05/05/2026
Azərbaycan-İtaliya enerji tərəfdaşlığı- TAP-ın genişləndirilməsi prioritet istiqamət kimi
Azərbaycan və İtaliya arasındakı münasibətlər müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində strateji tərəfdaşlığın ən uğurlu nümunələrindən biri hesab olunur. Bu əlaqələr sadəcə iki dövlətin maraqlarını deyil, həm də Avropanın enerji təhlükəsizliyi arxitekturasını əsaslı şəkildə formalaşdıran amildir. 2026-cı il mayın 4-də İtaliya Respublikası Nazirlər Şurasının sədri Ciorcia Meloninin Azərbaycana gerçəkləşdirdiyi rəsmi səfər bu tərəfdaşlığın yeni və daha dinamik mərhələyə qədəm qoyduğunun bariz sübutu oldu. Prezident İlham Əliyevin mətbuat bəyanatında vurğuladığı məqamlar göstərir ki, Bakı və Roma arasındakı bağlar sarsılmaz hüquqi təmələ 2014-cü və 2020-ci illərdə imzalanmış iki strateji tərəfdaşlıq bəyannaməsinə söykənir. Bu sənədlər münasibətlərin həm siyasi, həm də iqtisadi onurğa sütununu təşkil edir.
Azərbaycan-İtaliya münasibətlərinin mərkəzində hər zaman energetika sahəsindəki etibarlı tərəfdaşlıq dayanmışdır. Uzun illərdir ki, Azərbaycan İtaliyanın enerji bazarı üçün əvəzolunmaz təchizatçılardan biri kimi çıxış edir. Bu gün Azərbaycan İtaliyanın həm neft, həm də təbii qaz təchizatında ikinci yerdə qərarlaşaraq, bu ölkənin enerji təhlükəsizliyində həlledici paya malikdir. Keçən ilin statistik göstəriciləri bu tərəfdaşlığın miqyasını aydın göstərir: Azərbaycanın ixrac etdiyi cəmi 25 milyard kubmetr təbii qazın 9,5 milyard kubmetri məhz İtaliya bazarına yönəldilmişdir. Bu, İtaliya bazarının Azərbaycan üçün birinci dərəcəli əhəmiyyət kəsb etdiyinin rəsmi təsdiqidir.
Lakin mövcud həclərlə kifayətlənmək niyyətində olmayan hər iki tərəf qaz ixracının artırılmasını əsas prioritet kimi müəyyən etmişdir. Prezident İlham Əliyev və Baş nazir Ciorcia Meloni arasında aparılan danışıqların mərkəzi mövzularından biri məhz bu həcmlərin artırılması yolları olmuşdur. Bu hədəfə çatmağın yeganə və ən effektli yolu isə Cənub Qaz Dəhlizinin tərkib hissəsi olan Trans-Adriatik Boru Kəmərinin genişləndirilməsidir.
TAP layihəsi istismara verildiyi gündən Avropanın enerji xəritəsini dəyişmişdir. Bu gün isə onun ötürücülük qabiliyyətinin artırılması gündəmdədir. Prezident İlham Əliyev qeyd etmişdir ki, kəmər artıq müəyyən dərəcədə genişləndirilib, lakin bu proses davamlı olmalıdır. TAP-ın genişləndirilməsi təkcə daha çox qazın nəql edilməsi demək deyil; bu, həm də İtaliyanın Cənubi Avropanın enerji qovşağına çevrilməsi istiqamətində atılan strateji addımdır. Azərbaycanın təbii qaz resurslarının Avropaya, xüsusən də İtaliya bazarına daha böyük həcmdə çatdırılması hər iki tərəfin iqtisadi maraqlarına tam cavab verir. Bu proses həm də İtaliya iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır, çünki sabit və etibarlı enerji təchizatı sənayenin inkişafı üçün fundamental şərtdir.
Nəticə olaraq qeyd etmək olar ki, Azərbaycan-İtaliya enerji tərəfdaşlığı bu gün özünün ən parlaq dövrünü yaşayır. TAP-ın genişləndirilməsi prioritet istiqamət olmaqla, bu əməkdaşlıq həm də iqtisadiyyatın digər sahələrini, investisiyaları və humanitar əlaqələri öz arxasınca sürükləyir. Ciorcia Meloninin 2026-cı ilin mayındakı səfəri bu strateji ittifaqın nə qədər dərin və məzmunlu olduğunu, qarşılıqlı hörmətə söykəndiyini bir daha dünya ictimaiyyətinə nümayiş etdirdi. Bakı və Roma arasındakı bu dostluq və tərəfdaşlıq bundan sonra da hər iki xalqın rifahına və Avropanın sabitliyinə xidmət edəcəkdir.
Fətəliyeva Günel
Suraxanı rayonu, 232 nömrəli tam orta məktəbin direktoru