17/08/2026
اخلاق در بازار و زندهگی؛ فرهنگ گذشت و آسانگیری در اسلام ناب
اسلام ناب و عاری از افراط و تفریط، دینِ انزوا و دوری از جامعه نیست؛ بلکه دینی است که دقیقترین دستورات اخلاقی را برای وسطِ میدانِ زندهگی و تعاملات مالی و روزمرهٔ ما دارد. یکی از زیباترین جلوههای اعتدال اسلامی، «سماحت» یا همان آسانگیری، نرمخویی و گذشت در دادوستد و روابط اجتماعی است. تندخویی و سختگیری بیمورد (افراط) و از آن سو بیتعهدی و پایمال کردن حق دیگران (تفریط)، هر دو نظام جامعه را برهم میزنند.
رسول گرامی اسلام (ص) در حدیثی سرشار از مهر و نوید، میفرمایند:
«رَحِمَ اللَّهُ رَجُلًا سَمْحًا إِذَا بَاعَ، وَإِذَا اشْتَرَى، وَإِذَا اقْتَضَى»
«خداوند رحمت کند شخصی را که هنگام فروختن، هنگام خریدن و هنگام مطالبه کردنِ [حق و طلب خود]، آسانگیر، منصف و باگذشت است.»(منبع: صحیح بخاری، حدیث ۲۰۷۶)
سه گام قرآنی و نبوی برای جاری کردن رحمت در زندهگی:
۱. انصاف در خرید و فروش: یک مسلمانِ راستین در پی سودجویی افراطی و تحتفشار قرار دادن خریدار یا فروشنده نیست؛ بلکه برکت را در رضایت طرفین و معاملهیی منصفانه و آسان میداند.
۲. گذشت هنگام مطالبهٔ طلب (دوری از سختگیری): اگر از کسی طلبی دارید و او توان پرداخت ندارد، اعتدال اسلامی به ما میگوید به او مهلت دهید یا در صورت توان، بخشی از آن را ببخشید. این کار سایهیی از رحمت خدا را در روز قیامت برای شما به ارمغان میآورد.
۳. زبان نرم و خوشرویی: ریشۀ تمام این زیباییها در نرمخویی است. زبان نرم در فضای حقیقی و مجازی، گرهگشای کینهها و جلبکنندۀ محبت دلهاست.
بیایید امروز با الهام از این حدیث شریف، در تعاملات خانوادهگی، کاری و مالی خود، روحیهٔ گذشت و آسانگیری را تمرین کنیم.