06/01/2026
Një grup tjetër shoqëror spikat edhe mes radhëve të iluzionistëve: vështrojnë ngultazi te fantazia e zgjuarësisë dhe brilancës mendore, teksa stepen së pranuari të vërtetën prej sulmeve që skepticizmi ndjell te bindjet e tyre, por edhe prej gjithçkaje zbutëse për zemrat e tyre. Kjo i shtyn të sforcojnë temperamentin dhe natyrën për të pranuar skepticizmin. Këta duhen trajtuar me kortezi në procesin e tyre kah e vërteta dhe orientimin drejt bindjes së saktë, dhe jo të ekspozuar ndaj debateve të ashpra dhe fanatizmit. Këto të dyja veçse përshkallëzojnë motivet e iluzionit, dhe provokojnë motivet e kokëfortësisë dhe vijimësisë në të.
Ndërkaq, shumica e bindjeve të rreme zë vend në zemrat e njerëzve të zakonshëm si rezultat i fanatizmit të një duzine injorantësh në radhët e të drejtëve. Këta të fundit proklamojnë të vërtetën në format sfide dhe listë evidencash. Njëkohësisht, i vështrojnë rivalët e dorës së dytë me syrin e përbuzjes dhe shpërfilljes. Rrjedhimisht, brendia e njerëzve të zakonshëm ndizet me motive inati dhe kundërshtimi, bindjet e kota zënë rrënjë, dhe të vaditurve mirësjellës u vështirësohet puna e zhdukjes së tyre krahas përhapjes së degjenerimit.
Reflektimi i kësaj situate arrin në pikën që fanatizmi i një grupi të vetëm krijon bindjen [e rremë] se shkronjat e artikuluara pas gjendjes së heshtur mbesin të amshuara gjatë tërë jetës.
[al-Ghazālī, al-Iqtiṣād fī-l-iʿtiqād (Moderimi në Besim), ed. Muḥammad ʿAdnān al-Sharfāwī (Jeddah: Dār al-Minhāj, 76-77.]
