06/03/2026
𝟖 𝐦𝐚𝐫𝐭 – 𝐁𝐞𝐲𝐧ə𝐥𝐱𝐚𝐥𝐪 𝐐𝐚𝐝ı𝐧𝐥𝐚𝐫 𝐆𝐮̈𝐧𝐮̈: 𝐀𝐳ə𝐫𝐛𝐚𝐲𝐜𝐚𝐧 𝐐𝐚𝐝ı𝐧ı𝐧ı𝐧 𝐓𝐚𝐫𝐢𝐱𝐢 𝐌𝐢𝐬𝐬𝐢𝐲𝐚𝐬ı 𝐯ə 𝐌𝐮̈𝐚𝐬𝐢𝐫 𝐂ə𝐦𝐢𝐲𝐲ə𝐭𝐝ə 𝐑𝐨𝐥𝐮
8 Mart – Beynəlxalq Qadınlar Günü dünyada qadınların hüquqları, azadlıqları və cəmiyyətdə rolu ilə bağlı mübarizənin rəmzi kimi qeyd olunur. Bu əlamətdar gün qadınların sosial, iqtisadi, siyasi və mədəni həyatdakı rolunun dəyərləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanda isə bu gün yalnız bayram deyil, həm də Azərbaycan qadınının tarix boyu göstərdiyi qəhrəmanlıq, fədakarlıq və yüksək mənəvi keyfiyyətlərin təntənəsi kimi qeyd olunur.
Azərbaycan qadını tarixən cəmiyyətin inkişafında mühüm rol oynamışdır. O, həm ailənin dayağı, həm də dövlət və cəmiyyət həyatında fəal iştirak edən şəxsiyyət kimi formalaşmışdır. Müasir dövrdə isə Azərbaycan qadınları dövlət quruculuğu, elm, təhsil, mədəniyyət, səhiyyə, sahibkarlıq və digər sahələrdə böyük nailiyyətlər əldə edərək ölkənin inkişafına əhəmiyyətli töhfələr verməkdədirlər.
Azərbaycan tarixində qadınların rolu həmişə yüksək olmuşdur. Qədim dövrlərdən etibarən Azərbaycan qadınları cəmiyyətin inkişafında mühüm mövqe tutmuş, dövlət idarəçiliyində, ictimai-siyasi həyatın müxtəlif sahələrində fəallıq göstərmişlər.
Azərbaycan xalq ədəbiyyatının ən qədim yazılı abidələrindən biri olan “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanı Azərbaycan qadınının igidliyini, cəsarətini və müdrikliyini əks etdirən mühüm mənbədir. Dastanda qadın obrazları yalnız ailə qayğıları ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda döyüş meydanında şücaət göstərən, qəhrəmanlıq nümunəsi sərgiləyən şəxsiyyətlər kimi təqdim olunur.
Tariximizdə Möminə Xatun, Sara Xatun, Nüşabə, Tomris, Nigar, Həcər, Tutu Bikə kimi görkəmli qadınların fəaliyyəti Azərbaycan qadınının dövlətçilik ənənələrindəki rolunu aydın şəkildə nümayiş etdirir. Bu qadınlar həm siyasi diplomatiyada, həm də vətənin müdafiəsində mühüm xidmətlər göstərmişlər.
1918-ci ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti təkcə müsəlman Şərqinin deyil, ümumilikdə dünya tarixinin ən mühüm demokratik hadisələrindən biri hesab olunur. Cümhuriyyət dövründə qadınlara seçmək və seçilmək hüququnun verilməsi Azərbaycan cəmiyyətinin mütərəqqi inkişafının bariz göstəricisi idi.
Azərbaycan qadınları bir çox Avropa ölkələrindən əvvəl seçki hüququ əldə etmişlər. Bu, qadınların ictimai-siyasi həyatda fəal iştirak etməsi üçün geniş imkanlar yaratmışdır və ölkədə demokratik prinsiplərin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə vermişdir.
Müstəqil Azərbaycan dövlətində qadın siyasətinin əsasının formalaşdırılması Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Ulu Öndər ölkənin sosial-iqtisadi və siyasi həyatında qadınların roluna xüsusi diqqət yetirmiş, onların potensialının reallaşdırılması üçün geniş imkanlar yaratmışdır.
1998-ci ildə Azərbaycan qadınlarının ilk qurultayının keçirilməsi dövlət qadın siyasətinin inkişafında mühüm mərhələ olmuşdur. Bu qurultay qadınların ictimai-siyasi həyatdakı rolunun gücləndirilməsi, onların problemlərinin müzakirəsi və həlli istiqamətində mühüm platformaya çevrilmişdir.
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında kişi və qadınların bərabər hüquqları təsbit olunmuşdur. Dövlət cinsi mənsubiyyətindən asılı olmayaraq bütün vətəndaşların hüquq və azadlıqlarını təmin edir.
2006-cı ildə qəbul edilmiş “Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında” Qanun və 2010-cu ildə qəbul olunmuş “Məişət zorakılığının qarşısının alınması haqqında” Qanun ölkədə gender bərabərliyinin təmin edilməsinə və qadın hüquqlarının qorunmasına xidmət edən mühüm hüquqi sənədlərdir.
Bu gün Azərbaycanda qadın siyasəti Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə uğurla davam etdirilir. Dövlət başçısının həyata keçirdiyi sosial-iqtisadi siyasət nəticəsində qadınların ictimai həyatda iştirak imkanları daha da genişlənmişdir.
Qadınların dövlət idarəçiliyində, parlamentdə, yerli özünüidarəetmə orqanlarında, eləcə də müxtəlif dövlət strukturlarında təmsilçiliyi ildən-ilə artmaqdadır. Bu isə gender bərabərliyinin təmin olunması istiqamətində aparılan ardıcıl siyasətin nəticəsidir.
Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın fəaliyyəti Azərbaycan qadınının dünyada nüfuzunun artmasına mühüm töhfə verir. Heydər Əliyev Fondunun həyata keçirdiyi humanitar və mədəni layihələr Azərbaycan mədəniyyətinin dünyada tanıdılmasına xidmət edir.
Mehriban Əliyevanın rəhbərliyi ilə həyata keçirilən xeyriyyəçilik və sosial layihələr həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq səviyyədə böyük rəğbətlə qarşılanır və Azərbaycanın “yumşaq güc” siyasətinin mühüm komponentinə çevrilmişdir.
Azərbaycan Respublikasında gender bərabərliyinin təmin olunması dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biridir. Bu sahədə qəbul edilən dövlət proqramları, milli fəaliyyət planları və institusional mexanizmlər qadınların cəmiyyət həyatında rolunun daha da artmasına şərait yaradır.
2026–2028-ci illər üçün təsdiq edilmiş Gender Bərabərliyi üzrə Milli Fəaliyyət Planı qadınların ictimai fəallığının artırılması, əmək bazarında bərabər imkanların yaradılması, təhsil və rəqəmsal bacarıqların inkişafı kimi mühüm istiqamətləri əhatə edir.
Statistik məlumatlara görə, Azərbaycan əhalisinin yarıdan çoxunu qadınlar təşkil edir. Qadınlar elm, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət, iqtisadiyyat və dövlət idarəçiliyi sahələrində mühüm nailiyyətlər əldə etmişlər.
Milli Məclisdə qadın deputatların sayının artması, sahibkarlıq sahəsində qadınların fəallığının yüksəlməsi və yerli özünüidarəetmə orqanlarında qadınların geniş təmsil olunması ölkədə gender bərabərliyi istiqamətində əldə olunan mühüm nəticələrdəndir.
Azərbaycan qadını tarix boyu yüksək mənəvi keyfiyyətləri, vətənpərvərliyi, zəhmətkeşliyi və müdrikliyi ilə seçilmişdir. Müasir dövrdə isə qadınlarımız dövlət quruculuğunda, ictimai-siyasi və sosial-iqtisadi həyatın bütün sahələrində fəal iştirak edərək ölkənin inkişafına mühüm töhfələr verirlər.
8 Mart – Beynəlxalq Qadınlar Günü Azərbaycan qadınının cəmiyyətdəki rolunun yüksək qiymətləndirilməsi, onların hüquq və imkanlarının daha da genişləndirilməsi istiqamətində aparılan siyasətin əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirir. Bu gün Azərbaycan qadınları öz bilik və bacarıqları ilə dövlətimizin inkişafına xidmət edir, gələcək nəsillərin formalaşmasında mühüm rol oynayırlar.