11/09/2024
Առակը պատմում է բանտարկյալների մասին, ովքեր ծնված օրից շղթայված են մութ քարանձավում՝ նայելով դատարկ պատին։ Նրանց ետևում կա կրակ, իսկ կրակի և բանտարկյալների միջև մարդիկ են, ովքեր իրենց ձեռքին տարբեր առարկաներ են պահում, որոնք ստվերներ են գցում պատին։ Բանտարկյալները ստվերներն են համարում միակ իրականությունը, քանի որ նրանք երբեք չեն տեսել իրական առարկաները կամ քարանձավից դուրս գտնվող աշխարհը։
Մի օր, մի բանտարկյալ ազատվում է և բացահայտում կրակը և այն առարկաները, որոնք գցում են ստվերները։ Սկզբում նա ցնցվում է նոր իրականությունից։ Աստիճանաբար նա հասկանում է, որ պատի վրա տեսած ստվերները պարզապես պատրանքներ են, իսկ առարկաներն ու կրակը ավելի իրական են։ Ի վերջո, բանտարկյալը դուրս է գալիս քարանձավից և տեսնում արևի լույսը, որտեղ նա բացահայտում է իրական աշխարհը։ Նա հասկանում է, որ արևը կյանքի և գիտելիքի հիմնական աղբյուրն է, որը Պլատոնի փիլիսոփայության մեջ խորհրդանշում է "Լավի Գաղափարը"։
Վերադառնալով քարանձավ՝ մյուս բանտարկյալներին լուսավորելու նպատակով, նա դժվարանում է տեսնել մթության մեջ և հանդիպում է թշնամության ու անհավատության։ Շղթայված բանտարկյալները, իրենց սահմանափակ ընկալմանը սովոր լինելով, մերժում են նոր իրականությունը և շարունակում են կառչած մնալ ծանոթ ստվերներին։
Սա Պլատոնի պատկերացումն է, որ մարդկանց մեծ մասը ապրում է անգիտության մեջ՝ իրական համարելով զգայական ընկալումները, և որ իրական գիտելիքը հնարավոր է միայն նախ, երբ կարողանաս դուրս գալ քարանձավից։