Psychology of Exceptional

هموطن در غم ات شریک ام

با نهایت تأسف و اندوه از وقوع زمین‌لرزه در ولایات شرقی کشور که جان تعداد زیادی از هموطنان عزیز ما را گرفت و خسارات سنگینی بر جای گذاشت، از طریق صفحات مجازی آگاه شدیم. این ضایعه دردناک را به خانواده‌های داغدار، مردم عزیز خصوصاً ولایات شرقی و تمام ملت افغانستان تسلیت عرض می‌نمایم.
از درگاه خداوند متعال برای جان‌باختگان بهشت برین، برای مجروحان شفای عاجل، و برای بازماندگان صبر و شکیبایی مسألت دارم.

چگونه روابط سالم را بین خواهر و برادر عادی و استثنایی تأمین نماییم؟

اگر پدر و مادر بمیرند یا قادر نباشند از فرزند استثنایی خود مراقبت کنند، آیا از بزرگترها انتظار خواهدرفت که تا آخر عمر از خواهر یا برادر معلول خود نگهداری کند؟ هر خانواده¬ای باید به این گونه سؤالات به شیوه خود پاسخ دهد، اما پاسخ¬ها باید برای همه اعضای خانواده واضح و صریح باشد. اگر خواهر یا برادر شما معلول بود، چه نوع سؤالاتی در ذهنتان ایجاد میشد؟
باید محیط خانه را از دید کودکی که مورد توجه مااست نگاه کنیم. زیاد مهم نیست که درآمد خانواده چقدر است یا چند کودک در آن وجود دارند، بلکه مهم این است که بدانیم هریک از اعضای خانواده، اعضای دیگر را چگونه میبینند و چگونه نظری دارند. مسلماْ شرایط حاکم از خانواده¬ای به خانواده دیگر متفاوت است، اما نکته¬ای وجود دارد به آن دقت صورت گیرد.
آنچه در مورد خانواده کودک دارای اختلال در نظر گرفته شود، این است که چون والدین مجبورند به کودک مشکل دار بیشتر توجه کنند، سایرفرزندان عادی به اجبار نادیده گرفته می¬شوند. و در نتیجه کودک یا کودکان عادی به کودک استثنایی احساس خشم می کنند. مشخص شده چنین رویدادهایی امکان پذیر هستند اما همیشه روی نمیدهد به خصوص زمانی که والدین از رقابت کودکان و نیاز کودکان عادی و استثنایی خود آگاه باشند.
کسی که بیشتر از همه در مقابل مشکلات سازگاری آسیب¬پذیر به نظر می¬رسد خواهر یا برادر بزرگی است که والدینش بعضی مسئولیت¬های ویژه نگهداری کودک را به او اگذار کرده اند. برداشتی که کودک از کارهای بزرگ¬تران دارد مهم¬تر از خود آن کار است. اگر خواهر یا برادر مطمئن باشد که مورد عشق و محبت والدین است، مسئولیت¬های اضافی او در مورد کودک استثنایی مهم نخواهد بود . پس توصیه می¬گردد، برای فرزندان تان توجه داشته باشید و محبت را فراموش نکنید.
گاهی خواهر یا برادر سؤالاتی را بر زبان می آورند:
• چرا او رفتار عجیب و غریب دارد؟
• آیا ممکن است او بهبود یابد؟
• در باره خواهر یا برادرم چه چیزهایی به دوستانم بگویم؟
• اگر بچه های دیگر، خواهر یا برادرم را اذیت کند چه کارکنم؟
• آیا امکان دارد بچه های من نیز نوعی ناتوانی داشته باشند؟
اگر فرزندان تان این سؤالات را به زبان نیاورند نمی توان گفت که آنها در ذهن خود ندارد و درباره آنها فکر نمی کند. وظیفه پدر و مادر این است که سعی کنند، حتی به سوالات برزبان نیامده پاسخ گویند.

خانواده و کودک استثنایی

یکی از نیروهای اصلی که در کودک استثنایی و هر کودک دیگر اثر میگذارد سیستم خانواده(سیستم خانوادگی) است. وقتی خانواده را به صورت یک سیستم در نظر می¬گیریم، انتظار داریم هر رویدادی که برای یکی از اعضا پیش می¬آید در سایر اعضای آن و درنهایت در کل خانواده اثر بگذارد.
اگر انتظارداریم که در آموزش کودکان استثنایی موفق شویم، علاه برخود کودک باید به خانواده¬ای که در آن زندگی میکند نیز کارکنیم. تمایل به مداخله زودهنگام( قبل از ۵سالگی) باعث افزایش اهمیت خانواده می¬شود. بسیاری از برنامه¬های مداخله در مورد کودکان خوردسال، تغییردادن محیط خانواده¬گی و آماده کردن والدین برای مواظبت و آموزش فرزندان را کانون توجه خود قرار دهند. این مداخلات سعی می¬شود، حداقل بتوانند تعامل های والد-کودک سازنده به وجود آورند.
علاقه روزافزون برای مطالعه تأثیرگذاری خانواده احتمالاْ به علت ظهور یک سری نظریه درباره کودک استثنایی و خانواده او به قرار ذیل وجود دارد:
• کودکان و خانواده¬ها، به صورت غیرقابل تفکیک به هم بافته شده¬اند. مداخله در آموزش کودکان، چه عمدی و چه غیرعمدی همیشه درخانواده اثر می¬گذارد؛ و مداخله در سیستم خانواده و حمایت از آن نیز تقریباْ همیشه کودک را تحت تأثیر قرار می-دهد.
• درگیرکردن خانواده در پروسه مداخله و حمایت از آن می¬تواند باعث تقویت مداخله شود، به طوری که درمقایسه با مداخله¬ای که صرفاْ روی کودک تمرکز می¬کند، موثرتر واقع شود.
• اعضای خانواده باید قادر باشند میزان مشارکت خود در برنامه¬ریزی، تصمیم¬گیری و دریافت خدمات را خودشان انتخاب کنند.
• روان¬شناسان باید به ارجحیت¬های خانواده در مورد اهداف و خدمات توجه نشان دهند، حتی اگر بین ارجحیت¬های آنها و خانواده تفاوت چشمگیری وجود داشته باشد.

به مناسبت روز عصا سفید:

White Cane Safety Day

عصای سفید در دهه 1930 به عنوان راهی برای کمک به عابران پیاده با اختلال بینایی برای سفر مستقل معرفی شدند. آنها همچنین به رانندگان کمک کردند تا افرادی را که از عصای سفید استفاده می کنند شناسایی کرده و به آنها تسلیم شوند، و استفاده از آنها توسط قانون در ایالات متحده از آن زمان محافظت شده است. روز ایمنی عصای سفید، 15 اکتبر، در سال 1964 توسط پرزیدنت لیندون بی. جانسون در تلاش برای افزایش آگاهی افرادی که عصای سفید حمل می کنند تأسیس شد.

قانون عصای سفید چیست؟
عابر پیاده کاملاً یا نیمه نابینا که عصای عمدتاً سفید( با نوک سرخ) به همراه دارد یا از سگ راهنما استفاده می کند، حق تقدم دارد. راننده هر وسیله نقلیه ای که به این عابر پیاده نزدیک شود و نتواند حق تقدم را تسلیم کند یا کلیه اقدامات احتیاطی لازم را برای جلوگیری از صدمه به این عابر نابینا انجام ندهد، مرتکب جنحه(بزه، جرم، جنایت، گناه) می شود.

روز جهانی بهداشت روان در (۱۰) اکتبر گرامی داشته می شود. در این روز برنامه های مختلفی برای جلب توجه به مسائل مربوط به سلامت روان و تأثیرات آن بر آسیب دیدگان و زندگی مراقبان آنها طراحی شده است. موضوع یا بهتر است بگوییم شعار جشن روز جهانی سلامت روان در سال ۲۰۲۲ این است: «سلامت روان و رفاه برای همه را در اولویت جهانی قرار دهید». سازمان بهداشت جهانی (WHO) اشاره می‌کند که قبل از همه‌گیری کووید-۱۹، از هر هشت نفر یک نفر در سراسر جهان از مشکلات روانی رنج می‌بردند. با این حال، حمایت زیرساختی و اقتصادی مناسب برای سلامت روان وجود نداشت. همه گیری جهانی استرس روانی را برای مردم در سراسر جهان افزایش داد. زندگی به طور دائمی توسط ویروس تغییر کرد. درگیری های مسلحانه اخیر بین ملت ها و خشونت های مذهبی بر این استرس افزوده است.

تصویر سال ۲۰۱۹
سمپوزیم ملی صحت روان

بافت محیط زندگی کودک استثنایی
وقتی در باره کودکی صحبت می شود که در حال یادگیری است، بسیار مهم خواهد بود که تصویر کاملی از او، مخصوصاَ تصویری از بافت محیط اجتماعی و خانوادگی او ترسیم شود. به هنگام تماشای یک فلم سینمایی و یا سریال تلویزیونی، معمولاَ هنر پیشه اصلی توجه ما را به خود جلب می کند، با این حال از اهمیت نقش سایر هنرپیشه ها و شرایط محیطی هم که داستان در آن روی میدهد نیز آگاه هستیم. به همین ترتیب، وقتی فردیت یک کودک را می شناسیم و نیروها و شرایط پیچیده و منحصر به فردی را که او را احاطه کرده اند و در او تاَثیر می گذارند در نظر میگیریم، انتخاب یا ایجاد مناسبترین راهبردهای آموزشی و بهترین محیط یادگیری آسانتر میشود.
تعامل کودک و محیط از لحظه تولد شروع میشود و با گذشت زمان گسترش مییابد.
برای مثال فرض کنیم کودکی به نام احمد، با توانایی های ذهنی محدود به دنیا می آید، این محدودیت باعث میشود که خانواده نگران حال احمد باشد و در نتیجه، اعضای خانواده تلاش کنند به او انگیزه دهند تا موفقیت های بیشتری بدست آورد، کاری که با استرس و اضطراب بسیار زیادی همراه است.
احمد احساس میکندکه از جانب خانواده زیاد مورد حمایت قرار نمیگیرد و این احساس باعث میشود که نسبت به توانایی های خود اعتماد کمتری داشته باشد و موفقیت هایش زیاد بزرگ جلوه نکند. همراه با افزایش سن، احمد با همسالان خود در مکتب و در محله ارتباط برقرار میکند و بیش از پیش به ضعف توانایی های خود پی میبرد. این موضوع بیش از پیش باعث میشود که اعتماد به نفس خود را از دست بدهد و کیفیت عملکرد او در مکتب و در محله بیشتر آسیب ببیند.
میتوان گفت که کل عملکرد ضعیف احمد علت ژنتیک ندارد، بلکه محصول تعدادی تعامل بین عوامل ژنتیک و محیط زندگی اوست. بنابراین، باید به تعامل های سرنوشت ساز کودک در اوایل زندگی با خانواده و همسالان و جامعه ای که در آن زندگی میکند، توجه کنیم.

خدمات تعلیمی و تربیتی افراد استثنایی
امور تعلیم تربیه افراد استثنایی ، خدمات به خصوصی را ایجاب می نماید ، که باید مطابق نیازمندی وتوانایی های شاگردان ، تعامل صورت گیرد .هر معلم توانا و آگاه از روانشناسی تعلیم و تربیه استثناییاز تمایلات و استعداد شاگردان خویش مطلع بوده و آنها را مشوره و راهنمای لازم می نمایند و برعلاوه ، به خاطر حل مشکلات درسی و تربیتی شاگردان با سایر همکاران خویش مفاهمه می کند. و از تبادل تجارب یکدیگر ، در امور تعلیم و تربیه استفاده می نمایند. از وسایل تخنیکی آموزش در پروسه تدریس استفاده منطقی نموده به روش خود رونق بهتری می بخشد. در این نوع تعلیم و تربیه ، معلمان محترم باید با شاگردان به طور انفرادی رهنمایی نموده، مشکلات آموزشی و پرورشی آنها را حل نمایند. برعلاوه ، در امور تعلیم و تربیه استثنایی ، مشکلات متعددی موجود بوده که هر کدام تحقیق و مطالعه را ایجاب می نماید، بنابه همین ملحوظ ، معلمان در قبال تدریس وظیفه دارند که برای چنین مشکلاتی تحقیق و مطالعه نموده نتایج آن را به مراجع مربوطه اطلاع دهند .

ملاک های تشخیصی ADHD بر اساس DSM- IV- TR

در محور فرایند تصمیم گیری برای تشخیص ADHD دو نوع فهرست ۹ مولفه ای از علائم و نشانه ها قرار دارد، یکی از آنها مربوط به نشانگان بی توجهی و دیگری مربوط به مسائل مرتبط با تکانشی بیش فعالی است. از جمله نشانه های بی توجهی نشنیدن به هنگامی که با فرد صحبت می شود، حواس پرتی و داشتن مشکلاتی در انجام تکالیف سازمان یافته است. فهرست تکانشی-بیش فعالی شامل شش نشانه برای بیش فعالی و سه نشانه برای تکانشی بودن است. از جمله نشانه های بیش فعالی می توان به بی قراری، تکان خوردن و مشکل در یک جا نشستن و پرحرفی اشاره کرد. قطع کردن صحبت دیگران و مشکلاتی در انتظار کشیدن برای رسیدن نوبت نیز از نشانه های تکانشی بودن است.
معلمان و والدین باید دست کم وجود شش رفتار از نه رفتار مشکل آفرین موجود در هریک از فهرست ها را گزارش کنند تاتشخیص اختلال بیش فعالی همراه با نقص توجه داده شود. چنین رفتار هایی باید قبل از ۷سالگی شروع شده و دست کم شش ماه ادامه داشته باشند و فراوانی آنها بیشتر و بالاتر از حدی باشد که از سن ذهنی کودک انتظار می رود. به علاوه این رفتار ها باید در دو یا چند موقعیت مشهود باشند، تاثیر زیادی روی کارکردهای روان شناختی داشته باشند و به دلیل دیگر انواع مشکلات سلامت روانی یا اختلال های یادگیری که ممکن است وجود آنها را بهتر تبیین کنند، رخ ندهند. ملاک های تشخیصی برای ADHD به تفصیل در زیر آمده است:

الف - علائم و نشانه های بی توجهی:
۱- اغلب در توجه لازم به جزییات شکست می خورند و اشتباهاتی را که ناشی از بی دقتی است، در تکالیف مدرسه، کار و دیگر فعالیت ها مرتکب می شوند.
۲- در حفظ توجه به هنگام انجام تکالیف یا فعالیت های مرتبط با بازی مشکلاتی دارند .
۳- اغلب به نظر میرسد هنگامی که به طور مستقیم با آنها صحبت می شود، نمی شنوند.
۴- اغلب به آموزش هایی که به آنها داده می شود، عمل نمی کنند و در تمام کردن کارها و برنامه ها در محل کار شکست می خورند.
۵- مشکلاتی را در سازماندهی به فعالیت ها و تکالیف دارند.
۶- از مشغول شدن به تکالیفی که مستلزم حفظ تلاش ذهنی اند، اجتناب می کنند و دوست ندارند به این کارها مشغول شوند.
۷- اغلب چیزهایی را که برای تکلیف و فعالیت ها ضروری هستند، گم می کنند( برای مثال: برنامه درسی، دفتر یا ابزارها....)
۸- به سرعت و به سادگی توسط محرک نامربوط دچار حواس پرتی می شوند
۹- اغلب در فعالیت های روزانه فراموشکار اند.

گزینه ب در ادامه انشاالله

بیش فعالی(ADHD) چیست؟

گاهی اوقات، ممکن است در نشستن هم مشکلاتی داشته باشیم و رفتارهای انگیزسی خود را کنترل کرده و به آن ها توجه کنیم. برای بعضی از افراد این مشکلات آنقدر فراگیر و دامنه دار هستند که این مشکلات، در زندگی شان شامل خانه، تحصیل، اجتماع و کارشان، تاثیر گذار می باشند.
باید توجه داشته باشیم که اختلالات کم توجهی، بیش فعالی، یکی از شرایط عصبی- بیولوژیکی در افراد می باشد که ۵٨ % کودکان محصل را تحت تاثیر قرار می دهد که نشانه هایش در دوران بلوغ به ۶٠ درصد موارد می رسد (یعنی ۴ درصد در دوران بلوغ بیشتر می شود). مشخصه آن پایین آمدن سطح تمرکز، انگیزه و فعالیت بیش از حد می باشد.
اگر چه افرادی با این اختلالات ممکن است بتوانند در زندگی موفق باشند اما بدون تشخیص و درمان مناسب، اختلالات کم توجهی، بیش فعالی ؛ ممکن است عواقب جدی تری را به دنبال داشته باشند که شامل عدم موفقیت تحصیلی، استرس و پریشانی در خانواده، افسردگی، مشکل در ارتباط بر قرار کردن، مصرف مواد مخدر، خجالتی بودن، ریسک صدمات اتفاقی و شکست کاری می باشند. بنابراین تشخیص زود هنگام و درمان آن اهمیت زیادی دارد.
علوم پزشکی در سال ١٩٠٢ دانش آموزانی را که دارای بی انگیزه گی، عدم تمرکز و فعالیت های غیر طبیعی داشتند را مورد بررسی قرار داد تا آن زمان به این اختلال نام های زیادی را نسبت می دادند نام هایی مثل اختلالات مغزی- کو دکانی با عکس العمل شدید و اختلال عدم تمرکز به دلیل جنب و جوش و عدم جنب و جوش فرد. به دنبال انتشار ویرایش چهارم کتاب بررسی و تشخیص اختلالات این مشکل به نام اختلالات کم توجهی، بیش فعالی نام گذاری شد. نام کنونی نشان دهنده اهمیت قدرت تمرکز در این اختلال و همچنین مشخصه های دیگر این اختلال مانند بی انگیزه گی و فعالیت های بیش از اندازه در فرد می باشد.
چکیده از مقالات

با تحریک الکتریکی مغز می‌توان لکنت زبان را درمان کرد

محققان دانشگاه آکسفورد برای اولین‌بار دریافتند که با تحریک الکتریکی نقاط مسئول کنترل زبان در مغز می‌توان لکنت زبان را درمان کرد.
به گزارش ایسنا و به نقل از اسپکتروم، محققان انگلیسی با معرفی روش جدید تحریک نقطه‌ای مغز موسوم به tDCS دریافتند که در صورت تداوم این روش در یک دوره پنج روزه و حضور همزمان در کلاس‌های آموزش سخن‌وری تاثیر این روش دو چندان می‌شود.
دکتر ریک آرناس، متخصص و صاحب‌نظر در حوزه درمان لکنت زبان معتقد است که نتایج استفاده از این روش درمانی برای کنترل ضعف‌های دستگاه گفتاری کاملا رضایت‌بخش است.
مطالعات تکمیلی محققان نشان داد که با استفاده از روش tDCS ارتباطات نورونی جدید در مغز تشکیل می‌شود که در بهبود وضعیت تکلم کاملا موثر هستند.
در این روش درمانی لازم است که داوطلب در طول پنج روز با پوشیدن کلاه حاوی الکترودهای مغزی به مدت 20 دقیقه و شرکت در جلسات تکمیلی آموزش سخن‌وری به نتیجه مطلوب دست یابد.
دستگاه tDCS توسط گروهی از متخصصان الکترونیک دانشگاه آکسفورد ساخته شده است. این دستگاه با القای جریان ضعیف الکتریکی از طریق الکترود مستقر در بخش چپ کورتکس پیشانی در بهبود تکلم کاملا موثر است.

تحقیقات جدید ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸

کشف عامل ژنتیکی لکنت زبان

محققان موسسه ملی ناشنوایی و اختلالات ارتباطی آمریکا دریافته‌اند سه ژن مرتبط با نوعی اختلال سوخت و سازی کمیاب می‌تواند عامل بروز برخی موارد لکنت زبان باشد. این کشف می‌تواند به ارائه درمان‌های جدیدی برای بیماریهای گفتاری منجر شود.
دو مورد از این ژن‌ها در سلول‌های مغزی به عنوان بخشی از فرآیند بازیافت زباله مورد استفاده قرار می‌گیرد. ژن سوم نقش شناخته شده دیگری ندارد.

دکتر جیمز باتی، مدیر موسسه ملی ناشنوایی و اختلالات ارتباطی می‌گوید: این نخستین مطالعه و بررسی انجام شده‌ای است که نشان می‌دهد جهش‌های ژنی خاصی عامل بالقوه لکنت زبان است. به گفته وی، از حدود سه میلیون آمریکایی مبتلا به لکنت زبان، حدود پنج درصد پیش‌دبستانی و یک درصد بزرگسال هستند.

پژوهشگران با بررسی دی‌ان‌ای مبتلایان به لکنت زبان و افراد سالم دریافتند افرادی که لکنت زبان ندارند، این جهش‌های ژنتیکی نیز در آنها مشاهده نمی‌شود. پزشکان از سال‌ها پیش می‌دانستند ژنتیک نقش مهمی در ابتلا به لکنت زبان دارد. به گفته پژوهشگران درصورتی که دو نسخه از یک ژن معیوب وجود داشته باشد فرد به این اختلالات دچار می‌شود. این در حالی است که به طور تقریب همه افراد مورد بررسی در این تحقیق فقط یک نسخه از این ژن جهش یافته را داشتند.
نتایج این تحقیقات در نشریه پزشکی نیوانگلند منتشر شده است.
منبع : آیسنا