مکتب تفسیر قرآن کریم

روز ۴شنبه اول ماه رمضان و ۵ شنبه ۳۰ رمضان بوده. امروز جمعه اول شوال. نیاز به رویت هلال ماه هم نیست. فقط کسانی که ۴ شنبه روزه نگرفته بوده به فکر قضا و کفاره شان باشد.

اللهم اَدخِل عَلَی اَهلِ القُبُورِ السُرور
خدایا نکند مهمانی تو گذشته باشد و در ما هنوز فراخی ای و وسعتی که بتوانیم روابط نامتکامل دوستان و دیگر انسان ها را تحمل و اصلاح کنیم، پدید نیامده باشد.
خدایا نکند مهمانی تو گذشته باشد و ما هنوز در قبر‌های غرور و بخل و حسادت و حیات دنیا و شیطان و ... باشیم که تمام اعضاء و حرکات و آنچه که باید برای خود در این دنیا و ادامه خود تهیه کنیم را گرفته و دست ها و وجود خودمان را مغلوله کرده باشیم.
خدایا ما بجای اینکه در مهمانی تو شاد و بهره مند باشیم، در بند همان اهدافی که جز در قبر ماندن نتیجه ندارد، مانده ایم .
خدایا ما بجای اینکه در این مهمانی اهل تو باشیم، فقط اهل خوشی هایمان و اهل شهوات و خواسته های خود و اهل هر نا اهل شده‌ایم جز اهل تو.
خدایا تو در این مهمانی خود تمام ضعف ها و ناتوانی های مرا میدانی و میبینی خدایا خودت این اهل به قبر‌ها بسته شده را وسعت بده، که تا سال دیگر مست دیدار تو باشیم . چون وقتی مست را میزنند میخندد، مست را وقتی بد میگوید ناراحت نمیشود، مست را وقتی دنیایش را میگیرد خیالش هم نیست و ... . خدایا ما را مست خودت کن که دیگر هیچ نا چیزی که فقط قبر مارا میکند و ما را از خودمان بیخبر میگذارد، دلبندشان نشویم.

انسان از آنجا که از خاک آفریده شده، به این معنی هست که از این قالب خاکی و زمینی رشدی پیدا کند و بزرگ شود که این زمین است که رویش میدهد و می رویاند. و فراتر از این دنیای کوچک بیاندیشد و فکر کند و بخورد و بطلبد.
که در قرآن میگوید الذین یومنون بالغیب؛ یعنی آیا انسانی که عقل و فکر و اراده و قلب دارد و از همه دنیا و موجودات امکانات بیش دارد. آیا فقط باید فکرش در همین محدوده دنیا باشد؟ میگوید که نه اگر مومن باشد، اگر قدر خودش و ارزش خودش را فهمیده باشد، و در این دنیا احساس نا امنی خطر و فقر و ذلت نداشته باشد و خودش را در امنیت وجود خدا دیده باشد، باید به غیب هایی متوصل و طالب باشد. واین غیب هر چیزی میتواند باشد که فراتر از خوردن و راحتی و مقام و قدرت و ... است.
وگرنه همان خاک میمانیم و همان مرده ای هستیم که در میان امکانات مرده. ویا بدتر که از خاک و نجاست ها یکجا به لجن و نجاستی تبدیل شده ایم.

چون مسلمان ( تسلیم شده، برده و مطیع ) کسی است که وقتی صاحبش میگوید نماز بخوان و اذان شنیده میشود دیگر هیچ اختیاری از خود نداشته باشد و دنبال اطاعت فرمان برود. که اگر اندکی خود را اختیار دار در ادای نماز بداند دیگر این شخص هنوز تسلیم نشده و مسلمان نیست. و یا در هر امر و فرمان دیگری .
چون خیلی ها نماز میخواندند آن هم پشت پیامبر اما به جانشینش ظلم کردند و قاتلان بودند. خیلی ها نماز و روزه و منبر میرفتند اما همانها بر روی سید الشهدا شمشیر کشیدند.
این اعمال نیستند که بهشت یا جهنم میسازد، بلکه خود انسان است که آیا شرایط و توانائی رشد و استفاده از نعمت ها و ثواب ها و واجبات یا مستحبات را دارند یا نه. که در سوره تبت یدا آمده است که تبت یدا ابی لهب و تب، یعنی دستان و کار ها و قدرت ها و اعمال ابو لهب تباه باد! چرا جون خودش هنوز سازگاری با آن خوبی ها و ثواب ها را ندارد، چرا چون کلمه (تبّ) تباه بودن خودش را میرساند که خودش هنوز ظرفی ندارد تا آبی و قطره ای در آن جمع شود. نتیجه اش هم همان آتش و لهب است که پدر ما باشد و در بر گیرنده ما، که آنانیکه ظرفی داشتند و خودشان توانائی ای و قدرتی و پایی برای راه رفتن و صم بکم عمی نبودند بلکه رجوعی داشتند دیگر در جهنم باقی نمیمانند. بر اساس آیه قرآن که میگوید ( ان منکم الا واردها) نیستند از شما هیچ کسی مگر اینکه اول داخل جهنم میشوید. و بعد هرکه پایی برای رفتن و دستی برای متوسل شدن و چشمی برای راه یافتن و گوشی برای شنیدن و یافتن.
حال ببینید که چه قدر خودمان را صاحب اختیار میدانیم در این دنیا چه نسبت با خدا و چه نسبت با خلق، حال با این وضعیت که ما خودمان آن شرط بهره مند شدن از نعمات و ثواب ها و قرآن و نماز و روزه ها نداریم و آن ظرف و ظرفیت را نداریم تا با خودمان به دنیای دیگری ببریمش چگونه این اعمالی که فقط در این دنیا از ما سر زده میتواند نجات دهنده ما باشد.

یا مقلب القلوب و الابصار یا مدبر اللیل و النهار یا محول الحول و الاحوال حول حالنا الی احسن الحال
ای خداوندی که دگرگون کننده ی دلها هستی یعنی هرآنچه که من بخاطر مهر و محبتی که در دل دارم و من بر اساس آن میل عمل میکنم. چه بسا که ناچیز های کوچکی و بی ارزشی باشند( ما چون به پیاله ای محبت داریم با شکسته شدنش ناراحت، و با صدای بچه به فریاد و با دیر سر قرار آمدن قهر و .... که نا چیز هائی است که تاثیر میگذارد و نا چیز بودن ما را ثابت میکند). این جاذبه ها را از دل من منقلب نما.
و الابصار:‌ دید ها و بینش های ما را متحول نما چه بسا آنچه را بد یا خوب میبینیم خوب نباشد( من فلان عقیده و روش و کار، از زندگی باید پولدار بودن از مردم باید چنان رفتار کردن و از غذا چنان بودن و از نوع نشستن چنان نشستن و از ورزش چنان انجام دادن ووو این ها بینش های من است که به انقلابی نیاز دارد.) و ثبوتش هم همین زندگی به گند کشیده همه ماست( که حتی بعضی متوجه شده ایم و بعضی هم هنوز متوجه هم نشده ایم. یا اگر به زبان دیگری بگوئیم همین غیبت امام عصرعج و نیامدن او ثبوتی است.)
این حرف ها در زمان مشخصی که همزمان با ولایت امیر المومنین است که در چنین تاریخی چنان عظیمی به وقوع پیوسته است، و با جنده یا همان لشکر و به پا خیزی مردم همراه است و در وضعیتی که همگام با رویش و به شکوفه رسیدن طبیعت که ناظریم( که میشود به بیرون زد و به دشت و کوه تا از نزدیک نظر کرد) تا ما هم با این ولایت و طبیعت منقلب شویم. گلی که چوب است، درختی که هیچ ندارد، زمینی که خالی است و غیره به انقلاب دست میزنند تا ما را منقلب کند.

بهره مند شدن از سخن امام رضا علیه السلام
بسم الله الرحمن الرحیم
روشی را که مد نظر داریم به گونه ای است که در قدم اول معنی دقیق و کامل کلمات را بفهمیم، در قدم دوم ارتباط بین کلمات و ترکیب کامل آیت یا حدیث. برای نمونه یک حدیث را در قالب این روش تحقیق مینمائیم، امام رضا علیه السلام میفرماید: (صاحِبُ النِّعمَةِ يَجِبُ أن يُوَسِّعَ عَلى عِيالِهِ )یا (صاحِبُ النِّعمَةِ يَجِبُ عَلَيهِ التَّوسِعَةُ عَلى عِيالِهِ)
کلماتی که قابل غور است:
صاحب نعمت: کسی که دارائی دارد و اگر از داشته هایش درست استفاده نکند یا خود را برای دیگران خدا و معبود جلوه میدهد مانند فرعون که (میگفت انا ربکم الاعلی) و یا مانند قارون به ذخیره کردن بپردازد و خود را بی نیاز بپندارد، ویا دیگران خدای او میشود مانند خودمان که غیر از خدا هزاران معبود دیگر داریم و استفاده غلط از همین عقل و فکرو ...
یجب: از کلمه واجب است به معنی ثابت بودن و لازم بودن. آنچه ثابت و لازم است، آنچه هرگز تغیر نمیخورد و نیاز هم هست. پس این حرف امام رضا علیه السلام بر صاحب نعمت لازم و ثابت است که انجام دهند.
یوسع یا التوسعه : در بعضی روایات و کتب به صورت یوسع آمده و در بعضی کتب التوسعه آمده. خلاصه فرق نمیکند اگر التوسعه باشد تمام و کل وجوه وسعت یافتن را درنظر دارد و اگر یوسع باشد از باب تفعیل که بر کثرت دلالت دارد و تاکید هم در پی دارد، به معنی وسعت یافتن و کوچک نماندن است که صاحب نعمت اگر نعمتی بدهد او وسعتی برای استفاده داشته باشد که نعمت بیش از توانش نباشد، که یا خود را گم کند یا هم کفران نعمت نماید. که این وظیفه ولی یا صاحب نعمت است.
عیال: نه تنها به خانواده و زن و فرزند میگوید که به انانی که محتاج اند و فقیر اند و حجت دارند در نیازشان هم میگوید.



حال که کلمات مورد تشابه و مهم را فهمیدیم تا اندازه ای میتوانیم بفهمیم که منظور و مقصود امام از این حرف چیست. که این گونه میخواهد بفهماند که وظیفه ولی خانواده فقط نفقه و خوراک و پوشاک نیست، که مهمتر از اینها وسعت دادن به خانواده است و ان همین به هر چیز ناچیزی قانع و قائل و راضی نشدن است که اگر پدر کار خوبی داشت و درآمد خوبی بگوئیم بس همین کافی است مرا که این قانع شدن ها و مملو شدن ها نشان از همین دلهای وسعت نیافته است که امام این وسعت یافتن را واجب نموده و لازم نموده، که به مال دنیا و پول و خوردن و رفاه اکتفاء نشود که اکتفاء و بسنده بودن این نعمت ها همان نفهمیدن های ماست و همان دلهای تنگ ماست که هرکس هرچیزی داد و در دل ما گذاشت مملو میشود و ان طرف کار و قضیه را نمیبینیم و مشکلاتی از قبیل مهاجرت های جوانان ما و آن هم با ان دلایل، همه نتیجه همین تنگی دل و پر شدن چشم فقط با شنیدن راحتی و درآمد در آن طرف مرزها سیلان پیدا کرده.....
پس این همه وظیفه ولی و صاحب نعمت است که در دعایی از امام سجاد هست که میگوید خدایا شکر مرا در آنچه که ازمن سلب کرده ای بیشتر از شکرم در نعمتها بگردان ، که این نعمت ها در صورت نشناختن دست و پا گیر و غلاده برای ما درست میشود(لتسئلن یومئذ عن النعیم) و صاحب نعمت که اختیاری در خانواده و مسؤولیتی چه از لحاظ کنترول یا تهیه مسکن و نفقه که همه نعمت است و باز پرسی که چرا فقط با چند هزار درآمد و لباس و خوشی و وسیله نقلیه ای و... زن و فرزند و خودت را راضی و قانع نمودی و چرا آنها را در گرداب این نعمت ها قرار دادی و خودت در گرداب های دیگر فرو رفتی که صاحب نعمت بودن از دشوار ترین وظیفه هاست.
میتوانیم هزاران بهره های دیگر نیز فقط از همین کوتاه سخن امام بگیرم که فقط برای فهمیدن روش به همین نکات بسنده میکنیم.

ادامه سوره حمد (صراط الذین انعمت علیهم، غیر المغضوب علیهم ولا الضالین)
در ایات قبل این سوره ما به این نکته رسیدیم که در( مالک یوم الدین ) عجز هایی برای ما پیدا شده بود عجز نه در ناتوانی و قدرت خداوند بلکه در احاطه ی مسلط بر ما و آن همه رحم و بخشش هایی که بعد از مربی بودن او بهره خواهیم گرفت و اینکه این حمد ها برای الله است، عجز ها در اینجا مطرح میشود نه در مالکیت مطلق خداوند. حال که این عجز احساس شد اثرات این عجز گرویدن است ( همان طور که در جنگ ها بعد از شکست و ناتوانی تسلیمی و گرویدن و امتیاز دادن پیش میاید) البته با این تفاوت که اگر ما به این حد از عجز و گرویدن برسیم مطابق ایات قبل باید برسیم همانطور که گفته شد نه فقط از مالکیت الله که بگوییم چون خداوند مالک روز جزا است ما تسلیم او هستیم. بعد از این که عاجز شدیم نوبت انتخاب و گرویدن است که ( ایاک نعبد و ایاک نستعین) پیش میاید که بعد از ان شناخت ها انتخاب کرده ایم و بعد از این هم اثرات و تجلی استعانت ها که صراط مستقیم و عبودیت مطرح میشد( کسی که ان گونه انتخاب کرده به اطاعت و حرف گوش کردن میرسد و قدرت دور ماندن از معشوقش را ندارد و دنبال راه نزدیک است)( نه فقط عبادت کردن که همان اعمال باشد )که مطابق این عبودیت همه را شناخته. انانیکه به انعام رسیده( با امکانات کم پیروز شدن)، انانیکه مانع و سنگ راه اند( مغضوبین)( امکانات زیاد انها را در خود نعمت ساکن ساخته) و انانیکه خودشان را گم کرده اند و آله دست دیگران و به بازی گرفته شده اند( بی ظرفیت و بی شکل و نا اگاهی از خودشان که سبب گم کردن خودشان میشود نه فقط راه شان را که گمراه باشند ).
که در این طلب اینها را شناخته ای و بر اساس عبودیت همراهان را دسته بندی کرده ای

اللهم اَدخِل عَلَی اَهلِ القُبُورِ السُّرُورَ
ماه رمضان ماهی است که فرصت ها در این ماه جای گرفته است این فرصت ها که
حضرت فاطمه زهرا اشاره دارد که باید در این فرصت روزه دار باید وسیله ها و اعضاء و جوارح خویش را مصؤون نگه دارد و گرنه با روزه اش هیچ نساخته است و هیچ بهره و فایده ای نداشته است(دعائم الاسلام ج 1 ، ص 268 - بحار الانوار(ط-بیروت) ج 93 ، ص 295 ، ح 15).
یا اینکه امام علی علیه السلام میگوید که روزه ابتلایی برای اخلاص و مخلص ساختن است که اشاره به شرایط و فرصت دارد که در دیگر ایام این ابتلا نیست و این بلا نیست که ما را گرفتار ساخته و خالص گرداند(نهج البلاغه(صبحی صالح) ص 512 ، ح 252 - تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 176 ، ح 3376).
یا اینکه امام رضا (ع) نقل میکند که شرایطی است و فرصتی است تا مردم درد گرسنگی و تشنگی را بچشند که امروز که اختیاری دارند در زندگی و با روزه این درد را متحمل شدند فردا که این اختیار نیست چه میکنند این فرصت ها این فهم این درد و این توجه را میخواهد به انسان ها بدهد و معصومین این گونه میخواهد که ما را از خواب غفلت بیدار کند. (وسایل الشیعه ج 10 ، ص 9 ، ح 12701)
و اما دعاهائی که ذکر شده تا بیشتر بعد از نماز ها و هر روز خوانده شود هم همین زمینه را میطلبد که ما به این شعور رسیده باشیم تا هم برای خودمان و هم برای گذشتگان دخول سرور را به اهل القبور بطلبیم، برای خودمان بطلبیم چون ما هم فعلا اهل قبرها هستیم و در قبرهایی که از دیوار های شهوات و مال دنیا و راحتی زندگی و غذای آن چنانی و موتر و لباس مطلوب و .... و این قبر ها خصوصیاتی از قبیل خواب رفتگی ( اشاره به دعای روز اول ماه رمضان و نبهنی فیه عن نومه الغافلین) و تاریکی و تنگی و غفلت و وسعت دید نداشتن که از ویژگی های قبر است که نه اینده و آخرت را میبینیم و نه یک لحظه بعد را
و غفلت که در این ساحه محدود خوردن و خوابیدن تا توالت نشانه غافل بودن ماست از راه دوری که امام علی (ع) آه میکشد که ( آه من قله الزاد و طول الطریق)،
و تاریکی و تنگی که شهوات و گناهان است و تنگی که دلایل زیادی دارد از جمله ( یا لیتنی کنت ترابا) که ای کاش خاک میبودم که رویش داشت و رشد میداد و مرا از این تنگی دنیا و دیگر وابستگی هایش دور میساخت.
و در نهایت هم که برای این ویژگی های خودمان سرور را میطلبیم، سرور چیست که در اصل انبساط است در باطن و صفا و خلوص از خاصیت های قبر که قبض یا فشردگی و حزن یا غم و تالم یا درد دیدن و تکدر یا در خفاء ماندن و محروم ماندن است. که در برابر تمام این ضعف ها ما سرور را آن انبساط و فراخی و گسترش در دیوار هایی که قبر ما از آن ساخته شده است را میخواهیم.

صفحه فیسبوک شیعه سِی: اولین سیستم پرسش و پاسخ دینی
facebook.com/shiasayonline

با تشکر
پ.ن:
صفحه اصلی سایت شیعه سِی:
shiasay.com
بخش پرسش و پاسخ شیعه سِی:
shiasay.com/ask

شیعه سِی .:. ShiaSay شیعه سِی: اولین سامانه پرسش و پاسخ دینی

«لطفا برای گسترش بیشتر این صفحه, دوستان خود را دعوت کنید.»
«لطفا در کامنت ها تبلیغ نکنید»
با تشکر

جواب سوالات تمام پست های منتشر شده.