28/10/2025
🧠 Ինչպե՞ս ենք մենք մտածում — բառերով, թե մտապատկերներով։
Մարդու մտածողությունը և խոսքը անբաժանելի են. Խոսքը ոչ միայն հաղորդակցության միջոց է, այլ նաև մտածելու ձև։
🌿Սակայն մարդիկ մտածում են ոչ միայն բառերով, այլ նաև մտապատկերներով. մտածողությունը համադրում է երկուսը։
🗣️ Բառային մտածողություն
Մտքում խոսելով մենք պլանավորում, վերահսկում և կարգավորում ենք մեր կյանքը։ Դա ձևավորվում է մանկուց։
Օրինակ՝ երբ երեխան ասում է. «Ես վերցրեցի մատիտը, հիմա կնկարեմ տուն»։ Նա ոչ միայն խոսում է, այլ նաև այդպես մտածում է։ Հասուն տարիքում նույնպես մտքերը հաճախ ձևակերպվում են բառերով, նախադասություններով։ Օրինակ՝ երբ ինքներդ ձեզ ասում եք․ «վաղը հանգստյան օր է» կամ «այս գաղափարը լավն է»։
🎨 Մտապատկերային մտածողություն
Սակայն խոսքից առաջ գոյություն ունի պատկերային մտածողություն։ Երեխան սկզբում մտածում է տեսողականորեն՝ պատկերներով, իրավիճակներով, զգացողություններով։
Խոսքի զարգացման հապաղում ունեցող երեխաները ունեն հատկապես լավ զարգացած տեսողական հիշողություն և պատկերային մտածողություն, բայց դժվարանում են բառերով նկարագրել կամ փոխանցել իրենց մտքերը։ Այսինքն՝ նրանց ուղեղում արդեն կա պատկեր, բայց բառային արտահայտությունը դեռ չի ձևավորվել։
Մի կարևոր հանգամանք ևս։
🧠 Ինչպե՞ս ենք մենք մտածում — բառերով, թե մտապատկերներով։
Մարդու մտածողությունը և խոսքը անբաժանելի են. Խոսքը ոչ միայն հաղորդակցության միջոց է, այլ նաև մտածելու ձև։
🌿Սակայն մարդիկ մտածում են ոչ միայն բառերով, այլ նաև մտապատկերներով. մտածողությունը համադրում է երկուսը։
🗣️ Բառային մտածողություն
Մտքում խոսելով մենք պլանավորում, վերահսկում և կարգավորում ենք մեր կյանքը։ Դա ձևավորվում է մանկուց։
Օրինակ՝ երբ երեխան ասում է. «Ես վերցրեցի մատիտը, հիմա կնկարեմ տուն»։ Նա ոչ միայն խոսում է, այլ նաև այդպես մտածում է։ Հասուն տարիքում նույնպես մտքերը հաճախ ձևակերպվում են բառերով, նախադասություններով։ Օրինակ՝ երբ ինքներդ ձեզ ասում եք․ «վաղը հանգստյան օր է» կամ «այս գաղափարը լավն է»։
🎨 Մտապատկերային մտածողություն
Սակայն խոսքից առաջ գոյություն ունի պատկերային մտածողություն։ Երեխան սկզբում մտածում է տեսողականորեն՝ պատկերներով, իրավիճակներով, զգացողություններով։
Խոսքի զարգացման հապաղում ունեցող երեխաները ունեն հատկապես լավ զարգացած տեսողական հիշողություն և պատկերային մտածողություն, բայց դժվարանում են բառերով նկարագրել կամ փոխանցել իրենց մտքերը։ Այսինքն՝ նրանց ուղեղում արդեն կա պատկեր, բայց բառային արտահայտությունը դեռ չի ձևավորվել։
Մի կարևոր հանգամանք ևս։
🧠 Նյարդաբանական դիտարկմամբ` ըստ անձի առանձնահատկությունների, մտածելիս ակտիվանում են ուղեղի տարբեր հատվածներ։
• Ձախ կիսագունդը պատասխանատու է բառային և տրամաբանական մտածողության համար,
• Աջը՝ տեսողական և ստեղծագործական պատկերների համար։
👩🎨Հետևաբար`
• Ոմանք ավելի շատ օգտագործում են բառային, խոսքային մտածողություն՝ «ներքին խոսք»,
• Իսկ ուրիշները՝ պատկերներ կամ նույնիսկ հնչյուններ, շարժումներ, սա հատկապես զարգացած է արվեստի մարդկանց մոտ` նկարիչների, պարողների, թատերարվեստի և այլն։
Գոյություն ունի նաև ինտուիտիվ կամ զգայական մտածողություն, որը դժվար է բառերով բացատրել։
Տեսողական մտածողություն ունեցող մարդկանց մոտ մտքերը գալիս են պատկերների, տեսարանների, զգացական պատկերների ձևով։ 🎨Օրինակ`
• երբ պատկերացնում եք ծովը, որտեղ հանգստացել եք, երբ հիշում եք ինչ-որ դեմք, գույն, շարժում,
• շաբաթվա օրերը դեռ հաշվում եք` դպրոցական օրագիրը հիշելով
• կամ երբ նոր գաղափարը գալիս է տեսողական պատկերի տեսքով։
Խոսքը զարգացնելով՝ զարգացնում ենք նաև մտածողությունը, իսկ մտածողության ընդլայնումը (պատկերների, գործողությունների, նկարագրությունների միջոցով) օգնում է կապակցված խոսքի ձևավորմանը։
Օրինակ՝ եթե երեխան չի կարողանում պատմել որևէ պատմություն, առաջին հերթին պետք է նրան սովորեցնել տեսնել իր պատմությունը մտապատկերներով, հետո աստիճանաբար այն վերածել բառերի։
🧩Այսպիսով`
Խոսքի զարգացումը խորացնում է մտածողությունը, իսկ պատկերավոր մտածողությունը՝ խոսքի ստեղծագործականությունն ու իմաստային բազմազանությունը։
🌞Ի դեպ, հասկանալով երեխայի մտածողության տեսակը, կարող ենք կողմնորոշվել նրա հետագա մասնագիտության ընտրության հարցում։