14/08/2026
IN MEMORIAM
PROF. AS. DR. ALBERT RISKA
(8 shtator 1963 – 13 gusht 2026)
Në gjurmë të historisë së fjalës shqipe
Ka njerëz që largohen nga jeta, por mbeten gjatë në kujtesën e atyre që kanë punuar, mësuar dhe ecur pranë tyre. Ka pedagogë që, përtej dijes së përcjellë, lënë pas një mënyrë të të menduarit, një shkollë pune dhe një gjurmë që koha nuk e zhbën lehtë.
Më 13 gusht 2026, gjuhësia shqiptare dhe Universiteti i Elbasanit “Aleksandër Xhuvani” humbën Prof. as. dr. Albert Riskën, studiuesin, pedagogun dhe drejtuesin universitar që pjesën më të madhe të jetës së tij ia kushtoi gjuhës shqipe, kërkimit shkencor dhe formimit të brezave të studentëve. U nda nga jeta në moshën 62-vjeçare, në një kohë kur puna e tij shkencore kishte ende shumë për të thënë.
Profesor Albert Riska lindi më 8 shtator 1963. Studimet e larta për Gjuhë-Letërsi i kreu në Universitetin “Aleksandër Xhuvani” të Elbasanit në vitet 1984–1988. Pas një përvoje të parë si mësues i gjuhës dhe i letërsisë në Dragot, nisi rrugën universitare pranë departamentit të gjuhës, fillimisht si pedagog i jashtëm dhe, prej vitit 1991, si pedagog me kohë të plotë. Dialektologjia dhe Historia e gjuhës shqipe u bënë jo vetëm lëndët që ligjëroi, por edhe dy prej drejtimeve që përcaktuan formimin dhe kërkimin e tij shkencor.
Universiteti i Elbasanit “Aleksandër Xhuvani” ishte shtëpia e tij akademike. Këtu kaloi thuajse të gjithë jetën profesionale; këtu u formua, dha mësim, kërkoi, botoi dhe mori përsipër përgjegjësi të rëndësishme drejtuese. Ishte përgjegjës i seksionit të gjuhës shqipe, më pas përgjegjës i departamentit të gjuhë-letërsi-gazetarisë dhe i departamentit të gjuhësisë, ndërsa prej vitit 2016-2022 mbajti detyrën e Dekanit të Fakultetit të Shkencave Humane.
Për vite me radhë shërbeu gjithashtu si sekretar i Këshillit Botues dhe redaktor i Buletinit Shkencor UNIEL.
Por profesor Albert Riska do të kujtohet, para së gjithash, si studiues i fjalës shqipe dhe i historisë së saj.
Kërkimi i tij shkencor shtrihet në gjuhësinë historike, etimologji, onomastikë, dialektologji, arumanishten dhe marrëdhëniet gjuhësore ballkanike. Arumanishtja ishte një prej pikënisjeve të rëndësishme të veprës së tij. Ai e shihte atë si një “fqinjë shekullore të shqipes” dhe marrëdhëniet ndërmjet dy gjuhëve jo thjesht si histori huazimesh, por si dëshmi të një bashkëjetese të gjatë ballkanike, gjurmët e së cilës ruhen në leksik, fonetikë dhe toponimi.
Në veprën “Shqipja dhe krishterimi”, kërkimi i tij u drejtua nga historia e leksikut të besimit, terminologjia e krishterë, emrat e shenjtorëve dhe mikrotoponimia, duke e përdorur fjalën si dëshmi të historisë kulturore dhe gjuhësore të shqiptarëve.
Në studimet e tij, përfundimet nuk vinin nga pohime të përgjithshme, por ndërtoheshin me durim, përmes analizës së fjalës, zhvillimeve fonetike dhe dëshmive historike.
Një vend të veçantë në veprën e tij zë studimi shumëvjeçar i apofonisë indoevropiane në gjuhën shqipe. Nga artikulli i parë i vitit 1999 deri te monografia "Gjurmë të apofonisë indoevropiane në gjuhën shqipe", botuar më 2022, qëndrojnë mbi dy dekada kërkimi të pandërprerë. Ishte një punë që kërkonte njohje të thellë të historisë së gjuhës, të etimologjisë dhe të zhvillimeve fonetike të shqipes, por edhe durimin e studiuesit që nuk nxitohet drejt përfundimit pa kaluar më parë përmes provës.
Ai u mor gjithashtu me etimologjinë e fjalëve të veçanta, me toponiminë, me shqipen standarde, alfabetin dhe me historinë e gjuhësisë shqiptare. U kthye vazhdimisht te Çabej, Domi, Cipo, Jokl, Hahn, De Rada, Buda, Çeliku e studiues të tjerë, sepse për të njohja e historisë së një disipline ishte edhe mënyrë për të kuptuar rrugën që ajo duhet të vijojë.
Vepra e tij nuk mbeti vetëm brenda mureve të kërkimit universitar. Si bashkautor tekstesh shkollore të gjuhës shqipe, dija e tij hyri edhe në klasat e shkollës shqiptare. Si përkthyes solli në shqip "Elemente të semiologjisë" të Roland Barthes-it. Si redaktor punoi për vite me botimet shkencore të Universitetit.
Ndërsa libri “Shqipja e qeshur” na kujton edhe një anë tjetër të tij: dashurinë për gjuhën që mund të shoqërohej edhe me humorin dhe buzëqeshjen.
Sot, megjithatë, përtej monografive, artikujve, konferencave, titujve dhe detyrave universitare, mbetet dhimbja për njeriun dhe profesorin.
Mbetet kujtimi i kolegut me të cilin u ndanë vite pune.
Mbetet pedagogu përpara auditorit.
Mbetet drejtuesi që për shumë vite mbajti përgjegjësi për Departamentin, Fakultetin dhe Universitetin.
Mbetet studiuesi i ulur mbi fjalën shqipe, duke kërkuar në historinë e saj atë që koha kishte mbuluar.
Mbeten librat e tij. Mbeten studentët. Mbeten kolegët. Mbetet vepra.
Ndarja e tij e parakohshme lë një boshllëk të dhimbshëm në Departamentin e Gjuhësisë dhe në Universitetin e Elbasanit “Aleksandër Xhuvani”, institucionit të cilit i kushtoi pothuajse të gjithë jetën e vet akademike.
Për gjuhësinë shqiptare mbetet një detyrim tjetër: vepra e profesor Albert Riskës duhet të lexohet, të studiohet dhe të vijohet. Sepse historia dhe etimologjia e fjalës kërkojnë vite pune, durim dhe përkushtim. Ai e zgjodhi këtë rrugë të vështirë dhe nuk u largua prej saj. Arritjet e tij në historinë e fjalës shqipe mbeten një gjurmë mbi të cilën mund dhe duhet të ecin studiues të tjerë.
Lamtumirë, Profesor Alberti!
Do të na mungojë prania juaj në auditorët, korridoret dhe jetën akademike të Universitetit tonë.
Do të na mungojë kolegu dhe mësuesi.
Por do të mbetet puna juaj, fjala e shkruar dhe kujtimi te të gjithë ata që patën fatin t’ju njohin, t’ju kenë koleg apo të mësojnë prej jush.
U prehsh në paqe, Profesor!
I përjetshëm qoftë kujtimi yt!
14/08/2026
13/08/2026
10/08/2026
04/08/2026
03/08/2026
01/08/2026
29/07/2026
28/07/2026