Geografska enciklopedija

Možda niste znali o NJEMAČKOJ 🇩🇪 ...

🌎 Pet opštih zanimljivosti:
1. Slaveni nazivi za Njemačku potiču od pridjeva 'nijem', koji je korišten za pojedince/narode koji su govorili nerazumljivim jezikom.
2. Germanski vosjkovođa Arminius, koji je Rimljane pobijedio u Teutoburškoj šumi 9. godine nove ere, poslužio je Nijemcima kao nacionalni heroj pri izgradnji moderne nacije, zbog čega su lična imena Armin i Hermann postala vrlo popularna u ovom narodu.
3. Moderni koncept države i državnog suvereniteta je uspostavljen baš na području Njemačke, potpisivanjem Westfalskog mira 1648. godine.
4. Oktoberfest uvijek započinje u septembru.
5. Iako se nalazi na tek 19. mjestu po broju stanovnika, Njemačka ima treću najveću ekonomiju na svijetu (iza SAD-a i Kine)...

⚽️ Pet fudbalskih zanimljivosti:
1. Olimpijski stadion u Berlinu (na slici) se jedini može pohvaliti da je ugostio (kao što mu ime kaže) Olimpijske igre, finale Svjetskog prvenstva, finale Evropskog prvenstva i finale Lige prvaka u fudbalu.
2. Borussia je latinsko ime za Prusku, Schalke je dio Gelsenkirchena, a Werder kao pojam označava riječno ostrvo.
3. Njemačka je osvojila svjetsko prvenstvo četiri p**a, ali niti jedan njihov fudbaler to nije uradio sviše od jednom - razmaci između titula su bili preveliki...
4. Njemačka je na protekla dva p**a na svjetskom prvenstvu ispala u grupnoj fazi - prije toga joj se to nije desilo niti jednom.
5. Među 26 igrača u rosteru Njemačke za ovo prvenstvo, svi su rođeni u ovog državi, osim Waldemara (Vladimira) Antona, koji je rođen u Uzbekistanu...

BUKOVINA

Bukovina je historijska regija u istočnoj Evropi, smještena u podnožju sjeveroistočnih Karpata. Sjeverni dio ove regije, odnosno Černovička oblast danas pripada Ukrajini, a južni dio nalazi se u granicama današnje Rumunije, uglavnom u okviru okruga Suceava. U srednjem vijeku Bukovina je bila sastavni dio historijske Moldavije, a Suceava je imala važnu ulogu kao političko i upravno središte Moldavske kneževine. Poseban historijsko-geografski identitet stiče u 18. stoljeću, kada je Habsburška Monarhija 1775. godine preuzima od Osmanskog Carstva, kao strateški i geografski važno područje između Transilvanije, Moldavije i Galicije. U tom periodu, Bukovina se razvija kao izrazito multietnička i multikonfesionalna regija. Na sjeveru su većinski živjeli Ukrajinci, u tadašnjim izvorima često nazivani Rusini ili Ruteni, dok su na jugu dominirali Rumuni. U etničkoj strukturi značajno su učestvovali i Nijemci, Jevreji, Poljaci, Mađari, Bjelorusi i druge zajednice. Glavno urbano središte sjeverne Bukovine postaju Černovice, grad koji se u austrijskom periodu razvija u važan administrativni i obrazovni centar. Južna Bukovina vezuje se za Suceavu, grad poznat po moldavskom historijskom naslijeđu i blizini oslikanih pravoslavnih manastira, koji predstavljaju jedan od najprepoznatljivijih kulturnih pejzaža Rumunije. Nakon raspada Austro-ugarske 1918. godine, cijela Bukovina ulazi u sastav Rumunije. Tokom Drugog svjetskog rata sjevernu Bukovinu 1940. godine zauzima Sovjetski Savez, nakon čega prostor prolazi kroz više ratnih promjena vlasti. Poslije 1947. godine sjeverna Bukovina ostaje u sastavu Sovjetske Ukrajine, a od 1991. godine dio je nezavisne Ukrajine. Južna Bukovina ostala je u sastavu Rumunije. Danas ova regija ima značajan kulturni, ali i pogranični potencijal. Ukrajinski dio oslanja se na Černovice, obrazovne funkcije, trgovinu, poljoprivredu i karpatsko zaleđe, dok je rumunski dio prepoznatljiv po kulturnom turizmu, manastirima, šumskim resursima, drvnoj industriji i ruralnim pejzažima. Ako se posmatra približno kroz Černovičku oblast i okrug Suceava, današnja Bukovina ima oko 1,5 miliona stanovnika, uz napomenu da se historijske granice regije ne poklapaju u potpunosti sa savremenim administrativnim jedinicama.

Možda niste znali o TURSKOJ 🇹🇷 ...

🌎 Pet opštih zanimljivosti:
1. Simbolička upotreba polumjeseca i zvijezde u islamskom svijetu potiče od Osmanlija, kod kojih ovaj simbol ulazi u širu upotrebu od kraja 18. stoljeća.
2. Riječni meandar kao geografski pojam potiče od imena krivudave turske rijeke Menderes.
3. Tokom čitavog osmanskog perioda, zvanični naziv Istanbula (Carigrada) je bio Kostantiniyye - u aktuelnu formu je preimenovan tek 1930. godine.
4. Turska je jedna od osnivačica NATO pakta, te je tokom Hladnog rata uz Norvešku bila jedina koja je imala kopnenu granicu sa SSSR-om.
5. Turska je najveći globalni proizvođač trešnji i lješnjaka...

⚽️ Pet fudbalskih zanimljivosti:
1. Atatürk olimpijski stadion (na slici) u Istanbulu je najveći turski stadion, ali reprezentacija već nekoliko godina nije igrala na njemu - umjesto toga, prije dvije sedmice je na koncertu Kanye Westa oboren rekord broja ljudi na njemu (oko 120 hiljada)
2. Ankara je jedini glavni grad u UEFA-inoj zonu koji nikada nije imao fudbalskog prvaka države.
3. Prvi plasman Turske na svjetsko prvenstvo (1954. godine) je odlučen žrijebom - u kvalifikacionom dvomeču protiv Španije su obje reprezentacije ostvarile po jednu pobjedu (gol-razlika nije uzeta u obzir), potom je odigran treći meč koji je završio nerješeno (nije bilo produžetaka, ni penala), pa je 14-godišnji dječak sa povezom preko očiju na kraju utakmice iz šešira izvukao papirić na kojem je pisalo Turkey.
4. U proteklim kvalifikacijama, Turska je uspjela vezati jedno za drugim domaći poraz 0:6 od Španije i gostujuću pobjedu 1:6 nad Bugarskom.
5. Hakan Şukur još drži rekord za najbrže postignuti gol na svjetskim prvenstvima, ali ga je zabranjeno spominjati u turskim medijima zbog optužbi za veze sa Gülenovim pokretom - fudbalski komentator kojem se njegovo ime omaklo u eteru tokom prošlog prvenstva, zamijenjen je već na poluvremenu, te je dobio otkaz...

Možda niste znali o AUSTRALIJI 🇦🇺 ...

🌎 Pet opštih zanimljivosti:
1. Iako im imena zvuče slično, Austrija i Australija su imena dobili po različitim stranama svijeta - naziv Austrije potiče od Österreich (istočno carstvo), a Australije od Terra Australis (južna zemlja).
2. Oko 90% biljnih i životinjskih vrsta u Australiji su endemi.
3. Ljudska vrsta je naselila Australiju prije Evrope.
4. Najviši vrh Australije je nazvan Kosciuszko, po poljskom generalu, a visok je tačno koliko i najviši vrh Federacije BiH - Pločno na Čvrsnici (2228 metara).
5. Australija je najveći globalni proizvođač željeza, boksita i litija...

⚽️ Pet fudbalskih zanimljivosti:
1. Stadion Australia (na slici) u Sydneyu je prema prvobitnim dimenzijama bio najveći olimpijski stadion u historiji (izgrađen za Olimpijske igre 2000. godine), a danas se na njemu igraju utakmice iz različitih sportova, uključujući fudbal.
2. Nadimak australskih fudbalskih reprezentativaca Socceroos se čita na način da se rimuje sa Kangaroos.
3. Pobjeda Australije od 31:0 nad Američkom Samoom u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo 2002. godine je najviši ikad zabilježeni rezultat u zvaničnim fudbalskim utakmicama na reprezentativnom nivou.
4. Australija je jedina država koja je osvajala dvije različite titule kontinentalnih prvaka - Azijski kup su osvojili 2015. godine, a prethodno su četiri p**a bili prvaci Okeanije.
5. Braća John i Harry Souttar večeras nastupaju (ili sjede na klupi) na Svjetskom prvenstvu - John u dresu Australije, a Harry Škotske...

Možda niste znali o MAROKU 🇲🇦 ...

🌎 Pet opštih zanimljivosti:
1. Originalno ime ove zemlje je Magreb (Zapad), a Maroko je njen vesternizirani naziv nastao po gradu Marakešu.
2. Sa čak pet skijališta u Atlaskim planinama, Maroko predstavlja jednu od svega nekoliko zemalja u Africi u kojima je moguće skijati.
3. Upravo su na području Maroka pronađeni najstariji ostaci Homo sapiensa.
4. Maroko je najveća afrička kraljevina, kojom upravlja najdugotrajnija vladajuća dinastija na svijetu (Alawi).
5. Maroko je najposjećenija država u Africi od strane turista...

⚽️ Pet fudbalskih zanimljivosti:
1. Stadion Princ Moulay Abdellah (na slici) u Rabatu je novi nacionalni stadion reprezentacije Maroka, koji je ušao u Guinessovu knjigu rekorda kao najbrže izgrađeni stadion na svijetu.
2. Maroko je jedina afrička država čija je fudbalska reprezentacija ikada stigla do polufinala svjetskog prvenstva.
3. Odlukom Afričke fudbalske konferedacije (CAF), Maroko je postao osvajač posljednjeg Afričkog kupa nacija, čiji su bili i domaćini, ali Senegal i dalje odbija da im vrati pehar.
4. Casablanca ima jedan od najžešćih gradskih derbija na svijetu - igraju ga dva najveća marokanska kluba - Wydad (ljubav) i Raja (nada).
5. Napadač Olympiakosa Ayoub El Kaabi ima priliku na ovom prvenstvu postati najbolji strijelac reprezentacije Maroka svih vremena - nedostaje mu samo jedan gol...

Možda niste znali o BRAZILU 🇧🇷 ...

🌎 Pet opštih zanimljivosti:
1. Brazil je država sa daleko najvećim biodiverzitetom na svijetu - svake godine se u njoj otkrije u prosjeku oko 700 novih životinjskih vrsta.
2. Rio de Janeiro je bio glavni grad Portugala između 1808. i 1821. godine.
3. Sao Paulo je najveći grad na južnoj hemisferi.
4. Brazil je država sa najvećim brojem rimokatolika na svijetu.
5. Brazil je najveći globalni izvoznik kafe, narandži i govedine...

⚽️ Pet fudbalskih zanimljivosti:
1. Brazil je jedina država koja je nastupila na svakom svjetskom prvenstvu u fudbalu.
2. Pele je jedini fudbaler koji je osvojio svjetsko prvenstvo tri p**a - 1970. godine je proglašen i najboljim igračem turnira, ali niti jednom nije bio najbolji strijelac.
3. Maracana (na slici) je nekad bila najveći stadion na svijetu, te je mogla primiti skoro 200 hiljada ljudi, ali joj je današnji kapacitet više nego prepolovljen iz sigurnosnih razloga.
4. Neymar je rekorder po najvećem broj golova postignutih u brazilskom dresu, ali i po najvećem broju žutih kartona.
5. Jedina reprezentacija sa kojom je Brazil igrao (i to četiri p**a), a koju nije uspio pobijediti je Norveška...

BEDUINI

Beduini su nomadske i polunomadske zajednice aridnih i semiaridnih prostora Bliskog istoka i Sjeverne Afrike, koje govore arapski jezik. Tradicionalno su naseljavali pustinjske i stepske prostore Arabijskog poluostrva, Sirijske pustinje, Sahare, Sinaja, Jordana, Iraka, Sirije, Palestine, Egipta, Sudana i dijelova sjeverne Afrike. Beduin je etnokulturni pojam za arapske plemenske zajednice, čiji je način života historijski bio vezan za kretanje i stočarstvo. Naziv potiče od arapskog badawī, odnosno množine badawiyyūn, što se najbliže prevodi kao 'stanovnik pustinje' ili 'onaj koji živi na otvorenom prostoru'. Pojam je povezan i s riječju al-bādiya, koja označava širi ekološki prostor pogodan za nomadsko stočarstvo (prelazni prostor stepa i pustinja). Beduini su skup brojnih arapskih plemena i klanova, čija se tradicionalna društvena organizacija zasnivala na patrilinearnim rodbinskim vezama. Unutar beduinskog društva posebno su se vrednovali porijeklo, čast, gostoprimstvo, usmena tradicija, poezija i sposobnost preživljavanja u oskudnom okolišu. Osnovu tradicionalne beduinske ekonomije činilo je nomadsko i transhumantno stočarstvo. Prema vrsti stoke razlikovale su se i zone kretanja, pa su tako uzgajivači kamila mogli prelaziti velika pustinjska područja, dok su stočari ovaca i koza češće boravili bliže naseljenim i obradivim zonama. U južnijim dijelovima Arabijskog poluostrva i Sudanu postojale su i zajednice vezane za uzgoj goveda, poznate kao Baqqārah ili Baggara. Beduini su imali važnu ulogu u povezivanju pustinjskih prostora s naseljenim područjima. Kontrolisali su karavanske puteve, pružali zaštitu, trgovali, učestvovali u razmjeni dobara, ali su pojedine grupe bile uključene i u napade na karavane ili periferna naselja. Od beduinskih i srodnih arapskih plemenskih grupa razvili su se brojni historijski važni plemenski savezi, među kojima se često spominju Banū Hilāl i Banū Sulaym, čije su migracije iz Arabije prema sjevernoj Africi imale veliki utjecaj na arabizaciju i kulturnu transformaciju Magreba. U savremenom periodu tradicionalni nomadizam Beduina je smanjen. Formiranje modernih država, uspostavljanje državnih granica, nacionalizacija pašnjaka, kontrola kretanja, razvoj naftne ekonomije, urbanizacija i programi sedentarizacije promijenili su njihov način života. Mnogi Beduini danas žive u selima, gradovima ili poluurbanim naseljima, dok se samo manji dio još uvijek bavi klasičnim nomadskim ili polunomadskim stočarstvom. Tačan broj nomadskih Beduina teško utvrditi jer se u službenim statistikama često prikazuju neujednačeno ili se uopće ne izdvajaju kao posebna kategorija.

Možda niste znali o BOSNI I HERCEGOVINI 🇧🇦 ...

🌎 Pet opštih zanimljivosti:
1. Sarajevo se nalazi na približno istoj geografskoj širini kao Toronto, s tim da je centar kanadske metropole ipak nešto južniji nego centar naše prijestolnice.
2. Bosna i Hercegovina (vjerovatno) ima najveći broj kraških polja na svijetu.
3. Usprkos tome što se nalaze u području sa vrlo turbulentnom historijom, granice Bosne i Hercegovine spadaju među najstarije postojeće u Evropi – tako npr. veći dio današnje granice sa Hrvatskoj potiče još iz 17. stoljeća.
4. Bosna i Hercegovina je jedina država sa više olimpijskih gradova nego olimpijskih medalja na svom kontu.
5. Prema procjenama UN-a, više od trećine ljudi rođenih u Bosni i Hercegovini živi izvan nje, što je stavlja na drugo mjesto u svijetu, iza Gvajane...

⚽️ Pet fudbalskih zanimljivosti:
1. Stadion Bilino Polje (na slici) je otvoren 1972. godine, kada je Čelik pobijedio Fiorentinu u finalu Mitropa kupa. Tada je, i nikad više primio 35 hiljada gledalaca.
2. Tim Bosne i Hercegovine ima najveću prosječnu visinu na ovom svjetskom prvenstvu (zajedno sa Norveškom).
3. Prema mnogim izvorima, Edin Džeko spada među 10 najboljih aktivnih golgetera na svijetu.
4. Čak tri selektora na ovom svjetskom prvenstvu su rođena u Bosni i Hercegovini: Zlatko Dalić, Vladimir Petković i naravno Sergej Barbarez.
5. Nikola Katić trenutno ima bolji prosjek broja golova za reprezentaciju od Ermedina Demirovića...

Možda niste znali o KANADI 🇨🇦 ...

🌎 Pet opštih zanimljivosti:
1. Kanada ima preko 2 miliona jezera - više nego ostatak svijeta zajedno.
2. Kanada i SAD dijele najdužu granicu na svijetu, a manje je poznato da Kanađani imaju nešto više od kilometar dugu kopnenu granicu sa Danskom. Naime, 2022. godine je dogovorena podjela malog arktičkog ostrva Hans između ove dvije zemlje.
3. Kanada nikada nije proglasila nezavisnost - do nezavisnosti od Ujedinjenog Kraljevstva je došla postepeno (mic po mic :) ), ali i danas joj se kao članici Commonwealtha simbolički na čelu države nalazi kralj Charles III.
4. Newfoundland (najmaglovitije ostrvo na svijetu) je mogao biti nezavisna zemlja, ali su se njegovi stanovnici na referendumu 1949. godine svojevoljno odlučili priključiti Kanadi.
5. Kanada proizvodi tri p**a više javorovog sirupa nego ostatak čovječanstva zajedno...

⚽️ Pet fudbalskih zanimljivosti:
1. BMO Field (na slici) u Torontu, na kojem večeras igramo utakmicu protiv Kanade, najmanji je stadion ovog Svjetskog prvenstva.
2. Kanada je do sada odigrala šest utakmica na svjetskim prvenstvima, i svih šest izgubila.
3. Tamnoputo stanovništvo čini tek 4% kanadske populacije, ali i skoro dvije trećine fudbalske reprezentacije.
4. Profesionalna fudbalska liga u Kanadi je oformljena tek prije sedam godina, ali tri najjača kanadska kluba (Toronto, Montreal i Vancouver) svejedno nastupaju u američkoj MLS ligi.
5. Iako ima tek 26 godina, napadač Juventusa Jonathan David je već ubjedljivo najbolji strijelac kanadske reprezentacije svih vremena...

Možda niste znali o JUŽNOJ AFRICI 🇿🇦 ...

🌎 Pet opštih zanimljivosti:
1. Južnoafrička Republika je kod nas uvriježeno, ali ipak nepravilno ime za Republiku Južnu Afriku.
2. Najjužnija tačka Afrike nije Rt dobre nade, kako se često misli, nego Igleni rt (Agulhas).
3. Koncentracijski logori za civile su prvi put osnovani baš u Južnoj Africi, ali ne za vrijeme apartheida, nego u Burskim ratovima na prelazu iz XIX u XX stoljeće.
4. Južna Afrika ima tri glavna grada i 12 službenih jezika.
5. Južna Afrika je rudarska velesila - najveći svjetski proizvođač platine, hroma i mangana...

⚽️ Pet fudbalskih zanimljivosti:
1. Južna Afrika i Meksiko su otvorili i Svjetsko prvenstvo 2010. godine. To doduše vjerovatno znate, a baš na toj utakmici ste možda otkrili i da je pravilo ofsajda malko drugačije nego što ste do tada mislili.
2. Stadion koji vidite na slici - FNB (ranije Soccer City) u Johannesburgu (najvećem gradu Južne Afrike) je najveći u Africi, sa kapacitetom od skoro 95 hiljada sjedećih mjesta. Na njemu se igralo finale Svjetskog prvenstva 2010. godine.
3. Tokom 1970-ih i 80-ih godina, Južnoj Africi je zbog apartheida bilo zabranjeno da učestvuje u međunarodnim fudbalskim takmičenjima, uključujući i kvalifikacije za svjetsko prvenstvo.
4. Južna Afrika je zamalo ostala bez plasmana na ovo prvenstvo zbog banalne gluposti - u kvalifikacijskoj utakmici protiv Lesota se u njihovom timu našao i suspendovani fudbaler Theboho Mokoena, zbog čega je ta utakmica registrovana rezultatom 3:0 za njihove protivnike.
5. Tri najjača fudbalska kluba ove države - Mamelodi Sundowns, Kaizer Chiefs i Orlando Pirates trenutno imaju ravno 30 šampionskih titula svaki. Na reprezentativnom spisku Južne Afrike za ovo prvenstvo se nalazi po osam igrača Mamelodija i Orlanda...