اسلامی معلومات پښتو دری

اسلامی معلومات پښتو دری په دې پاڼه کې به له تاسې سره اسلامی معلومات شریکېږی.
هیله ده ملګری مو هم دې پاڼې ته راوبلئ او د ثواب مستحق وګرځئ.

26/05/2026

دعرفی دورزی عمل

24/05/2026

دعرفی روژه او فضیلت یی

14/05/2026

دوعا ولی نه قبولیږی

30/04/2026

لوی اسلامی مبلیغ وپیژنی

18/03/2026

داختر دشپی اعمال

حساب ولګووی
15/03/2026

حساب ولګووی

18/02/2026

دجهنم داور نه دبج کیدو اسباب

23/01/2026

بهتر زکر

02/01/2026

داشراق لمونز او په هغه کی یو بل فضیلت

25/12/2025

د مفتي شمائل ندوي حفظه الله او جاوید اختر تر منځ مکالمه

د مناظری موضوع آیا خدای وجود لري ؟
تاریخ: ۲۰‌‌ سمبر
وخت: ۱۱:۰۰ - ۱:۰۰ بجې دوه ساعته

بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد لله ربّ العالمين، الذي خلق العقلَ هاديًا، وأنزل الوحيَ نورًا، وجعل الإنسانَ مسؤولًا عن السؤال والاختيار، والصلاة والسلام على من علَّم البشرية كيف تسأل لتصل، وكيف تُنكر لتبحث، وكيف تؤمن لتطمئن.
نن موږ د یوې داسې مناظرې په درشل کې یو، چې موضوع یې یوازې د عقیدې دفاع نه ده، بلکې د انسان د عقل، وجدان او انصاف ازموینه ده. ځکه پوښتنه دا نه ده چې ولې ځینې خلک پر خدای باور نه لري؟ بلکې اساسي پوښتنه دا ده چې
ایا د انسان محدود عقل کولای شي د مطلق حقیقت انکار یواځې د دنیا د بې‌عدالتیو پر بنسټ وکړي؟
اسلام د ړندې عقیدې غوښتنه نه کوي، بلکې د پوښتنې، تفکر او تعقل دعوت ورکوي:
أفلا تعقلون؟ أفلا يتفكرون؟
او همدارنګه دا اصل روښانه کوي چې د خدای د وجود ثبوت د انسانانو په عملونو نه تلل کیږي، بلکې د کائناتو په نظام، د سبب او مسبب په اړیکه، او د اخلاقو په مطلق معیار ولاړ دی.
که په نړۍ کې ظلم شته، نو دا د خدای د نشتون دلیل نه، بلکې انسان د اختیار او ازموینې نښه ده؛ ځکه عدالت یوازې د دې دنیا د محکمې پورې محدود نه دی. که انصاف یوازې دلته وای، نو ظالم او مظلوم به هېڅکله نه جلا کېدل.
دا مناظره د دې لپاره نه ده چې څوک وغواړي بل ته توهین وکړي، بلکې د دې لپاره ده چې دا وپوښتل شي: ایا الحاد واقعاً د انصاف مسئله حل کړې ده؟ او که د خدای انکار، انسان د هر ډول مطلق معیار نه بې‌ برخې کوي؟
د دې مناظري اصل هدف دا دی چې عقل د عقل په وړاندې، دلیل د دلیل په وړاندې، او فکر د فکر په وړاندې کېږدو، نه احساسات، نه تعصب، او نه هم شخصي کرکه.
الله تعالی دې موږ ته د حق د پېژندلو توفیق راکړي، او د مناظرې دا ژباړل شوي برخې د حقیقت د لټون وسیله وګرځوي.
والسلام علی من اتبع الهدی.

د مناظرې اصول
اوله مرحله کی دواره جانبینو ته ۱۰‌‌ دقیقې په ترتیب سره ورکول کیږي، چې خپل دلایل او نظریات شریک کړي، بیا دوهمه مرحله کې ۷ دقیقی وخت په ترتیب سره ورکول کیږي چې یو بل نه سوالونه وکړي او دریمه مرحله کې ۵ دقیقې چې د خپلې بیانیې نتیجه او خاتمه واوروئ، او آخری مرحله کې به لیدونکي سوالونه وکړي.

مفتی شمائل ندوي حفظه الله د لکنو ایالت دارلعلوم نه فارغ شوی او دوکتورا یې د مالیزیا نړیوال اسلامي پوهنتون څخه ترلاسه کړي.

جاوید اختر صاحب: شاعر ، لیکوال او داستان لیکونکي دی.

لمړی معیار
مفتی صاحب: موږ نن پداسې موضوع مناظره کوو چې مختلف معیارونو نه به استفاده کوو، زه باوری یم چې جاوید اختر صیب به د ساینس نه دلایل مطرح کړي، پداسې حال چې ساینس د الله تعالی په موجودیت او عدم موجودیت په پار قوی معیار ندی، ځکه ساينس مخلوق پورې تړاو لري او الله تعالی مخلوق ندی .دلیل یې دا دی، چې دا خبره خپله نکوم بلکې د همدغه ساینس ماهرین یې کوي د National Academy Of Science وایې : چې ساینس داسې پروسس ( مرحله ) نلري چې د الله تعالی موجودیت او عدم موجودیت اثبات کړي چون د ساینس تعلق د Empirical Evidence سره دی ،
او الله تعالی Non Physical او Super Natural حقیقت دی، او Non Physical یا غیر فزیکي حقیقت تاسې د یووالي پواسطه تجربه کولای او معلومولي نشئ، الله تعالی مطقق قادر، غیري فزیکي او ماورا ذات دی .

دوهم معيار؛ چې د الله تعالی د وجود د اثبات يا عدم اثبات لپاره کارول کېږي هغه وحي Revelation ده خو وحي هم د دې بحث لپاره عام او ګډ معيار نه دی ځکه چې وحي زما د پوهې سرچينه (Source of Knowledge) دی، خو د يو ملحد لکه جاويد اختر لپاره وحي د پوهې ماخذ نه ګڼل کېږي.
له همدې امله نن زه د الله تعالی د وجود لپاره د دین او مذهب څخه دلائل نه وړاندي کوم چې قرآن د الله تعالی په اړه دا دلیل وایې، او رسول الله صلی الله علیه وسلم د الله تعالی پر وجود دا دلیل وائې، او صحابه دا دلیل وایې، تر څو دا دليل د جاويد اختر لپاره هم د بحث وړ او د منلو امکان ولري او بحث د پيل څخه مخکې رد نه شي.
دریم معیار ؛ بل معیار د Observation یا مشاهدې دی هغوی وایې چې ، که خدای موجود ده نو ولې یې په سترگو نشو کتلی؟ دا په اصل کې دا یوه د اشتباهاتو او تخطيو ډکه نظریه ده چون یو کس به وایې: د Metal Detector پواسطه Plastic Detector وښېیه؟ معنا دا شوه چې د فلز کشف کوونکي د پلاستیک کشف کوونکی ثابت نکړي نو هفه به وایې چی پلاستیک موجود نده، په حقیقت کې تاسې له نادرستي الې استفاده کړي چې دې ته Wrong Number وایې.

څلورم معیار ؛ نو يواځيني معیار د عقل او منطق دی او په منطقې دلایلو باید دې موضوع ته ځواب ورکړو ، البته منطقی جواب په دوه ډوله دی : متعارف او غیر متعارف لکه ۲+۲=۴، نو جاوید صیب د خدای په نه موجودیت متعارف دلایل وراندی کړی؟
مفتي شمائل ندوي حفظه الله: زه بعضي منطقي متعارف دلایل وایم چی الحاد به یې نشي رد کولای، مثال : ښاغلی سورب يو انسان دی، او ټول انسانان شعور لري، نو ښاغلی سورب هم شعور لري، دا يو قطعي عقلي دليل دی، نه يو مبهم دليل، او د دې ردول له عقله ممکن نه دي.
نو که نن جاويد اختر د الله تعالی د نه‌وجود لپاره داسې يو قطعي او روښانه عقلي دليل وړاندې کړي، چې د هغه ردول له عقله نا ممکن وي نو زه اعلان کوم چې هغه دليل به ومنم او پرې به فکر هم وکړم.
خو زه دا هم وايم چې د الله تعالی د نه‌وجود لپاره هيڅ داسې قطعي عقلي دليل وړاندې کولای نشي.
دی دي پوښتنه کوي، او دليل زه وړاندې کوم، او دا دليل به عقلي او منطقي دليل وي، داسې دليل چې د نړۍ هېڅ ملحد به يې رد نه شي کړای. راځي چې په یوه مثال کې ېې وښيو :

یو ټاپو ته ځو چې مخکې هېڅوک پکې موجود نه وو، او نه څوک تللي کله چې هلته لاړشو یو توپ به وگورو چی گلابې رنگ لري، نو ستاسې ذهین کې به مختلف سوالونه پیدا شي،
دا بال چا جوړ کړی؟ ولې یې جوړ کړی؟ ولې دایروي شکل لري؟ ولې گلابې رنگ لري؟ که دغه بال ته وسعت ورکړی او د کائناتو په اندازه هم شي نو بیا به هم تاسې ته سوالونه پيداشي چې کائنات چا او ولې پیدا کړې؟ څه لپاره یې پیدا کړي ؟

په عقلي ډول موږ دې پايلې ته رسېږو چې دا قلم يو چا جوړ کړی دی ځکه دا مصنوع دي، او هر مصنوع پر خپل صانع دلالت کوي، او د مصنوع کمال د صانع پر کمال باندي هم دلالت کوي، نو ځکه دا قلم پر یو خالق باندي دلالت کوي، چې هغه صانع وجود درلودی او نشت نه ؤ ، علم یې درلودو جاهل نه ؤ، ویښ ؤ ویده نه ؤ، او داچې په داسي یو ښايسته شکل کې جوړ شویدي نو حکیم هم ؤ، او دا چې په وجود کي راغلي دي نو اراده یې هم درلوده، او دا په تصادف سره دلته نه دی راغلی.
همدا ډول پوښتنې د کائنات په اړه هم کیږي.
نو جاوید اختر صیب نه سوال کوم چې دا کائنات چا جوړ کړه ؟ او ولې ؟ نو د هغوی جواب چون الحادي دی وبه وایې؛ چې نه پوهیږم! یا به وایې ؛ چې خود په خوده جوړ شوي چې دا په اصل کې ماټرلیزم د فکري دایرې په درون کې ځواب دی، همغه خبره شوه له هیڅ نه منځته راغلي او د خلقت او تکوین مرحله صفر ته رسوي ، نو دا وایې چی دا کاینات خود به خوده جوړ شوې خو دا بال خود به خوده نده جوړ شوي؟
نو عجیبه تناقض شو د یو لوي عجیبه ریاضیکي جوړښت لپاره خالق نه مني خو د یوه کوچني جسم لپاره یې مني نو دا ډول پوښتنې په فلسفه کې یو نارعجیبه انداز دی چې ورته Dogma وایې یعني یو څوک پرته له دلیل او نقد پوښتنه وکړي .

جاويد اخترصیب : مفتي صیب نه یو بل سوال هم کوم د Gaps of God چی پخوا به رعد او برق کېده نو خلک به یو خدای ته او که باران کېده نو بل یې خدای ته منسوبولو ؟ زه باوری یم چې جاوید صیب به دا هم ووايې که خدای شته نو شیطان ولې موجود دی؟

مفتي شمائل ندوي حفظه الله: جواب داده چی چی د شیطان موجودیت د خدای موجودیت باندې دلیل ده نو زه جاوید صاحب نه دا سوال هم کوم چی‌ ددې دنیا سفر نه بیا مقصد څه دی چی هغه خلک چی غچ اخیستل غواړي نو د دې دنیا نه لاړه نو آیا دا سفر یې بې گتي دی؟
جاوید اختر : زه غواړم مفتي صاحب ته دا ووایم زما مفکوره د ساینس په رابطه ډیره معمولي ده نو تشویش ونکړي، د خدای تصور کوم نوې تصور نده بلکی د پخوانی پیړیو نه دغه تصور وجود لري او شته.
بعضي ادیان چی ۳۰۰۰ کاله مخکې وه خو انسانان ۱۲۰۰۰ کاله مخکې موجود وه د Homo sapiens یعني با عقوله اشخصاصو په شکل یعني هغه اشخاص چې جامعه ورته ضرورت لري، او مذاهب حتمن موجود به وه او ول، دا مذاهب د جهالت لپاره نه وه بلکی ډېر فیلسوفان او پوهان پکې موجود وه ، لکه د مصر اهرامونه چې کومو انسانانو جوړ کړه ، د هغوی خدای (را) نومېده، او هغوې پرې عقیده درلوده، لکه څنګه چې نن هر مذهب خپل خدای باندې عقیده او باور لري. د عیسویت دین نه مخکې په اروپا کی د جرمنیک په نوم یو خدای ؤ چې ښځه او دوه اولادونه یې درلودل کله چې عیسویت راغلو نو هغه خدای او کورنۍ یې له اروپا نه ولاړل، نو که تاریخ ته وگورو خدای فانې او تل ژوندی نه دی، نو سوال مې دا ده چې د هغه وخت خدایان چیرته ولاړه؟ اوس وخت کې کلیسا خالی ده، هر څه وخت سره بدلیږی، هر مذهب تاسو نه Faith یا باور غواړي، نو د باور او عقیدی ترمنځ څه فرق دی؟ ما North Pole قطب شمال ندی لیدلی خو ډېر خلک هلته تللي، او کیسې کوي او ویډیوګانې یې شته خو دا باور نشو هر مذهب باور غواړي تاسو نه یعني شواهد، ارتباطات، ثبوتونه که دا موجود وي بیا نو عقیده هم موجود ده، نو زه ولی دا ومنم چې یو څه هیڅ موجود ندي، نه ثابت او نه شاهد؟
مثال زه وایم ایلان ماسک زما ورور ده ځکه هغه امریکا کې اوسیږي زه هند کې ما د هغه ویډیوګانېمې کتلې ، خبرې مې اوریدلی، نو دا باور شو؟
مفتی صاحب ما اوس سوال وکړه چې کائنات چا پیدا کړي؟ نو هغه چی دا ټاپو ته لاړه دا بال یې وکتلو خو دا سوال یې ونکړه چی دا ټاپو چا‌ پیدا کړی؟
آیا زه د یوه پلان پواسطه پیدا شوي یم یا سپرم؟ تاسې وویل: چې پدې دنیا کې سفر نه مقصد څه دی؟ پدې دنیا کې هیڅ انصاف موجود ندی؟ که یو زمری یوه هوسۍ وخوري نو ورته انصاف نه ورکول کیږي پدې طبیعت کی انصاف نشته.
مفتی صاحب: د جاوید صاحب یو نظر وه چی خدای فانې دی؟
هر هغه کس چې په contingent یا مشروط شي ته خدای وویل دا غلطه ده، او خدای ازلي او ابدی دی،
دویم سوال وه د باور او عقیدی ترمنځ په تفاوت ؟
باور صحیح هم کېدای شي او غلط هم عقیده صحیح هم کېدای شي او غلطه هم.
زموږ موضوع د عقیدې او باور په رابطه نده بلکې د خدای د موجودیت په رابطه ده.

مفتي صیب: دا پوښتنه کوم چې که خدای نه وي، نو "اخلاق" (Morality) له کومه راځي؟ هغه وایي چې که موږ یوازې د مادې او بیولوژیکي تکامل پایله یو، نو بیا د "ښه" او "بد" ترمنځ کوم مطلق معیار نشته. چې که خدای نه وي، نو اخلاق یوازې د ټولنې یو تړون دی چې هر وخت بدلیدلی شي. مګر د یو مومن لپاره، اخلاق له یو لوړ ذات (خدای) څخه سرچینه اخلي چې ثابت دي.
جاوید اختر (ځواب
جاوید اختر صیب : زه یې په ځواب کې وایم چې اخلاق مذهب ته اړتیا نلري، چې "بشري شعور" (Human Consciousness) او "همدردي" (Empathy) انسان ته دا ور زده کوي چې څه ښه دي او څه بد، هغه څوک چې یوازې د خدای له ویرې یا د جنت په تمه ښه کار کوي، هغه په حقیقت کې اخلاقي نه دی، بلکې معامله ګر دی. ریښتینی اخلاقي هغه دی چې د انسان د درناوي لپاره ښه کار کوي.

مفتي صاحب؛ چې بشري عقل محدود دی. هغه څه چې نن یوې ټولنې ته ښه ښکاري، سبا یې بد ګڼي لکه په تاریخ کې د غلامۍ مسئله هو چې پرته له الهي لارښوونې، انسان نشي کولی یو داسې نړیوال اخلاقي چوکاټ جوړ کړي چې د ټولو لپاره یو شان وي د "عدل" (Justice) خبره وکړي او ووایې چې که دا نړۍ خالق نلري، نو د هغه ظالم سزا څه شوه چې په دنیا کې یې میلیونونه خلک ووژل او په ارامه مړه شوه؟
جاوید اختر : "شر او مصیبت" مسئله که خدای شته، نو ولې ماشومان په ناروغیو یا جنګونو کې کړیږي؟ ځکه چې یو مهربان خدای نشي کولی دا ډول دردونه ومني. هغه دا د خدای د نشتوالي یو قوي دليل دی.

مفتي صاحب: زموږ لید لوری محدود دی. هغه کله چې یو ډاکټر د یو ماشوم نس په چاقو پرانیزي، ماشوم ته درد رسیږي او شاید هغه ډاکټر ته د ظالم په سترګه وګوري، خو پلار یې پوهیږي چې دا درد د هغه د ژوند ژغورلو لپاره دی، چې په نړۍ کې د سختیو شتون د خدای د حکمت یوه برخه ده چې هدف یې د انسان وده او د تلپاتې ژوند لپاره چمتووالی دی.

جاوید اختر : که هر څه تقدیر دی، نو دعا ولې کوئ؟ که خدای په ورځنیو چارو کې مداخله کوي (مثلاً چا ته دنده ورکوي)، نو بیا ولې د ۴۵،۰۰۰ ماشومانو د مړینې مخه نه نیسي؟

مفتي صاحب: جاوید اختر دلته یوازې "احساساتي خبره" کوي. هغه وایې چې دعا یو عبادت دی او بنده له خپل خالق سره وصلوي. دا د کائناتو د قانون ماتول نه دي، بلکې د هغه قانون یوه برخه ده، چې په نړۍ کې د ظالمانو نه نیول کیدل د هغوی د بریالیتوب دلیل نه دی، بلکې د هغوی لپاره د یوې لویې محکمې (آخرت) انتظار دی.

د جاوید اختر صیب بل سوال دا ؤ چې د مذاهبو موجودیت جهالت دی خو زه وایم په اصل کې الحاد جهالت دی مثال ؛ تاسی سرک کې روان یې او یو باغ ته داخل کیږی هلته د گلانو پواسطه لیکل شوې وي I Love Javed Akhtar نو تاسې به وایې؛ چې ډېره ښه ده دا خو په طبیعی بڼه موجود ؤ په اصل دا په طبیعي بڼه نده موجود بلکې د چا لخوا جوړ او ډیزاین شوي نو جاهل هغه کس ده چی ووایې دا کاینات خود به خوده روان او خپلسري دي.

جاوید اختر صیب بل سوال دا ؤ چې تاسې د بال مثال ورکړه خو د ټاپو نه! خو زه وایم د ټاپو موجودیت لپاره دا بال دلیل وایم .
بل سوال یې وه چې د انصاف عدم موجوديت یعني انصاف نشته او پر دې یې تعارض وکړ، نو تاسې Subjective Morality مثال پداسې حال کې چی پدې مثال سره Objective Morality رد نشي کولای.
جاوید اختر صیب : مفتی صیب تاسې وویل: چې گلان، زه گلان طبیعي جوړ شوي نه منم بلکې د انسانانو د پیوند پواسطه جوړ شوي او نور مثالونه هم شته چې د انسانانو پواسطه ډېر شیان جوړ شوي، خو زما انګرینه او شکایت دا دی چې تاسو د باور تعریف ونکړه، پدې دنیا کې دوه ډوله خلک موجود دي:
۱. چې جاهلانه عقیده لري عبادت کوي خو سوال نکوي.
۲. ⁠هغه خلک دي چې تحقیق او پوښتنه کوی.

په هیڅ یو مذهبي کتاب کې د Dinasour دیناسور په رابطه ذکر ندی شوي، خو سوال دا ده چې د کاینات پیداشت نه مخکی خدای څه کول؟ او تاسی وایې چې دا کاینات ختمیږي دا څه نظریه ده؟
مفتی صاحب: زه د باور او عقیدې په رابطه بحث نکوم بلکې د خدای په موجودیت بحث کوم، جاوید صاحب وویل: دا سوال کول د عدم مذهب عدم وجود طرف ته نه ځي خو! نا زه وایم ؛ سوال باید داسې وکړو چې پرمختگ وکړو سوالونه له تولو نه کیږي ما نه هم تانه هم او ملحدینو نه هم.

د کائناتو مشروطیت لپاره وخت او فاصله دوه اصل دي، بل دا چې ما هیڅ ریاضي کتاب کې د دیناسور په رابطه ذکر ندی ليدلی ، بلکې مذهبي کتابونه د دې لپاره ندي چې عملیې تاسو ته وښیې، بلکې د خدای موجوديت لپاره دي، ترڅو موږ دا عقیده خپله کړو او د همدغه تصور لپاره راغلي دي.
جاوید اختر صیب وویل: چې خدای نشته! په حقیقت دا انتقاد ده او انتقاد منفي او مثبت کیدای شي، مثال زه وایم چې هغه اطاق کی یو کس شته کېدای شي شخص موجود وي یا هم نه وي ، دوه دلایل کېدای شي یا به وي یا به هم نه وي نو دواړه باید ثبوت شي. تاسی چی وایې خدای نشته نو ثابت یې کړئ؟

د جاوید صاحب بل سوال دا ؤ چې خدای د کائناتو پیدایښت نه مخکې څه کول؟
دا سوال غیر منطقی او غیري متعارف هم دی، مثال : ۱۰۰ کاله مخکې او ۱۰۰ کاله وروسته تعلق او تړاو د وخت او زمان سره لري نو خدای چې کله هم کائنات پیدا کړل نو هغې سره متصل یې وخت او زمان هم پیدا کړل مثال: یو موټر دی ښه سیټونه ښه ټایرونه لری، خو یو نفر وایې : د دې موټر انجن ښه کار کوي، نو دلته زموږ تحقیق شروع کیږي چې دا موټر څنگه او چا جور کړئ ؟ همدا مثال د کائناتو هم دی.
جاوید صیب: که خدای د کائناتو نه مخکې وه نو وخت هم وه تاسې یې ثابت کړي؟

تاسی یو نقشه واخلئ په هغه کې مذهبې ممالک په نښه کړی او بله نقشه واخلئ چې هلته ظلم دی، دیکتاتوری ده، د ښځي حقوق نشته، نو دواړه نقشي یو دول دي نو د خدای د ترکیب استعمال څه دی؟
مفتی صیبب: د وخت خالق خدای دی، چې وخت یې پیدا کړه همغه نه وخت موجود شو، نو دا سوال غلط دی چې وخت وه او خدای وه، بلکې د وخت پابند مونږ یو نه خدای، موږ فزیکي نړۍ سره تعلق لرو، او خدای مېټافيزيکي ذات دی،
ما د منځني ختیځ او اروپا نقشو مقایسه وکړه په اروپا کې جنسي تجاوز ډېر وه خو په منځني ختیځ کې په وه ځکه خلک یې مذهبي وه.
جاوید اختر صیب: میتافزیک څه شی دی؟ دا صرف یو کلمه ده چی هر ځای کې استعمالیږي.

نو دا دنیا څنگه روانه ده؟ په غزه کې ماشومان قتل کیږی، چې خدای هر څه گوري او موجود دی نو ولې مخنیوی یې نه کوئ؟ نو زه څنگه یې باور او عبادت وکړم؟

مفتي صیب ؛ کله چې په غزه کې ماشوم وینه تویوي، اسمان چوپ نه وي؛
دا موږ یو چې چوپ ولاړ یو. خدای شته، او هر څه ویني
خو دا دنیا یې د انصاف وروستۍ محکمه نه ده ګرځولې،
بلکې د انسان د ازمېښت ډګر یې ګرځولی دی.که خدای هر ظلم سملاسي درولی وای، نو بیا به انسان فرښته وای،
او د اختیار، ایمان، صبر، جهاد، او عدل خبرې به تشې نعرې وای.
اسلام وایي:
خدای انسان «مختار» پیدا کړ هم د ابوذر لاره ورښيي، هم د فرعون.
فرعون د خدای د نشتوالي دلیل نه و؛ فرعون د انسان د زوال نښه وه.
غزه د دې ثبوت نه دی چې خدای عدالت نه لري؛
غزه دا ښيي چې انسان بې‌عدالته شوی. هغه لاس چې باید د مظلوم ملاتړ وای،
د ظلم په وړاندې یا چوپ دی یا شریک. موږ وایو: «ولې خدای دا نه دروي؟»
خو قرآن پوښتنه اړوي: ولې تاسو یو بل ته د حق ملاتړ نه کوئ؟
(وما لکم لا تقاتلون في سبيل الله والمستضعفين…)
خدای د ظلم مخه نه نیسي،
ځکه چې غواړي موږ یې ونیسو. که موږ ناکام شو،
نو دا زموږ رسوايي ده د خدای نه.
اسلامي فلسفه وایي:
که دنیا کې هر مظلوم ته سمدستي انصاف ورکړل شي،
نو قیامت به بې‌معنا شي. او که قیامت نه وي،
نو د غزې ماشوم به یوازې یو شمېر وي—نه یو حق‌لرونکی انسان.
ته وایې: زه څنګه باور وکړم؟ زه وایم:
که خدای نه وي، نو دا درد ولې ناسم ښکاري؟ که دا نړۍ تصادف وي،
نو ظلم ولې وجدان خوږوي؟ او که وجدان شته،
نو د وجدان خالق هم شته. عبادت د دې لپاره نه دی چې وینه ونه تویېږي،
عبادت د دې لپاره دی چې ته د وینې پر وړاندې بې‌احساس نه شې.
ایمان دا نه دی چې غم ونه وینو، ایمان دا دی چې د غم پر وخت حق پرېنږدو.
غزه موږ ته دا نه وایي چې خدای نشته؛ غزه موږ ته دا وایي چې
خدای شته، خو انسان خپل امانت هېر کړی.او پوه شه:
هغه ماشومان چې نن بې‌ګناه وژل کېږي، د الله پر وړاندې نه دي بایلل
اصلي بایلونکي هغه دي چې ظلم یې ولید،خو چوپ پاتې شول.

دریمه مرحله: د جانبینو تر منځ سوال او ځواب
مفتی صیب: آیا کائنات نه ختمیدونکی دي؟
جاوید صیب: نه ختمیږي ځکه یو کائنات ندي بلکې ډېر يعني Multiverse دي، او Black Hole پواسطه یې د انفجار نه بعد وسعت پیدا کړي، که چیرته ختمیدونکي دې نو ولې نه ختمیږي؟
مثال: د فوتبال فاینل لوبه روانه ده زرگونه خلک ستډیوم کې دي او میلیونونه خلک یې په تلویزیون کې گوري نو ولې خدای یو آواز نکوي؟ چی زه خدای یم؟ څه راز دې ثابت کړې؟
بله دا چې خدای څنگه دا دنیا کنټرولوي او مرگ نه بعد انصاف شته؟

مفتی صیب: تاسی وویل: چې خدای شته نو ولې انصاف نشته؟ خدای ج ډېر صفات لري، هم مهربان، هم قهار نو هر څه کې د هغه حکمت دی.

جاوید اختر صیب: نو غزه کې ماشومان ولې وژل کیږي؟
مفتی صیبب: که چېرته شیطان موجود نه وی نو ښه والی څنگه ثابتوي؟ که ظلم نه وي نو انصاف څنگه ثابتوي؟ که تیاره نه وي نو روښنايې څنگه ثابتوي؟
نو شیطان د امتحان لپاره موجود دی چی امتحان شو، نو چی بدي شته ښه والی هم موجود دی.
جاوید صیب: نو چې خدای شیطان پیدا کړی اکثریت ځایونه کې شیطان موجود دی؟

مفتی صیب: خدای چې شیطان پیدا کړی نو انسانانو ته یې هم آزادې ورکړي ، که انسانان زنا کوي، قتل کوی نقصان او تاوان یې انسان ته دی نه خدای ته ، نو! چې انسانان غلطه استفاده کوي د ازادۍ نه په همدې خاطر او سبب ورته جزا ورکوي او جهنم کې به وي.

جاوید صیب: نو که زه د انسان په واسطه قتل شم ملامت څوک دی؟
مفتی صیب: انسان دی او ورته به سزا ورکول کیږي.
جاوید اختر صیب: نو چې خدای آزادی ورکړي دا ۷ میلیارد انسانان آزاد دي، نو ولې ظلم کوي؟
مفتی صیب: خدای د ژوند او مرگ نظام جوړ کړی نو که تاسې وایې خدای نشته د شیطان موجودیت څنگه ثابتوئ؟

جاوید صیب: دنیا کی دوه ډوله حیوانات دي یو چې یواځي ژوند کوي بل چې دي مشترک دا چی مشترک ژوند کوي دوي سیاست کوي نو د دې لپاره اداره، حکومت او قوانین جوړوي.

مفتی صیب: نو چې انسانان قوانین جوړ کړي او دوي ووایې چی زنا صحیح ده تاسې یې منئ؟
جاوید صیب : نه
جاويد اختر صیب: مذهب هم د شرابو په څير دی ، چې دوه ګيلاسه شراب وڅکې څه خبره نه يي، خو مشکل دا دی چې خبره په دوه ګيلاسونو نه پاتې کېږي بلکه د انسان نه زياتيږي، همداسې مذهب هم دی، چې لږ وي کومه پروا نه کوي خو مسله دا ده چې مذهب هم انسان کې زياتيږي .

مفتي شمائل: دا مثال يوازې مذهب پورې نه تړل کېږي بلکې الحاد پورې هم تړل کېږي، الحاد هم په انسان کې لږ نه پاتې کېږي بلکې زياتيږي، او چې ډېر شي شمالي کوریا ترې جوړه شي .
جاويد اختر : جنسي زياتی ځکه غلط کار دی چې خلک ورته غلط وايې، مفتي شمائل ؛ چې الله ورته غلط وايي نو ځکه غلط کار دی .

جاويد اختر: خلک چې څه تعين او مشخص کړي هغه به منل کېږي ، خلک که يو کار ته غلط‌ وایې نو هغه کار غلط او که خلک يو کار ته سم وایې نو هغه کار سم دی ؟

مفتي شمائل: که يوه ټولنه جنسي زياتي ته سم وایې نو آيا په هغه ټولنه کې جنسي زياتی کول سم کار دی ؟ په جرمني کې نازيانو ډېر انسان له تیغ نه تیر کړل نو نازیانو او هټلر ته دا کار درست ؤ، نو آیا دا کار يې درست شو ؟

جاويد اختر : نا! چې ټوله دنيا کې اکثريت يو کار ته سم ووايې نو هغه کار به سم بلل کېږي او که غلط ووايي غلط به وي .

مفتي شمائل: ټوله دنيا کې اکثره خلک خدای مني ، نو بيا يې ته ولې نه منې ؟

اخري مرحله Close Argument بحث اختتامیه
مفتی صیب: زه غوارم خپل بیانیه ختمه کړم زما اکثریت سوالونه اختر جاوید صیب جواب نکړه ، او دا یې هم ثابت نکړه چی خدای موجود ندی، مذهبي خبری یې وکړي پداسې حال کې چې زموږ مناظره د خدای په موجودیت وه نه د مذاهبو په مقایسه.

جاوید اختر صیب : ما ځکه مذهبي بحث وکړه چې ټول مذهبي کتابونو کې د خدای موجودیت ذکر شته، خو زه دا قدرت نه وینم په دنیا کې چې انصاف وکړي، په دنیا کې چې ۹۰ فیصد مذهبي خلک دي یو خدای مني خو د بل مذهب خدای بیا نه مني، نو دا ۹۰ فیصد غلط دي او الحاد ښه دی.خدای د دنیا د ظاهري عدالت ضمانت نه ورکوي، بلکې د قیامت او اخروي حساب.

د بره تاثر ځواب ؛ که نن ظلم کېږي، دا د خدای نشتوالي نه دی، بلکې د انسان د ازمېښت نتیجه ده.
او هغه چې وایي ۹۰٪ خلک د مختلفو خدایانو عقیده لري، نو هغوی غلط دی.
دا یوازې د اختیار او ناسم تعبیر ثبوت دی، نه د خدای نه شتون.
الحاد د دنیا د عدل تشه تشریح کوي، خو د وجدان او حق فطرت تشه پټوي.
لنډه خبره:
خدای شته، انصاف به وي، خو د قیامت په وخت. او ایمان د دې لپاره دی چې ته د نړۍ ظلم او اختلاف. سره بې‌احساس نه شې.


Israr Ullah Hamimژباړه👈
الله تعالی دی ډير اجر درکړي محترم ورور

Address

Jalalabad
24000

Telephone

93700

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when اسلامی معلومات پښتو دری posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Category