoals hoge bloeddruk, diabetes, roken en een hoog cholesterol slechts een deel van de microvasculaire hartziekte bij vrouwen verklaren.

🔹️ Menopauze en oestrogeendaling

🔹️ Zwangerschapscomplicaties

🔹️ PCOS

🔹️ Auto-immuunziekten

🔹️ Mogelijk ook genetische verschillen die specifiek de microcirculatie beïnvloeden

・・・・・・・・・・

❤️ 𝗗𝗘 𝗞𝗘𝗥𝗡𝗕𝗢𝗢𝗗𝗦𝗖𝗛𝗔𝗣

🔸️ Oestrogeen beschermt niet alleen de grote kransslagaders, maar óók de kleinste bloedvaatjes van het hart.

🔸️ Wanneer dit beschermende effect na de menopauze afneemt, stijgt de kans op:

▪️ Endotheeldisfunctie

▪️ Microvasculaire dysfunctie

▪️ Microvasculaire angina

▪️ INOCA (ischemie zonder obstructieve kransslagaderziekte)

▪️ MINOCA (hartinfarct zonder obstructieve kransslagaderziekte)

🔸️ Een normale angiografie sluit hartproblemen bij vrouwen dus niet uit. Steeds meer onderzoek laat zien dat het probleem zich juist in de microcirculatie kan bevinden.
═════════════════════

ℹ️Voor alle vragen rond menopauzale klachten, hun ontstaan en hoe ze op de meest natuurlijke, veilige en evidence-based manier aan te pakken, zie de hulpgroep (groepsregels goedkeuren bij aanmelding) Bio-identieke hormonen bij overgang / menopauze: evidence-based hulp + info

𝗣𝗜𝗝𝗡 𝗢𝗙 𝗗𝗥𝗨𝗞 𝗢𝗣 𝗗𝗘 𝗕𝗢𝗥𝗦𝗧? 𝗡𝗘𝗘𝗠 𝗞𝗟𝗔𝗖𝗛𝗧𝗘𝗡 𝗔𝗟𝗧𝗜𝗝𝗗 𝗦𝗘𝗥𝗜𝗘𝗨𝗦.

Bij vrouwen kunnen hartproblemen zich anders uiten dan bij mannen. Naast pijn of druk op de borst kunnen klachten ook uitstralen naar:

▪️de rug of tussen de schouderbladen;

▪️de nek, kaak of schouders;

▪️de bovenbuik (waardoor het soms op slokdarm- of maagklachten lijkt);

▪️een gevoel van benauwdheid, misselijkheid of extreme vermoeidheid.

Belangrijk: Bij acute of hevige klachten, of als je denkt dat je een hartinfarct hebt, bel direct 112.
・・・・・・・・・・

😶‍🌫️𝗪𝗮𝗮𝗿𝗼𝗺 𝘄𝗼𝗿𝗱𝘁 𝗱𝗶𝘁 𝗯𝗶𝗷 𝘃𝗿𝗼𝘂𝘄𝗲𝗻 𝘀𝗼𝗺𝘀 𝗴𝗲𝗺𝗶𝘀𝘁?

Een "klassiek" hartinfarct ontstaat meestal door een verstopping van een grote kransslagader. Dat patroon komt vaker voor bij mannen en is meestal goed zichtbaar op een hartkatheterisatie of CT-scan.

Bij vrouwen zien cardiologen relatief vaker:

▪️coronaire microvasculaire dysfunctie (CMD): een aandoening van de kleine bloedvaatjes van het hart;

▪️coronaire vaatspasmen: tijdelijke samentrekking van een kransslagader.

Deze aandoeningen kunnen dezelfde klachten geven als een klassiek hartinfarct, terwijl de grote kransslagaders er normaal uitzien. Daardoor kan iemand ten onrechte te horen krijgen dat "er niets aan de hand is".
・・・・・・・・・・

🏥𝗪𝗲𝗹𝗸𝗲 𝗼𝗻𝗱𝗲𝗿𝘇𝗼𝗲𝗸𝗲𝗻 𝗸𝘂𝗻𝗻𝗲𝗻 𝗵𝗲𝗹𝗽𝗲𝗻?

Als standaardonderzoek geen verklaring geeft voor aanhoudende klachten, bespreek dan met je cardioloog of aanvullend onderzoek zinvol is, bijvoorbeeld:

✅️Coronaire functietest (CFT) – de gouden standaard om microvasculaire dysfunctie en vaatspasmen vast te stellen.

✔️PET-scan van het hart – kan de doorbloeding van de kleine bloedvaten meten.

✔️Cardiale MRI met perfusie – kan in sommige gevallen verminderde doorbloeding aantonen.

Niet elk ziekenhuis biedt deze onderzoeken aan. Soms is verwijzing naar een centrum met expertise in microvasculaire angina (CMD/INOCA) nodig.

Een belangrijke boodschap

❗️𝗘𝗲𝗻 𝗻𝗼𝗿𝗺𝗮𝗹𝗲 𝗵𝗮𝗿𝘁𝗸𝗮𝘁𝗵𝗲𝘁𝗲𝗿𝗶𝘀𝗮𝘁𝗶𝗲 𝗼𝗳 𝗖𝗧-𝘀𝗰𝗮𝗻 𝘀𝗹𝘂𝗶𝘁 𝗻𝗶𝗲𝘁 𝗮𝗹𝘁𝗶𝗷𝗱 𝗲𝗲𝗻 𝗽𝗿𝗼𝗯𝗹𝗲𝗲𝗺 𝘃𝗮𝗻 𝗱𝗲 𝗸𝗹𝗲𝗶𝗻𝗲 𝗯𝗹𝗼𝗲𝗱𝘃𝗮𝘁𝗲𝗻 𝘂𝗶𝘁.

Blijf daarom niet met aanhoudende klachten rondlopen. Bespreek ze met je arts en vraag zo nodig of microvasculaire hartziekte of vaatspasmen onderzocht kunnen worden.
・・・・・・・・・・

♀️𝗪𝗮𝗮𝗿𝗼𝗺 𝗸𝗼𝗺𝘁 𝗖𝗠𝗗 𝘃𝗮𝗸𝗲𝗿 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗯𝗶𝗷 𝘃𝗿𝗼𝘂𝘄𝗲𝗻?
Een grote factor is het verlies van oestrogeen tijdens en na de menopauze.

Oestrogeen helpt de bloedvaten gezond te houden door:
▪️de vaatverwijding te bevorderen;
▪️de functie van het endotheel (de binnenbekleding van bloedvaten) te ondersteunen;
▪️ontstekingsprocessen te remmen.

Na de menopauze neemt deze beschermende werking af. Samen met andere risicofactoren, zoals hoge bloeddruk, diabetes, hoog cholesterol, roken en chronische ontsteking, kan dit leiden tot een verminderde functie van de kleine bloedvaatjes van het hart.

Daardoor ontstaat er minder doorbloeding van de hartspier, ook al zijn de grote kransslagaders niet vernauwd.

Dit kan zelfs ook voorkomen bij vrouwen met heel gezonde levensstijl, gewicht en die veel sporten.
═════════════════════

ℹ️Voor alle vragen rond menopauzale klachten, hun ontstaan en hoe ze op de meest natuurlijke, veilige en evidence-based manier aan te pakken, zie de hulpgroep (groepsregels goedkeuren bij aanmelding) Bio-identieke hormonen bij overgang / menopauze: evidence-based hulp + info

𝗚𝗲𝘀𝗹𝗮𝗰𝗵𝘁𝘀𝗵𝗼𝗿𝗺𝗼𝗻𝗲𝗻 𝗲𝗻 𝗵𝗼𝗿𝗺𝗼𝗼𝗻𝘀𝘂𝗯𝘀𝘁𝗶𝘁𝘂𝘁𝗶𝗲𝘁𝗵𝗲𝗿𝗮𝗽𝗶𝗲 𝘁𝗶𝗷𝗱𝗲𝗻𝘀 𝗱𝗲 𝗺𝗲𝗻𝗼𝗽𝗮𝘂𝘇𝗲 𝘃𝗼𝗼𝗿𝘀𝗽𝗲𝗹𝗹𝗲𝗻 𝘀𝗽𝗶𝗲𝗿𝗸𝗿𝗮𝗰𝗵𝘁 𝗴𝗲𝗱𝘂𝗿𝗲𝗻𝗱𝗲 𝗱𝗲 𝗵𝗲𝗹𝗲 𝗹𝗲𝘃𝗲𝗻𝘀𝗹𝗼𝗼𝗽

Deze studie onderzocht het verband tussen hormonen en spierkracht. De belangrijkste conclusie is dat de hoeveelheid hormonen die het lichaam echt kan gebruiken belangrijker is voor spierkracht dan de totale hoeveelheid hormonen in het bloed. Bij vrouwen speelt vooral oestradiol na de menopauze een belangrijke rol. Oudere vrouwen die hormoonsubstitutietherapie (HST) hadden gebruikt, hadden bovendien een sterkere handknijpkracht dan vrouwen die nooit HST hadden gebruikt.
・・・・・・・・・・

𝗢𝗻𝗱𝗲𝗿𝘇𝗼𝗲𝗸

De onderzoekers onderzochten gegevens van 4.330 volwassenen uit de Verenigde Staten.

Ze bekeken onder meer:

▪️ Handknijpkracht
▪️ Testosteron en oestradiol
▪️ De biologisch beschikbare hoeveelheid van deze hormonen
▪️ Eerder gebruik van hormoonsubstitutietherapie (HST)
・・・・・・・・・・

𝗕𝗲𝗹𝗮𝗻𝗴𝗿𝗶𝗷𝗸𝘀𝘁𝗲 𝗯𝗲𝘃𝗶𝗻𝗱𝗶𝗻𝗴𝗲𝗻

1️⃣ 𝗦𝗽𝗶𝗲𝗿𝗸𝗿𝗮𝗰𝗵𝘁 𝗻𝗲𝗲𝗺𝘁 𝗮𝗳 𝗺𝗲𝘁 𝗱𝗲 𝗹𝗲𝗲𝗳𝘁𝗶𝗷𝗱

▪️ De spierkracht is het grootst rond 35 jaar.

▪️ Daarna neemt ze geleidelijk af.

▪️ Vanaf ongeveer 70 jaar verloopt dat verlies sneller, vooral bij vrouwen.

2️⃣ 𝗗𝗲 𝗯𝗶𝗼𝗹𝗼𝗴𝗶𝘀𝗰𝗵 𝗯𝗲𝘀𝗰𝗵𝗶𝗸𝗯𝗮𝗿𝗲 𝗵𝗼𝗿𝗺𝗼𝗻𝗲𝗻 𝘇𝗶𝗷𝗻 𝗵𝗲𝘁 𝗯𝗲𝗹𝗮𝗻𝗴𝗿𝗶𝗷𝗸𝘀𝘁

▪️ Niet de totale hoeveelheid testosteron, maar vooral de hoeveelheid die het lichaam kan gebruiken, hing samen met meer spierkracht.

▪️ Dat gold voor zowel mannen als vrouwen.

3️⃣ 𝗢𝗲𝘀𝘁𝗿𝗮𝗱𝗶𝗼𝗹 𝗶𝘀 𝗯𝗲𝗹𝗮𝗻𝗴𝗿𝗶𝗷𝗸 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝘃𝗿𝗼𝘂𝘄𝗲𝗻

▪️ Bij vrouwen gingen hogere spiegels van oestradiol samen met meer spierkracht.

▪️ Vooral de biologisch beschikbare hoeveelheid oestradiol bleek een goede voorspeller van spierkracht.
・・・・・・・・・・

𝗛𝗼𝗿𝗺𝗼𝗼𝗻𝘀𝘂𝗯𝘀𝘁𝗶𝘁𝘂𝘁𝗶𝗲𝘁𝗵𝗲𝗿𝗮𝗽𝗶𝗲 (𝗛𝗦𝗧)

Bij vrouwen van 65 jaar en ouder:

▪️ Vrouwen die HST hadden gebruikt, hadden gemiddeld 1,9 kg meer handknijpkracht.

▪️ Dat voordeel werd groter met de leeftijd:
✔️ 2,5% meer spierkracht rond 60-64 jaar.
✔️ Tot 14,3% meer spierkracht vanaf 80 jaar.

▪️ Het voordeel was vooral zichtbaar bij vrouwen die weinig bewogen.
・・・・・・・・・・

𝗣𝗿𝗮𝗸𝘁𝗶𝘀𝗰𝗵𝗲 𝗰𝗼𝗻𝗰𝗹𝘂𝘀𝗶𝗲

▪️ De daling van oestradiol na de menopauze lijkt een belangrijke rol te spelen bij het verlies van spierkracht.

▪️ Vooral de biologisch beschikbare hormonen voorspellen hoe sterk iemand is.

▪️ De resultaten suggereren dat HST mogelijk helpt om spierkracht beter te behouden op latere leeftijd.

https://journals.physiology.org/doi/abs/10.1152/japplphysiol.00366.2026
═════════════════════

🏃‍♀️Voor alle vragen rond menopauzale klachten, hun ontstaan en hoe ze op de meest natuurlijke, veilige en evidence-based manier aan te pakken, zie de hulpgroep (groepsregels goedkeuren bij aanmelding) Bio-identieke hormonen bij overgang / menopauze: evidence-based hulp + info

Gratis, onafhankelijk en to the point.

De Facebookgroep Bio-identieke hormonen bij overgang / menopauze: evidence-based hulp + info is weer open!

☀️ 𝗗𝗘 𝗙𝗔𝗖𝗘𝗕𝗢𝗢𝗞𝗚𝗥𝗢𝗘𝗣 𝗜𝗦 𝗧𝗜𝗝𝗗𝗘𝗟𝗜𝗝𝗞 𝗚𝗘𝗣𝗔𝗨𝗭𝗘𝗘𝗥𝗗

De Facebookgroep Bio-identieke hormonen bij overgang / menopauze: evidence-based hulp + info wordt gepauzeerd
𝙫𝙖𝙣 𝘇𝗼𝗻𝗱𝗮𝗴 𝟭𝟵 𝙟𝙪𝙡𝙞 𝙤𝙢 𝟮𝟮.𝟬𝟬 u
𝙩𝙤𝙩 𝗱𝗶𝗻𝘀𝗱𝗮𝗴 𝟮𝟴 𝙟𝙪𝙡𝙞 𝙤𝙢 𝟴.𝟬𝟬 u

Het beheer gaat even met vakantie. Na de voorbije drukke weken is het tijd voor een welverdiende adempauze.

🚫Tijdens deze periode is het niet mogelijk om:
▪️ lid te worden van de groep
▪️ berichten te plaatsen
▪️ reacties te plaatsen

📚 Wat blijft wél beschikbaar?
Alle bestaande leden behouden uiteraard toegang tot de volledige gidsen.

🔎 Zoeken via het loepje kan op twee manieren:
1️⃣ Zoeken op een trefwoord
Zo vind je zowel berichten van leden als relevante gidsartikels.

2️⃣ Zoeken via hashtags
Zo krijg je vooral de bijhorende gidsartikels te zien.

💡 De populairste hashtags vind je in de reacties onder dit bericht.

Bedankt voor jullie begrip en graag tot na de vakantie!

Het beheer ☀️

𝗠𝗘𝗧𝗔-𝗔𝗡𝗔𝗟𝗬𝗦𝗘: 𝗧𝗘𝗦𝗧𝗢𝗦𝗧𝗘𝗥𝗢𝗡𝗧𝗛𝗘𝗥𝗔𝗣𝗜𝗘 𝗕𝗜𝗝 𝗩𝗥𝗢𝗨𝗪𝗘𝗡

De grootste meta-analyse naar testosterontherapie bij vrouwen met een verminderd seksueel verlangen werd gepubliceerd door Islam et al. (2019).

Deze analyse bundelde de resultaten van:
▪️ 36 gerandomiseerde gecontroleerde studies
▪️ 8.480 vrouwen, voornamelijk postmenopauzale vrouwen
▪️ met een hypoactieve seksueleverlangensstoornis (HSDD).

𝗗𝗲 𝗿𝗲𝘀𝘂𝗹𝘁𝗮𝘁𝗲𝗻

Testosterontherapie zorgde gemiddeld voor:
✅️ meer seksueel verlangen;
✅️ meer bevredigende seksuele ervaringen;
✅️ verbetering van seksuele opwinding, orgasme, plezier, seksuele respons en seksueel zelfbeeld;
✅️ minder seksuele stress en frustratie.

𝗩𝗲𝗶𝗹𝗶𝗴𝗵𝗲𝗶𝗱
▪️Bij transdermale testosterontherapie (via gel of crème) werden geen ongunstige effecten op het cholesterol gevonden.

▪️Tijdens de duur van de studies werd geen toename van ernstige bijwerkingen vastgesteld.

📄Deze meta-analyse vormde de belangrijkste wetenschappelijke basis voor de Global Consensus Position Statement on Testosterone Therapy for Women (2019). Daarin wordt geconcludeerd dat de enige indicatie waarvoor momenteel voldoende wetenschappelijk bewijs bestaat, de behandeling is van HSDD bij postmenopauzale vrouwen.

Opmerking: Er zijn in de klinische praktijk ook andere redenen om testosteron voor te schrijven, maar daarvoor is de wetenschappelijke onderbouwing momenteel minder sterk en voornamelijk gebaseerd op observationele studies en klinische ervaring.

Referentie
Islam RM, Bell RJ, Green S, Page MJ, Davis SR. Safety and efficacy of testosterone for women: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trial data. Lancet Diabetes Endocrinol. 2019;7(10):754-766.

https://link.springer.com/article/10.1186/s13643-019-0941-8

Nederlandse samenvatting van de consensus (Dutch Menopause Society): https://demenopauzespecialist.nl/position-statement-over-testosterongebruik-bij-vrouwen/

════════════════

𝗢𝗼𝗸 𝗯𝗲𝗹𝗮𝗻𝗴𝗿𝗶𝗷𝗸: 𝘄𝗮𝘁 𝗱𝗲𝘇𝗲 𝗺𝗲𝘁𝗮-𝗮𝗻𝗮𝗹𝘆𝘀𝗲 𝗼𝗼𝗸 𝗹𝗮𝗮𝘁 𝘇𝗶𝗲𝗻

▪️ De vrouwen werden niet geselecteerd op basis van een lage testosteronwaarde.

▪️ Er werd geen minimale testosteronwaarde gehanteerd om aan de studies deel te nemen.

▪️ De meeste vrouwen hadden normale testosteronwaarden voor hun leeftijd.

▪️ Er werd geen verband gevonden tussen de testosteronwaarde in het bloed en de ernst van de seksuele klachten.

▪️ Een lage testosteronwaarde alleen voorspelt dus niet wie baat zal hebben bij testosterontherapie.

👉 Daarom wordt testosterontherapie niet voorgeschreven op basis van een bloedwaarde alleen, maar op basis van klachten, een zorgvuldig gesprek en een klinische diagnose van HSDD. Bloedonderzoek wordt vooral gebruikt als uitgangswaarde en om tijdens de behandeling te controleren dat de testosteronspiegel binnen het normale vrouwelijke bereik blijft.
═══════════════════

🏃‍♀️Voor alle vragen rond menopauzale klachten, hun ontstaan en hoe ze op de meest natuurlijke, veilige en evidence-based manier aan te pakken, zie de hulpgroep (groepsregels goedkeuren bij aanmelding) Bio-identieke hormonen bij overgang / menopauze: evidence-based hulp + info

𝗧𝗘𝗦𝗧𝗢𝗦𝗧𝗘𝗥𝗢𝗡 𝗩𝗘𝗥𝗕𝗘𝗧𝗘𝗥𝗧 𝗦𝗘𝗞𝗦𝗨𝗘𝗘𝗟 𝗩𝗘𝗥𝗟𝗔𝗡𝗚𝗘𝗡 𝗕𝗜𝗝 𝗩𝗥𝗢𝗨𝗪𝗘𝗡 – 𝗡𝗜𝗘𝗨𝗪𝗘 𝗦𝗬𝗦𝗧𝗘𝗠𝗔𝗧𝗜𝗦𝗖𝗛𝗘 𝗥𝗘𝗩𝗜𝗘𝗪

Een systematische literatuurreview, gepresenteerd op het 27th World Meeting on Sexual Medicine en gepubliceerd als abstract in het Journal of Sexual Medicine, bevestigt dat testosterontherapie de seksuele functie bij vrouwen kan verbeteren. De onderzoekers bekeken zowel pre- als postmenopauzale vrouwen met een seksuele disfunctie.
・・・・・・・・・・

🔹 𝗪𝗮𝘁 𝘄𝗲𝗿𝗱 𝗼𝗻𝗱𝗲𝗿𝘇𝗼𝗰𝗵𝘁?

De onderzoekers analyseerden 32 wetenschappelijke studies waarin testosteron werd gebruikt voor de behandeling van vrouwelijke seksuele disfunctie, vooral een verminderd seksueel verlangen (HSDD).

・・・・・・・・・・

🔹 𝗪𝗮𝘁 𝘃𝗼𝗻𝗱𝗲𝗻 𝘇𝗲?

▪️ Testosteron verbeterde het seksuele verlangen (libido).

▪️ Ook de seksuele tevredenheid nam toe.

▪️ Vrouwen rapporteerden meer bevredigende seksuele contacten.

▪️ Zowel transdermale (via de huid) als vaginale testosteronpreparaten bleken werkzaam.

・・・・・・・・・・

🔹 𝗣𝗼𝘀𝘁𝗺𝗲𝗻𝗼𝗽𝗮𝘂𝘇𝗮𝗹𝗲 𝘃𝗿𝗼𝘂𝘄𝗲𝗻

Voor postmenopauzale vrouwen is het wetenschappelijke bewijs het sterkst. Grote gerandomiseerde studies, waaronder één met meer dan 800 deelnemers, tonen aan dat transdermaal testosteron (300 µg/dag) het seksuele verlangen en de symptomen van HSDD duidelijk verbetert.

・・・・・・・・・・

🔹 𝗣𝗿𝗲𝗺𝗲𝗻𝗼𝗽𝗮𝘂𝘇𝗮𝗹𝗲 𝘃𝗿𝗼𝘂𝘄𝗲𝗻

Ook bij premenopauzale vrouwen werden positieve effecten gezien, maar er zijn nog minder studies en de onderzochte groepen waren kleiner. Daardoor is het bewijs voorlopig minder sterk.

・・・・・・・・・・

🔹 𝗖𝗼𝗻𝗰𝗹𝘂𝘀𝗶𝗲

Deze review bevestigt dat testosteron een effectieve behandeling kan zijn voor vrouwen met een verminderd seksueel verlangen, vooral na de menopauze. Voor jongere vrouwen zijn de eerste resultaten eveneens veelbelovend, maar is meer kwalitatief onderzoek nodig.

・・・・・・・・・・

🔹 𝗕𝗿𝗼𝗻

Furlan V, Hammad M, Nguyen S, et al. Testosterone therapy for female sexual dysfunction: A systematic review of the literature demonstrating outcomes in premenopausal and postmenopausal women. Journal of Sexual Medicine. 2026;23(Suppl 4):qdag118.184.

https://academic.oup.com/jsm/article/23/Supplement_4/qdag118.184/8701897

═════════════════════.

Voor alle vragen rond menopauzale klachten, hun ontstaan en hoe ze op de meest natuurlijke, veilige en evidence-based manier aan te pakken, zie de hulpgroep (groepsregels goedkeuren bij aanmelding) Bio-identieke hormonen bij overgang / menopauze: evidence-based hulp + info

Gratis, onafhankelijk en to the point.
═════════════════════.

🔹 𝗣𝗿𝗮𝗸𝘁𝗶𝗷𝗸 𝗲𝗻 𝗻𝘂𝗮𝗻𝗰𝗲

Hoewel het wetenschappelijk bewijs voor testosteron bij vrouwen in de perimenopauze momenteel nog beperkt is, zien we in de Facebookgroep en in mijn praktijk vaak dat een verminderd libido wél aanzienlijk kan verbeteren. Sommige vrouwen ervaren zelfs een betere seksuele beleving en intensere orgasmes dan vóór de behandeling.

De sleutel ligt echter in een zorgvuldige, individuele afstelling van zowel oestrogeen als testosteron. En precies daar loopt het in de praktijk vaak mis. Niet elke vrouw voelt zich beter met een standaard startdosis of met één enkel product. Het vraagt soms tijd om de juiste combinatie te vinden van dosering, product, toedieningsweg en behandelschema. Pas wanneer die puzzel klopt, zien veel vrouwen een optimaal resultaat.