23/05/2020
Thấy bài viết khá hay của bạn Tuan Hoai La nên xin phép up lên đây cho bà con hiểu rõ hơn về đường phố Úc.
Road hay Street?
Sinh ra và lớn lên ở Sài Gòn, tui chỉ biết có chữ “đường” là chỉ hầu hết các đường phố, chi chít “hẻm” nhỏ và một vài “đại lộ”. Rất đơn giản! Lớn hơn một chút được đi mấy tỉnh miền Đông tui nghe tới “lộ đất” và nếu phủ nhựa đường thành “đường dầu”. Hơn 20 tuổi ra Hà Nội, gặp thêm “phố”, “ngõ”, “ngách” là đã hơi rối rồi.
Tại các TP ở VN, đường trùng tên khá nhiều nhưng trước đây, trong một quận tui chưa thấy có 2 đường trùng tên. Sau này, đô thị hóa ồ ạt, tên danh nhân văn hóa, anh hùng … đâu có đủ nên phải dùng con số đặt tên đường. Vậy nên xin địa chỉ thấy đường số là phải hỏi phường nào. Dù sao trong cùng phường cũng chưa thấy người ta đặt trùng tên.
Câu chuyện khác hẳn khi sang Adelaide. Ở đây, sau tên đường là St, Rd, Ave, Tce, Pl, Pde, Ct, Ln, Dr, Gr, Ave, Blvd, Cl, Wk… hoa hết cả mắt. Đôi khi tìm đến đúng suburb, tìm đúng tên đường nhưng sai cái “đuôi” này là tìm không ra nhà. Vậy nên mấy chữ viết tắt dường như vô nghĩa sau tên đường lại rất quan trọng.
Khi trà dư tửu hậu, tào lao chuyện đường phố với dân Úc, tui thấy cơ bản người Úc cũng hiểu như hồi tui học tiếng Anh ở VN. “Street” là các con phố có quán sá 2 bên trong City và các con đường nội bộ ở các khu dân cư suburb. Còn “road” là các đường lớn, đường chính chạy từ trung tâm City ra ngoại ô hoặc chạy xuyên qua nhiều suburb để kết nối chúng với nhau.
Nhưng đi một số suburb thấy mấy đường có chút éc cũng viết là “Rd” (Road) luôn và còn thêm mấy chữ còn lại thì thấy… “rối như canh hẹ” he he he ...
Sau thời gian tìm hiểu sách vở(*), hỏi dân local và quan sát trong … vài năm, tui tạm thời có gợi ý cho các bạn như sau:
- St: Street
- Rd: Road. Vd: Greenhill Rd.
- Ave: Avenue
- Blvd: Boulevard
4 từ viết tắt trên này chắc đa số các bạn dễ đoán ra. Tuy nhiên Avenue hay Boulevard chẳng được dân Úc hiểu là “đại lộ” đâu nha.
Giờ mới tới … “đám lộn xộn” đây. Tui viết theo abc cho các bạn dễ đọc hén.
- Cl: Close. Thường là đường cụt và ngắn, dẫn từ đường chính vô một vài nhà là hết.
- Cr / Cres: Crescent. Đường cong. Cong như gọng kìm. Crescent là cái kìm mà :) Đường thường cong là vì nó chạy quanh 1 công viên lớn. Nhà dân nằm 1 bên. Bên kia là công viên hoặc rừng. Có nơi đường cong để lượn theo con sông, suối.
- Ct: Court. Cũng là đường cụt, nhưng dẫn từ đường chính vô một khu dân cư chừng chục đến vài chục căn. Một vài khu tui đến thấy Court chạy vòng quanh một công viên nhỏ và các căn nhà (thường là unit) bám xung quanh. Bạn chạy xe vô, quánh 1 vòng là phải trở ra.
- Dr: Drive. Chung chung là đường lái xe ra vào nhà (drive way mà). Nhưng khi mang đặt tên đường thì nó gần như Court, nó là đường cụt. Nhưng Drive dẫn vào một khu dân cư lớn hơn nhiều. Những nơi tui tới thấy cỡ 40-50 căn trở lên. Trừ Sir Donald Bradman Dr (Đường rộng từ City ra Adelaide Airport).
- Esplanade: Đây là tên đường đặc biệt vì vừa là tên vừa là loại đường. Tức là bạn chỉ đọc thấy "Esplanade" và chỉ thế. Sau đó kg có "suffix" St, Rd hay bất cứ chữ gì nữa. Nó dùng để đặt cho những đường chạy dọc bờ biển (cám ơn bạn Khanh bổ sung :) )
- Gn: Garden: Đường qua khu dân cư nhiều cây.
- Gr: Grove: Tương tự như Garden. Đường qua khu dân trồng nhiều cây. Nói vậy chứ một số khu dân cư mới, hai bên Garden hay Grove chỉ những cây mới trồng chút xíu (chắc đặt tên chờ nó lớn :) )
- La hoặc Ln: Lane. Phổ biến là các con “hẻm”/”ngõ” trong City. Nhưng một số council bí quá mang ra gắn sau tên các con đường dài và đầy nhà hai bên.
- Pl: Place. Gốc gác ngày xưa là quảng trường. Nhưng giờ tui chưa tìm ra ý nghĩa gì đặc biệt.
- Pde: Parade. Chưa tìm ra ý nghĩa gì đặc biệt.
- Tce: Terrace. Gốc gác ngày xưa là con đường nằm trên các bờ đất cao (nhưng không quá cao như con đê dọc sông miền Bắc nước ta đâu) do dân châu Âu di cư tới Nam Úc lập làng định cư, đắp đất cao lên rồi dựng hàng rào bên ngoài để bảo vệ dân sống bên trong. Dấu tích còn lại là 4 con đường East Tce, West Tce, South Tce và North Tce xung quanh City. Và rồi ngày nay các council ngoài City thiếu tên nên cũng lấy Tce đặt búa xua.
- Wk: Walk. Thường là lối nhỏ chỉ đủ để đi bộ, nối 2 con đường song song nhưng quá dài mà không có đường cắt ngang. Các council mở thêm thường để cho các bé học sinh đi bộ đến trường cho gần.
- Way. Chưa tìm ra ý nghĩa gì đặc biệt.
Một vài gợi ý cho các bạn mới tới Adelaide khi nghe tới tên đường có thể đoán phần nào đặc điểm của con đường đó. Nhưng không phải lúc nào cũng đúng nha. Chủ yếu cho có chuyện kể các bạn nghe cuối tuần thôi. Bạn nào biết thêm thì nói cho tui và các bạn khác biết.
Nếu bạn ở Adelaide thì nắm được bấy nhiêu là ổn rồi :D Nhưng nếu bạn nào thích tìm hiểu thêm thì đọc link sau. Nó hơi dài: https://www.sa.gov.au/__data/assets/pdf_file/0011/20405/Model_policy_for_selecting_road_names_for_local_councils.pdf. Và link sau nữa, tập hợp hầu hết các thể loại đường ở Anh, Mỹ, Úc: https://en.wikipedia.org/wiki/Street_suffix
Túm lại, các bạn phải nhớ ghi đầy đủ cái chữ phía sau tên đường và nắm được chữ đó thường được viết tắt như thế nào là yên tâm đi tìm nhà.
Chúc các bạn vui cuối tuần nhé. Bạn nào mới sang Adelaide, đi đâu cẩn thận, đừng … lạc đường hì hì ...
www.sa.gov.au
28/01/2022
03/07/2021
21/07/2020
15/07/2020
02/07/2020
01/07/2020
15/06/2020
01/06/2020
11/05/2020