21/08/2026
Strateji Tərəfdaşlıq və Zirvə Müttəfiqliyi: Azərbaycan-Özbəkistan Əlaqələri Yeni Mərhələdə
Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibə iki qardaş ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlığın və hərtərəfli əməkdaşlığın miqyasını, eləcə də gələcək perspektivlərini geniş şəkildə əhatə edir.
Ortaq tarixə, mədəniyyətə, dil və mənəvi dəyərlərə, həmçinin xalqlarımızın əsrlərlə davam etdirdiyi dərin qarşılıqlı rəğbətə əsaslanan münasibətlərimiz bu gün ən yüksək pilləyə — müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlmişdir. İki ölkənin dövlət başçılarının qətiyyətli siyasi iradəsi və səmimi dostluq münasibətləri bu bağların möhkəmlənməsində həlledici rol oynayır.
Əsas istiqamətlər və əldə olunan nailiyyətlər:
• Siyasi dialoq və liderlərin rolu: Son beş ildə ən yüksək səviyyədə müntəzəm 15 qarşılıqlı səfər və sıx təmaslar həyata keçirilmişdir. 2024-cü ilin avqustunda Azərbaycandan Özbəkistana dövlət səfəri, 2025-ci ilin iyulunda isə Özbəkistan Prezidentinin Azərbaycana dövlət səfəri baş tutmuşdur. İmzalanan “Strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi haqqında Bəyannamə” və “Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə” iki suveren dövlət arasındakı münasibətləri rəsmi olaraq ən yüksək səviyyəyə qaldırmışdır. 2023-cü ildə təsis edilmiş Ali Dövlətlərarası Şura isə uzunmüddətli əməkdaşlıq prioritetlərini müəyyənləşdirən mühüm institusional mexanizmə çevrilmişdir.
• İqtisadiyyat, ticarət və investisiyalar: İki ölkə arasında iqtisadi-ticari əlaqələr dinamik şəkildə inkişaf edir. 2025-ci ildə ticarət dövriyyəsi əvvəlki illə müqayisədə üç dəfədən çox artaraq 795 milyon dollar təşkil etmişdir. 2026-cı ilin yanvar-may aylarında da bu artım davam edərək ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 33 faiz artımla 144 milyon dollara çatmışdır. Ümumi kapitalı 500 milyon dollar olan Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Şirkəti müxtəlif sektorlardakı perspektivli layihələrin maliyyələşdirilməsinə mühüm töhfə verir. Azərbaycanda Özbəkistan investisiyalı 130-dan çox kommersiya təşkilatı uğurla fəaliyyət göstərir, eyni zamanda Azərbaycanın “PASHA Holding” şirkəti tərəfindən Daşkənddə “The Ritz-Carlton” hotel və yaşayış kompleksi, həmçinin Daşkənd vilayətində “Sea Breeze Uzbekistan” turizm və yaşayış kompleksi kimi irimiqyaslı layihələr həyata keçirilir.
• Tranzit daşımaları və birgə istehsal: 2025-ci ildə tranzit daşımalarının həcmi 6,7 faiz artaraq 1,4 milyon tona çatıb, 2026-cı ilin yanvar-iyun aylərində isə 12,2 faizlik artımla 675 min ton təşkil edib. İşğaldan azad edilmiş Füzuli rayonunda 100 hektarlıq “Dostluq bağı” nar bağının salınması, həmçinin “Chevrolet” (10 720 ədəd) və “Isuzu” (275 ədəd) avtomobillərinin istehsalı sahəsində əməkdaşlıq uğurla davam edir.
• Energetika və yaşıl dəhliz: Energetika sektorunda “Neftegaztexnologiya” və “Turan Energy AFEZCO” birgə müəssisələri fəaliyyət göstərir. 2025-ci ildə Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan tərəfindən Bakıda təsis edilən “Yaşıl Dəhliz Birliyi” MMC Xəzər dənizinin dibi ilə bərpaolunan enerji ixracını əlaqələndirmək məqsədi daşıyır. Eyni zamanda, Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan dəmir yolu layihəsinin Orta Dəhliz və TRIPP ilə inteqrasiyası yeni iqtisadi və tranzit imkanları açır.
• Mədəni-humanitar bağlar və təhsil: Özbəkistanın təşəbbüsü ilə Füzuli şəhərində inşa edilən Mirzə Uluqbəy adına orta məktəb, Bakının mərkəzində təməli qoyulmuş 5 hektarlıq “Özbəkistan” parkı və Özbəkistan Milli Pedaqoji Universitetinin dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin adını daşıması xalqlarımızın qardaşlığının əyani təzahürüdür. Özbəkistandan Azərbaycana gələn turistlərin sayı illik əsasda durmadan artır, həmçinin iki ölkənin bir çox şəhərləri (Bakı-Daşkənd, İsmayıllı-Riştan, Şuşa-Xivə, Lənkəran-Buxara və s.) arasında qardaşlaşmış şəhər münasibətləri qurulmuşdur. QHT-lər üçün elan edilən ilk birgə qrant müsabiqəsi isə humanitar əməkdaşlığı daha da dərinləşdirir.
• Türk dünyası və regional inteqrasiya: Azərbaycan və Özbəkistan Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində sıx əməkdaşlıq edərək Türk dünyasının gücünün artmasına xidmət edirlər. Özbəkistanın 2025-ci ildə Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun tamhüquqlu üzvü qəbul edilməsi ortaq irsin qorunmasında mühüm addım olmuşdur. Eyni zamanda, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşlərində tamhüquqlu iştirakı ilə ənənəvi “C5” formatı “C6” formatına çevrilmişdir ki, bu da Avrasiya məkanında sabitliyə mühüm töhfə verir.
Xalqlarımızın qarşılıqlı səyləri və dövlət başçılarının birgə dəstəyi ilə Azərbaycan-Özbəkistan müttəfiqlik münasibətləri bundan sonra da uğurla inkişaf edəcək və xalqlarımızın rifahına xidmət edəcəkdir.