کاپیسائیان

بیوگرافی عبدالرقیب جاویدکوهستانی

محترم عبدالرقیب "جاویدکوهستانی" فرزند الحاج شیرجان در سال 1342 در قریه اشترگرام شهرداری حصه اول کوهستان استان کاپیسا دریک خانواده متدین دیده به جهان گشوده دوره ابتدائیه و متوسطه را در مکتب اشترگرام و دوره ثانوی را الی صنف یازدهم در لیسه غازی میر مسجدی خان کوهستانی ادامه داده و بعدا شامل لیسه عسکری شده و در سال 1362 از ازدانشگاه نظامی افغانستان فارغ التحصیل و مدت کوتاهی را در قرارگاه ریاست عمومی ارکان وزارت دفاع آنوقت اجرای وظیفه نموده است وهمچنان در سال 1374 شامل دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تعلیم و تربیه کابل گردیده و در سال 1382 از رشته تاریخ و فلسفه به درجه عالی فارغ گردیده است.

از سال 1363 – 1367 بنابرارتباط و همکاری با مجاهدین زندانی گردیده و بعد از رهایی از زندان راهی جبهات جمعیت اسلامی افغانستان (شورای نظار) شده، در کمیته سیاسی فعالیت نموده است و درپیروزی انقلاب اسلامی نقش فعال داشته در سال 1371 براساس فرمان حضرت صبغت الله مجددی ممثل حکومت اسلامی افغانستان، به رتبه برید جنرال مفتخر گردیده و از جوزای1371 الی سقوط کابل بدست طالبان، بحیث معاون و رئیس در ادارات امنیت ملی دولت اسلامی افغانستان انجام وظیفه نموده است.

در آغاز مقاومت بحیث معاون اطلاعات کل جبهه ایفای وظیفه نموده و از سال 1377 بنابر اختلافات و برخورد های سلیقوی،نخست در جمهوری اسلامی ایران و بعدا درپاکستان مهاجر گردیده، در دوران مهاجرت برعلاوه از فعالیت های معین و ارتباط باجبهه مقاومت، همکاری با سایر حلقات فعال سیاسی نموده است، بعداز شکست طالبان بحیث سخنگوی
شورای اقوام لوی پکتیا و عضو تیم روم در کنفرانس تاریخی بن در سال 2001 اشتراک ورزیده و از سال 2001 بدینسو در چندین کنفرانس ملی و بین المللی پیرامون افغانستان اشتراک داشته است.

بعد از ایجاد ادارات موقت و انتقالی به کار و فعالیت سیاسی مستقلانه روی آورده و تلاش های مؤثری را در جهت حل اختلافات قومی،
زبانی و سیاسی انجام داده که رفع اختلافات پادشاه خان زدران با حکومت و تفاهم ملی اقوام تاجک و هزاره در مناطق مرکزی مصداق این مدعاست.

از سال 1386 الی سرطان 1389حسب پیشنهاد معاونیت دوم ریاست جمهوری بحیث مشاور عمومی امور اجتماعی و فرهنگی در بست مافوق رتبه، اجرای وظیفه نموده است.

با اکثریت جریانات سیاسی فعال در داخل و خارج از کشور روابط حسنه داشته و اکنون هم مسولیت رهبری یک نهاد سیاسی را عهده دار میباشد. در راستای تأمین و تحکیم صلح وثبات در کشور تلاش ورزیده و بعنوان کارشناس امور سیاسی و امنیتی در رسانه های گروهی، تحولات وجریانات جاری کشور و منطقه را بطور واقعبینانه مورد بررسی قرارداده و به آگاهی مردم رسانیده است.

ارسالی : شبیر کوهستانی دانشجوی حقوق دانشگاه کاشان جمهوری اسلامی ایران

زنده گی نامه مرحوم خلیل الله کوهستانی
بسم الله الرحمن الرحیم

مرحوم خلیل الله کوهستانی فرزند مرحوم عنایت الله در سال 1327 خورشیدی در قریه لطیف خیل شهرداری حصه اول کوهستان استان کاپیسا در یک خانواده دهقان دیده به جهان گشود. تعلیمات ابتدایی وثانوی را در لیسه میر مسجدی خان کوهستانی در زاد گاه اش تکیمل ودر سال 1342 شامل دارالمعلمین کابل گردید . بعد از فراغت در سال 1345 شامل دانشکده علوم دانشگاه کابل گردید، بعداز فراغت از دانشگاه کابل در حمل 1353 در مرکزی تربیوی وزارت مخابرات به حیث استاد مقرر گردیده بعد ا به حیث رئیس پلان وزارت مخابرات و زمانی هم به حیث معاون در نواحی اول ودوم شهر کابل اجرای وظیفه نموده در سال 1358 بحیث معین اداری وزارت مخابرات مقرر والی آغاز سال 1367 در این پوست باصداقت وامانت داری ایفای وظیفه نمود .
موصوف در سال 1358به صفت عضو شورای انقلابی وقت تعیین ودر پلینوم نزدهم حزب دموکراتیک خلق افغانستان وقت به صفت عضو کمیته مرکزی انتخاب گردید.
استاد کوهستانی در این اواخر به حیث معین وزارت تعلیم وتربیه جمهوری افغانستان ایفای وظیفه می نمود . مرحوم کوهستانی ازدواج نموده ووثمره ازدواج آن سه دختر می باشد .
مرحوم استادکوهستانی در دامان درد ورنج زنده گی دشوار اقتصادی قد کشید، به تنگ دستی مکتب خواند ،تحصیل کرد وزنده گی اش وقف تعلیم وتربیه ،بیداری وآگاهی جوانان نمود . وی دوست راستین مردم بود در برخورد با مردم نهایت صمیمی وبی ریا بود در برابر نابسامانی های جامعه ،ظلم، استبداد وبیداد گری ها مبارزه بی امان می نمود. وی در راه همبستگی نسل پیشروتقویه جنبش ملی ومترقی در کشور تحقق آرمان های انسان وانسانیت زنده گی خود را وقف نمود .
استاد در سالهای اوج جنبش روشنفگری ودمراکراتیک کشور در اتحادیه محصلین دانشگاه کابل وسمتدهی دلیرانه جنبش محصلان سهم ارزنده گرفت وبدون احساس خستگی مبارزه نمود . موصوف دشوار ترین وظایف سیاسی ودولتی را با تقوا وصداقت انجام داده وصداها فرزند راستین دیگر را در آغوش پرمهر این وطن با روحیه عشق به مردم ومیهن پرورش نمود . نقش وسهم ارزنده شان را در بخش های مختلف سازماندهی ،تبلیغ وترویج آرمان های والای انسانی بحیث نطاق وسخنگوی پرجاذبه وصمیمی تربیون مردم بود .
آواز رسای کوهستانی درده ها محافل وتظاهرات خیابانی واعتراضات دانشجویی هنوز هم در گوش وطن پرستان طنین انداز است . استاد مرحوم در زنده گی سیاسی خویش همیشه بادید وسیع ،حوصله فراوان وروح آرام راز موفقیت جنبش دموکراتیک کشور را در وحدت ویک پارچه گی نیرو های وطنپرست می دانست . استاد به همبستگی ملیت ها،اقوام وقبایل برادر وبرابر ساکن افغانستان می اندیشید واز جمله مبارزین خستگی ناپذیر این راه بود .
استاد طی سالهای اعلان مشی مصالحه ملی از جمله مبارزان راستین محقق مشی مصالحه ملی و وفاق ملی دربین مردم افغانستان بود وی آرزو داشت تا مصالحه ملی صادقانه مبرا از سیاست های زور گویی پیاده گردد .
استاد خلیل الله کوهستانی در حادثه شانزده هم حوت 1368 راهی زندان گردید ودر حدود یک سال وده ماه در سلول های زندان پلچرخی به سربرد ،باوجود اینکه کمیسیون صحی موظف در مورد صعب العلاج بودن وی نظر داده بود، اما به موقع برایش توجه نشد ،بعدا در لحظاتی که مرگ تهدیدش می گیرد به شفاخانه انتقال وفرمان رهایی اش صادر گردید ،وبه مصرف دوستان واعضای فامیل عاجل جهت تداوی به هندوستان فرستاده شد ،ولی با کمال تاسف به تاریخ پانزده هم جدی سال 1370 در عالم پردیسی داعیی اجل را لبیک گفت .
انا لله وانا الیه راجعون

خالد کوهستانی

زندگی نامه مرحوم حبیب الله غالب وزیر پیشین عدلیه افغانستان..

جناب حبيب الله غالب فرزند مرحوم مولوي محمد عمر کوهستاني غالب در 17 ثور سال 1318 در قريۀ قاضي خيل ولسوالي کوهستان ولايت کاپيسا چشم به جهان گشود .
محترم غالب دورۀ ابتداييه را در مکتب گلبهار ولايت پروان به پايان رسانيده و بعدآ شامل مدرسۀ ابوحنيفه گرديده و درسال 1337 از آن مدرسه فارغ شدند. ايشان تحصيلات خويشرا در پوهنحي شرعيات پوهنتون کابل دنبال نموده و در 15 قوس 1341 با اخذ ليسانس از آن پوهنحي فارغ و بتاريخ اول جدي همان سال دروزارت عدليه اشغال وظيفه کردند.
آقاي غالب نخستين دور ماموريت را در سمت آمر کتابخانه آغاز نموده و طي ساليان بعد الي 1361 بحيث مدير عمومي قلم مخصوص ، و مشاور در بخشهاي مختلف رياست عمومي تقنين ايفاي وظيفه نمودند .
در سال 1345 آقاي غالب غرض پيگيري تحصيلات عالي اختصاصي به کشور مصر رفته و دورۀ ماستري خويشرا در پوهنحي فقه وقانون پوهنتون الازهر قاهره دررشتۀ مقايسۀ فقه وقانون به پايۀ اکمال رسانيدند.
متعاقبآ اقدام به ثبت رسالۀ دکتوراي خويش تحت عنوان قانونيت جرم و جزا کرده ودر حاليکه مراحل مقتضي ريسريچ و تحقيق علمي بر آنرا تا حدي انجام داده بودند، باالاثر تقاضاي وزارت عدليۀ وقت ، قبل از مناقشۀ رساله ، به افغانستان مراجعه و منحيث مشاور رياست تقنين ورياست ديپارتمنت هاي انستيتوت امور قانون گذاري تعين شدند. محترم غالب در ساليان پسين بحيث نايب تحقيق و عرايض لوي سارنوال احراز موقف کرده و برتبۀ علمي قانونوال تثبيت درجه گرديدند.
باتحول جديدي که درسال 1357 درکشور رونما گرديد ، محترم غالب توسط رژيم وقت گرفتار و مدت چندي را در محبس سپري نموده و پس از آزادي از زندان وسپري نمودن مدت يکسال تحت مراقبت پوليس ، دوباره در رياست تقنين شامل وظيفه گرديدند. ولي پس از مدتي خدمت ، در حاليکه مجدداً مورد تعقيب و حکم گرفتاري قرار گرفنه بودند، مجبور به مهاجرت به کشور پاکستان گرديده والي سال 1373 در آن کشور اقامت گزيدند.
آقاي غالب در دورۀ مهاجرت طي ساليان متمادي جهت خدمت به مردم و فرزندان مهاجر افغانستان لحظه اي آر ام ننشسته و در بخشهاي گونه گون خيريه ، تحقيقي ،تعليمي ، فرهنگي ، اجتماعي و سياسي با شرح ذيل انجام وظيفه نموده اند:
۱- عضو موسس شوراي ثقافتي جهاد افغانستان ، رئيس بخش تحقيقات اسلامي وسرپرست آن شورا .
۲- رئيس موسسۀ خيريۀ مدينۀ منوره براي تربيت ايتام و همچنان استاد پوهنتون دعوت وجهاد .
۳- رئيس تقنين وزارت عدليۀ حکومت موقت مجاهدين .
۴- رئيس تعليم وتربيۀ دارالايتام هاي موسسۀ خيريه اسرا .
(جناب آقاي غالب دراين ايام در پروسۀ صلح وحل قضيۀ افغانستان که از طرف مرحوم باباي ملت به همکاري ملل متحد براه انداخته شده بود ، درمجالس کويته ، بن و روم اشتراک کردند.)
باپيروزي مجاهدين، اقاي غالب در سال 1373 به کشور عودت نموده و به حيث معاون لوي سارنوالي در امور نظارت از تطبيق قوانين و رئيس حراست قانون وامور عدلي و قضائي مقرر شده و درطرح قانون اساسي و آوردن حکومت در کنفرانس هاي سويس و واشنگتن شرکت کردند.
جناب غالب دردرازاي ساليان حکومات موقت ، انتقالي و منتخب ، بعنوان عضو کميسيون مستقل اصلاحات عدلي وقضائي ، رئيس کميته ريفورم قوانين و عضو بورد مشورتي حقوقي وعدلي مقام رياست جمهوري انجام وظيفه نموده و در عين حال به حيث مشاورحقوقي وزارت عدليه نيز خدمت کردند.
آقاي غالب قبل از احراز پست وزارت عدليه ، منحيث رييس بورد مشورتي حقوقي وعدلي مقام رياست جمهوري ايفاي وظيفه مينمود ند.
آقاي غالب در لويه جرگۀ قانون اساسي عضويت داشته و به کشور هاي عربستان سعودي ، سودان ، فرانسه ، سويس ، ايتاليا ، آلمان ، امريکا وکانادا سفر هاي کاري داشته اند.
ايشان تحقيقات علمي خويشرا دردستگاه پوليس ، حارنوالي ، محابس ودارالتآديب مصر و ترکيه به سر رسانيده اند.
محترم غالب داراي رتبۀ دولتي مافوق رتبه با چهارسال قدم بوده ، و دردوران کارحارنوالي ، درجۀ علمي حارنپوه را حاصل کرده اند.
تمیم (عزیزی)

رسول رهین
چرا فابریکه نساجی گلبهار
دوباره سازی نمیشود؟

اگر نگاه گذرا به وضعيت اقتصادی دو سه دهه قبل افغانستان انداخته شود بوضاحت پيداست که افغانستان داشت بسوی خود کفايی راه می پيمود. چنانچه شاخص های سال 1357 نشاندهنده آنست که اقلا کشور ما توانسته بود از لحاظ توليد غله به خود کفايی برسد ودرپهلوی آن مقدار قابل ملاحظه ميوه جات را به کشورهای همسايه نيز صادر نمايد. گرچه بيلانس تاديات ثبت نگرديده بود ولی اميدواری آن وجودداشت که آهسته آهسته توليدات داخلی افزايش يافته تا حد قابل ملاحظه از واردات اموال مشابه جلوگيری شود. در توليد اموال مورد ضرورت هموطنان نقش فابريکات همان دوره گرچه انگشت شمار بودند قابل ملاحظه بود. بويژه در بخش توليد تکه، که شايد چيزی بيش از نيمی از احتياجات مردم را مرفوع مینمود.
از جمله فابريکه های بزرگ نقش نساجی گلبهار، بگرامی، گذرگاه، پلخمری، هرات.... قابل تذکر است. تعدادی ديگری هم در پارک های صنعتی شهرکابل فعاليت داشتند. يابعباره ديگر فابريکات موجود در افغانستان در سال 1367 به بيش از 80 باب ميرسيد که بشمول جنگلک، خانه سازی، حجاری و نجاری صنايع تجارتی، چوب کنر، ميوه و پشمينه بافی کندهار، فابريکات سمنت جبل السراج، غوری، هرات وغيره از ده الی 10000 تن کارگر داشتند. همچنان فابريکه سپين زر کندز با نمايندگی هايی دربسياری از حکومتی ها و بخش هايی از ولايات صفحات شمال کشور فعال بودند. همچنان کود برق مزارشريف، قند بغلان که اخيرا شاهد گشايش آن بوديم قدمی است بسيار مهم و ابتکاری در جهت پيشرفت اقتصادی و بلند بردن سطح زندگی مردم و ذخيره اسعار. همچنين در پهلوی اينکه قسمتی از احتياجات شکر مارامرفوع مينمايند، انگيزهً ایست برای احيای ساير فابريکات که

مفيديت و ارزشمندی آنها بکسی پوشيده نيست. کود برق مزارشريف و شايد يکی دو فابريکه سمنت هنوز فعال اند. همچنان چند فابريکه نان و فابريکه کوکا کولا و فانتا... وغيره.
فابريکات افغانستان با وجود محدود بودن باز هم توانسته بودند تعداد قابل ملاحظه مردم ما را بکار مشغول، قسمتی از احتياجات مردم را به اموال مرفوع، تا حدی از فرار اسعار جلوگيری نمايند. چنانچه همين اکنون (1370) نفر فقط در فابريکه قند بغلان مصروف کارشدند.
گرچه شايد بيش از يکنيم الی دو دهه است که تعدادی ازاين تاسيسات در گردش نبوده و هم ماشين آلات تعدادی ازين فابريکات بنام فلز از کشور خارج و به کشورهای ديگر فروخته شد، ولی هستند عدهً از فابريکات که يا دست ناخورده مانده يا اگر ضايعاتی هم داده اند بسيار اندک است که امکان احيا، فعال سازی دوباره شان وجود دارد. از جمله نساجی گلبهار که بزرگترين فابريکه در نوع خود در افغانستان بود. تا جائيکه اطلاع موثق وجود دارد، اکثر ماشين آلات، شاپ ها ووسايل آن بکلی موجود است تا جائيکه حتی در گدامهای آن مقداری محلوج (پنبه جدا شده از دانه) نيز موجود است که به ابتکار رئيس آن فابريکه از آنها لحاف و دوشک ساخته شده، به بازار عرضه ميگردد. هم با استفاده از ورکشاپ مجهز آن وسايل فلزی ساخته شده وبفروش ميرسد. که قسمتی از احتياجات مردم و مخارج نگهداری فابريکه با آن تامين ميگردد. البته فعاليت های فوق الذکر گرچه از نگاه کميت زياد نبوده محدود میباشد، ولی باآنهم کاريست قابل قدر زيرا از هيچ نکردن و دست زير الاشه نشستن صد بار بهتر است.مرحوم عبدالمجيد زابلی بنيان گذار و بانی بحق اقتصاد افغانستان ميباشد که بسياری از فابريکات و تاسيسات اقتصادی افغانستان از جمله فابريکه نساجی گلبهار به ابتکار، سهم و سرمايه گذاری ايشان تاسيس يافت. دراين تاسيسات هزاران نفر متشکل از اقوام، مليت های ساکن افغانستان در آن مصروف کار بودند،

ازمعاش و تامينات آن مستفيد می شدند. در همان زمان فابريکه نساجی گلبهار در سطح منطقه بزرگترين فابريکه از نوع خود، دارای توليدات نهايت مرغوب بود که سورت اول آن به کشور آلمان صادر ميگرديد و قسمت ديگر از تکه های توليدی آن بنام نساجی افغان در بازار داخلی عرضه ميگرديد. گرچه ظرفيت اعظمی آن 100 مليون متر تکه در سال بود ولی هيچگاه به ظرفيت اعظمی خود نرسيد و تا حدود 75 مليون متر تکه در سال توليد ميکرد و بيش از 10000 تن گارگر داشت. تاسال 1368 فعال بود و ماشين آلات آن هنوز دست نخورده باقيمانده است.
اينک که بيشتر از سه سال از رويکار آمدن دولت فعلی ميگذرد باوجود داشتن امکانات فراوان مبالغ هنگفت مالی، حتی قادر نشده است تا بازسازی فابريکه ها را مورد ارزيابی قرار داده، در کار احيا، باز سازی و فعال نمودن آن اقداماتی انجام دهد. درحاليکه ايجاب ميکرد تا مسئولين محترم کميسيونی را جهت ارزيابی موظف می نمودند و براساس نتايج راپور و گزارش اين کميسيون يک سلسله اقدامات را روی دست ميگرفتند. شايد تعداد زيادی ازين فابريکات اگر ماشين آلات آن موجود باشد، در شرايط فعلی افغانستان بازسازی آن اقتصادی ارزيابی گردد. البته حرف بالای اقتصادی بودن و غير اقتصادی بودن آنست. بايد تمام عوامل جهت ارزيابی اين موضوع مورد بررسی قرار گيرد و اينک بطورفشردهً يک سلسله عوامل مثبت جهت بازسازی و احيای مجدد اين فابريکات مورد ارزيابی قرار ميگيرد:
1 ـ مواد خام: قيمت مواد خام بشمول پروسه خريد، انتقال وساير هزينه ها تا رسيدن بمرحلهً توليد، در قيمت تمام شد اجناس تاثير دارد. کشور ما نسبت مساعد بودن شرايط برای کشت پنبه می تواند به مارکيت جهانی پنبه تبديل گردد. قيمت ترانسپورت در داخل کشور ارزان است حتی در صورت وارد کردن مواد خام از تاجکستان و پاکستان بازهم قيمت تمام شد پائين خواهد بود. ازينرو اجناس توليدی با مقايسه مواد خام چندين مرتبه ارزش بالاتر خواهد داشت.

2 ـ مواد سوخت: بازهم اين مواد درداخل کشور موجود است. در فابريکه گلبهار ذغال سنگ بمصرف ميرسد که در معدن کرکر، در نزديکی آن موجود است. استفاده ازاين معدن در انکشاف و استخراج آن نيز کمک خواهد کرد و در نتيجه تعداد بيشتری از مردم در آن معدن نيز بکار جذب ميگردد. که اين موضوع نيز نسبت به قيمت ها در سطح جهانی نيز اقتصادی ارزيابی ميگردد.
3 ـ مزد کارگر: خوشبختانه يا بدبختانه درکشورما مزدها با مقايسه با مزد ها در سطح جهانی، پائين ترين رقم را دارد. با در نظر داشت عودت کنندگان و خلع سلاح شدگان، تعداد زيادی از مردم بيکار اند و نيروی کار فروان و ارزان در دسترس قرار دارد.
4 ـ بازار فروش: بازار فروش درکشور بی نهايت وسيع است، هرقدر توليدات داشته باشيم در بازار داخلی مصرف ميشود. ضرورت به صادرات اين اموال توليدی خود نخواهيم داشت.
5 ـ توليد: با در نظر داشت فکتورهای فوق، قيمت تمام شد بسيار پائين بوده و می تواند با توليدات خارجی رقابت نمايد. بناً هيچ بهانه ايکه فعال سازی اينگونه فابريکات را غير اقتصادی ارزيابی نمايد موجه نمی باشد. البته برعلاوهً عوامل فوق، تعدادی عوامل فرعی ديگر نيز وجود دارد که می تواند در قيمت تمام شد تاثير داشته باشد، ولی طوريکه گفتيم اين عوامل فرعی بوده و نمی تواند طور چشمگير تاثير گذار باشد.
بادرنظر داشت اينکه هر کشور شرايط ويژه و خاص اقتصادی خود را دارا است. شايد چنين فابريکات در يک کشوری که بطور مثال 1000 فابريکه دارد و نهصد آن فعال است، اقتصادی ارزيابی نگردد. درکشور هايی مانند هندوستان، پاکستان، تاجکستان نه تنها هنوز هم از ماشين های کهنه و قديمی استفاده می کنند بلکه کار فزيکی انسان نيز بجای ماشين مورد استفاده قرار ميگيرد و هر گز آنرا غير اقتصادی نميدانند. مثال بارز آن کشور هندوستان است که در

معادن و کار های ساختمانی آن هنوز هم از نيروهای انسانی بجای ماشين استفاده ميشود. با وصف اينکه سطح عايد هند مطابق ارقام بانک جهانی 530 دالر و از پاکستان 470 دالر است يعنی بيشتر از دوچند عوايد سالانه کشور ماست، ولی آنها هيچگاهی کار فزيکی را غير اقتصادی ارزيابی نمی کنند و ما احيای فابريکات را که به مراتب نسبت به کار فزيکی و دستی برتری دارد، اقتصادی ارزيابی نکنيم. بعباره ديگر مزد و معاش در دو کشور فوق الذکر بايد قريب دو برابر بالاتر از مزد و معاش معمول درافغانستان بوده زيرا سطح عايد سرانه می تواند تا حدودی تعيين کننده شاخص مزدها و معاش ها باشد.
بايد توجه داشت که شرايط اقتصادی افغانستان با شرايط اقتصادی کشورهای ديگر فرق فاحش دارد ـ ضرور نيست تقليد کور کورانه نماييم. طور مثال امروزبسياری کشورها از مرحله استفاده از حيوانات برای انتقال بار گذشته اند، بسياری ها اکنون اين کار را توسط عرادجات، ماشين آلات ويا وسايل کمپيوتری انجام ميدهند. ولی ما در مرحلهً قرار داريم که از حيوانات در انتقالات استفاده ميکنيم. چنانچه دو سه ماه قبل 3000 حيوان بارکش را کرايه کردند تا صندوق های رأی گيری را دربعضی ولايات بمراکز انتقال دهند. بناء هر معياری را که می سنجيم بايد مطابق شرايط کشور خود مورد ارزيابی قرار دهيم.
اگر مسئولين، پلان و برنامه ای برای احيای چنين فابريکات ندارند پس بايد برنامهً برای جايگزينی آنها را روی دست گرفت. آنها فکر ميکنند که به عوض فابريکات قديمی بايد فابريکه های مدرن و جديد باشد تا به زعم ايشان اقتصادی محسوب شود ولی تاجائيکه کارکرد سه سال گذشته گواهی ميدهد و من فکر ميکنم طی پنج سال آينده نيز هيچ فابريکه جديد آغاز به فعاليت ننمايد پس وقت و سرمايه را نبايد از دست داد و هرچه زود تردر صدد احيای اين فابريکات برآمد. مطمئنا با اندک توجه بحال اين فابريکات نتايج مثمری حاصل خواهد شد. حتی ضرورت وضع تعرفه گمرکی بالای اموال مشابه خارجی نيز نخواهد بود. زيرا مطمئنا تمام مصارف خود را تکافو کرده و

اقتصادی تمام خواهد شد. يعنی از چيزی که موجود است بايد استفاده معقول صورت گيرد و آنرا بکار بياندازيم.

خاوران:
از جناب دانشمند محترم اندیش اظهار سپاس می نماید که به موضوع خیلی حساس کشور تماس گرفته اند. فقط یک مسأله نزد دست اندرکاران خاوران قابل تأمل میباشد. آن اینکه دست پاکستانیها در افغانستان خیلی دراز است و درست تازه از خاک پاک افغانستان که زمانی به سایه های درختان وزمانی چشم به دانه نشان های کوهها و معدنیات سر شار آن دوخته بودند، دارد کوتاه میشود. ولی در عوض امریکایی ها بخاطرهمکاریهای شان در ساختن و ارسال طالبان بافغانستان بایشان تعهد داده اند که تا سالهای متمادی دست به ساختن فابریکات افغانستان نزنند، تا تولیدات پاکستانی ها راکه در سایر کشور های جهان و حتی در خود پاکستان بازار ندارد تحمیلاً بالای افغانستانیها بفروش رسانند. این معامله ایست که امریکایی ها با پاکستانیها کرده و باصطلاح بازار افغانستان را در مقابل همکاریهای شان به پاکستان فروخته اند. باور داریم تا امریکاییها و افغانستانیهای امریکایی شده بر قدرت افغانستان حاکم اند، هیچ فابریکه یی در افغانستان ساخته و هیچ قدمی انکشافی برداشته نمیشود. فقط تولیدات ناکاره و بیکاره پاکستانی خواهد بود و بازارهای افغانستان.
خاورانیها موضوع را به پیشگاه مردم افغانستان قرار داده، ایشانرا متوجه اعمال حکمرانان طرفدار پاکستان و طالبان که امریکایی ها ایشانرا در رأس کارهای دولت و حکومت افغانستان قرار داده اند می سازد.

تمیم (عزیزی)

موقعیت جغرافیائی کاپیسا:
این ولایت ازطرف شرق به ولایت لغمان واز طرف غرب به ولایت پروان محدود بوده وازطرف شمال به ولایت پنجشیر ودرجنوب این ولایت پایتخت افغانستان کابل موقعیت دارد.
دریای پنجشیرازطرف شمال سرچشمه میگیرد به طرف جنوب وجنوب شرق جریان دارد. که ولایت کاپیسا وپروان را ازهم جدا میسازد.
مرکزولایت کاپیسا محمودراقی میباشد.
مساحت کاپیسا درحدود 1871کیلومترمربع میباشد.
جمعیت این ولایت تقریبا درحدو406.200نفراست که دراین میان ازاقوام مختلف تاجک ها پشتون وپشه ای شامل میباشندکه اکثریت نفوس این ولایت را تاجک ها تشکیل میدهند.

پروفیسور رسول رهین

پروفیسوررسول رهین فرزند میرزا محمد عیسی خان در سال 1318 هش در قریه خمزرگر, بخشداری حصه اول کوهستان, کاپیسا بدنیا آمده است. پدر استاد رهین از روشنفکران و اولین میرزاهایی بود که در کاپیسا به خط و کتابت و کتاب خوانی آشنایی کامل داشت و کتابخانه کوچکی در دهکده خود خمزرگر داشت. او منبع رجوع همه اهل فرهنگ قراء وقصبات ولایت کاپیسا، مخصوصاً بخشداری حصه اول کوهستان بود. روشنفکران و کتاب خوانان دهکده به خانه او می آمدند واز کتابخانه شخصی او استفاده می نمودند. بعضاً کتابهای اورا به عاریت می بردند. شادروان میرزامحمد عیسی خان کوهستانی به نوشتن اعداد رقوم بلدیت تام داشت و اکثر یاد داشتهای خصوصی و شخصی خودرا به اعداد رقوم می نوشت. به خط زیبای نستعلیق می نوشت و رباب را که یکی از آله های قدیمی موسیقی آریایی است خوب مینواخت. رباب دست داشته او که از زیباترین ربابهای صدف کاری شده وقت بود در بین نوازنده گان رباب شهرت داشت. حیف و درد که این رباب تاریخی و نگهداشتنی در جریان جابجا شدن دسته های شرور در کاپیسا بدست نا کسان افتاد و تا امروز از وجود آن خبری نیست و جستجوی ما بجایی نمی رسد.
تحصیلات:
استاد رهین تحصیلات ابتدائی را ازسال 1326 – 1332 در لیسه میر مسجدیخان کوهستانی تکمیل کرد. بعد شامل لیسه ابن سینا , کابل (1333 – 1336) گردید. با تجزیه شدن لیسه ابن سینا به دارالمعلمین کــــــــابل رفت. ( 1336 – 1337) او در سال 1337 هش شناسنامه بکلوریای خودرا از د ارالمعلمین کابل بدست آورد. سپس شامل دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه کابل گردید. او شناسنامه BA یا (لیسانس) خودرا در سال 1340 هش از دانشکده ادبیات و علوم بشری دانشگاه کابل (1337 – 1340 ) حاصل و مستقیماً شامل کدر علمی دانشکده ادبیات و علوم بشری دانشگاه کابل گردید. او در پهلوی تدریس مسؤلیت کتابخانه دانشکده ادبیات و علوم بشری دانشگاه کابل را نیزبدوش داشت. به تعقیب آن استاد رهین کاندید بورسهای ایالات متحده امریکا گردید و در سال 1966م MLS ( ماستری) خودرا دررشته کتاب شناسی دانشگاهی از دانشگاه جورج پی بادی, تینسی , ایالات متحده امریکا حاصل کرد.

رشته های تخصصی:
استاد رهین با استفاده از سکالر شیپهای یونسکو – کابل در سال 1970 تخصص خودرا در تکنیک تدریس و متدولوژی آرشیف شناسی (Documentation Technique) ازاشیاسنتر, توکیو, جاپان, بدست آورد. سپس در سال 1970 تخصص دیگری از انستیتوت اسناد شناسی شاهی دنمارک، کوپن هاگن در رشته " چطور اسناد شناسی و کتابداری را تدریس کرد"
How to teach Documentation and Libraianship technigue
حاصل نمود. او بعداً در سال 1987م
Ph.D (دکتورا) خودرا در رشته انفارمیشن ساینس (Information Sciences)
ازانستیتوت هنر های زیبای , سنت پتسبرگ، فدراتیف روسیه گرفت. او در آخرین کوشش خود در سال 1990م تخصص در سی دی رام (CDROM) ازیونورستی الکزندیریا , الکزندیریا , مصر , بدست آورد.
جناب پروفیسور رسول رهین میگوید: در دوران تحصیلات عالی در دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه کابل از نور علم استادان عالیقدر, شادروان پوهاند عبدالحق بیتاب , استاد امین میرزا خان افندی, پوهاند غلام صفدر خان پنجشیری, پوهاند میر حسین شاه، شادروان استاد خلیل الله خلیلی, شادروان پوهاند غلام حسن مجددی، شادروان اکادمیسین پوهاند دکتو احمد جاوید, پوهاند علی محمد زهما , دکتور محبوبه سراج , شادروان استاد دکتور سید بها الدین مجروح , استاد فاطمه طرزی, شادروان سید محمد یوسف علمی, شادروان پوهاند محمد نسیم نگهت سعیدی, شادروان پوهاند محمد رحیم الهام, پوهاند حبیب الرحمن هاله , شادروان پوهاند عبدالرزاق زهیر, شادروان استاد ایازی , شادروان استاد حرگند , شادروان استاد محمد حیدر ژوبل, شادروان استاد گل احمد فرید و تعداد دیگری که از حافظه او بیرون گردیده اند , فیض برده است. همچنان پروفیسور رهین به استادان دانشگاههای امریکایی و سایر کشور های جهان که از دانش و گنجینه های نهفته مغزی و توانایی های فکری شان استفاده نموده نیز احترام عمیق دارد. او هرکدام استادان خودرا چه داخلی و چه خارجی در ساختار زیربنای علمی و فرهنگی خود دخیل دانسته به هریک شان از صمیم قلب احترام میگذارد. استاد رهین به آن عده از استادان خود که جهان مارا ترک گفته اند، از خداوند طلب امرزش میکند و به آن عده استادانیکه در قید حیات اند صحت کامل آرزو می نماید.

وظایف رسمی:
پروفیسور رسول رهین در جریان تحصیل دانشکده ادبیات و علوم بشری، ازسال 1337- 1340 معاون و مدیر مسئول نشریه (کابل پوهنتون خبرونه) بود.
در سال 1340 شامل کدرعلمی دانشکده ادبیات و علوم بشری ، دانشگاهکابل گردید. در پهلوی استادی از سال 1346 – 1348 معاون کتابخانه دانشگاه کابل. سپس از 1348- 1352 امر کتابخانه دانشگاه کابل، از سال 1352 – 1357 استاد دانشگاه علوم اجتماعی. از سال 1357 – 1358 رئیس کتابخانه های عامه افغانستان. از سال 1359 – 1374 استاد دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل. از سال 1368 – 1374 امر گروه (دیپارتمنت) مطبوعات، دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل . از سال 1369 – 1374 باردوم رئیس کتابخانه دانشگاه کابل و در عین حال سکرتر مسئول اداره (حافظه جهانی) یونسکو افغانستان
UNESCO MEMORY OF THE WOLD PROGRAM , AFGHANISTAN))
پروفیسور رسول رهین در آخرین وظیفه خود بحیث سکرتر مسؤل حافظه جهانی، یونسکو، در شرایطی که طالبان در چهار آسیاب، کابل لنگر انداخته و کابل را زیر تهدید شدید گرفته بودند، جهت اشتراک در کنفرانس سالانه برنامه حافظه جهانی یونسکو عازم اروپا گردید. زمانیکه پروفیسور رهین میخواست دوباره عازم کابل گردد، طالبان کابل را تسخیر کرده بودند. پروفیسور رهین دیگر با قطع بودن پروازها به کابل و عدم ارتباط کشورهای اروپایی با حکومت طالبانی نتوانست وارد کابل گردد.
پروفیسوررسول رهین بعد ازتارو مار گردیدن طالبان در سال 1383 هش تحت پروگرام (IOM) دوباره بافغانستان رفت و بحیث رئیس دانشگاه البیرونی کاپیسا ایفای وظیفه کرد. او در عین حال عضویت بورد علمی وزارت معارف افغانستان را نیز بعهده داشت.

عضویت در بوردها و مجامع داخلی:
عضو شورای عالی دانشگاه کابل 1361 – 1374
عضو بورد نشراتی دانشگاه کابل 1361 – 1374
عضو بورد ریسرچ دانشگاه کابل 1361 – 1374

وظایف و عضویت های افتخاری:
رئیس انجمن کتابداران و ناشران افغانستان 1349 – 1374
قابل یاد آوری است که ( انجمن کتابداران و ناشران افغانستان) که تاریخچه مفصل آنرا بعداً در نشریه (آریانای برون مرزی) انتشار خواهیم داد، اولین انجمن مسلکی و فرهنگی میباشد که در دوره شاهی از طرف کتابداران و ناشران افغانستان به همکاری متخصصان یونسکو پا به عرصه وجود گذاشت.
عضو فدراسیون بین المللی انجمن کتابداران امریکا (IFLA) 1969 – 1996
عضو فدراسیون بین المللی شورای آرشیف ها (ICA) 1970 –
عضور شورای کتاب , دهلی جدید 1965 – 1970
رئیس شورای فرهنگی افغانستان , سویدن 1997 –
مسؤل و موسس فصلنامه (آریانای برون مرزی) 1999 –
مسؤل و موسس ماهنامه (خاوران) 2001 –
مسؤل و مؤسس نشریه "کاپیسای بزرگ"

اشتراک در کنفرانسها و سمینارهای فرهنگی:
اشتراک در روز جهانی کتاب در بیروت جون 1349
اشتراک در کنگره فدراسیون بین المللی کتابخانهای طبی در دهلی جدید. آگست 1987.
اشتراک در نقش کتاب در احیای تمدن شرق دوشنبه , تاجکستان , سپتمبر 1988
اشتراک در کنفرانس کتاب منحیث مدیای ارتباط بین المللی سنت پیتر بورگ. جنوری 1990
اشتراک در کنفرانس متخصصان اسنادشناسی طبی الکزانیریا , قاهره , مصر اکتوبر 1990
اشتراک در کنفرانس ( حافظه جهانی) یونسکو , کوالالمپور, ملیزیا فبروری 1993
اشتراک در کنفرانس (حافظه جهانی) یونسکو , اسلوناروی جون 1995
اشتراک در کنفرانس میز گرد فدراسیون بین المللی شورای آرشیف های بین المللی . استوکهولم , سویدن آگست 1998

آثار مطبوع:
رهنمای کتابخانه های افغانستان . کابل فرانکلن , 1350
کتابشناسی افغانستان , شامل کتب موجود در کتابخانهای افغانستان در زبانهای غربی و شرقی , بشمول تیزسها و مونوگرافهای استادان و محصلان دانشگاه کابل , کتابخانه دانشگاه کابل 100,1970 ص
سیستم اعشاری دهدهی دیوری .(ترجمه و اداپت) کابل , کتابخانهای عامه افغانستان 316,1362 ص.
کتابشناسی اموزش و پرورش در افغانستان. کابل، ریاست دارالتالیف , وزارت معارف , (ضمیمه مجله عرفان)
فهرست مقالات مجله (ادب) ازنخستین شماره سال اول نشراتی 1333 – 1350 هش. کابل دانشگاه کابل (ضمیمه مجله ادب).
یاد نامه شادروان استاد استادان , ملک الشعرای افغانستان , پوهاند عبدالحق بیتاب . بمناسبت اهدای کتب کتابخانه شخصی او به کتابخانه دانشگاه, کابل. کتابخانه دانشگاه کابل 1353, 150 ص.
کتاب, کتابخانه و کتابدار. کابل، دانشکده ژورنالیزم, دانشگاه کابل . 1360. 295 ص.( طبع کسترده)
تاریخ مطبوعات افغانستان , سده های نزدهم و بیست کابل گروه مطبوعات , فاکولته ژورنالیزم , دانشگاه کابل 1367 , 110 ص.(طبع گسترده)
اوستا , تالیف اکادمسین داکتر عبدالاحد جاوید ( ویراستاری و مقدمه) استوکهولم , شورای فرهنگی افعانستان , 1378 , 167 ص.
قانون طرب , تالیف شاد روان استاد سرآهنگ ( مقدمه وویراستاری) استوکهولم , شورای فرهنگی افغانستان 1379 , 245 ص.
املا و انشای زبان دری . استوکهولم , شورای فرهنگی افغانستان , 1377 . 104 ص. ( کتاب درسی برای افغانستانیهای سویدن)
روش تحقیق, شیوه اسنادی. کابل, گروه مطبوعات، دانشکده ژورنالیزم , 1360 . 120 ص
کی کیست در فرهنگ برون مرزی افغانستان. استوکهولم، سویدن، شورای فرهنگی افغانستان، 1391هش. 3ج
سرگذشت زبان فارسی دری. استوکهولم، سویدن، شورای فرهنگی افغانستان، 1385. 258ص.
تاریخ مطبوعات افغانستان؛ از شمس النهار تا جمهوریت. استوکهولم، شورای فرهنگی افغانستان، 1386 . جلد اول 556ص.
یگانگی زبان فارسی در دهکده جهانی. استوکهولم، سویدن، شورای فرهنگی افغانستان، 1389. 356ص.
املاء و انشأ زبان فارسی دری. استوکهولم، سویدن، شورای فرهنگی افغانستان، 1390. 372ص.
شاه حبیب الله کلکانی؛ جوانمردی از خراسان زمین. کابل، انتشارات خیام، 1391. 420ص.

مقاله های تحقیقی:
امیر علیشیر نوایی و شخصیت اجتماعی او. نشر شــده در دو دوره کامل( مجله آریانا، درون مرزی) انجمن تاریخ افغانستان. (بین سالهای 1350 – 1360)
رابعه دختر کعب.(مجله عرفان) بین سالهای (1360 – 1350)
کتابشناسی چیست؟ مجله ادب. شماده های پنجم و ششم ( حوت 1350 ) ص 139 – 148 .
فهرست مقالات مجــله جغــــرافیا , شماره دوم (حــــوت 1346) ص 7 – 36.
وجه تسمیه شهر کابل. مجله جغرافیا.
آغاز کتابنویسی در افغانستان . مجله علوم اجتماعی ( دانشگاه کابل)
اغاز ترجمه بزبان دری , مجله اجتماعی ( دانشگاه کابل)
امیر علیشیر نوایی , آهنگ ساز معروف. مجله هنر ( اتحادیه هنرمندان افغانستان)
آغاز کتابشناسی نگاری در افغانستان "مجله علوم اجتماعی" (نشریه دانشگاه کابل)

آثار مطبوع (بزبان انگلیسی)
1)کوهستان ویلی مجله "جغرافیا" شماره دوم (حـــوت 1347)ص 20 , ( بزبان انگلیسی)
2) لایبرریز آف افغانستان. کت – لاک , نشریه جورج پی بادی کالج , تینسی , 1965 . ص 10 – 20
3) The situation of Kabul University Library : it is past and present,World Libraries. Vo 8. N2(spring 1998) p. 69 – 73
4) The Statues of Bamiyan. Afghanistan . Aryana Journal, Vo1 1(spring 1999 ) p.10.18
5) Afghanistan under the shadow of Dew Band Madrasa. Aryana Journal , Vol 1 , N2 (summer 1999) P.6.17
6) Shadow upon the National Archive of Afghanistan, Aryana Journal , Vol.1 No.3 (fall 1999) P. 1 .8
7) A glance on the Afghanistan cultural institutions , Afghanistan National Museum , Aryana Journal , Vol.1.N4 (winter 2000) p.1 – 5.
8) Afghanistan geographical background ,Aryana Journal , Vol.2, No .1 (spring 2000) P.1 – 13.

آثار چاپ ناشده:
1) تحلیل مضمون در ژورنالیزم . کابل گروه ژورنالیزم , دانشکده ژورنالیزم , دانشگاه کابل 1361 . 125ص.(اثر علمی پوهنوالی)
2) مطالعه سوسیولوژیکی شهر بلخ قدیم . کابل، دانشکده ژورنالیزم. دانشگاه کابل , 1326(اثر علمی پوهندویی)
3) آغاز ترجمه در افغانستان , از 1873 تا 1929. کابل گروه (دیپارتمنت) مطبوعات، دانشگاه کابل. عقرب 334.1365 ص.
4) فهرست مقالات دری و پشتو افغانستان . شامل ده مجله تحقیقی دانشــگاه کابل. کابل, کتابخانه مرکزی دانشــــــــگاه کابل, 1352. 460 ص.(تایپ شده).
5)کتابشناسی کتابشناسیهای افغانستان.(تیزس دکتورا)
6) کتابشناسی تشریحی ادبیات برون مرزی افغانستان , شامل آثار نویسنده گان افغانستان و خارجی در باره افغانستان . ( زیرکار) و یک تعداد مقاله ها و نوشته های دیگر)
7) تاریخ مطبوعات افغانستان. جلد دوم و سوم. ( آماده چاپ)
8) تاجیکان در گذرگاه تاریخ. ( آماده چاپ)
پروفیسور رهین در پهلوی چاپ نوشته هاو آثار مستقل, افتخار رهنمایی رساله های علمی , اکثر استادان و محصلان گروههای مطبوعات ورادیوتلویزیون دانشکده ژورنالیزم , ادبیات و علوم اجتماعی , دانشگاه کابل را نیز داشته است. او درین راستا همکاریهای بی دریغ خود را به استادان انستیتوت پولیتخنیک کابل, انستیتوت پیداگوژی کابل و دانشگاه جدیدالتاسیس ولایت بغلان نیز جاری داشته است.
جناب پروفیسور رهین در زندگی فامیلی متاهل میباشد. خانمش زینب رهین خانم مهربان و بی آلایش است. ثمره زندگی شان پنج فرزند میباشد. همه در سویدن کنار هم زندگی دارند. احمد ضیا رهین.استاد زبان سویدی برای خارجیان، متخصص در تکنیک ترمیم و برنامه سازی انترنتی و مسؤل امور تخنیکی تارنمای پر آوازه " خاوران" میباشد. احمد جاوید رهین در حال تکمیل عقب مانیهای درسی دوران مقاومت افغانستان علیه بیگانگان میباشد. فتانه رهین نوری معلم کودکستان است. سلطانه رهین با شوهرش در دنمارک زندگی دارد. بهانه رهین معاون نرس در شفاخانه های استوکهولم میباشد. همه متآهل اند، اولاد های شیرین و نازدانه دارند که باعث خوشی همه اعضای فامیل بخصوص مادرکلان و پدر کلان شان میباشند. خداوند همه شانرا از گزند روزگار حفظ نماید.
پروفیسور رسول رهین همین اکنون با خانواده بزرگ خود دراستوکهولم، سویدن زندگی دارد. سر حال و از صحت کامل بر خوردار است. اومصروف چاپ و نشر کتب و مجله "آریانای برون مرزی" و نشریه سیاسی و فـــرهنگی انترنتی " خاوران" و ماهنامه سیاسی – فرهنگی " کاپیسای بزرگ" میباشد. اودر روند ناهنجاریهای کنونی کشور که مزدوران بیگانه, دارند هستی و دارایی زیر زمینی و سر زمینی کشوررا به یغما ببرند، بیطرف نمانده، سرسختانه کار میکند تااگر بخت مردم کشوریاری کند، بتوانند دست های سیاه و کثیف گروههای مافیایی حاکم برکشور را از حلقوم مردم نجیب و گروگان گرفته شده کشور رها نمایند. او امیدوار است با حمایه همفکران و طرفداران اعمار جامعه مدنی افغانستان بر مبنای تساوی حقوق همگانی باین هدف عالی پیروز میگردند.
خداوند برایش توفیق دهد تا کارهای بیشتر و مثمر تر بیشتری به جامعه های برون مرزی افغانستانیها که جداً بان ضرورت احساس می شود انجام بدهد.
ویراستاربیاد آن روزی می نشیند که همه فرهنگیان شایسته برون مرزی مان تاج افتخار کارهای فرهنگی خود ها را بمانند پروفیسور رهین بر سر گذارند و بر فرهنگ پیر ریشه مان هزاران ریشه جوان دیگر برویانند تا باشد، گل امیدها و آرزوهای مان دوباره شگوفان گردد.