30/07/2026
"LAGOLAGOINA ATILI LE GALULUE SOOFAATASI I MATAUPU TAU AGANUU MA FAATUFUGAGA" -AIONO OKENAISA FAUOLO
O le toe faaolatia mai i fanua o le Faatonu o le Ofisa o Aoaoga ma Suesuega Samoa i le amataga o le vaiaso nei, na faailoa ai lona matuā lagolagoina o le agaga galulue soosootauau, pei ona lāgā e le aumalaga tau faatufugaga a tagatanuu muamua mai Amerika, lea na ali’itia ai le ofisa i le Aso 23, Iuni 2026.
Ta’ua e le Faatonu ia Aiono Okenaisa Fauolo o le taimi nei o loo fesootai atu le ofisa i le sooupu a le aumalaga aua laasaga o le alu i luma, ae ua mautinoa i le uunaia ai o mataupu tau aganuu ma faatufugaga e le ofisa, o le itu tau lomiga le isi vaega e fia ave i ai le faamuamua.
O le Faatonu Lagolago na tu i le foe mo lena asiasiga, le tofa ia Mago Faleosalafai Tipa, na folafolaina mo le aumalaga le aotelega o le manulauti a le Ofisa o Aoaoga ma Suesuega Samoa i ona vaega e fa, e tulituliloa ai le faataua a le Kolisi Tuufaatasi.
E ui o le Peresetene ia Dr. Shelley Lowe (o le ituaiga Navajo), Patsy Phillips, le Faatonu o le Fale Mataaga o Faatufugaga Faaonaponei a Tagatanuu muamua, atoa ai ma le sui sinia o le Crazyhorse Consulting o Moana Iose, o ni ta’ita’i o ni faapotopotoga ma ni ofisa tetele mamao atu nai lo le Ofisa o Aoaoga ma Suesuega Samoa, ae na faailoa lo latou maofa i le agoagomea o le ofisa, i mea ua maua i o latou lima e faatino ai le galuega.
I le agaga faamalo na saunoa ai le Peresetene ia Dr. Lowe - ‘O le vaega e tasi matou te lē o ofoina atu, o le vaega lea o faaliliuga ma faauigaga...” O lana faamatalaga lea ina ua ta’ua ni fuafuaga a le ofisa, e ofo atu ni vasega pupuu o “Faaliliuga ma Faauigaga” mo tagata lautele i le lumana’i.
Ina ua asiasi le ‘aumalaga i le vaega o faatino ai lomiga a le ofisa, na matauina ai le tagiilima o le ofisa ma le sogasogā pei ona tuufaatasia ai e le totino ia Vaitagutu Patrick Mafo’e (Faatufugaga ma Lomiga) se fausaga e faaputu, tatao ma faakelū i ai pepa ua lomia mo tusi eseese. Na faamautuina ai le avea o lea fausaga ma mea e faafaigofie te isi ai le faiga o tusi, e ui o loo māua o loo iai masini e sili atu ona vave mo lomiga tetele i atunuu mamao.
O le talanoa atu a le Taitaifono o le Vaega o Aoaoga ia Tootooleaava Dr. Evile Feleti, na manino ai i le ‘aumalaga mataupu o a’oa’o i vasega e amata mai i le Tikeri faavae o Faatufugaga (Associate of Arts), le Tusipasi Aloaia e Aoaoina ai le Gagana Samoa lea e galulue soosootauau ai ma le Ofisa o Aoaoga (Certificate of Proficiency in Certification to Teach Samoan Language -COP) ma le faamoemoe o loma nei e amatalia vasega mo le Faailoga BA i Mataupu Samoa i se taimi o i luma, lea o taulamua ai Senituri Nau-Chun i le faamaopoopoga o tusi talafeagai mo vasega eseese.
O le ta’ita’i o Faasoa i Alalafaga ma Aoga ia Paepaeoaana Moli Lemana na tufa atu i lana pitolaau, na faailo ai taumafaiga e uunaia ma faalauiloa tautua a le Ofisa e mafai ona tua mai i ai aoga, le lotoifale ma fafo atu o Samoa. Na faamanino ai fo’i le faalagolago o le ofisa i tupe maua mai tautua ofo atu e faatino ai ana galuega fai, e ui e fiu e tulituli nisi mo totogi o ia auaunaga.
Na patipatia e le ‘aumalaga taumafaiga a Leiataualetaua Eti Eti ma Charles Asalemo (Faufautua faatasi mo le Asosi o Tagata Aooga mo le Faasamoa -SAFF) e a’o le ‘ausiva a Amerika Samoa mo le Faaaliga a Tu ma Aganuu o le Pasefika talu ai nei, lea na talimalo ai le setete o Hawaii. Na atili ai ina ua iloa o le toatele o tamaiti na i le ausiva filifilia, na faafailele atu i le SAFF, ma ua tele ina avea lenei asosi ma Amapasa a le Kolisi i ana ‘ava o feiloaiga ma ana taligamalo, i faafiafiaga ma le faatuina o talafaatino i se tulaga maoa’e. Na matamata ai ma le toto’a i ata vito o tala faatino na lolofi mai ai le atunuu i lea tausaga ma lea tausaga, ma latou uunaia le faaauauina o lenei faiva.
Na faafofoga ma le toto’a malo i taumafaiga tau Faaliliuga a le ofisa e lauliliu ma teuteu le lomiga e lua o lana Enugagana, ma paaga o faaaogaina lenei tautua o le Faaliliu ma Faauiga, e iai le Iunivesite o Yale, faalapotopotoga e pei o le NOAA, matagaluega eseese o le malo aemaise ai le Soifua Maloloina, ofisa eseese o le Kolisi Tuufaatasi atoa ai ma tagata lautele i le lotoifale ma atunuu mamao.
E o’o foi i le tatau ona tatala loa i le lautele o le atunuu ma le kelope o le Upega o Tafailagi a le ofisa, pei ona faasoa ai Sabrina Uipo, na matuā lagolagoina malosi e le ‘aumalaga ina ia maua le avanoa e i latou ma le toatele e faatau ai tusi ma isi alagaoa o mataupu tau Samoa.
I le faaiuga o le taligamalo a le ofisa, na faaalia ai le agaga faafetai o le Peresetene ia Dr. Lowe i le Peresetene ia Dr.Rosevonne Pato na ta’ita’ia maia le asiasiga, aemaise ai le Ofisa o Aoaoga ma Suesuega Samoa, ona o le ‘oa ma le sogasogā o le ofisa i ana taumafaiga e aputiputi, ma toe faasoa atu ana suesuega ma se iloa, ina ia tofi ola ai pea le faa-Samoa. Ua tali ai le agaga fia femalamalamaa’i ma galulue soofaatasi i mataupu tau aganuu ma faatufugaga, pei ona asia ai e le aumalaga le Kolisi Tuufaatasi, ma isi matagaluega a le malo.