Universiteti ELITE

Kalanë e Rozafës në Shkodër e njohin të gjithë për historinë e saj të lashtë dhe legjendën e famshme të murosjes, por ajo që ka ndodhur së fundmi ka kaluar çdo parashikim të historianëve dhe banorëve lokalë.

Gjatë disa punimeve rutinë për përforcimin e mureve rrethuese dhe instalimin e sistemeve të reja të ndriçimit, inxhinierët kanë ndeshur në një shembje të papritur të një pjese të tokës në pjesën e brendshme të oborrit të dytë.

Ajo që fillimisht u mendua si një gropë e thjeshtë apo pus i vjetër uji, doli të ishte hyrja e një rrjeti të tërë tunelesh nëntokësore që nuk figuronin në asnjë hartë zyrtare të kalasë. Sipas ekspertëve të parë që kanë zbritur në thellësi me pajisje speciale, ky rrjet tunelesh shtrihet në disa qindra metra dhe duket se është ndërtuar me një saktësi të jashtëzakonshme arkitekturore për t'i rezistuar kohës dhe tërmeteve.

Skanimet me rreze lazer treguan se këto kalime sekrete nuk shërbenin thjesht si depo, por ishin pjesë e një plani strategjik arratisjeje dhe furnizimi që lidhte kalanë direkt me pika strategjike jashtë mureve, deri pranë bregut të lumit Buna. Ky zbulim po konsiderohet si një nga ngjarjet më të rëndësishme arkeologjike të viteve të fundit, pasi ndryshon plotësisht atë që dinim për strategjitë ushtarake të mbrojtjes gjatë rrethimeve të mëdha historike.

Gjëja që ka ngritur më shumë kureshtjen e publikut dhe studiuesve është gjetja e disa dhomave të vogla të gdhendura në shkëmb, brenda të cilave janë pikasur mbetje të enëve të baltës, monedha të vjetra dhe simbole të gdhendura që datojnë që nga periudha ilire e mbretëreshës Teutë.

Arkeologët dyshojnë se ky rrjet është përdorur dhe zgjeruar gjatë disa epokave të ndryshme historike, duke filluar nga ilirët, romakët e deri në periudhën e mesjetës. Mungesa e oksigjenit dhe izolimi i plotë nga bota e jashtme për qindra vite kanë bërë që shumë prej këtyre detajeve të mbeten pothuajse të paprekura, si një muze i vërtetë nën tokë.

Lajmi për zbulimin e këtyre prapaskenave sekrete ka shpërthyer menjëherë në rrjetet sociale, ku mijëra njerëz po shpërndajnë foto dhe skica të vjetra të kalasë, duke rindërtuar me imagjinatë se si funksiononte ky sistem i fshehtë.

Ndërsa zona është rrethuar për arsye sigurie dhe për të lejuar kërkimet e plota shkencore, interesi i turistëve të huaj dhe vendas ka arritur kulmin, të gjithë kureshtarë për të mësuar se çfarë fshihet pas atyre mureve që mbanin kaq shumë sekrete.

Ky zbulim dëshmon edhe një herë se nëntoka jonë fsheh ende histori të jashtëzakonshme që presin momentin e duhur për t'u shfaqur përpara botës.