01/04/2026
www.mashtoz.org կայքում շարունակում ենք հրատարակել Միշել-Իվ Բոլլորեի և Օլիվիե Բոննասսիի « ԱՍՏՎԱԾ. ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ. ՓԱՍՏԵՐԸ » մեծածավալ հատորը։
Տեղադրվել է « 8. ՄԵԾ ՊԱՅԹՅՈՒՆԻ «ՍԵՎ» ՎԵՊԸ » գլուխը։
Բովանդակությունը.
– Ա. Խորհրդային Միությունն ընդդեմ Մեծ Պայթյունի ռահվիրաների
– Բ. Նացիստները Մեծ Պայթյունի դեմ
– Գ. Մեծ Պայթյունի հանդեպ Արևմուտքի դիրքորոշումը 1945 թվականից հետո
Հաջորդ գլուխների հրատարակության մասին կտեղեկացնեմ։
Ցանկացողները կարող են բացել և կարդալ։
Բարի ընթերցում։
https://mashtoz.org/%D4%B3%D6%80%D5%A1%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6/%D5%BB%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%A3%D5%B8%D5%BE%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6/%D4%B1%D5%8D%D5%8F%D5%8E%D4%B1%D4%BE-%D4%B3%D4%BB%D5%8F%D5%88%D5%92%D4%B9%D5%85%D5%88%D5%92%D5%86%D4%B8-%D5%93%D4%B1%D5%8D%D5%8F%D4%B5%D5%90%D4%B8/8-%D5%84%D5%A5%D5%AE-%D5%8A%D5%A1%D5%B5%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%AB-%D5%BD%D6%87-%D5%BE%D5%A5%D5%BA%D5%A8
8. Մեծ Պայթյունի «սև» վեպը
Ո՞վ կարող էր երևակայել, որ լուռ աշխատասենյակներում և լաբորատորիաների ստվերում մշակված գիտական որոշ տեսությունների պատմությունը որոշ գիտնականների համար հետագայո....
14/03/2026
www.mashtoz.org կայքում շարունակում ենք հրատարակել Միշել-Իվ Բոլլորեի և Օլիվիե Բոննասսիի « ԱՍՏՎԱԾ. ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ. ՓԱՍՏԵՐԸ » մեծածավալ հատորը։
Տեղադրվել է « 5. ՄԵԾ ՊԱՅԹՅՈՒՆԻ ՀԱՄԱՌՈՏ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ » գլուխը։
Հաջորդ գլուխների հրատարակության մասին կտեղեկացնեմ։
Ցանկացողները կարող են բացել և կարդալ։
Բովանդակությունը.
Ա. Մեծ Պայթյունը և տիեզերաբանության ծնունդը Քսաներորդ դարում
– Տիեզերաբանության ծնունդը Քսաներորդ դարի սկզբին
– Այընշթայնը և Հարաբերականության հայեցակարգային թռիչքը. հսկայական քայլ Տիեզերքի ըմբռնման գործում
– Հարաբերականության տեսությունը փորձարարական ստուգումների լույսի ներքո
– Մի ո՛չ անհրաժեշտ տիեզերաբանական հաստատուն
– Ալեքսանդր Ֆրիդմաննը ընդդեմ Այընշթայնի. մենամարտ՝ Տիեզերքի ընդարձակման շուրջ
– Ժորժ Լըմեթր (1927). քահանա, տիեզերաբան և տեսանող
– Վեստո Սլայֆեր (1912) և Էդվին Հաբբըլ (1929). վճռորոշ դիտարկումը
– Փաստերի առջև, մեծ գիտնականները բոլորն ընդունում են Լըմեթրի գաղափարները
– Նախնական ատոմի տեսությունը կասկածի տակ է դնում նոր ձեռքբերված միակարծությունը. մեծ գիտական մտքերը նորից ընդվզում են
– Սկանդալ, շփոթմունք, անհավատություն
– Տիեզերական միկրոալիքային ֆոնային ճառագայթումը. Լըմեթրի թեզերին սատարող մի տեսություն, որը երկար ժամանակ մնաց ստվերում
– «Մեծ Պայթյուն» տերմինը (1949). մի արտահայտություն, ստեղծված՝ հայեցակարգը վարկաբեկելու համար
– Մեծ Պայթյունը ժամանակավորապես մոռացվեց գիտության կողմից (1953)
– Անսպասելի վերածնունդ՝ տիեզերական ֆոնային բրածո ճառագայթման պատահական հայտնագործման շնորհիվ (1964)
– Միաձայն ընդունում՝ չնայած դիմադրության որոշ մնացորդային օջախների
– «Աստծո դեմքը» (1992)
– Այլընտրանքային տեսությունների ձախողումները միայն հաստատում են Մեծ Պայթյունի դասական մոդելի ամրությունը
Բ. Սկզբում Մեծ Պայթյունն էր
– Հանրաճանաչ դարձած բանավեճային արտահայտություն
– Մի պահ, որն անհնարին է պատկերավորել
– Ստանդարտ մոդելի համաձայն՝ հե՛նց այս պահին են ծնվում տարածությունը, ժամանակը և նյութը
– Կատարյալ կերպով կարգավորված բացառիկ գործընթաց
– «Մեծ Պայթյունի ստանդարտ մոդելը». մի շատ ամուր տեսություն՝ դիտարկումներով բազմիցս հիմնավորված և հաստատված
– Իսկ Աստվա՞ծ այս ամենի մեջ
– Մի քանի մեջբերում թեմայի վերաբերյալ
Բարի ընթերցում։
https://mashtoz.org/%D4%B3%D6%80%D5%A1%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6/%D5%BB%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%A3%D5%B8%D5%BE%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6/%D4%B1%D5%8D%D5%8F%D5%8E%D4%B1%D4%BE-%D4%B3%D4%BB%D5%8F%D5%88%D5%92%D4%B9%D5%85%D5%88%D5%92%D5%86%D4%B8-%D5%93%D4%B1%D5%8D%D5%8F%D4%B5%D5%90%D4%B8/5-%D5%84%D5%A5%D5%AE-%D5%8A%D5%A1%D5%B5%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BC%D5%B8%D5%BF-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8
5. Մեծ Պայթյունի համառոտ պատմությունը
Գիտության պատմության մեջ Մեծ Պայթյունի հայեցակարգը զարգացել է մի ուղիով, որը թվում է իր նկարագրած երևույթի ճիշտ հակառակը. ո՛չ մի արտասովոր ու վերջնական լուսավորու....
09/03/2026
« Արհեստական Բանականության հետ զրուցեցի Տիեզերքի լուսանկարների մասին »։ Հետաքրքրական զրույց ստացվեց ''գիտության'' սահմանափակ էության մասին։ ))
Միայն մի մեջբերում. « Փորձել գործածել աստղադիտակը Աստծուն գտնելու (կամ մերժելու) համար՝ նույնն է, ինչ փորձել գործածել ջերմաչափը՝ չափելու համար, թե որքա՛ն գեղեցիկ է բանաստեղծությունը: Դրանք տարբեր նպատակների համար ստեղծված գործիքներ են » (ԱԲ):
Ցանկացողները կարող են բացել և ընթերցել։
mashtoz.org
08/03/2026
www.mashtoz.org կայքում շարունակում ենք հրատարակել Միշել-Իվ Բոլլորեի և Օլիվիե Բոննասսիի « ԱՍՏՎԱԾ. ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԸ. ՓԱՍՏԵՐԸ » մեծածավալ հատորը։
Տեղադրվել է « 4. ՏԻԵԶԵՐՔԻ ՋԵՐՄԱՅԻՆ ՄԱՀԸ. ՎԵՐՋԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ, ՍԿԶԲԻ ԱՊԱՑՈՒՅՑ » գլուխը։
Հաջորդ գլուխների հրատարակության մասին կտեղեկացնեմ։
Ցանկացողները կարող են բացել և կարդալ։
Բովանդակությունը.
Ա. Տիեզերքի ջերմային մահվան հայտնագործման պատմությունը
– Սադի Քառնոն հիմնում է մի նոր գիտակարգ՝ թերմոդինամիկան (1824թ.)
– Ռուդոլֆ Քլաուզիուսը ստանձնում է էստաֆետը և սահմանում Թերմոդինամիկայի Երկրորդ Օրենքը (1865թ.)
– Լյուդվիգ Բոլցմանը իր հավասարումներով ստեղծում է էնտրոպիայի հաշվարկման մոդել՝ հանգելով կարևոր եզրակացությունների (1878թ.)
– Հելմհոլցը (1854թ.) և Լորդ Քելվինը զարգացնում են Տիեզերքի «ջերմային մահվան» գաղափարը
– Արթուր Էդինգտոնն ամփոփում է հայեցակարգը՝ ցույց տալով, որ գոյություն ունի «ժամանակի սլաք» (1928թ.)
– Մետաֆիզիկական առաջին հեղափոխական հետևանքը. Տիեզերքն անպայմանորեն ունեցել է սկիզբ
– Երկրորդ, է՛լ ավելի հեղափոխական հետևանքը. սկզբում Տիեզերքը չափազանց կարգավորված է եղել
– Ականավոր ընդդիմախոսների մի ամբողջ խումբ վիճարկում է Բոլցմանի հայտնագործությունները
– Թերմոդինամիկայի Երկրորդ Օրենքի հայտնագործման ա՛յլ հետևանքներ
– Թերմոդինամիկայի Երկրորդ Օրենքն ի վերջո համընդհանուր ճանաչում է ստանում
– Զարմանալիորեն, էնտրոպիայի հայտնագործումը հաշվի չի առնվում այդ ժամանակվա գիտնականների մեծ մասի կողմից, ովքեր համոզված էին Տիեզերքի հավերժության մեջ
– Տիեզերքի սկիզբ ունենալու գաղափարը միայն էնտրոպիայի տեսաբանների մենաշնորհը չէ
– Երբ 1964 թվականից սկսած Մեծ Պայթյունի սցենարը հաստատվում է, հավերժական Տիեզերքի կողմնակիցները առաջ են քաշում «Մեծ Ճայթյունի» (Big Crunch) վարկածը՝ որպես հակակշիռ Տիեզերքի բացարձակ սկզբին
– Անակնկալ շրջադարձ 1998 թվականին. պարզվում է, որ Տիեզերքի ընդլայնումը արագանում է, և «Մեծ Ճայթյունի» վարկածը տապալվում է
– Մութ նյութի և վանողական ազդեցությամբ մութ էներգիայի մասին անհրաժեշտ վարկածները
– Տիեզերքի ջերմային մահը. մի վերջաբան, որ թվում է անխուսափելի
– Եզրակացություն
Բ. Սցենարը, որն այժմ արժանանում է ամենալայն համաձայնությանը
– Տիեզերքի արագացող ընդլայնումը հաստատվել է դիտարկումների միջոցով և այսօր լայնորեն ընդունված փաստ է
– Այս սցենարից ելնելով՝ գոյություն ունի գրեթե համընդհանուր համաձայնություն Տիեզերքին սպասվող ջերմային մահվան վերաբերյալ
– 10(30) տարի անց. աստղերի և կյանքի բոլոր ձևերի վախճանը
– 10(30)-ից 10(38) տարիների միջև ընկած ժամանակաշրջանի ընթացքում. պրոտոնների հավանական տրոհումը կհանգեցնի նեյտրոնների անհետացմանը
– 10(100) տարի անց. սև խոռոչների ենթադրյալ վախճանը
– 10(100) տարուց անդին. «Մութ Դարաշրջանի» (Dark Era) հավանական մեկնարկը՝ ուղեկցվող լիակատար ջերմային մահով
Բարի ընթերցում։
https://mashtoz.org/%D4%B3%D6%80%D5%A1%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6/%D5%BB%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%A3%D5%B8%D5%BE%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6/%D4%B1%D5%8D%D5%8F%D5%8E%D4%B1%D4%BE-%D4%B3%D4%BB%D5%8F%D5%88%D5%92%D4%B9%D5%85%D5%88%D5%92%D5%86%D4%B8-%D5%93%D4%B1%D5%8D%D5%8F%D4%B5%D5%90%D4%B8/4-%D5%8F%D5%AB%D5%A5%D5%A6%D5%A5%D6%80%D6%84%D5%AB-%D5%BB%D5%A5%D6%80%D5%B4%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D5%B0%D5%A8-%D5%BE%D5%A5%D6%80%D5%BB%D5%AB-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%BD%D5%AF%D5%A6%D5%A2%D5%AB-%D5%A1%D5%BA%D5%A1%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B5%D6%81
4. Տիեզերքի ջերմային մահը. վերջի պատմություն, սկզբի ապացույց
Բուխարիից մինչև տիեզերք. համանմանություն՝ Տիեզերքի ջերմային մահն ավելի լավ հասկանալու համար: