څېړنې مرکز Research Center

28/08/2025

🌍New Research Article Publication 🌍
A recent research article entitled:
📖 “The Importance of Internet Usage in the Learning Process”
authored by Bakhti Khan Mushtaq, Lecturer at the Faculty of Law and Political Science and Head of Quality Assurance at Pamir University, has been published in a reputable international journal.

The full text of the article can be accessed from the following links:
🔗 https://ijirme.com/v4i8/12.php
🔗 https://zenodo.org/records/16979911

19/08/2025

The article titled “Choosing a Good Topic for Writing a Research Paper”, authored by Professor Said Karimshah Nekmal, was published in the International Journal of Innovative Research in Multidisciplinary Education (IJIRME).

https://zenodo.org/records/16900161

https://ijirme.com/v4i8/10.php

16/07/2025

په خيبر پښتونخوا کې د پاکستان له حکومت څخه د خلکو تدريجي ناخوښي (۲۰۰۰–۲۰۲۵)
له ۲۰۰۰ میلادي کال څخه تر ۲۰۲۵ پورې، په خيبر پښتونخوا کې له پاکستاني دولت څخه د خلکو ناخوښي په تدریجي ډول لوړه شوې او نږدې ٪۹۴ سلنې ته رسېدلې ده. دا کمېدونکی ولسي مشروعيت بېلابېل سیاسي، امنیتي، اقتصادي، ټولنیز، فرهنګي او بشري اړخونه لري، چې عبارت دي له:
۱. د ترهګرۍ په نوم جګړه او پوځي عملیات
د ۲۰۰۱ کال وروسته، په ځانګړې توګه د فاټا او سوات په سیمو کې، د "ترهګرۍ ضد" جګړې او د پوځ لخوا د "رهب راست"، "ضرب عضب" او "ردالفساد" په څېر عملیاتو له امله زرګونه بې‌ګناه خلکو ته مرګ ژوبله اوښتې او يا بې‌کوره شوي دي. دې حالت د ولس پر ذهنيت او ژوند ژور اغېز کری.
۲. اقتصادي ستونزې او بې‌عدالتي
بې‌کاري، ګراني او د ژوند د بنسټيزو اسانتياوو کمښت لکه: روغتیا، تعلیم، سړکونه، او د پاکو اوبو نيشتوالي د خلکو ژوند سخت کړی دی. سربېره پر دې، خيبر پښتونخوا ته د ملي بودیجې لږه برخه ورکول، د وسايلو ناعادلانه وېش او د طبیعي زېرمو او معدنياتو له عوايدو څخه بې‌برخې پاتې کېدل، اقتصادي بې‌عدالتي نوره هم ژوره کړې ده.
۳. سیاسي بې‌ثباتي او فساد
د تکراري ناکامو حکومتونو، نظامي کودتاوو، درغلیو، او د سیاسونو بې‌پروایۍ له امله خلک له سیاسي نظام څخه زړه‌توري شوي دي. د سیاسي ګوندونو تر منځ د قدرت پر سر شخړې او د ولس د ستونزو له پامه غورځول د اعتماد فضاء له منځه وړې ده.
۴. فرهنګي او هویتي بې‌پروایي
د پښتنو ژبه، فرهنګ، او دودیز ارزښتونه د دولتي ناکامو پالیسیو له امله متضرر شوي، د هویت د نادیده نیولو، د مشرانو او عنعنوي نظام د سپکاوي له امله خلک ځانونه پردي احساسوي.
۵. له بشري حقونو څخه سرغړونې
جبري تري تم کول، غیرقانوني نیونې، د بیان ازادۍ محدودول، او د عادلانه عدلي نظام نشتون، د انساني حقونو ښکاره سرغړونې دي، چې د ولس غبرګون یې راپارولی دی.
۶. د اطلاعاتو پراختیا او سیاسي شعور
د ټولنیزو رسنیو پر مټ د ولس سیاسي شعور لوړيدل، د حق غوښتنې اوازو پورته کول او د عام ولس لخوا د حالاتو پوښتنه کول، چې دې فکري ويښتابه د دولت له کړنو سره د حساب غوښتنې نوې فضا رامنځته کړې ده.
که څه هم دغه محاسبه د کومې رسمي سرچينې لخوا په دقيق ډول نه ده ترسره شوې، خو د لاندې غوره منابعو څخه د راټول شويو معلوماتو په اساس په تخميني ډول تحليل شوې ده.
References
1. PILDAT (Pakistan Institute of Legislative Development and Transparency). Public Opinion on Quality of Democracy in Pakistan: Annual Reports (2005–2023). Retrieved from: https://www.pildat.org
2. Gallup Pakistan. Gallup Surveys: National Public Sentiment Reports (2000–2024). Retrieved from: https://gallup.com.pk
3. Pew Research Center. Pakistani Public Opinion Reports. Retrieved from: https://www.pewresearch.org
4. Sustainable Development Policy Institute (SDPI). People's Perspectives on Peace, Security and Development in Khyber Pakhtunkhwa and FATA. Retrieved from: https://www.sdpi.org
5. Institute of Development Studies (IDS), UK. Voices from FATA and KP: Civic Participation and State Response (2008–2020).
6. Human Rights Watch (HRW). World Reports: Pakistan Chapters (2000–2024). Enforced Disappearances, Counterterrorism Abuses, Tribal Areas. Retrieved from: https://www.hrw.org/asia/pakistan
7. Amnesty International. Reports on Pakistan’s Human Rights Violations (2004–2023). Retrieved from: https://www.amnesty.org/en/location/asia-and-the-pacific/south-asia/pakistan/
8. Reporters Without Borders (RSF). World Press Freedom Index Reports (2010–2024). Retrieved from: https://rsf.org/en/pakistan

10/06/2025

31/05/2025

د SPSS زده کړې لپاره دا فیسبوک پاڼه در سره فالو کړئ؛
https://www.facebook.com/share/p/18osHSEpZH/

د SPSS ځانګړتیاوې
١- د ډیټا مدیریت
د ټولنیزو علومو احصايوي ټولګه SPSS کولی شي، په ډیتا پروسه تر سره کړي، له ځان سره یې ذخیره کړي او په بېلابېلو بڼو يې وړاندې کړي.

٢- احصایوي تحلیلونه
دا سافټویر په ساده او پرمختللې توګه ډیټا تحلیلوي، لکه: تشریحي احصایې (Descriptive Statistics) د فرضیې ازموینه (Hypothesis Testing) د Regression او Fector تحلیل.

٣- ګرافیک او جدولونه
په ګرافیکي شکل د ډیټا وړاندې کول لکه چارټونه، ګرافونه او پلاټونه.

٤- د پوښتنپانو تحلیل
د ډيتا سروې پوښتنپانو لپاره ځانګړي تحلیلونه لري.

٥- کارونې اسانتیا
د کارونې لپاره ګرافیکي انٹرفیس (GUI) لري چې د پروګرامنګ پوهې ته اړتیا نه لیدل کیږي.

19/05/2025

په کابل کې د جاپان سفارت د ماسترا بورسونه اعلان کړي دي، نور معلومات په لینک کې کتلی شئ
https://www.afg.emb-japan.go.jp/itpr_en/eng_announce.html?fbclid=IwY2xjawKXZUlleHRuA2FlbQIxMQABHmUw39mukBRkI1o1wzWb_mMLm4vrlT8zCiX2BLIZtANy6XZ-j8j4rL5Efi6H_aem_BDGE-pqjHRXLIGuO5DXAQw

本ホームページは「JavaScript」が使われております。「JavaScript」をONにしてご利用ください。

15/05/2025

جرمني د (DAAD) پروګرام له لارې د ماسټرۍ بورسونه اعلان کړي دي، ثبت نام او نور معلومات یې پدې لینک کې کتلی شئ.

https://scholarshipunion.com/leipzig-
university-daad-epos-sept-scholarship-2026-in-germany/
Leipzig University DAAD EPOS SEPT Scholarship 2026 in Germany | Fully Funded

Apply for Leipzig University DAAD EPOS SEPT Scholarship 2026 in Germany - Fully Funded opportunity for international students to study in Germany.

09/05/2025

انسان د وخت په تېرېدو سره له چاپېریال، کایناتو او د هستۍ له اسرارو نه تجربه ترلاسه کړې، دا ټولې تجربې د انسان د پوهې او معرفت سبب شوي، علوم رامنځته شول، هنر پیدا شو او ټکنالوژي منځ ته راغله. دا لاسته راوړنې عموماً د انسان په خدمت کې دي، او موخه یې د بشر نېکمرغي ده. هغه پوهان چې په دې لاره کې هڅه کوي، د بشریت معنوي شتمني ګڼل کېږي، او مقام یې لوړ او ارزښتناک دی.
موږ داسې پوهان پېژنو چې د خلکو د سوکالۍ او خوشالۍ لپاره یې خپلې هڅې نه دي سپمولي. د دوی پوهه ګټوره او اغېزناکه وه او د ټولنې د پرمختګ لامل شوې. دلته مهمه خبره دا ده چې علم څنګه او د څه لپاره کارول کیږی: ایا د خلکو نېکمرغۍ لپاره او که د هغوی تباهۍ لپاره؟ که یو عالم علم د رفاه او سعادت لپاره کاروي، نو دا انساني علم دی. لکه څنګه چې نن موږ د هغو انسان‌دوسته علماو هڅې وینو لکه فیثاغورث، ابن سینا، اقلیدس، ارشمیدس، ګالیله، نیوتن، تامسن، ادیسن، ګراهام بل، جیمز واټ، او نور.
خو که علم د انسان د بربادۍ لپاره وکارول شي، دا نور انساني نه دی، بلکې بدمرغي او تباهي راولي. ځینې وخت پوهان ناخبره دا لاره نیسي او د دوی پوهه د منفي کارونو سبب کېږي، لکه د نوبل اختراع چې د انسان د ډله‌ییز وژنې وسیله شوه. نوبل له دې کاره وروسته پښېمانه شو او وصیت یې وکړ چې یوه برخه شتمني یې د سولې او بشري خوشالۍ لپاره وکارول شي، او هغو علماو ته جایزې ورکړل شي چې د انسانیت لپاره کار کوي.
د مثال په توګه، رابرت کخ د تبرکلوز میکروب وپېژاند او د درملنې طریقه یې وړاندې کړه، خو ځینې خلک بیا د میکروبي وسلو جوړولو ته مخه کوي. داسې خلک د ټولنې تر ټولو ټیټ مقام لري. همداراز، که څه هم طب د انسان د غړو د پیوند طریقه پیدا کړه او میلیونونه انسانان وژغورل، خو یو شمېر خلک د انسان غړي پلوري، او د بشر د تباهۍ سبب کېږي.
مندلیف د عناصرو جدول جوړ کړ، چې لوی خدمت وو، خو ځینو بیا له دې علم نه د وژونکو وسلو جوړولو لپاره استفاده وکړه. انیشتین د E=mc² فورمول وړاندې کړ، چې د معاصر فزیک بنسټ دی، خو له دې نه اټومي او هایدروژني بمونه جوړ شول، چې په هیروشیما او ناګاساکي کې وکارول شول، او میلیونونه انسانان یې ووژل.
دا ښيي چې علم کله ناکله د انسان خدمت نه کوي، بلکې تباهي راولي. دا د استعمار، استثمار، او انسان د انسان لخوا د استثمار وسیله ګرځي. که موږ امن، عدالت، او بشري حرمت غواړو، باید علم د ټول بشریت د ګټې لپاره وکاروو. علم خپله بد نه دی؛ دا د عالم نیت، نښه او کارونه دي چې ارزښت لري.
پوهان باید د انسانیت خدمت وکړي، د خوشالۍ او ستونزو حل لارې ولټوي، او علم ته انساني بڼه ورکړي. د هدف باید سوکالي، سلامتيا، رفاه او نېکمرغي وي. انسان باید د هستۍ د رازونو له کشف سره طبیعت تر خپل کنټرول لاندې راولي.
پخوا انسان له طبیعته مجبوراً اطاعت کاوه، خو اوس باید طبیعت د انسان تر اغېز لاندې راشي. د پاليولیتیک انسانان له طبیعته تابع وو، خو د نئوليتيک انسانان د طبیعت د مهار اراده لرله. انسان زراعت، صنعت، تجارت، طب، پوښاک، سرپناه، او نور اختراعات وکړل، او پرمختګ یې پیل کړ. نن ورځ کمپیوټر، انټرنټ، الوتکې، طب او ټکنالوژي د انسان خدمت ته ولاړې دي.
خو د علم پرمختګ اسانه نه و. خنډونه، شکنجې، حتی اعدامونه د علم مخه نیوله. سقراط زهر ورکړل شو، ګالیله محاکمه شو، او په قرون وسطی کې د عقایدو محکمې علما شکنجه کول. نن هم دا ډول تعصبات، قوم‌پرستي، مذهب‌پرستي، نژاد‌پرستي، او شخصي ګټې د علم پرمختګ ته تاوان رسوي.
د علم او ناپوهۍ، روښانتیا او تیارو، ښه او بد، ظالم او مظلوم ترمنځ تل تضاد وي، خو د دیالکتیک له مخې، دا تضادونه د پرمختګ سبب کېږي. علم پای کې تل بریالی کېږي. روښنايي پر تیاره بری مومي، او مظلوم خپل حق تر لاسه کوي.
هغه علما چې علم یې د خلکو لپاره و، د ټولو انسانانو پانګه ده. موږ نن د ابوریحان البیروني، ابن سینا، رازي، مولانا، اقبال، خیام، سید جمال‌الدین افغان، او نورو یادونه کوو، ځکه چې علم یې د ټولنې خدمت ته ولاړ و.
اوسنی ټولنه دوه لوري نیولي: یو د خوشالۍ لوری، بل د بدمرغۍ. د اټومي انرژۍ پرمختګ د صنعت، ساینس، او تکنالوژۍ پرمختګ ته لاره هواره کړې. خو همداراز د اټومي وسلو د پراختیا لامل هم شوی. ځینې هېوادونه دا وسلې د سلطې لپاره جوړوي، غواړي نور محکوم کړي.
علم، هنر، او صنعت پراخ شوي دي، خو دا د دې معنا نه لري چې ټول خلک یې له ګټو برخمن دي. لا هم ډېر خلک په فقر، ناروغیو، بې‌سرپناهۍ کې ژوند کوي. دا حالت د ناعادلانه اقتصادي سیستم پایله ده.
د نړۍ خلک د رنګ، ژبې، قوم، یا هېواد له مخې نه باید محکوم شي. انسان باید د انسان لپاره وي، نه د تباهۍ وسیله. دا وسلوال رقابتونه د انسان د وژنې لپاره دي.
فلسفي مکتبونه او نظریات رامنځته شوي، چې ځینې یې د ځان‌محورۍ پر بنسټ دي. دا ډول لیدونه نظام ګډوډوي. فاشیزم، نازیزم، هتلر، موسولیني او دویمه نړیواله جګړه موږ ته دا درس راکوي.
خو هغه کسان چې بشردوسته فکر لري، انسان ته ارزښت ورکوي، او د ټول بشریت د خیر هیله لري، له داسې نظریاتو سره کار کوي چې د ټول بشریت د پرمختګ لامل شي.
مذهبي اختلافات، تعصبات، خشونتونه د علم د پرمختګ مخه نیسي، لکه څنګه چې د قرون وسطی تاریخ ښيي. تر ننه هم دا ډول افکار په ځینو سیمو حاکم دي. دا تعصبات د پرمختګ خنډ ګرځي، او د انسان ازادي محدودوي.
خو هغه انسانان چې روڼ اندي دي، هڅه کوي چې دا خنډونه له منځه یوسي، د زغم، همکارۍ، او ګډ ژوند لپاره زمینه برابره کړي، او د یو عادلانه، سوله‌ییز، او پرمختللي نړۍ لپاره کار وکړي. ليکنه: مجدالدین محمد " نزهت یفتلی، ژباړه: بختي مشتاق

28/06/2024

د SPSS زده کړه؛
د ټولنيزو علومو احصايوي کڅوړه
Statistical Package for the Social Sciences
د احصايوي سافټوير هغه ټولګه ده، چې د IBM لخوا د ډيټا مديريت، پرمختلليو تحليلونو، سوداکريزو محاسبو، جرمي ... څېړنو لپاره رامنځ ته شوې ده، چې معمولا د ډيټا د تغير لپاره کارول کيږي.
له لدې سافټوير څخه د څېړنيزو ارقامو او معلوماتو په محاسبه، ترتيب، تنظيم، تحليل او تجزيه کې ګټه اخيستل کيږي.
د SPSS په مرسته کولی شو چې په زړه پورې څېړنيز راپورونه چمتو کړو او د الجبري افادو ارقام او احصايوي محاسبې په ګرافيکي شکلونو او جدولونو په بڼه تنظيم او د راپور احصايوي پايلې په لاس راوړو.

By: Mushtaq