میلاد خان علیزائی

🔻 افغانستان در شاهنامه و شاهنامه در افغانستان

🔹افغانستان بعنوان بخشی از حوزه تمدنی زبان فارسی، از گذشته تاریخی تا کنون نسبت خود را با شاهنامه حفظ کرده است.

🔹افغانستان امروزی، می‌تواند بخش‌های مهمی از گستره‌ جغرافیای خود را در شاهنامه فردوسی پیدا کند. کابل، زابل، سمنگان، بلخ، البرز کوه، معبد نوبهار و دیگر نام‌های تاریخی افغانستان امروز در شاهنامه و با شاهنامه ماندگار مانده است. در شاهنامه، نام‌هایی چون زابلستان، سیستان و نیمروز حدودا 150 بار، زابل و هیرمند 60 بار و کابلستان 40 بار و کابل 70 بار آمده است.

🔹بر اساس داده‌های مکتوب حداقل تا دوره سلطنت ظاهرشاه برنامه شاهنامه‌خوانی و بیدل خوانی بخشی از برنامه‌های همیشگی دربار سلطنت بوده است.

🔹مطالعات جامعه‌شناسی مردمی و پژوهش‌های فارسی‌پژوهان نشان می‌دهند که شاهنامه فردوسی زینت بخش شب نشینی‌های مردم مناطق مختلف افغانستان مخصوصا در شب‌های طولانی زمستان بوده‌اند.

🔻 کمال‌الدین بهزاد؛ نابغه بزرگ نگارگری مشرق‌زمین

وقتی از بزرگ‌ترین هنرمندان تاریخ مشرق‌زمین سخن گفته می‌شود، نام کمال‌الدین بهزاد در میان درخشان‌ترین چهره‌ها می‌درخشد؛ هنرمندی که مینیاتور را از یک هنر صرفا تزئینی به جهانی سرشار از زندگی، احساس، عرفان و روایت تبدیل کرد.

بهزاد در نگاره‌های خود فقط شاهان و دربار را به تصویر نکشید؛ او مکتب‌خانه، کار، معماری، انسان‌های عادی و حتی رنج و اندوه را وارد دنیای تصویر کرد. ظرافت آثارش چنان شگفت‌انگیز است که پژوهشگران امروز نیز زیر ذره‌بین، جزئیاتی در نقاشی‌های او کشف می‌کنند که باورکردنی نیست.

بسیاری از مورخان هنر جهان، او را «رافائل شرق» نامیده‌اند؛ هنرمندی که نامش قرن‌هاست در تاریخ هنر جاودانه مانده است.

این مطلب زندگی‌نامه کمال‌الدین بهزاد، ویژگی‌های سبک هنری او، دیدگاه مایکل بری درباره آثار بهزاد و شهرت جهانی این استاد بزرگ نگارگری بررسی شده است.

🔻 مقایسه نقش ترانزیتی و تجاری ایران و پاکستان در اقتصاد افغانستان

ایران و پاکستان هر دو مسیر اصلی تجارت افغانستان هستند، اما کیفیت و پایداری این دو مسیر یکسان نیست. ایران با دسترسی به آب‌های آزاد، شبکه ریلی و جاده‌ای گسترده نقش یک «چهارراه ژئواکونومیک» را بازی می‌کند و افغانستان را به اروپا، کشورهای عربی و دریای خزر متصل می‌سازد.

مسیرهای ترانزیتی ایران حتی در بحران‌های منطقه‌ای از ثبات بیشتری برخوردار بوده‌اند، در حالی که مرزهای پاکستان مکرراً به دلایل سیاسی و امنیتی بسته می‌شوند. افزون بر این، کالاهای ایرانی در بازار افغانستان از اعتبار و کیفیت بالاتری برخوردارند.

پاکستان بارها تجارت و ترانزیت را به ابزاری برای فشار سیاسی بر افغانستان تبدیل کرده است، اما ایران حتی در شرایط جنگ و تحریم، جریان کالا را باز نگه داشته است. از منظر ژئواکونومیک، ایران برای افغانستان شریکی پایدارتر، قابل‌اتکاتر و چندمنظوره‌تر است؛ مزیتی که در شرایط وابستگی شدید افغانستان به واردات، ارزشی راهبردی دارد.

🔻 آیت الله فیاض؛ مرجعی که علم، تقوا و وحدت را برگزید

رحلت آیت‌الله محمد اسحاق فیاض، یکی از برجسته‌ترین مراجع تقلید شیعه، ضایعه‌ای بزرگ برای جهان اسلام است. این عالم وارسته که زاده افغانستان بود، بخش عمده عمر پربرکت خود را در حوزه علمیه نجف صرف تحصیل، تدریس و تربیت شاگردان کرد و به یکی از مراجع برجسته جهان تشیع تبدیل شد.

وی نمونه‌ای از پیوند عمیق میان علم و تقوا بود. اسحاق فیاض دهه‌ها از زندگی خود را به پژوهش، آموزش و ترویج معارف اسلامی اختصاص داد و در کنار جایگاه بلند علمی، به ساده‌زیستی، اخلاق و پرهیزگاری شهرت داشت. اعتبار معنوی او بیش از هر چیز از همین اخلاص و مجاهدت علمی سرچشمه می‌گرفت.

آنچه از سیره آیت‌الله فیاض باید آموخت، مدارا، وحدت و دوری از تفرقه است. او به جای دامن زدن به اختلافات، راه خدمت به جامعه را در گسترش دانش، تربیت انسان‌های فرهیخته و تقویت همبستگی میان مسلمانان جست‌وجو می‌کرد. بهترین بزرگداشت این مرجع فقید، ادامه دادن راهی است که بر پایه علم، اخلاق، اعتدال و خدمت به مردم بنا شده است

عمر همچون آن بادِ در گذر است و میگذرد!

درطبیعت فصل ها تکرار یابند از همدیگر
لیکن عمری رفته را در زندگی تکرار نیست

ای رفتم ای
1402

هرات