22/04/2025
په افغانې ټولنه کې د ښوونکي د غربت او فقر اصلي عوامل ډېر دي، او دا یوه ژوره ټولنیزه او اقتصادي مسئله ده. دلته یې ځینې مهم دلایل دي:
۱. *ټیټه تنخوا*
د ښوونکو تنخاګانې اکثر وخت دومره کمې وي چې د کورنۍ د اړتیاوو پوره کولو لپاره بسنه نه کوي. ډېر ښوونکي د میاشتې په پای کې له نورو خلکو پور اخلي یا مجبور وي دوهم کار وکړي.
۲. *د تعلیم سکتور ته کم ارزښت ورکول*
په ټولنه کې د ښوونکي مقام باید تر ټولو لوړ وي، خو له بده مرغه اکثره خلک ښوونکي یوازې د یوې اړتیا په سترګه ګوري، نه د قدر وړ شخصیت. دا ستونزه د سیاست، فرهنګ او ټولنیز تفکر له کمزورۍ سرچینه اخلي.
۳. *سیاسي بېثباتي او ناامنۍ*
د هېواد ناامنه وضعیت د ښوونې او روزنې پر سیستم مستقیم اغېز کړی دی. کله چې سیستم ناپایدار وي، ښوونکي هم له بېثباتۍ سره مخ وي، نه پوهېږي سبا به چیرته وي یا به معاش لري که نه.
۴. *د فساد شتون*
اداري فساد سبب شوی چې ډېری ښوونکي د حقونو له اخیستو محروم شي. کله نا کله معاشونه نه رسېږي، یا د نورو واسطهدارو خلکو لخوا د ترفیع فرصتونه تروړل کېږي.
۵. *محدود امکانات او روزنیز فرصتونه*
ښوونکي ډېر وخت د مسلکي پرمختګ لپاره امکانات نه لري، نه نوې روزنه ورکول کېږي، نه ورته ټیکنالوژي برابرېږي، چې دا یې کار نور هم ستونزمن کوي.
---
د حل لپاره وړاندیزونه:
- د ښوونکو تنخاګانې لوړول
- د مسلکي روزنې ورکشاپونه
- ښوونکو ته د ټولنیز ارزښت ورکول
- د فساد ضد ګامونه او شفافیت
- د زده کړې سیستم عصري کول
