01/08/2026
Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətləri yeni müttəfiqlik mərhələsində
Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında dostluq və qardaşlıq münasibətləri ortaq tarixi, dil, mədəniyyət və milli-mənəvi dəyərlər üzərində formalaşaraq illər ərzində strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Bu münasibətlərin təməlində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasəti dayanır. Müstəqilliyin ilk illərində məhz onun siyasi iradəsi sayəsində Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında diplomatik münasibətlər möhkəmləndirildi və 1995-ci ildə imzalanan Dostluq və Əməkdaşlıq haqqında Müqavilə iki ölkə arasında siyasi, iqtisadi və humanitar əməkdaşlığın inkişafı üçün möhkəm hüquqi baza yaratdı.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi xarici siyasət kursu bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Nəticədə Azərbaycan regionun aparıcı dövləti, beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaş və nüfuzlu söz sahibi kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirib. Bu siyasət dost və qardaş ölkələrlə, xüsusilə Türk dünyası dövlətləri ilə münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəlməsini təmin edib.
Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin iyulun 30-da Qırğız Respublikasına etdiyi dövlət səfəri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çolpon-Ata şəhərində Prezident İlham Əliyevlə Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarov arasında keçirilən təkbətək görüş, eləcə də Azərbaycan və Qırğızıstan Dövlətlərarası Şurasının üçüncü iclası münasibətlərin daha da inkişaf etdirilməsi baxımından mühüm siyasi hadisə oldu. Səfər çərçivəsində imzalanan "Azərbaycan Respublikası və Qırğız Respublikasının Dövlətlərarası Şurasının üçüncü iclasının Qərarı" və "Azərbaycan Respublikası ilə Qırğız Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə" iki ölkənin əlaqələrinin artıq strateji tərəfdaşlıqdan müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiyini nümayiş etdirdi.
Son illər Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında münasibətlər dinamik inkişaf edərək yeni məzmun qazanıb. Dövlət başçıları arasında formalaşmış yüksək etimad və səmimi münasibətlər, hökumətlərarası əməkdaşlıq mexanizmlərinin səmərəli fəaliyyəti, beynəlxalq və regional təşkilatlar çərçivəsində nümayiş etdirilən qarşılıqlı dəstək ikitərəfli əməkdaşlığın strateji xarakterini daha da gücləndirib. Tərəflər iqtisadiyyat, nəqliyyat, logistika, investisiya, kənd təsərrüfatı, enerji və rəqəmsal inkişaf kimi sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində ardıcıl addımlar atırlar.
Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri çərçivəsində keçirilən Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclası yalnız siyasi dialoqun möhkəmləndirilməsi deyil, həm də iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, humanitar əməkdaşlığın yeni istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi və Türk dünyasında inteqrasiyanın dərinləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu görüşlər bir daha göstərdi ki, Azərbaycan və Qırğızıstan qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlərini daha da inkişaf etdirməkdə qətiyyətlidir.
İki ölkə arasında humanitar əməkdaşlıq münasibətlərin ayrılmaz hissəsini təşkil edir. Təhsil, elm, mədəniyyət, gənclər siyasəti və idman sahələrində həyata keçirilən birgə layihələr xalqlar arasında qarşılıqlı hörmət və etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edir. Xüsusilə Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində həyata keçirilən bərpa və yenidənqurma prosesində Qırğızıstanın fəal iştirakı bu dostluğun əməli təzahürüdür.
Bu baxımdan Ağdam rayonunun Xıdırlı kəndində Qırğızıstanın dəstəyi ilə inşa olunan Ayköl Manas adına tam orta məktəb xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müasir standartlara cavab verən bu təhsil ocağı yalnız bölgənin təhsil infrastrukturunun inkişafına töhfə vermir, həm də Azərbaycan və Qırğızıstan xalqları arasında qardaşlıq münasibətlərinin gələcək nəsillərə ötürülməsinin rəmzi kimi çıxış edir. Məktəbin tikintisi Qırğızıstanın Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərinin dirçəldilməsinə verdiyi dəstəyin bariz nümunəsidir və Türk dünyasında həmrəyliyin praktik ifadəsi kimi yüksək qiymətləndirilir.
Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirdiyi genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma proqramlarında dost ölkələrin iştirakı həmin ərazilərin beynəlxalq əməkdaşlıq məkanına çevrildiyini göstərir. Bu proses həm də Türk dövlətləri arasında həmrəyliyin və qarşılıqlı dəstəyin gücləndiyini nümayiş etdirir.
Bu gün Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətləri yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub. Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilənin imzalanması iki ölkənin gələcək əməkdaşlığı üçün yeni perspektivlər açır. Siyasi dialoqun, iqtisadi əlaqələrin və humanitar əməkdaşlığın daha da genişlənməsi Türk dünyasının birliyinin möhkəmlənməsinə, regionda sülhün, sabitliyin və davamlı inkişafın təmin olunmasına mühüm töhfə verəcək. Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan və Qırğızıstan ortaq dəyərlərə söykənən münasibətlərini gələcəkdə də yüksələn xətt üzrə inkişaf etdirmək əzmindədirlər.