Departamenti i Gjuhësisë UNIEL

Alma Zdrava, "Trashëgimi e qëndisur në fije ari"

"Kur fliste për kostumin, sytë i mbusheshin me lot dhe buzëqeshte njëkohësisht. Ajo më tregonte se si gratë e fshatit mblidheshin bashkë dhe punonin për pajën e vajzave. Çdo vajzë donte që kostumi i saj të ishte më i bukuri, sepse ai tregonte nderin dhe punën e familjes.
Nëna ime e veshi këtë kostum ditën e dasmës. Ajo më ka treguar se sa emocion ishte momenti kur gjyshja ia vendosi shaminë mbi kokë. Në atë moment, nuk ishte thjesht një veshje, por një trashëgimi që kalonte nga një brez tek tjetri.
Kur e shikon kostumin nga afër, duket sikur çdo pjesë ka shpirtin e vet. Ai nuk është i thjeshtë; çdo fije, çdo qendisje dhe çdo ngjyrë duket sikur tregon një histori."

Rigelda Pisha, "Arti që flet përmes kostumit popullor të Shmilit"

Kam bërë shumë detyra, por kurrë nuk kisha folur per origjinën time. Kishte diçka më personale brenda saj. Teksa shkruaja për kostumin popullor të Shmilit, pa dashur u ktheva pas në kohë, tek vetja ime e vogël, tek femijëria ime kur e vesha për herë të parë. Nuk ishte thjesht një veshje, ishte një ndjesi që nuk e kuptoja atëherë, por që sot e ndiej më fort se kurrë. Çdo detaj, çdo zbukurim,me dukej si magji, sikur mbante brenda një histori të heshtur që vetëm zemra mund ta kuptojë. Kjo detyrë më bëri të ndalem dhe të reflektoj, të mos i shoh më gjërat thjesht me sy, por t’i ndiej. Sepse ndonjëherë, ajo që duket e zakonshme, mban brenda kujtimet më të bukura dhe lidhjen më të fortë me rrënjët tona.

Hysmete ÇILI, "Bukuri e endur në kostumin popullor të Gjergjanit"

"...Mëngët dhe jelekun (kostumi) i ka të trashëguar nga gjyshja ime. Ajo i ka bërë me duart e veta edhe qëndisjen, edhe mëngët në tezgjah. Sipas llogaritjes sime, veshja mund të jetë punim 120-vjeçar. Ajo e vishte në dasma e festa familjare.
..Linja është e bardhë dhe e punuar me fije pambuku të hollë dhe është e endur në tezgjah, e prerë me 66 kinde, çdo kind është qepur me gjilpërë ,me dorë, qepur një herë dy pjesë, pastaj qepur për së dyti nga lart në mënyrë që t'i futen nga brenda fijet e prera. Në fund kthyer komplet me dorë dhe duke tërhequr fijen që të krijohen rrudha."

Erjola Çekrezi, "Sendet e gjysh*t, një shtëpi e vogël kujtimesh"

Kujtimet më të bukura shpesh lidhen me njerëzit që nuk i kemi më pranë, por që vazhdojnë të jetojnë përmes copëzave të vogla që kanë lënë pas.Sikurse gjyshi im nga ana e babit i cili edhe pse është larguar prej shumë vitesh, vazhdon të jetojë në mendimet dhe zemrën time. Nuk pata fatin të kaloj shumë kohë me të, sepse isha ende e vogël, por ato pak kujtime që kam do të mbeten ndër më të bukurat e fëmijërisë sime. Në bisedat me babin kam njohur gjyshin si një njeri punëtor, esnaf dhe të përkushtuar ndaj familjes, që ruante me kujdes çdo send të tij sikur aty të kishte fshehur një pjesë të shpirtit. Sot, kur shoh bllokun e tij të vjetër, orën që nuk punon më apo llullën që dikur mbante në duar, ndiej sikur prek një pjesë të pranisë së tij. Humbja e tij më ka mësuar se njerëzit dhe çastet me ta duhen çmuar sa i kemi pranë, sepse kur largohen, mbeten vetëm sendet dhe kujtimet që kanë ato.

Oresti Peqini: "Gjurmë në argjend: unaza e gjyshes si gjuhë e trashëgimisë"

Kam patur shumë detyra në jetën time, por tek kjo e fundit se ç'kishte. Ishte pak si personale, të gjithë ishim të lirë të shkruanim ç'të donim, e përkryer do thoja. Zgjodha të shkruaj për një kujtim të gjyshes sime. Shkrova me dashuri dhe pa përtesë se zor se flas me të tjerët për këtë temë. Vdekja është e çuditshme sepse çdo gjë e saja është këtu, përveç saj. Dhëmb shumë, në fakt më shumë dhemb fakti se ajo më pa kur linda ndërsa unë kur vdiq, por unë akoma pres të zgjohem nga gjumi dhe të them me vete se ishte vetëm një ëndërr e keqe.
Unaza e saj është diçka që ma kujton sa herë që e shoh në gisht. Thonë se sa herë që të kujtohet një i vdekur ata janë duke treguar për ty në parajsë, sa me fat qenkam. Dhe unë i tregoj të tjerëve për të. Detyra, jo vetëm më dha mundësinë të përshkruaj por edhe të angazhohem për të hulumtuar në lidhje me unazën, ndryshe s'do ta bëja kurrë. Kjo ishte një shtysë që t'i kushtoj pak më shumë vëmendje gjërave dhe t'i shoh jo vetëm t'i hedh një sy. Kujtohuni dhe ju, duhet të keni patjetër diçka të lënë pas nga dikush që e donit shumë. Është një eksperiencë që e rekomandoj se me të vërtetë të jep një ndjenjë që zor se përshkruhet me fjalë.

Nga prezantimet e studentëve në Etnolinguistikë.

Luisi, "Helmeta e rigjetur"

"Ajo që më la më shumë mbresë gjatë kësaj detyre ishte mënyra se si fati, pa paralajmërim, të dhuron më tepër sesa pret. Siç thotë urtia popullore: “Kot kot del plot”, dhe ndoshta në këtë thjeshtësi fshihet mençuria e kohës.
Pa shumë kërkim, pata fatin të gjej objekte të vjetra, të heshtura në pamje, por të mbushura me jehonën e një kohe të shkuar. Çdo send më dukej si një copëz historie e ruajtur mes brezave.
Kjo përvojë më bëri të kuptoj se historia e familjes jeton jo vetëm në kujtime e rrëfime, por edhe në gjurmët e vogla që koha ka ruajtur."

World Vision Albania, IRCA dhe Forumi i Gruas Elbasan, në bashkëpunim me Departamentin e Gjuhësisë, e shndërruan Fakultetin e Shkencave Humane në një hapësirë reflektimi dhe ndërgjegjësimi përmes ekspozitës vizuale “Nëpërmjet fjalëve të saj, nis ndryshimi!”.
Aktiviteti, i zhvilluar në kuadër të projektit “Words Matter – Words Hurt! Words Heal!”, solli 30 fotografi dhe histori frymëzuese të grave dhe vajzave që kanë sfiduar pabarazinë.
Fjalët përshëndetëse u mbajtën nga zëvendësdekania e Fakultetit të Shkencave Humane, prof. as. dr. Lenida Lekli.

Promovimi i botimeve të kolegëve dhe profesorëve tanë të Departamentit të Gjuhësisë dhe të QSAB-së, UE "A. Xhuvani", në Panairin e 5-të Kombëtar Akademik dhe Shkencor të Librit.
Urime dhe suksese!

Roland J. Gjini
Teuta Toska
Resul Telhaj

Urime dhe suksese vajza!
Faleminderit prof. Merima Krijezi, drejtuese e katedrës së gjuhës shqipe, pranë Fakultetit Filologjik në Universitetin e Beogradit!

Punë të mira na presin....

Më 22–24 prill 2026, në kuadër të Panairit V Mbarëkombëtar të Librit Akademik dhe Shkencor, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë promovon veprën e prof. dr. Tomorr Plangaricës, "Shkencat e ligjërimit dhe diskursi letrar. Variacione mbi një temë", një botim i ri i IGJL, ASHSH, që përmbledh një punë kërkimore shumëvjeçare në fushën e shkencave të ligjërimit, analizës së diskursit dhe, veçanërisht, të diskursit letrar, duke sjellë një kontribut me vlerë teorike, metodologjike dhe institucionale për studimet gjuhësore e letrare shqiptare.
Respekt dhe mirënjohje për Prof. dr. Tomorr Plangaricën, profesorin që themeloi seksionin e shkencave të ligjërimit pranë Departamentit të Gjuhësisë në Universitetin e Elbasanit, për kontributin e tij të vyer në gjuhësinë shqiptare.
Faleminderit profesor!

Akademia e Shkencave e Shqipërisë
Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë
Prof. Dr. Tomorr Plangarica
Departamenti i Gjuhësisë UNIEL
Universiteti i Elbasanit, "Aleksandër Xhuvani"- Faqja Zyrtare