Bibliotheek Koninklijk Conservatorium Antwerpen

Twee ferme aanwinsten op de uitleen. Ideale vakantielectuur :-)

Vanaf maandag te vinden in de leeszaal:

Nieuw op de uitleen:

In de bibliotheek bewaren we sinds jaar en dag een groot pak autografen van klarinettist, componist en dirigent Jos Moerenhout (Sint-Jans-Molenbeek, 27 april 1909 – Antwerpen, 18 januari 1985). Collega Giovanni is alles aan het inventariseren en laat weten:

Op de website van het Studiecentrum Vlaamse Muziek staat over componist Jos Moerenhout te lezen dat hij bij zijn terugkeer naar België na de tweede wereldoorlog de smaak van het componeren hervond en zo onder meer zijn 'Tweede orkestsuite' ontstond.
En hoewel het werk inderdaad traditioneel in 1952 wordt gedateerd omdat het toen werd uitgegeven en gedeponeerd bij de auteursrechtenvereniging Navea tonen drie autografen uit de nalatenschap van Moerenhout dat het werk een pak vroeger is ontstaan, in juli 1940 met name. De uitgave van Molenaar zelf gewaagt in een nawoordje van 1941, die datum komt al aardig in de buurt.
Jos Moerenhout was in 1939 kapelmeester van het regiment Eerste jagers te voet in Bergen. Hij componeerde toen al maar bij het begin van de tweede wereldoorlog gingen zijn partituren, die hij dacht veilig in zijn militaire bagage te bewaren, verloren. Als beroepsmilitair werd hij na de overgave van België in mei 1940 krijgsgevangen gemaakt en naar een Duits kamp overgebracht. Daar in Weilburg aan de Lahn componeerde hij zijn tweede orkestsuite. Hij schreef ze neer in drie gewoon gelinieerde schoolschriftjes. Tussen twee schrijflijntjes trok hij minutieus notenbalken waarop hij de drie delen neerpende: allegro con fuoco, canto nostalgico en marcia finale. Het is altijd gevaarlijk om in het hoofd van een componist te proberen kijken, maar de titels van de drie delen lijken nauw verband te houden met zijn ballingschap.
Op de kaft kleefde hij een blanco vel papier waarop hij de titel van de compositie, het desbetreffende deel, zijn naam en de datum kalligrafeerde en hij tekende er een lantaarntoren op die verdacht goed lijkt op die van de barokke Schlosskirche in Weilburg, de kerk die hoog boven het dorp en het kamp uittorende. Met kleurpotloden gaf hij elk voorplat op een aandoenlijke manier een geheel eigen sfeer mee.
Moerenhout schaafde na de oorlog nog aan het werk. De titels van de delen veranderde hij in Tumult, Heimwee en Volksfeest, ze behielden in de uitgave van 1952 hun karakter en grotendeels ook hun opbouw en thematisch materiaal maar verschillen toch in enige mate van de 1940-versie, het derde deel werd het meest vertimmerd. Molenaar gaf het werk uit voor harmonieorkest, zo is het ook het bekendst geworden. De orkestratieaanwijzingen in de Weilburg-documenten wijzen nog in de richting van een symfonische zetting. Meer en meer zal Moerenhout de man van de blaasmuziek worden.
Het werk kreeg in de jaren '70 een enorme boost omdat het als verplicht werk werd opgelegd tijdens internationale wedstrijden. En dat het nu nog wordt gespeeld bewijzen enkele filmpjes op YouTube: Suite d'Orchestre No.2 - Jos Moerenhout
Bronnen
Roquet, Flavie; Lexicon Vlaamse componisten
Focquaert, Annelies; Jos Moerenhout op svm.be
Molenaar; Suite d'orchestre n°2

Nieuw op de uitleen

Naast de grote canon en de grote kanonnen bewaren we in onze collectie ook veel 'amusementsmuziek'. Die bladmuziek weerspiegelt heel direct het dagelijkse leven en de mentaliteit van toen en hoort bij het culturele DNA van de toenmalige generaties. Te bewaren dus voor het nageslacht!
Collega Giovanni buigt zich niet alleen over HaFaBra-partituren, maar ook over accordeonmuziek en schlagers:

'In onze collectie steekt ook een aantal accordeonpartijen van liedjes op tekst van W***y Lustenhouwer (1920-1994). Lustenhouwer, een bekende Brugs conférencier, vooral bekend van ‘Zieje van Brugge, zet je vanachter’ liet zich omringen door goede componisten-accordeonisten om zijn humoristische teksten - die hij soms ook onder het pseudoniem Mie Rakel schreef - op muziek te zetten. Om een ideetje te geven: “Wa’ billen, wa’ billen, zowwe billen zoennek olle dagen willen”. Aan het einde van de eerste strofe kom je te weten dat het over kikkerbilletjes gaat.
De muziek van dit liedje werd geschreven door Roger Danneels en dat is meteen de opvallendste uit W***y’s entourage. Hij schreef meer dan 600 liedjes, nam talloze (gouden) accordeon- en Hammond-platen op, had zijn eigen accordeonschool, muziekwinkel en uitgeverij. Wie eventjes verder kijkt komt al snel te weten dat Lustenhouwer ook beroep deed op de Oostendse accordeonist en orkestleider Julien Winne. Winne en Danneels en hun orkesten begeleidden hem tijdens zijn one-man-shows. Met componist-arrangeur-orkestleider Pol Broeckx dook hij de studio in, net zoals met Freddy Feys & The secrets. Leuk om weten: Feys ontdekte ooit Will Tura en is de vader van Serge Feys. En Serge kennen we vooral als toetsenist bij Arno. De composities van al deze heren werden uitgegeven bij de Brugse uitgeverij ‘Belfort’ van, jawel, diezelfde Roger Danneels.'

Nieuw op de uitleen:

Collega Lotte vond in ons boekenmagazijn dit bijzondere document, een huldeblijk aan Edward Coppee Thurston. Hier Lottes relaas:

Edward Coppee Thurston (1874-1926) was een Amerikaanse mijnbouwingenieur die voor zijn werk de hele wereld heeft afgereisd. Zo heeft hij onder andere mijnen in Zuid-Afrika, Peru en China bezocht en was hij doorheen zijn carrière adviserend ingenieur voor verschillende mijnbouwbedrijven.
Wanneer Herbert Hoover, toen nog werkzaam als mijnbouwingenieur en van 1929 tot 1933 president van de USA, in 1914 de Commission for Relief of Belgium (CRB) oprichtte, zocht hij naar onmiddellijk inzetbare Amerikaanse mannen die in bezet België de verdeling van voedselhulp zouden overzien. Thurston, toen veertig jaar oud, behoorde tot de eerste groep van afgevaardigden die naar België en oorlogszones in Frankrijk werd gestuurd. Dankzij zijn praktijkervaring in de mijnbouwsector, had hij een ruime kennis van zaken wat betreft logistiek, wat goed van pas kwam in zijn vrijwilligerswerk.
Aanvankelijk was Thurston van plan om slechts zes weken te werken voor de CRB, maar hij zou uiteindelijk bijna twee jaar afgevaardigde blijven. Ter bedanking voor zijn bewezen diensten, bracht het Antwerpse stadsbestuur hem op 26 augustus 1916 een huldebetoon. Hij ontving een drukwerk, namens burgemeester Jan De Vos en stadssecretaris Hubert Melis, waarin hij bedankt werd voor ‘de schitterende gaven van hart en geest door hem betoond bij het vervullen van zijne edele en menschlievende taak’.
De druk werd uitgevoerd door Antwerpse drukkerij J.-E. Buschmann, toen onder leiding van Gustave Jos. Buschmann. De drukkerij werd in 1842 gesticht door zijn grootvader Joseph-Ernest Buschmann en was voornamelijk bekend voor hun uitgaven van Vlaamse auteurs (o.a. Hendrik Conscience), bibliofiele uitgaven en kunstdrukken. Daarnaast gaf de drukkerij ook af en toe muziekpartituren, libretto’s en programmaboeken uit. De familie had bovendien een nauwe band met het in 1877 geopende Museum Plantin-Moretus. De drukkerij kreeg daarom het privilege om het typografisch materiaal uit de Plantijnse collectie te gebruiken voor gelegenheidsdrukken, alsook voor de huldeblijk aan Thurston.

De huldeblijk aan Thurston is een groot dubbelgevouwen blad (39,5 x 56,2 cm) met de dankbetuiging gedrukt in rode gotische drukletter en vooraan het wapen van Antwerpen. Vooral opvallend zijn de 36 prenten en versierde initialen, afkomstig van de drukkerij van Plantijn, die de tekst omringen. Op de achterzijde van het blad staat een korte opdracht waaruit blijkt dat dit drukwerk bedoeld was als aandenken voor de leden van het college en de gemeenteraad van Antwerpen.
Het exemplaar uit onze collectie werd in twee gesneden en vastgeplakt aan een kartonnen kaft, bekleed met bordeaux textiel. Aangezien hierdoor de tekst op de achterzijde van het blad niet meer leesbaar is, werd dezelfde tekst, in goud en met dezelfde typografie, gedrukt op de kaft.

Interesse gekregen? Je kan ons exemplaar digitaal raadplegen via onze catalogus: https://anet.be/record/opacdkvc/c:lvd:761708.
Stadsbestuur Antwerpen. [Huldeblijk E. Coppee Thurston, afgevaardigde van de Commission for relief in Belgium]. Antwerpen: J.-E. Buschmann, 1916. (MM-VARIA-THURS-huldebl-1)
----
Bronnen
Northern Mine Research Society. Edward Coppée Thurston. Geraadpleegd op 19 mei 2026. https://nmrs.org.uk/resources/obituaries-of-members/obituaries-of-members-names-beginning-with-t/edward-coppee-thurston/.

Carpenter, Edward. Samuel Carpenter and his descendants. Philadelphia: J.B. Lippincott Company, 1912.

Druelle, Clotildep. Feeding occupied France during World War I: Herbert Hoover and the blockade. Cham: Palgrave Macmillan, 2019.

Simons, Ludo. Het boek in Vlaanderen sinds 1800: een cultuurgeschiedenis. Tielt: Lannoo, 2013.

Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience. Collectie van de firma Buschmann [Antwerpen]. Geraadpleegd op 19 mei 2026. https://anet.be/record/opaccoloiehc/co:ehc:169.