حوزه علمیه محمدیه-کابل

روح بلند آیت الله عالمی، به ملکوت اعلی‌پبوست
آیت الله عالمی یکاولنگی، عالم دلسوز، مدرس توانمند و یکی از استوانه‌های محکم حوزات جلیله‌ی علمیه‌ی دینیه‌ی افغانستان، در این روز های بزرگ ماه مبارک رمضان، بار سفر بست و به جوار رحمت الهی پیوست.

استاد عالمی، خدمات شایان بی شائبه‌ی را نسبت به رشد، تعالی وترقی وتوسعه‌ی مراکز و مدارس دینی در داخل و خارج از کشور انجام داده است. وی پس از فراگیری علم ودانش،چندین سال در مدرسه‌های مناطق مرکزی وهزارجات به کرسی تدریس تکیه زد و مصدر خدمت برای طلاب و مردم محروم ، هزارجات قرار گرفت.

پس از تحولات سیاسی کشور، استاد عالمی ، به کویته‌ی پاکستان مهاجرشد. آنجا نیز آرام ننشست برای نشرعلوم اسلامی، و مکتب اهل اهلبیت سال‌های متمادی در مدرسه "پارا چنار"مشغول تدریس و خدمت بود. طلاب زیادی در پاراچنار دست پرورده‌ی ایشان اند و از توانایی‌ها و مهارت ‌های وی خاطرهای نیک دارند.

پس از استقرار نظام جمهوریت، ایشان به کابل حضور پیدا کرد وبا تمام تجارب و توانایی های علمی ومهارت‌های تدریسی خود، در خدمت طلاب حوزات علمیه‌ی کابل قرارداشت و مصدر خدمت طلاب جوان کابل بود.
استاد عالمی مدت چندسال به عنوان مدرس فقه و اصول در مدرسه علمیه محمدیه مشغول تدریس و تربیه طلاب علوم دینی بودند.
این مدرس توانمند در اواخر عمر به مریضی شدید در مدت تقریبا ۶سال مواجه بود.

سرانجام، ایشان به تاریخ ۱۴۰۲/۱/۲۰، بارسفر بست و به جوار رحمت حق مهمان شد. روحش شاد یادش گرامی باد!
استاد عالمی جاویدانه است.

#ربا

در سه مورد ربا دادن و ربا گرفتن، هیچ کدام حرام نیست و انجام آن، صحیح و جایز می‌باشد:
الف. ربا بین پدر و فرزند؛ چه اینکه فرزند، پسر باشد یا دختر؛ بالغ باشد یا نابالغ؛ امّا ربا بین مادر و فرزندش، جایز نیست.
ب. ربا بین پدربزرگ پدری یا مادری و نوۀ او.
ج. ربا بین زن و شوهر

#پرسش:
چرا برای اثبات هلال ماه جدید به قول رصد شناسان ثقه نمی توان اعتماد کرد، در حالی که این دانشمندان در محاسبات نجومی از قواعد علمی معتبر و محاسبات ریاضی بسیار دقیق استفاده می کنند و احتمال خطا در محاسبات آنها بسیار ناچیز است. خبره جدولهای نجومی متعددی ارائه داده اند مانند: زمان طلوع و غروب خورشید و زمان داخل شدن ماه در محاق و مدت زمان قابل رؤیت بودن و زمان خروج از محاق و همچنین ارتفاع ماه نسبت به افق و غیره. لازم به ذکر است رصد این ستاره شناسان همواره بر اساس معلومات دقیق و اطمینان آور استوار است و هیچ گاه ظن و گمان در محاسبات آنها جائی نداشته است، با توجه به مطالب فوق چرا نمی توان به پیش بینی های منجمین برای اثبات هلال ماه جدید اعتماد کرد؟

◻پاسخ آیت الله #سیستانی:
از ادله شرعی استفاده می شود که شروع ماه قمری جدید منوط به ظهور هلال در افق جایی است که مکلف موجود است به طوری که در صورت مساعد بودن شرایط جوی و نبودن موانع خارجی مانند ابر با و غیر مسلح قابل رؤیت باشد، و اما صرف تولد هلال و بودن آن در افق به نحوی که اصلا قابل رؤیت نباشد یا فقط با چشم مسلح مانند دوربین و تلسکوپ قابل رؤیت باشد، کافی نیست.

بنابراین اِخبار رصد شناسان از تولد هلال و خروج آن از محاق برای حکم به دخول ماه قمری جدید مفید نیست هر چند براساس محاسبات ریاضی قطعی باشد.
واما اِخبار آنها از امکان رؤیت هلال با چشم غیر مسلح در مناطق معین یا در تمام مناطق و یا امکان رؤیت در صورت مساعد بودن شرایط جوی بر دو مقدمه استوار است:

#اول: تشخیص مکان هلال از طریق محاسبات نجومی مخصوص و بررسی عوامل مؤثر در رؤیت هلال مانند عمر هلال و درجه ارتفاع آن از افق و زاویه آن نسبت به خورشید و غیره.
#دوم: تجربه های نجومی بر اساس رصد میدانی هلال برای تحقق کمترین شرایط مؤثر برای رؤیت با چشم غیر مسلح مانند عمر و ارتفاع هلال و فاصله آن از خورشید و غیره.
رصد شناسان در مقدمه دوم اختلاف نظر دارند مثلا برخی از آنها امکان رؤیت هلال را مشروط به رسیدن به عُمر (۱۴) ساعت می دانند، و برخی دیگر حداقل رسیدن به عُمر (۱۶) ساعت را شرط می دانند ، و برخی (۱۸) ساعت یا غیر از آن را شرط می دانند. و همچنین برخی مدعی امکان رؤیت هلال با رسیدن به ارتفاع (۴) درجه بر روی افق هنگام غروب آفتاب شدند، و برخی دیگر رسیدن به (۵) درجه را حداقل ارتفاع مطلوب برای رؤیت می دانند، و گروهی (۶) درجه یا غیر از آن را لازم دانستند، و به همین ترتیب در سایر عوامل مؤثر در رؤیت هلال نیز رصد شناسان اختلاف نظر دارند.
بنابراین راهی برای اعتماد به قول رصد شناسان در رابطه با امکان رؤیت هلال در مناطق مختلف نمی ماند و اِخبار آنها موجب اطمینان به ظهور هلال به نحوی که با چشم غیر مسلح قابل رؤیت باشد نمی شود، و همچنین به خاطر روایاتی که در رابطه با هلال ماه جدید بر نهی از اعتماد بر ظن و گمان دلالت می کنند، مانند روایت امام باقر (علیه السلام): (هرگاه هلال ماه جدید را رؤیت کردید روزه بگیرید و هرگاه آن را رؤیت کردید افطار کنید، و این امر -هلال ماه جدید- با ظن و گمان ثابت نمی شود بلکه با رؤیت ثابت می شود).
بله، ممکن است به واسطه تجربه و ممارست برای مکلف علم یا اطمینان حاصل شود که هلال موجود در افق محلی به خاطر داشتن بعضی از خصوصیت های مؤثر در رؤیت مانند داشتن حجم یا ارتفاعی معین با چشم غیر مسلح قابل رؤیت باشد ولی به خاطر موانعی مانند ابر یا مه یا غبار دیده نمی شود، در این صورت باید مطابق با علم یا اطمینان خود عمل کند.
📚(استفتائات)

آیت الله العظمی جوادی آملی:

«سرّ سفارش به دعا كردن پس از نماز همين است كه دعای مقرون به اين عمود، آن را به اجابت قرين می كند، از اين رو سيد ساجدان و زينت عابدان (عليه‌ السلام) در دعای به پدر و مادر كه احترام و ادای حقوقشان از اهميت ويژه ای برخوردار است چنان كه خدای سبحان تشكّر از آنان را در تِلوِ شكرگزاری از خود قرار داده و آن ها را مجرای فيض خالقيت معرفی فرموده است: (اَنِ اشكُر لی ولِولِدَيك) و بر اين اساس، مناسب است كه دعا در حق آن ها در فرصتی خاص واقع شود تا به اجابت مقرون باشد از ذات اقدس خداوند درخواست می كند كه بعد از پايان نماز ياد پدر و مادر را از ذهنم بيرون نكن و سبب نسيان من مباش: اللهمّ لا تنسنی ذكرهما فی أدبار صَلَواتی وفي إنًا من آناء ليلی وفی كلّ ساعة من ساعات نهاری.
خداوندا! توفيقم ده كه من ياد پدر و مادر را بعد از نمازها و در هيچ وقت از اوقات شبم و در هيچ لحظه از لحظه های روزم آن ها را فراموش نكنم. عنايت صريح به نماز، در اين دعا از آن جهت است كه دعا پس از آن به اجابت مقرون است.»

ادب فنای مقربان ج۶ ص۴۴

🌺 حدیث

🔸امام صادق علیه السّلام:

🔹مَنْ عَذَرَ ظَالِماً بِظُلْمِهِ سَلَّطَ اللَّهُ عَلَيْهِ مَنْ يَظْلِمُه،ُ‏ فَإِنْ دَعَا لَمْ يَسْتَجِبْ لَهُ وَ لَمْ يَأْجُرْهُ اللَّهُ عَلَى ظُلَامَتِهِ.

🔹هر کس برای ظلمِ ستمگری، عذر بتراشد (و آن را توجیه کند)؛ خداوند کسی را بر او چیره می سازد که بر او ستم کند؛ پس اگر خدا را بخواند، او را اجابت نخواهد کرد.

🔹کافی، ج۲، ص۳۳۴

متاسفانه بعد از شهادت فقیه مجاهد علامه واعظ؛ برنامه های درسی و فرهنگی مدرسه علمیه بزرگ محمدیه تعطیل شد؛ از طرفی پس از آن وضعیت کشور نا به سامان و آشفته حال شد.
کشور عزیزمان افغانستان میدان رزم و جنگهای نیابتی شرق و غرب قرار گرفتند؛ و پس از آن جنگهای خانمان سوز داخلی کشور را به سوی ویرانی سوق داد.
در کمال بدبختی ساختمان مدرسه و مسجد محمدیه در اثر جنگها و گلوله های راکت و هاوان بخشی عظیم آن تخریب شدند.
بعد از اینکه کشور ثبات نسبی به خود گرفت در سال ۱۳۸۱ حضرت حجت الاسلام و المسلمین حسین آقا واعظ زاده خلف صالح آن شهید والا مقام حضرت آیت الله عظمی واعظ؛ به کشور باز گشته و عهده دار تولیت حوزه علمیه بزرگ محمدیه شد.
حاج آقای واعظ زاده در طول سالیان متمادی این مجتمع دینی فرهنگی بزرگ را مورد بازسازی، نوسازی و توسعه قرار داد.
در سال ۱۳۸۳ درس و بحث و برنامه های فرهنگی و دینی مدرسه محمدیه به سرپرستی حجت الاسلام واعظ زاده مجدد آغاز گردید؛ که تا اکنون صدها عالم و طالب علوم دینی از این مرکز بزرگ علمی و دینی فارغ و مصدر خدمت برای مردم و دین قرار گرفته است.
امروز فارغ شدگان این مرکز بزرگ دینی جزء نخبگان مراکز علمی نجف اشرف و قم المقدسه حساب می شود.
در این سه سال اخیر حجت الاسلام واعظ زاده با تمام مشکلات و سختی های که با آن مواجه بود کارتوسعه (افزودن دوطبقه بر ساختمان مدرسه) و نوسازی (نصب سنگهای تزینی در قسمتهای مهم مسجد مثل گنبد و ستونها وسنگ کاری نمای بیرونی) ساختمان مدرسه و مسجد بزرگ محمدیه آغاز کرد؛ که خوشبختانه در سال ۱۴۰۱ به توفیق الهی کارهای ساختمانی مدرسه و مسجد محمدیه به اتمام رسید.
اکنون مدرسه محمدیه با ساختمان معیاری در چهار طبقه و چهل اتاق و شش سالن بزرگ درسی آماده پذیرایی از طلاب و خادمان دین می باشد.
اللهم قوّ جوارح و نفس کل من خدم علی طریقک؛ بحق محمد و آل محمد.

مدرسه علمیه محمدیه کابل در منطقه کارته سخی (تپه سلام) قرار دارد. ساختمان و بنای مدرسه در زمان خود با نقشه ای نو و بدیع طراحی و زبانزد بوده است. مسجد آن برای نماز، گنجایش 2000 نمازگزار را دارد، و برای شرکت در مراسم عزاداری سالار شهیدان امام حسین علیه السلام و سخنرانی های مذهبی به مناسبت های دیگر، ظرفیت (۵۰۰۰) مرد در طبقه ی پایین و (۳۰۰۰) زن درطبقه ی دوم را دارد. در کنار مسجد مدرسه محمدیه قرار دارد که در دو طبقه دارای ۳۲ اتاق و سه مدرس و یک کتابخانه بنا شده است. کتابخانه در زمان فعالیت مدرسه دارای چند هزار جلد کتاب در موضوعات مختلف بوده. است.

شهید آیه الله واعظ پس از آزادی از زندان چهارساله باهدف ایجاد یک پایگاه فرهنگی و علمی جهت تقویت مذهب و معارف اهل بیت علیهم السلام در سال 1347 مدرسه علمیه محمدیه را تاسیس کرد.

در روز افتتاح اين حوزه‏ ى بى‏ نظیر از تمامى علماء و فرهنگيان و سياسيون و مقامات كشورى و لشگرى دعوت به عمل آمد. بزرگانى از علماء اهل سنت و اهل تشيع در اين مجلس افتتاحيه سخنرانى نمودند كه از آن جمله مى‏توان به سخنرانى تاريخى عالم مجاهد مرحوم سید اسماعیل بلخى، شهید مولانا حضرت ابراهیم مجددى و شهید خان مولوی اشاره نمود. محفل آن روز با دعاى ملكوتى مرحوم آیت الله حجت (ره) ختم گرديد.

مدرسان مدرسه را کنار ایه الله واعظ بزرگان دیگری که عمدتا از شاگردان ایه الله حجت و تحصیل کردگان حوزه نجف بودند، تشکیل میدادند. مدرسه محمدیه جزء اولین مدارس علمیه بود که به طلاب شاغل شهریه پرداخت می کرد.

یکی از فعالیت های مهم مدرسه محمدیه انتشار ماهنامه “برهان” بود که با همکاری عده ای از دانشمندان و نویسندگان، با موضوعات اجتماعی دینی منتشر می شد تا بدین وسیله بتوانند حقایق اسلام را به کسانی که اهل مطالعه هستند رسانده شود و از انحراف و لغزش جوانان به سوی «کمونیسم» و راه های باطل دیگر جلوگیری کنند. یازده شماره ی مجله ی برهان با تیراژ بالا چاپ گردید و در سطح وسیع پخش شد و با استقبال مردم مواجه گشت، و شماره ی ۱۲ زیر چاپ بود که کودتای «محمد داوود خان» رخ داد در سرطان 1352 رخ داد و بعد از آن اجازه ی نشر آن را نیافت. اهمیت این نشریه از آن جهت بود که در شرایطی چاپ می شد که فضای سیاسی و فرهنگی آکنده از تبلیغات جریان های فرهنگی و سیاسی به ویژه جریان های چپ بود که نفوذی فوق العاده ای میان نسل جوان به ویژه تحصیل کردگان یافته بودند.

فعالیت های علمی و فرهنگی مدرسه محمدیه با روی کارآمدن دولت کمونیستی و زندان رفتن و شهادت آیه الله واعظ تعطیل شد.
#ادامه دارد......

سید محمد سرور واعظ بهسودی حسینی، مشهور به واعظ بهسودی از علمای افغانستان. وی در سال۱۲۹۵ش در کجاببهسود به دنیا آمد و پس از اتمام تحصیلات مقدماتی، عازمنجف گردید. سپس بعد از چندین سال شرکت در درس خارجسید محسن طباطبائی حکیم و سید ابوالقاسم خویی موفق به دریافت اجازه نامهٔ اجتهاد از حکیم گردید و به دستور وی، به افغانستان بازگشت و به فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی پرداخت. کتاب مصباح الاصول وی -که تقریرات درس استادش خویی است- یکی از مهم‌ترین منابع اصولی در سطح عالی و دروس خارج حوزه‌های علمیه شیعه به‌شمار می‌آید. وی در ۱۳۵۷ شمسی به دستور نور محمد ترکی رئیس‌جمهور دولت کمونیستی افغانستان، به زندان افکنده شد، و از آن زمان تاکنون از سرنوشت وی خبری در دست نیست.

ولادت و دوران کودکی

سید محمد سرور واعظ در ۱۲۹۵ شمسی در روستای کجاب از نواحی حصه اول ولسوالی بهسود -از توابع ولایت وردک- به دنیا آمد. پدرش سیدحسن‌رضا بود. به دلیل فقر خانواده، سید محمد دوران کودکی خود را به چوپانی، حمل هیزم و کشاورزی گذراند و در کنار آن، به فراگیری قرآن کریم و برخی کتاب‌های معمول چون دیوان حافظ، سعدی، و… مشغول شد.

تحصیلات

تحصیلات در زادگاه

سید محمد، پس از تعلیم قرآن کریم و کتاب‌های متداول فارسی، به فراگیری صرف و نحو (جامع المقدمات) نزد سید مصطفی بزرگ خاندان واعظ و حجه الاسلام سید محمد عیسی فارسی پرداخت. او در بیشتر محافل سوگواری اهل البیت علیهم السلام شرکت می‌کرد و با بیان شیوا مصائب آل محمد را برای حاضران بیان می‌کرد، از این رو، نزد مردم به واعظ کوچک مشهور گشت.

تحصیلات در کابل

وی در حدود ۱۳۱۰ شمسی، به قصد ادامه تحصیل عازم کابلگردید. وی در پنج سال کتاب‌های مغنی، منطق، شرح لمعه،رسائل، مکاسب و کفایه را نزد میرعلی احمد حجت و شیخ محسن فراگرفت و خود نیز در این مدت برخی دروسی را که خوانده بود، برای طلاب حوزه حجت تدریس کرد. سپس برای سامان دادن اوضاع نابسامان زادگاهش، به بهسود بازگشت و مدرسه محمدیه را در آن جا تأسیس نمود.

تحصیلات در نجف

او پس از یک دهه فعالیت در زادگاهش، به قصد ادامه تحصیل به همراه خانواده عازم حوزه علمیه نجف گردید. در مسیر راه، مدت کوتاهی در حوزه علمیه قم توقف کرد و حدود شش ماهی از محضر سید حسین طباطبایی بروجردی بهره برد.سید محمد سرور واعظ بیشتر در درس خارج فقه و اصولسید ابوالقاسم خویی و سید محسن طباطبائی حکیم شرکت می‌کرد و در حلقه مباحثه و نقد و نظر شهید سید محمد باقر صدر و سید محمد حسین فضل‌الله و غیره نیر مشارکت داشت. وی اوقات دیگرش را به تدریس کفایة الاصول و تقریرخارج اصول خویی اختصاص داد و توانست کتاب مصباح الاصول را پدیدآورد و اجازه اجتهاد از حکیم دریافت نمود. سید محمد سرور واعظ در مباحث فقهی، فلسفی، کلامی، علوم قرآن و حدیث نیز صاحب نظر بود.

اساتید

میر علی احمد حجت کابلی

سید ابوالقاسم خویی

سید محسن طباطبائی حکیم

دستگیری و زندان

واعظ بهسودی در حدود ۱۳۳۳ شمسی با هم فکری استادشسید محسن طباطبائی حکیم به افغانستان بازگشت و فعالیت‌های فرهنگی و سیاسی اش را بار دیگر آغاز کرد. وی در شرایطی به افغانستان بازگشت که قبل از او نهضت شیعیانافغانستان به رهبری سید اسماعیل بلخی توسط حکومت وقت سرکوب و رهبر نهضت به زندان افکنده شده بود. فعالیت‌های دینی و اجتماعی واعظ موجب هراس حکومت وقت گردید و در ۱۳۴۰ شمسی به دستور داود خان به مدت سه سال به زندان افتاد و پس از برکناری داود خان از صدر اعظمی و روی کار آمدن دکتر محمد یوسف خان، وی با جمعی از روحانیون شیعه از جمله شهید بلخی آزاد گردیدند.
پس از کودتای هفت ثور (اردیبهشت) ۱۳۵۷ و روی کار آمدن رژیم کمونیستی در افغانستان، مخالفت علنی رژیم با ارزش‌های اسلامی و فشار و اختناق دوچندان گردید، دستگیری وسیع مسلمانان از کابل شروع شد و در کوتاه‌ترین زمان در دیگر ولایات شیوع پیدا کرد. واعظ و صدها روحانی دیگر در حمله‌ای شبانه دستگیر و راهی زندان گردیدند. به دنبال اعتراضات شدید مردم، واعظ به‌طور موقت آزاد گردید، و دوباره دستگیر و به مکان نامعلومی انتقال داده شد که تا کنون خبری دقیقی از ایشان در دست نیست. ببرک کارمل رئیس‌جمهور کمونیست افغانستان با ادعای اینکه تمامی زندانیان سیاسی به دستور حفیظ الله امین (رئیس‌جمهور سابق حزب کمونیست) به قتل رسیده‌اند، به صورت مزورانه‌ای برای آنان مراسم گرامی داشت و فاتحه برگزار کرد.

فعالیت‌های علمی و فرهنگی

واعظ بهسودی در کنار فعالیت‌های علمی، تدریس، وعظ و خطابه به حل معضلات اجتماعی جامعه خود پرداخت. برخی خدمات ایشان عبارتند از:

تأسیس مدرسه علمیه کجاب بهسود

تأسیس مسجد و مدرسه علمیه محمدیه کابل

راه اندازی ماهنامه برهان: این ماهنامه که با همکاری جمعی از نویسندگان و دانشمندان به منظور آگاهی بخشی جوانان با آموزه‌های اسلامی و مبارزه با اندیشه‌های مارکسیستی منتشر می‌شد، پس از انتشار یازده شماره، از سوی حکومت وقت توقیف گردید.

آثار

مصباح الاصول: این کتاب که تقریرات درس خارج اصول استادش سید ابوالقاسم خویی است، به شکل بدیع و با قلم شیوا و روان به نگارش درآمده است. این کتاب جایگاه ممتازی در سطوح عالی حوزه‌های علمیهشیعه دارد.

خاطرات زندان: این کتاب که در زندان‌های کابل به رشته تحریر درآمده است محصول حلقه‌های درس اخلاق ایشان بوده و در بردارنده موضوعاتی است که در زندان مطرح شده‌است.

سیف الاسلام: پاسخ به کتاب سیف الابرار است که شخصی به نام مولوی مبارک به تحریک برخی دولتمردان وهّابی مسلک برای تفرقه شیعه و سنینگاشته بود.

تحفة الفقیه: بحث فقهی پیرامون حدود (کر) است.

شرح مکاسب (خطی)

قضاء در مذهب شیعه (خطی)

تقریرات کفایة یا نهج الاصول: توسط وحیدی بهسودی تدوین شده‌است.
برگرفته شده: ویکی پیدیا

بشر وقتی از آفتاب تابنده عدالت اجتماعی استفاده خواهد کرد که در پرتو ایمان به خدا و در سایه حکومت معنوی همه نزدیک یکدیگر بیایند.
تتمتع البشريه من الشمس العداله الاجتماعيه المشرقه ان اتتحدت مع البعض علي ضوء الايمان با الله ظل الحكومه المعنويه.
Human being will profit from the bright sun of social justice in the condition of close relation of all towards the belief to & under the spiritual government.