23/08/2026
Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibə barədə
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 21 avqust 2026-cı ildə Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə (UzA) müsahibə verib. Müsahibə Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin hazırkı vəziyyəti, strateji müttəfiqliyin inkişafı, iqtisadi-ticari əlaqələr, nəqliyyat və logistika, enerji, mədəni-humanitar əməkdaşlıq, Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində qarşılıqlı fəaliyyət və Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin yeni mərhələsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Müsahibənin əsas məzmunundan görünür ki, Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər yalnız dövlətlərarası siyasi əlaqələrlə məhdudlaşmır. Bu münasibətlərin təməlində xalqların ortaq tarixi, dili, mədəniyyəti, mənəvi dəyərləri, adət-ənənələri və qarşılıqlı rəğbəti dayanır. Prezident İlham Əliyev Azərbaycan və Özbəkistanı qardaş ölkələr kimi xarakterizə edərək münasibətlərin son illərdə misli görünməmiş inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu və ən yüksək səviyyəyə – müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiyini vurğulayıb.
Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin inkişafında hər iki ölkənin prezidentləri arasında mövcud olan qarşılıqlı hörmət, dostluq və etimad xüsusi rol oynayır. Prezident İlham Əliyev Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevin iki ölkə arasında qardaşlıq və müttəfiqlik münasibətlərinin möhkəmləndirilməsinə verdiyi töhfələri yüksək qiymətləndirib. Son beş il ərzində dövlət başçıları səviyyəsində 15 qarşılıqlı səfərin həyata keçirilməsi siyasi dialoqun intensivliyini və münasibətlərin yüksək səviyyəsini göstərən mühüm göstəricilərdən biridir.
Müsahibədə Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin hüquqi və siyasi bazasının möhkəmləndirilməsinə də xüsusi diqqət yetirilib. 2024-cü ilin avqustunda Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri, 2025-ci ilin iyulunda isə Prezident Şavkat Mirziyoyevin Azərbaycana dövlət səfəri zamanı mühüm sənədlər imzalanıb. Xüsusilə “Strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi haqqında Bəyannamə” və “Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə” iki ölkə arasındakı əlaqələrin hüquqi-siyasi əsaslarını daha da gücləndirib. 2023-cü ildə yaradılmış Ali Dövlətlərarası Şura isə strateji tərəfdaşlığın və müttəfiqlik münasibətlərinin inkişafı üçün mühüm institusional mexanizmə çevrilib.
Müsahibənin mühüm istiqamətlərindən biri iqtisadi-ticari əməkdaşlıqdır. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycanla Özbəkistan arasında ticarət dövriyyəsi 2025-ci ildə əvvəlki illə müqayisədə üç dəfədən çox artaraq 795 milyon ABŞ dollarına çatıb. 2026-cı ilin yanvar-may aylarında isə ticarət dövriyyəsi əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 33 faiz artaraq 144 milyon dollar təşkil edib. Bu göstəricilər iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin dinamik inkişaf etdiyini nümayiş etdirir.
İnvestisiya sahəsində də Azərbaycan–Özbəkistan əməkdaşlığı genişlənir. Ümumi kapitalı 500 milyon ABŞ dolları olan Azərbaycan–Özbəkistan İnvestisiya Şirkəti birgə layihələrin maliyyələşdirilməsi və həyata keçirilməsi baxımından mühüm platformadır. Hökumətlərarası Komissiyanın fəaliyyəti də iqtisadi, ticari və investisiya əlaqələrinin inkişafına xidmət edir. Azərbaycan və Özbəkistan arasında energetika, sənaye, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə birgə layihələrin həyata keçirilməsi iqtisadi tərəfdaşlığın praktiki nəticələrini göstərir.
Enerji əməkdaşlığı da iki ölkə arasındakı münasibətlərin strateji istiqamətlərindən biridir. Neft-qaz sektorunda birgə müəssisələrin fəaliyyəti ilə yanaşı, Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq da inkişaf etdirilir. 2025-ci ildə “Yaşıl Dəhliz Birliyi”nin yaradılması Azərbaycan–Mərkəzi Asiya yaşıl enerji dəhlizinin formalaşdırılması baxımından mühüm addım kimi qiymətləndirilə bilər. Bu layihə bərpaolunan enerjinin istehsalı və gələcəkdə Xəzər dənizinin dibi ilə nəqli imkanlarının əlaqələndirilməsinə xidmət edir.
Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da müsahibədə mühüm yer tutur. Azərbaycan Cənubi Qafqazda, Özbəkistan isə Mərkəzi Asiyada mühüm coğrafi mövqeyə malikdir. Bu amil hər iki ölkəni Şərqlə Qərbi birləşdirən nəqliyyat marşrutlarında təbii tərəfdaşa çevirir. Prezident İlham Əliyev Çin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolu layihəsinin Orta Dəhliz və TRIPP ilə inteqrasiyasının region üçün yeni iqtisadi və tranzit imkanları yarada biləcəyini vurğulayıb. Bu baxımdan Azərbaycan və Özbəkistanın nəqliyyat-logistika əməkdaşlığı yalnız ikitərəfli deyil, daha geniş regional əhəmiyyət daşıyır.
Müsahibədə mədəni-humanitar əlaqələrə də xüsusi diqqət ayrılıb. Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarını birləşdirən ortaq tarixi və mədəni irs dövlətlərarası münasibətlərin mühüm dayaqlarından biridir. Mədəniyyət günləri, incəsənət festivalları, elmi konfranslar, ədəbi nəşrlər və təhsil proqramları iki xalqın bir-birini daha yaxından tanımasına imkan yaradır. 2023 və 2025-ci illərdə Azərbaycanda Özbəkistan Mədəniyyəti Günləri, 2024-cü ildə isə Özbəkistanda Azərbaycan Mədəniyyəti Günləri keçirilib. Xivədə “Şuşa Günləri”nin təşkil olunması da mədəni diplomatiyanın nümunələrindən biridir.
Təhsil sahəsində əməkdaşlıq da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 2025–2026-cı tədris ilində Özbəkistanın 67 vətəndaşı Azərbaycanda, Azərbaycanın isə 176 vətəndaşı Özbəkistanda təhsil alıb. Füzuli şəhərində Özbəkistanın təşəbbüsü ilə inşa edilmiş Mirzə Uluqbəy adına orta məktəb iki ölkənin təhsil sahəsində əməkdaşlığının əyani nümunəsidir. Bu məktəb həm də Özbəkistanın Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərinin bərpasına göstərdiyi dəstəyin rəmzlərindən biridir.
Azərbaycan və Özbəkistan arasında turizm və regionlararası əlaqələr də genişlənir. 2024-cü ildə Azərbaycana 46 min, 2025-ci ildə 62 min Özbəkistan vətəndaşı səfər edib. 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında isə bu göstərici 44 min nəfər olub. Bundan əlavə, Bakı–Daşkənd, İsmayıllı–Riştan, Şuşa–Xivə, Lənkəran–Buxara və digər şəhərlər arasında qardaşlaşma və tərəfdaşlıq əlaqələrinin yaradılması xalqlar arasında münasibətlərin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Müsahibədə Türk Dövlətləri Təşkilatının fəaliyyəti də geniş şəkildə qiymətləndirilib. Azərbaycan və Özbəkistan TDT-ni yalnız dövlətlərarası əməkdaşlıq platforması deyil, həm də ortaq türk tarixini, mədəniyyətini və mənəvi dəyərlərini gələcəyə daşıyan mühüm birlik kimi qiymətləndirirlər. Təşkilat çərçivəsində siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, təhsil, elm və mədəniyyət sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi Türk dünyasının inteqrasiyasına mühüm töhfə verir.
Müsahibənin ən mühüm məqamlarından biri Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşlərində tamhüquqlu iştirakı ilə bağlıdır. Ötən ilin noyabrında Daşkənddə keçirilən 7-ci Məşvərət Görüşündə Azərbaycanın bu formata tamhüquqlu iştirakı ilə bağlı qərar qəbul edilib. Bunun nəticəsində əvvəllər “C5” adlanan əməkdaşlıq formatı faktiki olaraq “C6” formatına çevrilib. Azərbaycanın bu prosesə qoşulması ölkəmizin Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrə verdiyi strateji əhəmiyyəti göstərir.
Ümumilikdə, Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibə Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin yeni inkişaf mərhələsini əks etdirən mühüm siyasi mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. Müsahibədə siyasi müttəfiqlikdən iqtisadi əməkdaşlığa, nəqliyyatdan enerjiyə, təhsildən mədəniyyətə, turizmdən regional inteqrasiyaya qədər geniş spektrdə əlaqələrin inkişaf etdiyi vurğulanıb. Bu münasibətlər eyni zamanda Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin güclənməsində mühüm rol oynayır.
Prezident İlham Əliyevin müsahibənin sonunda Özbəkistan xalqını ölkənin dövlət müstəqilliyinin qarşıdan gələn 35-ci ildönümü münasibətilə təbrik etməsi və qardaş Özbəkistana sülh, əmin-amanlıq, tərəqqi və yeni nailiyyətlər arzulaması iki xalq arasındakı münasibətlərin səmimi və dostluq xarakterini bir daha nümayiş etdirib.
Nəticə etibarilə, 21 avqust 2026-cı il tarixli müsahibə Azərbaycan–Özbəkistan əlaqələrinin strateji müttəfiqlik səviyyəsində olduğunu göstərməklə yanaşı, Türk dünyasında və Mərkəzi Asiyada regional əməkdaşlığın gücləndirilməsi baxımından Azərbaycanın fəal rolunu da nümayiş etdirir. Qarşılıqlı etimad, ortaq tarixi-mədəni dəyərlər, iqtisadi maraqlar və regional əməkdaşlıq perspektivləri iki ölkə arasında münasibətlərin gələcəkdə də davamlı şəkildə inkişaf edəcəyinə möhkəm zəmin yaradır.