Անուշավան Տեր-Ղևոնդյանի անվան երաժշտական դպրոց

յն ներկայացուցիչներից է: Նրա ստեղծագործական ուղին սերտորեն կապված է եղել Հայաստանի, ինչպես նաև Վրաստանի և Ադրբեջանի պրոֆեսիոնալ երաժշտական մշակույթի զարգացման պրոցեսի, տարբեր ժանրերի ձևավորման էտապների հետ: Ա. Տեր-Ղևոնդյանի գրչին են պատկանում օպերաներ/"Սեդա"-1923թ., " Արևի ցոլքերում "-1949թ./, բալետներ/"Հրո հառսնացուն "-1936թ., "Անահիտ"-1939թ./, սիմֆոնիկ երկեր / "Ախթամար "-1923թ., "Շիրակի էտյուդները"-1946թ., "Սիմֆոնիա"-1945թ., "Վահագնի ծնունդը"-1923թ./, ինչպես նաև կամերային ստեղծագործություններ, տասնյակ ռոմանսներ, խմբերգեր, տարբեր գործիքների համար գրված պիեսներ, կամերային անսամբլներ, փողային նվագախմբի համար քայլերգեր և այլն:
50-ական թվականների վերջին Կոտայքի մարզի և Երևանի միջնակետը հանդիսացող Քանաքեռի համար երաժշտական դպրոցի առկայությունը խիստ անհրաժեշտ էր և ցանկալի, ուր ընդունված առաջին սաները ոչ միայն Քանաքեռից էին, այլև հարակից գյուղերից: Հիմնադիր տնօրեն Թ. Լավչյանի շուրջ համախմբված էր պրոֆեսիոնալների մի ողջ համաստեղություն. Ամալյա Ազնաուրովա-Հունանյան, Հակոբ Սանդալջյան, Հակոբ Հակոբյան, Արքուհի Հարությունյան, Լևոն Աբրահամյան, Էմին Արիստակեսյան, Հրանտ Գևորգյան, Վիլեն Չարչօղլյան, Վիլլի Սարգսյան, Ջուլիետա Աղաբեկովա, Ջիվան Միքայելյան,Ինգա Մելիք-Մինասովա, Լիլիա Պետրոսյան և այլոք, որոնց շնորհիվ դպրոցում ի սկզբանե գործեցին բոլոր` դաշնամուրային, լարային, ազգային նվագարանների, փողային, տեսական բաժինները: Դպրոցն ուներ աշակերտական փողային նվագախումբ /ղեկ. Ֆելիքս Մովսիսյան /, երգչախումբ /ղեկ. Նորա Գրիգորյան /, լարային քառյակ: Իր ինքնատիպությամբ առանձնանում էր ուսուցիչներից կազմված կամերային նվագախումբը, որը բնույթով եզակի էր ոչ միայն հանրապետության, այլև ողջ Խորհրդային Միության մեջ: Նրա կազմում ընդգրկված էին այնպիսի անվանի երաժիշտ-կատարողներ, որպիսիք են Վիլեն Չարչօղլյանը / նվագախմբի կոնցերտմայստեր /, Լադո Սեյրանյանը, Լիպարիտ Թերզյանը, Էդուարդ Բեյլերյանը, Մկրտիչ Աֆրիկյանը, Արմեն Սիրունյանը, Գուրգեն Մարկոսյանը, Ֆրիդ Սարգսյանը, Պավել Բժիկյանը, Լևոն Գալստյանը, Հրաչյա Հակոբյանը, Քնարիկ Երեմյանը, Կատրին Պապիկյանը և ուրիշներ: Նրանք էլ հետագայում կազմեցին Զարե Սահակյանցի հիմնադրած կամերային նվագախմբի կորիզը:
Թ. Լավչյանի տնօրինության ժամանակաշրջանում շատ էին կազմակերպվում համերգներ դպրոցի սաների և ուսուցիչների մասնակցությամբ թե' հանրապետության շրջաններում, թե' նրա սահմաններից դուրս: Փողային նվագախումբը, երգչախումբը մասնակցելով համաքաղաքային, հանրապետական և միութենական մրցույթներին մրցանակային տեղեր էին գրավում: Դպրոցի առաջին լավագույն շրջանավարտների անունները այսօր քաջ հայտնի են երաժշտասեր հասարակությանը. Հրաչյա Մելիքյան, երգեհոնահար Աշոտ Անդրիկյան, կոմպոզիտոր-դաշնակահարներ Ջենի Ասատրյան /կոնս. պրոֆեսոր/ և Արսեն Անդրիկյան, Գոհար Սարգսյան / "Արծաթե բանալի" մանկապատանեկան մրցույթի հիմնադիր /, Սոնա Գալաջյան / Ս. Բարխուդարյանի անվ. արվեստի դպրոցի տնօրեն /, Սերգեյ Մարգարյան, Նորա Սարգսյան / դպրոցի ներկայիս փոխտնօրեն /, Արմեն Մեսրոպյան, Աշոտ Գալստյան, Կարինե և Մարգարիտա Սարգսյաններ / այժմ դպրոցի դաշնամուրային բաժնի դասատուներ /, Հասմիկ Հովհաննիսյան,Նարինե Սարգսյան , Գարեգին Պողոսյան, Անժելա Հունանյան /Բեյրութ /, Վալերի Փիրումով և այլն:
Տարիների ընթացքում դպրոցի ուսուցչական կազմը համալրվում էր նորանոր պրոֆեսիոնալներով և 70-ական թթ. այն փայլեց իր հետևյալ կազմով. Դոնարա Երմիշյան, Վալերի Խախանով, Ալեքսանդր Կոսեմյան, Նինա Սարգսյան, Ռոլաննա Օրբելյան, Արուս Չիչակյան, Տիգրանուհի Հակոբջանյան և ուրիշներ, որոնք շարունակեցին իրենց աշխատանքը նոր տնօրենի ղեկավարության ներքո:
1981թ. դպրոցի տնօրեն նշանակվեց անվանի, տաղանդավոր թավջութակահար Գերոնտի Թալալյանի սան Հենզել Հարությունյանը: Վերջինիս տնօրինության օրոք ևս դրսևորվեց կատարողական վարպետության աճ, շարունակվեց դպրոցի սաների և երգչախմբի / ղեկ. Գրիգոր Նաջարյան / մասնակցությունը հանրապետական մրցույթներում և փառատոններում: Աչքի ընկան շրջանավարտներ Հայկ Բեյլերյանը, Սեդա Ղազարյանը, Լուսինե Խաչիկյանը, Լիանա Ղազարյանը, Արմինե Խաչատրյանը, Հրայր Մովսիսյանը, Աննա Մնացականյանը, Վախթանգ Սիրունյանը, Հովակիմ Փարսադանյանը, Հովհաննես Հարությունյանը, Լիանա Աբրահամյանը և այլոք, որոնք այսօր առաջատար կատարողներ են և դասավանդում են երաժշտական բարձրագույն հաստատւթյուններում:
1991թ-ից առ այսօր կրթօջախի տնօրենն է Ռոլաննա Օրբելյանը, որի պաշտոնավարության սկիզբը համընկավ ողջ հանրապետության համար նոր` անկախության, դեմոկրատացման, տեսակետների և մոտեցումների ազատության ժամանակաշրջանի հետ: Ռ. Օրբելյանի կողմից մտցվեցին մի շարք նորամուծություններ, սկսեցին գործել դեկորատիվ կիրառական արվեստի, նկարչության , ակադեմիական երգեցողության դասարանները, մտցվեց առանց տարիքային սահմանափակման ընդունելության սկզբունքը: Հաճախակի կազմակերպվող ցուցահանդեսներում ցուցադրվում էին ոչ միայն դպրոցի սաների նկարները /դրանք այսօր էլ զարդարում են միջանցքները /,այլև արդեն անվանի նկարիչների, մասնավորապես Վ, Սիրունյանի կտավները: Դպրոցի կարգախոսը` "Ոչինչ անհնարին չէ, եթե կա կամք և ցանկություն ", հատկապես ցայտուն կերպով դրսևորվեց 90-ականներին, եռբ հանրապետության համընդհանոր դժվարին պայմաններում երբեմնի աշխույժ, միջոցառումներով լի դպրոցը կանգնած էր ցուրտ ու խավար պայմաններում գոյատևող անկենդան հաստատության վերածվելու վտանգի առջև: Շնորհիվ նրբանկատ ղեկավարության և կոլեկտիվի անկոտրում կամքի կրթօջախը ոչ միայն պահպանեց իր գոյությունը, այլև նոր հազարամյակ մտավ վերածնված փողային նվագախմբով /ղեկ. Հ. Փարսադանյան /, երգչախմբով / ղեկ. Գ. Նաջարյան /, նորանոր տաղանդավոր սաներով. կոմպոզիտոր, ֆլեյտահար Արամ Հովհաննիսյան /Ժնև /, ֆլեյտահար Մարիամ Արղամանյան /Ժնև /, Ամալյա Թորոսյան, Լիանա Մկրտչյան, Հակոբ Գասպարյան, ժամանակի պահանջներին համապատասխան նոր գաղափարներով ու մտահղացումներով: Դպրոցում գործող կիրառական արվեստի, նկարչության, ակադեմիական երգեցողության, պարի, շախմատի դասարանները կարծես իրականություն են դարձնում տ-ն Օրբելյանի վաղուց փայփայած` Արվեստի ակադեմիայի վերածվելու գաղափարը: Քայլ առ քայլ լուծում են ստանում մի շարք հրատապ խնդիրներ, ինչպիսիք են դպրոցի մեծ և փոքր դահլիճների վերանորոգումը [ Viva-cell MTS- ի բարեգործական ծրագրի,Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի աջակցության,Գայանե Միրզոյանի բարեգործական ծրագրի շնորհիվ ], գույքի, երաժշտական գործիքների թարմացումը /երաժշտ. մագիստր` Հաննես Շվարց /: Դպրոցի` այսօր արդեն առկա բարեփոխումները իրականացվել են ոչ միայն սեփական ուժերի, այլև Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի ղեկավարության աջակցության /շախմատի դասարանի վերանորոգում /, անհատ բարերարների`մասնավորապես Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի պատգամավոր Աշոտ Տոնոյանի /պարի դասարան / մասնակցության, բարեգործական կազմակերպությունների /"Քեթրին" բարեգործական կազմակերպություն /, դպրոցի նախկին և ներկա մանկավարժների նվիրաբերությունների շնորհիվ:
Դպրոցում մշտապես կողք-կողքի հանդես են գալիս ավանդականն ու նորարարականը: Ամենամյա հաշվետու, դասարանական և արդեն ավանդական դարձած Հայաստանի անկախության տարելիցերին, Մայրության և գեղեցկության տոնին նվիրված համերգներից բացի կազմակերպվում են ժամանակի ոգով և շնչով թելադրված միջոցառումներ: Մեծ հանդիսությամբ նշվել են դպրոցի 40-ամյակը, հիմնադիր տնօրեն Թ. Լավչյանի 70-ամյակը ,անցկացվել Վ. Մոկացյանի անվ. 1-ին մրցութ-փառատոնը /կազմակերպիչներ` Ռ. Օրբելյան, Վ. Բրուտյան /, ինչպես նաև մի շարք հուշ-երեկոներ, նվիրված կոմպոզիտոր Ստ. Լուսիկյանին, Թ. Լավչյանին, Ազգային Ժողովի զոհերի հիշատակին:
Յուրաքանչյուր տարի դպրոցի միջոցառումները անցկացվում են որևէ կոնկրետ խորագրով: Այսպես, 2004-2005թթ. ուս. տարվա միջոցառումները նվիրված էին Օսմանյան կայսրությունում հայերի ցեղասպանության 90-ամյա տարելիցին, ինչպես նաև 2-րդ Համաշխարհային պատերազմում հաղթանակի 60-ամյակին: 2005 թ .ապրիլի 20-ին դպրոցի Թ. Լավչյանի անվ. Մեծ դահլիճում տեղի ունեցավ Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակին նվիրված երեկո` բացառապես ուսուցիչների մասնակցությամբ, իսկ երգչախմբի կատարմամբ /ղեկ. Ս. Ավթանդիլյան / հնչեց մեծն Կոմիտասի պատարագը: Կայացավ նաև դպրոցի սան, փոքրիկ նկարչուհի Մարգարիտա Սիրունյանի առաջին անհատական ցուցահանդեսը: Նույն դահլիճում`ապրիլի 30-ին դպրոցի աշակերտների, ուսուցիչների, ինչպես նաև ՀՀ-ում Ռուսաստանի Դաշնության դաշնային անվտանգության ծառայության սահմանապահ վարչության զինվորական փողային նվագախմբի մասնակցությամբ տեղի ունեցավ հանդիսավոր երեկո, նվիրված Հաղթանակի 60-ամյակին:
2008-2009թթ. դպրոցի մանկավարժներն ու աշակերտները հանդես եկան բազմաթիվ գեղեցիկ միջոցառումներով, նվիրված դպրոցի "Ոսկե հոբելյանին " ` 50-ամյակին.
1. Սերգեյ Խաչատրյան /ջութակ / և կամերային նվագախումբ /ղեկ. Վլադիմիր Խաչատրյան / -դպրոցի Մեծ դահլիճ
2. Մայիս 31-Հաշվետու համերգ /դպրոցի Մեծ դահլիճ /
3. Հունիս 10-Հաշվետու համերգ / Կոմիտասի անվ. կամերային երաժշտության դահլիճ /
4. Սեպտեմբեր 27- Համերգ- նվիրում ` դպրոցի տարբեր տարիների շրջանավարտների և դասատուների մասնակցությամբ / Կոմիտասի անվ. կամերային երաժշտության դահլիճ/
5. Հոկտեմբեր 7-Ջազային և պոպուլյար երաժշտության երեկո` նվիրված ուսուցչի օրվան և դպրոցի 50-ամյակին
6. Հոկտեմբեր 23- Գայանե Կեսոյանի հեղինակային երեկո/Կոմիտասի անվ. կամերային երաժշտության դահլիճ/
7. Ապրիլ 28-Երգչախմբային համերգ / Կոմիտասի անվ. կամերային երաժշտության դահլիճ/
8. Հունիս 17-Հաշվետու համերգ/Կոմիտասի անվ. կամերային երաժշտության դահլիճ/
9. Հունիս 24-Կոնցերտների համերգ` կամերային նվագախմբի մասնակցությամբ /ղեկ. Կարեն Լավչյան/ /Կոմիտասի անվ. կամերային երաժշտության դահլիճ/
Ա. Տեր-Ղևոնդյանի անվ.երաժշտական դպրոցը ցանկալի վայր է ոչ միայն այստեղ կրթվող աշակերտների և դասավանդող ուսուցիչների, այլև անվանի շատ և շատ երաժիշտների համար: Դպրոցի բեմում ելույթ են ունեցել Յուրի Բաշմետը, Սվետլանա Նավասարդյանը, Արմեն Բաբախանյանը, Կոմիտասի անվ. լարային քառյակը, "Կադանս" համույթը, Սերգեյ Խաչատրյանը և այլոք:
Ներկայումս կրթօջախում կողք կողքի աշխատում են թե' դպրոցի վետերաններ և թե' նախկին շրջանավարտներ, ինչպես նաև խոստումնալից երիտասարդ մանկավարժներ: Մենք վստահ ենք մեր ուժերում, քանզի ունենք բոլոր նախադրյալները` պրոֆեսիոնալիզմ, նվիրվածություն, համերաշխ անձնակազմ, հմուտ ղեկավարություն, ձգտում ենք գերնպատակի` կրթել գեղագիտորեն ներդաշնակ, զարգացած սերունդ և ,որ ամենակարևորն է , վայելում ենք քանաքեռցիների սերն ու հարգանքը: