Stomatology طب دندان

23/07/2026

اطلاعیه ثبت‌نام امتحان جواز فعالیت (ایگزیت)
ریاست عمومی شورای طبی، مربوط وزارت صحت عامه، به اطلاع تمامی متقاضیان می‌رساند که ثبت‌نام امتحان جواز فعالیت (ایگزیت) آغاز شده است. داوطلبان واجد شرایط می‌توانند برای ثبت‌نام از طریق لینک زیر اقدام نمایند.

د عامې روغتیا وزارت اړوند طبي شورا عمومي رياست د فعاليت جواز (اېګزيټ) ازموينې د نوم ليکنې خبرتيا!
اطلاعیه ثبت‌نام امتحان جواز فعالیت (ایگزیت) رياست عمومی شورای طبی مربوط وزارت صحت عامه!
https://nexa.gov.af/ps/exit-reg

14/07/2026

دواهای کاربردی در طب دندان اطفال:
۱. مسکن‌ها / ضد تب‌ها (ANALGESICS / ANTIPYRETICS)

🔹 پاراسیتامول (اسیتامینوفن)

موارد مصرف: تب، درد خفیف تا متوسط دندان، درد بعد از کشیدن دندان (ایستراکشن).
مقدار مصرف (دوزاژ): ۱۰ الی ۱۵ ملی‌گرام بر اساس هر کیلوگرام وزن بدن در هر دوز | هر ۴ الی ۶ ساعت بعد | حد اکثر مجاز: ۷۵ ملی‌گرام بر اساس هر کیلوگرام وزن بدن در روز.
مثال: وزن کودک = ۲۰ کیلوگرام ← 15 × 20 = 300 mg (۳۰۰ ملی‌گرام در هر دوز).
اشکال دوایی موجود: شربت (سیروپ) ۱۲۵ ملی‌گرام در ۵ ملی‌لیتر | شربت ۲۵۰ ملی‌گرام در ۵ ملی‌لیتر.
موانع استعمال (Contraindications): امراض شدید جگر (کبد).

🔹 ایبوپروفین

موارد مصرف: درد دندان، التهاب، پندیدگی (تورم).
مقدار مصرف (دوزاژ): ۵ الی ۱۰ ملی‌گرام بر اساس هر کیلوگرام وزن بدن در هر دوز | هر ۶ الی ۸ ساعت بعد | حد اکثر مجاز: ۴۰ ملی‌گرام بر اساس هر کیلوگرام وزن بدن در روز.
مزایا: خاصیت ضد التهابی بهتر نسبت به پاراسیتامول دارد.
مواردی که باید اجتناب شود: آسم (ضق‌نفس) حساس به دواهای NSAID، زخم‌های معده، کم‌آبی بدن (دیهایدریشن).

🔹 اموکسیسیلین (آنتی‌بیوتیک انتخابی اول)

مقدار مصرف (دوزاژ): ۲۰ الی ۴۰ ملی‌گرام بر اساس هر کیلوگرام وزن بدن در روز (تقسیم شده در ۳ دوز / هر ۸ ساعت).
نسخه مروج و معمول: شربت ۲۵۰ ملی‌گرام در ۵ ملی‌لیتر | مدت زمان تداوی: معمولاً ۵ روز.
مثال: وزن کودک = ۱۵ کیلوگرام ← 30 × 15 = 450 mg/day ← نتیجه: ۱۵۰ ملی‌گرام، سه وقت در روز (TDS).

🔹 اموکسیسیلین + کلاوولانیک اسید (کو-اموکسی‌کلاو)

موارد مصرف: انتانات (عفونت‌های) شدید، پندیدگی روی (تورم صورت)، انتانات مقاوم به تداوی.
مقدار مصرف (دوزاژ): ۲۵ الی ۴۵ ملی‌گرام بر اساس هر کیلوگرام وزن بدن در روز (بر مبنای جزء اموکسیسیلین).
عوارض جانبی معمول: اسهال، گدودی و ناراحتی معده.

🔹 میترونیدازول

موارد مصرف: انتانات بی‌هوازی (انایروبیک)، انتانات نکروزان دهان، ترکیب‌شده همراه با اموکسیسیلین.
مقدار مصرف (دوزاژ): ۲۰ الی ۳۰ ملی‌گرام بر اساس هر کیلوگرام وزن بدن در روز (تقسیم شده در سه وقت / TDS).
نکته مهم: از مصرف شربت‌های حاوی الکول همزمان با این دوا خودداری شود.

🔹 ازترومایسین

موارد مصرف: حساسیت (آلرژی) به پنسلین.
مقدار مصرف (دوزاژ): ۱۰ ملی‌گرام بر اساس هر کیلوگرام وزن بدن، یک وقت در روز برای مدت ۳ روز.
مزایا: پایبندی بهتر مریض به تداوی و دوز مصرفی صرفاً یک وقت در روز.

🔷 دواهای ایمرجنسی (حالات اضطراری)

انافیلاکسی (حساسیت شدید دوایی): ادرینالین (ایپی‌نفرین)
آسم (ضق‌نفس شدید): سالبوتامول
هایپوگلایسمی (افت شدید قند خون): گلوکوز
کنترول تشنج (میرگی شدید): میدازولام
حالات اضطراری طبی عمومی: اکسیجن

🔷 دواهایی که باید (در اطفال) از آن‌ها اجتناب شود:

تتراسایکلین | اسپرین | کودئین

⭐️ تعیین دوز بر اساس وزن بدن، از عوارض ناگوار دوایی جلوگیری می‌کند. همیشه قبل از تجویز نسخه، در مورد تاریخچه حساسیت (آلرژی) مریض سوال کنید.
✅ این مطلب را برای استفاده‌های بعدی ذخیره کنید و با کسانی که به آن ضرورت دارند شریک سازید.

14/07/2026

همکاران گرامی، کاربران فایل‌های NIC MH-4
دو نکته از سوی برخی همکاران مطرح شده که خواستم در مورد آن‌ها توضیح بدهم. بعضی از همکاران احساس می‌کنند که فایل MH-4 باریک‌تر از تیپر ۴٪ است.
ابتدا ببینیم MH-4 یعنی چه؟
MH = Minimally Invasive + Heat Treated یعنی فایل با طراحی کم‌تهاجمی و تحت عملیات حرارتی.
عدد 4 نیز به معنای تیپر ۴٪ است. مدل MH-6 هم وجود دارد که تیپر ۶٪ دارد، اما در افغانستان موجود نیست.
این فایل‌ها برای حفظ عاج اطراف ناحیه گردن دندان (Peri Cervical Dentin - PCD) طراحی شده‌اند؛ به همین دلیل طراحی آن‌ها کم‌تهاجمی (Minimally Invasive) است.
طول قسمت برنده (فلوت یا Working Blade) این فایل‌ها حدود ۱۱ میلی‌متر است، در حالی که در اکثر فایل‌های دیگر این قسمت ۱۶ میلی‌متر طول دارد. به همین دلیل ممکن است در نگاه اول فایل باریک‌تر به نظر برسد.
اما اگر فقط ۱۱ میلی‌متر ابتدایی یک فایل معمولی را با ۱۱ میلی‌متر فایل MH مقایسه کنید، متوجه می‌شوید که هر دو تیپر یکسانی دارند. دلیل این تصور اشتباه این است که چشم ما به فایل‌هایی با فلوت ۱۶ میلی‌متری عادت کرده است، در حالی که طراحی ۱۱ میلی‌متری فایل‌های MH در بازار مصر طراحی خاص و متفاوتی محسوب می‌شود. علاوه بر این، تفاوت در طراحی فلوت نیز باعث می‌شود فایل باریک‌تر به نظر برسد، در حالی که در واقع این‌طور نیست.
نکته دوم: برخی همکاران می‌گویند گوتاپرکا تا انتهای کانال نمی‌رسد.
این موضوع ممکن است با هر نوع فایلی رخ دهد، زیرا انعطاف و ویژگی‌های فلز با گوتاپرکای لاستیکی قابل مقایسه نیست. دلیل دیگر این است که بسیاری از برندهای گوتاپرکا، حتی برندهای معروف، کاملاً استاندارد نیستند. تنها استثنا، Sure Endo Gutta-Percha است که میزان خطای بسیار کمی دارد. درباره این موضوع در مطلبی با عنوان Master Cone Selection به‌طور مفصل توضیح داده شده است.
همچنین توصیه می‌شود حتماً از اوریفیس اوپنر (Or***ce Opener) موجود در کیت یا هر اوریفیس اوپنر مناسب دیگری استفاده کنید تا اختلاف عرض و طول میان فایل‌های معمولی و فایل‌های MH جبران شود.
نکته دیگر اینکه فایل را ۳ تا ۴ بار تا Working Length حرکت دهید (Strokes). برای ساده‌تر شدن کار، هر گوتاپرکایی را انتخاب کنید که بدون کوتاه ماندن یا عبور از طول کار، به Working Length برسد و در صورت امکان Tug Back خفیفی نیز داشته باشد.
در تصاویر نیز تفاوت طول دو فایل با مشخصات یکسان (سایز ۳۰، تیپر ۴٪ و طول ۲۵ میلی‌متر) نشان داده شده است. اگر فایل سمت چپ را با طول فلوت فایل MH تصور کنید، خواهید دید که هر دو تیپر یکسانی دارند. فقط به دلیل عادت به فلوت‌های ۱۶ میلی‌متری، فلوت ۱۱ میلی‌متری فایل‌های MH باریک‌تر به نظر می‌رسد، در حالی که از نظر تیپر تفاوتی وجود ندارد.
با آرزوی موفقیت برای همه همکاران. 🤝

12/07/2026

ده دوای عاجل طبی که هر داکتر باید در موردش معلومات داشته باشد:
دواهای عاجل برای کلینیک طب دندان
۱. آکسیجن (Oxygen)مورد استعمال: تقریباً در تمام حالات عاجل (ضعف عمومی/سنکوپ، درد قفسه سینه/آنژین، نفس‌تنگی/آسم، حساسیت شدید/آنافلاکسی)مقدار مصرف (دوز): ۴ تا ۶ لیتر در دقیقه (از طریق ماسک بینی)

۲. ادرینالین / اپی‌نفرین (Adrenaline)مورد استعمال: حساسیت بسیار شدید (آنافلاکسی)، آسم شدید، ایست قلبیمقدار مصرف (دوز): برای بالغان (کلان‌سالان): ۰.۵ ملی‌گرام زرق عضلانی (IM) با غلظت (۱:۱۰۰۰) در قسمت پیش‌روی بجل ران تکرار: در صورت ضرورت، هر ۵ دقیقه بعد تکرار شده می‌تواند.

۳. انتی‌هیستامین (کلورفینیرامین / دیفن‌هایدرامین)مورد استعمال: حساسیت‌های خفیف تا متوسط مقدار مصرف (دوز): کلورفینیرامین: ۱۰ ملی‌گرام زرق عضلانی (IM) یا وریدی (IV)

۴. اینهالر (اسپری) سالبوتامولمورد استعمال: آسم / قبضیت شعبات هوایی (برونکواسپاسم)مقدار مصرف (دوز): ۲ پف (هر پف ۱۰۰ مایکروگرام)، در صورت ضرورت بعد از ۲ الی ۵ دقیقه تکرار شود.

۵. نایتروگلیسرین (جلیسرین تری‌نایتریت)مورد استعمال: درد قفسه سینه (آنژین صدری)مقدار مصرف (دوز): ۰.۴ ملی‌گرام اسپری یا تابلیت زیر زبانی تکرار: هر ۵ دقیقه بعد (حداکثر تا ۳ دوز)نواهی استعمال (ممنوعیت): فشار خون پایین، استفاده اخیر از تابلیت سیلدنافیل (ویاگرا)

۶. اسپرین (Aspirin)مورد استعمال: مشکوک بودن به سکته قلبی (ام‌آی)مقدار مصرف (دوز): ۳۰۰ ملی‌گرام جویدنی (در صورتی که مریض حساسیت نداشته باشد)
۷. گلوکوز (Glucose)مورد استعمال: پایین آمدن قند خون (هایپوگلیسیمی)شکل و مقدار مصرف: تابلیت‌های خوراکی گلوکوز / ۲۵ الی ۵۰ ملی‌لیتر سیروم دکستروز ۵۰ فیصد زرق وریدی (IV)

۸. هایدروکورتیزون (Hydrocortisone)مورد استعمال: حساسیت شدید، بحران غده آدرنال، آسم (به عنوان دوای کمکی)مقدار مصرف (دوز): ۱۰۰ الی ۲۰۰ ملی‌گرام زرق وریدی (IV) یا عضلانی (IM)

۹. اتروپین (Atropine)مورد استعمال: ضعیف شدن شدید ضربان قلب (برادی‌کاردی)، غش کردن (سنکوپ وازوواگال)مقدار مصرف (دوز): ۰.۵ ملی‌گرام زرق وریدی (IV)، تکرار هر ۳ الی ۵ دقیقه بعد (حداکثر دوز: ۳ ملی‌گرام)

۱۰. میدازولام / دیازپام (Midazolam / Diazepam)مورد استعمال: تشنج (میرگی)مقدار مصرف (دوز):میدازولام: ۵ ملی‌گرام زرق عضلانی (IM) یا مخاط دهن (باکل)دیازپام: ۵ الی ۱۰ ملی‌گرام زرق وریدی (IV)
اگر مطالعه کردید بنویسید مطالعه شد تا معلومات بیشتر و خوبتر شیرک سازیم

12/07/2026

👤 نام: ...
👩 سن: ۱۷ سال
جنسیت: مؤنث
شکایت اصلی: بیمار به منظور بهبود زیبایی (Esthetic Improvement) به کلینیک مراجعه کرده است.
📸 با توجه به تصویر کلینیکی و رادیوگرافی پری‌اپیکال:
تشخیص و پلان درمانی پیشنهادی شما چیست؟
💬 لطفاً نظر و دیدگاه علمی خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.

10/07/2026

🦷 Parts of a Fixed Dental Bridge ✨

10/07/2026

🦷📋 برای این بیمار، چه پلان درمان (Treatment Plan) جامع و مرحله‌به‌مرحله‌ای را توصیه می‌کنید؟ 🤔👇

09/07/2026

سفیدکردن داخلی دندان (Internal Bleaching یا Walking Bleach)
امروز می‌خواهم درباره یکی از مؤثرترین روش‌ها برای بازگرداندن زیبایی دندان‌های قدامی که پس از درمان ریشه یا ضربه تغییر رنگ داده‌اند صحبت کنم؛ سفیدکردن داخلی دندان (Internal Bleaching) که با نام Walking Bleach نیز شناخته می‌شود.
۱. چرا سفیدکردن داخلی انجام می‌دهیم؟
گاهی بیمار با دندان قدامی خاکستری، قهوه‌ای یا سیاه‌شده به کلینیک مراجعه می‌کند که معمولاً علت آن یکی از موارد زیر است:
درمان ریشه (RCT) قبلی
نکروز پالپ در اثر ضربه
اهمیت این درمان
به‌جای تراشیدن دندان سالم و ساخت روکش (Crown) یا ونیر (Veneer) که باعث از دست رفتن بافت سالم دندان می‌شود، می‌توان با سفیدکردن داخلی، رنگ طبیعی دندان را با کمترین میزان تهاجم (Conservative Approach) بازگرداند.
۲. موارد اندیکاسیون و ممنوعیت انجام درمان
موارد مناسب برای انجام درمان
تغییر رنگ ناشی از باقی‌ماندن خون یا بقایای بافت پالپ در اتاقک پالپ.
تغییر رنگ ناشی از مواد پرکننده کانال یا سیلرهای قدیمی.
دندانی که درمان ریشه آن موفق بوده و از نظر بالینی و رادیوگرافی هیچ علامت التهاب یا ضایعه پری‌آپیکال نداشته باشد.
موارد منع انجام درمان
درمان ریشه ناموفق (Defective RCT): اگر ضایعه پری‌آپیکال وجود داشته باشد یا کانال به‌خوبی پر نشده باشد، ابتدا باید درمان مجدد ریشه (Re-RCT) انجام شود و سپس سفیدکردن داخلی صورت گیرد.
تخریب وسیع تاج دندان یا پوسیدگی گسترده: در این شرایط احتمال نشت ماده سفیدکننده و شکستگی دندان افزایش می‌یابد.
تغییر رنگ ناشی از آمالگام: تغییر رنگ ناشی از آمالگام معمولاً با سفیدکردن داخلی اصلاح نمی‌شود.
۳. مواد مورد استفاده در سفیدکردن داخلی
۱. Sodium Perborate
ایمن‌ترین و رایج‌ترین ماده سفیدکننده داخلی است.
به‌صورت پودر بوده و با آب مقطر یا نرمال سالین مخلوط می‌شود تا خمیر مناسبی ایجاد گردد.
مزیت: آزادسازی تدریجی اکسیژن، ایمنی بالا و کاهش احتمال آسیب به بافت‌های اطراف ریشه.
۲. Hydrogen Peroxide (30–35%)
ماده‌ای بسیار قوی با اثر سریع.
موارد استفاده: تغییر رنگ‌های شدید که به Sodium Perborate پاسخ مناسب نمی‌دهند.
عیب: در صورت نشت، احتمال التهاب و ایجاد External Cervical Resorption بیشتر است.
ترکیب Sodium Perborate + Hydrogen Peroxide
در موارد مقاوم می‌توان به جای آب، پودر Sodium Perborate را با Hydrogen Peroxide مخلوط کرد تا اثر سفیدکنندگی بیشتری ایجاد شود.
۳. Carbamide Peroxide (10–35%)
این ماده تعادل مناسبی میان ایمنی و قدرت سفیدکنندگی ایجاد می‌کند.
پس از تجزیه، به هیدروژن پراکسید و اوره تبدیل می‌شود. ژل ۱۰ درصد آن تقریباً معادل ۳٫۵ درصد هیدروژن پراکسید آزاد می‌کند.
استفاده از ژل ۳۵ درصد برای تکنیک Walking Bleach نتایج بسیار خوبی دارد.
همچنین می‌توان پودر Sodium Perborate را با ژل Carbamide Peroxide (۱۰ تا ۲۰ درصد) مخلوط نمود تا ضمن افزایش اثر درمان، خطر آسیب به بافت‌های اطراف کاهش یابد.
۴. مراحل انجام درمان
مرحله اول
بررسی کیفیت درمان ریشه با رادیوگرافی.
ثبت رنگ اولیه دندان با Shade Guide و تهیه عکس.
مرحله دوم
باز کردن حفره دسترسی (Access Cavity).
حذف ترمیم‌های قدیمی، پوسیدگی‌ها و پاک‌سازی کامل اتاقک پالپ.
مرحله سوم (مهم‌ترین مرحله)
حدود ۲ تا ۳ میلی‌متر از گوتاپرک قسمت کرونالی کانال خارج شود.
سپس با استفاده از Glass Ionomer Cement (GIC) یا Flowable Composite به ضخامت حدود ۲ میلی‌متر، یک سد محافظ (Cervical Barrier یا Cervical Seal) ایجاد گردد تا از نفوذ ماده سفیدکننده به ریشه جلوگیری شود.
مرحله چهارم
قرار دادن ماده سفیدکننده در داخل اتاقک پالپ.
مرحله پنجم
بستن حفره با ترمیم موقت مناسب مانند GIC یا Cavit.
مرحله ششم
بیمار پس از ۳ تا ۷ روز مجدداً معاینه می‌شود.
در صورت نیاز، این فرآیند ۱ تا ۳ مرتبه تکرار می‌شود تا رنگ مطلوب حاصل گردد.
۵. نکات مهم بالینی
قبل از درمان
بیمار باید از احتمال بازگشت تدریجی تغییر رنگ (Relapse) آگاه شود.
بهتر است دندان کمی روشن‌تر از دندان‌های مجاور سفید شود؛ زیرا پس از مدتی رنگ آن اندکی تیره‌تر خواهد شد.
هنگام درمان
مهم‌ترین اصل، ایجاد Cervical Seal مناسب است تا هیچ راهی برای نفوذ ماده سفیدکننده به لیگامان پریودنتال باقی نماند.
پس از درمان
پس از رسیدن به رنگ مطلوب:
ماده سفیدکننده کاملاً خارج شود.
اتاقک پالپ شستشو گردد.
دندان به مدت یک تا دو هفته با ترمیم موقت بسته بماند.
سپس ترمیم نهایی کامپوزیتی انجام شود؛ زیرا اکسیژن باقی‌مانده در عاج مانع پلیمریزاسیون کامل کامپوزیت شده و استحکام باند را کاهش می‌دهد.
۶. عوارض احتمالی
External Cervical Resorption
مهم‌ترین و خطرناک‌ترین عارضه سفیدکردن داخلی است.
در صورت عدم ایجاد Cervical Barrier مناسب، به‌ویژه هنگام استفاده از Hydrogen Peroxide، ماده سفیدکننده از طریق توبول‌های عاجی به لیگامان پریودنتال ناحیه گردن دندان نفوذ کرده و باعث التهاب، تخریب سلولی و در نهایت تحلیل خارجی گردن دندان می‌شود.
کاهش استحکام دندان
استفاده مکرر از مواد با غلظت بالا می‌تواند باعث تضعیف ماتریکس آلی عاج و افزایش احتمال شکستگی دندان گردد.
سوختگی شیمیایی لثه
در صورت نشت ماده سفیدکننده از ترمیم موقت، احتمال ایجاد سوختگی و درد در بافت لثه وجود دارد.
هشدار مهم
امروزه استفاده از روش قدیمی Thermocatalytic Bleaching (فعال‌سازی ماده با حرارت) توصیه نمی‌شود؛ زیرا گرما موجب افزایش نفوذ مواد سفیدکننده به سمت ناحیه سرویکال شده و خطر External Cervical Resorption را به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهد.
بنابراین، استفاده از تکنیک Walking Bleach به روش شیمیایی، ایمن‌ترین و علمی‌ترین روش محسوب می‌شود.
جمع‌بندی
سفیدکردن داخلی یک درمان ساده، کم‌هزینه، محافظه‌کارانه و بسیار مؤثر برای اصلاح تغییر رنگ دندان‌های درمان ریشه شده است.
موفقیت این درمان بیش از هر چیز به ایجاد Cervical Barrier مناسب و رعایت فاصله زمانی قبل از ترمیم نهایی با کامپوزیت بستگی دارد.
موفق باشید و همواره برای افزایش ایمنی درمان از Rubber Dam استفاده کنید.

08/07/2026

سوالات دوره های قبلی امتحان اگزیت

گام به گام تا موفقیت در امتحان اگزیت پیش میرویم

این سوال از بانک سوالات امتحان اگزیت اگزم گرفته شده است،

موفق باشید 👍

08/07/2026