Bilgi Gündemi

Dünyanın En'leri | En Soğuk Yer
•

Ne Nerededir? | Everest

Everest ile ilgili daha önce bir paylaşım yapmıştım ama tekrar bakınca eksik olduğunu fark ettim. Maddeler halinde şöyle bir şey hazırladım.
• Yüksekliği 8848 metredir. Dünya üzerindeki en yüksek noktadır.
• Yaz mevsiminde sıcaklık -35 dereceye kadar düşebilir ve rüzgarın şiddeti 320 km/h ulaşabilir. 5300 metreden sonra yıl boyu sadece kar ve buz vardır.
• Zirveye ilk tırmanış 29 Mayıs 1953 yılında Yeni Zelandalı Sir Edmund Hillary ve Nepalli dağcı Tenzing Norgay tarafından gerçekleşmiştir. 1995 yılında Nasuh Mahruki zirveye ulaşarak Everest’e tırmanan ilk Türk olmuştur.
• Deniz seviyesinde 100 derece olan suyun kaynama noktası, zirvedeki basınç farkından dolayı 71 derecedir.
• Everest Dağı her yıl yaklaşık 4 mm kadar yükselmektedir.
• Zirveye yaklaştıkça yaşam koşulları zorlaşsa da Himalaya Dağ Örümceği bu koşullara kendini adapte etmiştir ve 6500 m yüksekliğe kadar yaşayabilir.
• Bugüne kadar 235’in üzerinde dağcının tırmanış sırasında hayatını kaybettiği tahmin edilse de kesin sayı tam olarak bilinmemektedir. Dondurucu soğuk, oksijen azlığı ve yorgunluk bu ölümlerin temel sebepleridir.

Bu söz, bir dizi projesi ile ödül kazanan birinin söylemeyeceği bir söz gibi duruyor olabilir. Ama bence Haluk Bilginer’i, ödülü kazandığı Agah Beyoğlu karakterine ulaştıran şey tiyatro ve elbette o da bunun farkında. Ki zaten oyunculuk macerası da tiyatro ile başlar. 1971’de İzmir Devlet Tiyatrosu’nda konuk oyuncu olarak çalışmaya başlar. Hani derler ya sahne tozunu bir kere yutunca gerisi gelir diye, işte o hesap. [ 122 more words ]

Haluk Bilginer (Kim Kimdir?) Bu söz, bir dizi projesi ile ödül kazanan birinin söylemeyeceği bir söz gibi duruyor olabilir. Ama bence Haluk Bilginer’i, ödülü kazandığı Agah Beyoğlu karakterine ulaştıran şey tiyatro ve elbette …

‘Islak mumya’ kulağa biraz garip geliyor olabilir. Kullanılan ıslak kelimesi; Mısır mumyalarıyla ve ya diğer kültürlerin mumyalarıyla Ötzi arasındaki farkı ortaya koyuyor. Mısır’da mumyalar hazırlanırken iç organlarının hepsi çıkarılırmış ve çürümesini engellemek için çeşitli kimyasallar ve özellikle tuz kullanılırmış. Bu işlem yüzünden mumya ciddi miktarda su kaybına uğradığından ‘kuru mumya’ olarak anılıyor. Ötzi’nin bu işlemlere maruz kalmadan günümüze ulaşması yani öldükten sonraki 5300 yılı buzun altında geçirmesi ona bu yakıştırmayı yapmayı mümkün kılıyor. [ 220 more words ]

Buzadam Ötzi | Söyle, Nasıl? ‘Islak mumya’ kulağa biraz garip geliyor olabilir. Kullanılan ıslak kelimesi; Mısır mumyalarıyla ve ya diğer kültürlerin mumyalarıyla Ötzi arasındaki farkı ortaya koyuyor. Mısır’da mumyalar hazırla…

1950 yılında Rumlar ‘Enosis’ adını verdikleri bağımsızlık hareketleriyle Yunanistan’a bağlanmak isterler ve Türklerden gizli bir şekilde bunu oylayıp kabul ederler. Fakat adadaki Türk nüfusunun çokluğundan dolayı Birleşmiş Milletler bunu kabul etmez. Bunun üzerine adadaki Türkler günah keçisi ilan edilir ve yıldırma politikaları uygulanmaya başlanır. Daha sonrasında EOKA isimli silahlı bir örgüt kuran Rumlar, Türklerin yaşadığı köylere saldırmaya başlarlar. Türklerin direnişine yön veren iki isim Rauf Denktaş ve Fazıl Küçük Türkiye’den yardım istemek için Ankara’ya gelir ve Dışişleri Bakanı Fatih Zorlu’yu TMT yani Türk Mukavemet Teşkilatı’nın kurulması için ikna ederler. [ 265 more words ]

”Ayşe tatile çıksın” | Bu Nedir? 1950 yılında Rumlar ‘Enosis’ adını verdikleri bağımsızlık hareketleriyle Yunanistan’a bağlanmak isterler ve Türklerden gizli bir şekilde bunu oylayıp kabul ederler. Fakat adadaki Türk nüfusunun çok…

Naim Süleymanoğlu, namı diğer Cep Herkülü. Belki de sadece Türk halter tarihini değil, Türk spor tarihini değiştiren adam. 23 Ocak 1967'de Kırcaali'de, Bulgaristan'da doğdu tüm zamanların en iyi haltercisi. Ve henüz 9 yaşındayken bir öğretmeni sayesinde halterle tanıştı. 15 yaşında Dünya Gençler Halter Şampiyonası'nda iki altın madalya alarak, 16 yaşında ise rekor kırarak şampiyon oldu. Böyle en genç dünya rekortmeni unvanını aldı. [ 157 more words ]

Naim Süleymanoğlu | Kim Kimdir? Naim Süleymanoğlu, namı diğer Cep Herkülü. Belki de sadece Türk halter tarihini değil, Türk spor tarihini değiştiren adam. 23 Ocak 1967’de Kırcaali’de, Bulgaristan’da doğdu tüm za…

Bugün Ne Oldu? | 24 Kasım Öğretmenler Günü

"Öğretmenler! Cumhuriyet sizden, fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür nesiller bekler."
Başta bize tüm güzellikleri Cumhuriyet'te görmeyi öğreten Başöğretmenimiz Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere; Şehit Aybüke Yalçın ve Şehit Necmettin Yılmaz gibi geleceğimize ışık tutarken şehit olan ve görevi başında sayısız zorlukla baş eden öğretmenlerimizin kutlu olsun.

Kim Kimdir? | Nazım Hikmet Ran
•
Nazım Hikmet Ran… Önem verdiğim birisinin tavsiyesi üzerine konumuz siyasi, edebi ve sosyal kişiliği ile fırtınalı bir yaşam öyküsüne sahip olan Nazım Hikmet. Fakat olabildiğince siyasi kişiliğini bir kenara bırakıp, onun edebiyatını anlatmaya çalışacağım.
15 Ocak 1902 yılında Selanik’te Ayşe Celile Hanım ve Hikmet Bey’in oğlu olarak dünyaya gelmiş Nazım Hikmet. Hikmet Bey Selanik’in son valisiymiş. Daha sonra birkaç başarısız iş kurma macerasından sonra Fransızca bildiği için rahatlıkla Hariciye(Dışişleri)’ye atanmış.
Bu süre zarfında Nazım artık okula gidecek yaşa gelmiş ve 1913 yılında Mekteb-i Sultani’de ortaokula başlamış. Aynı yıl Feryad-ı Vatan adını verdiği ilk şiirini yazmış. Belki de hayatını şekillendiren bir hadise bu. Bahriye nazırı Cemal Paşa’ya denizciler için yazdığı kahramanlık şiirini okuyunca 1915’te Bahriye Mektebi’nin kapıları açılmış onun için. 1918’de sekizinci olarak mezun olmuş ve güverte subayı olarak atanmış. Fakat aşırıya kaçan hareketleri yüzünden 1921 yılında ordu ile ilişiği kesilmiş.
İlk şiirlerini Cumhuriyet öncesi yıllarda yazmış. Başlangıçta ölçülü uyak kullanıyormuş fakat daha sonra serbest ölçüye geçmiş. Hatta kendisi ülkemizde serbest nazımın ilk uygulayıcısıdır. Yasaklı olduğu yıllarda Orhan Selim ve Ahmet Oğuz gibi birçok başka isim de kullanmış. Divan ve Halk şiiri özelliklerini çağdaş bir anlayış içinde kaynaştırmış, eserlerinde son derece başarılı ve canlı bir dil kullanmış. Yazdığı eserlerde genellikle toplumsal konuları dile getiren Nazım Hikmet “toplumcu gerçekçi” şiirin öncülerinden olmuş. Şiir dışında oyun, mektup, öykü türlerinde de eserler vermiş; özellikle “835 Satır, Memleketimden İnsan Manzaraları” adlı şiir kitapları ile de ün yapmıştır.
•

•

Bu Nedir? | Dünyanın En Mutlu Hayvanı
•
Ne yalan söyleyeyim fotoğrafını gördüğümde bile mutlu oluyorum. Çok sübjektif bir görüşle kesinlikle dünyanın en sempatik hayvanı. Fotoğraf çekilirken gülümsemesi muazzam bir şey gerçekten. Neyse daha fazla quokka güzellemesi yapmayacağım.
Quokka ya da diğer ismiyle ağaç kanguruları, adından da anlaşılacağı üzere kanguru familyasından. Ve kanguruların ana memleketi olan Avustralya’nın batı kesimlerinde sınırlı bir yaşıyorlar. Kanguru olmalarına rağmen zıplayarak hareket etmezler ve kangurulara oranla çok küçüktürler. Kiloları 2.5 ila 5 kg, boyları ise 40 ila 90 cm arasında. Yavrularını daima yanlarında taşıyorlar ve aileleri ile birlikte yaşıyorlar.
Yüzlerindeki mutlu ifadeleri ile insanların ilgi odağı olmuş durumdalar. İnsanlardan korkup kaçmıyorlar aksine insanların onlara ilgi göstermesi hoşlarına gittiği için kendilerini sevdiriyorlar. İşte dünyanın en mutlu hayvanı olarak bilinmelerinin sebebi tam olarak bu.
Maalesef ki besin zincirinde alt sıralardalar ve çok savunmasızlar. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği tarafından kırmızı listeye eklenmişler. Kırmızı liste demek, hayvan ve bitkilerin dünya üzerindeki en kapsamlı korunma durumu demek. Bu yüzden alıkoymak, evde beslemek ve avlamak suç teşkil ediyor. @ İzmir, Turkey

Ne Nerededir? | Krubera Mağarası
•
Karadeniz’e kıyısı olan Abhazya Cumhuriyeti’ndeki Arabika Masif sıradağlarında yer alan Krubera; 2 km’yi aşkın derinliği ve Gürcistan’la tartışmalı bir bölgede yer alıyor. 1956 yılında Fransız kaşifler tarafından keşfedilmiştir. O günün imkanlarıyla sadece 1 km derinliğe inebilmişlerdi.
Rus jeolog Alexander Krubera, 2005 yılında mağaraya bir sefer düzenledi ve 56 kişilik ekibiyle içeriye 5 ton ekipman taşıdı. Mağara o kadar derindi ki mağaracılar sanki Everest’e tırmanır gibi tedbir aldı ve 700, 1215, 1410 ile 1640 metre derinlikte toplam 4 mola verdi.
Mola yerlerinde küçük bir köy kuran araştırmacılar, kayaların arasında bazen günde 20 saat yol alarak insanın ayaklarını donduran soğuk yeraltı nehirlerini aştılar ve mağaranın dibine ulaşana kadar yeraltında 30 gün yaşadılar.
Krubera kıtaların kayması sonucunda Kafkaslarla birlikte Anadolu yarımadasını da oluşturan büyük tektonik hareketlerin merkezinde yer alıyor. Bu bölgede çarpışan kıtaların üst katmanları bükülerek Arabika Masif gibi dağ zincirleri oluşturuyor. Kaya tabakasının eğilip bükülmesi de dünyanın derinliklerine uzanan dev çatlaklar yaratıyor.
Üstelik Arabika Masif’in yamaçları büyük ölçüde kireçtaşı içeren karstik araziden oluşuyor. Karstik arazideki kireçtaşı kayaçları yağmur suyunun toprağa nüfuz etmesiyle aşınarak eriyor ve içlerinde geniş yarıklar açılıyor.
Artezyen kuyuları ile erişilebilen yeraltı su kaynaklarına sahip Arabika Masif çatlakları, aynı zamanda bölgede görülen depremlerden etkileniyor. Jeologlar Krubera mağarasının, kireçtaşındaki çatlakların depremlerle büyümesi ile oluştuğunu düşünüyor.
Adını Rus jeolog Alexander Krubera’dan alan Krubera Mağarası’nın en büyük özelliği, dünyada derinliği 2000 metreyi aşan tek mağara olması. İleride daha derin bir doğal mağara bulur muyuz bilinmez.
•

•

Kim Kimdir? | Nelson Mandela
•
Eğitimin dünyayı değiştirebileceğine inanan birisinin doğum günü bugün. Nelson Mandela. Siyahi insanlar ve belki de tüm insanlık adına yapmış olduğu şeyler fazlasıyla epik. Biraz hayatından bahsedelim.
18 Temmuz 1918 yılında bir köyde, Thembu kabilesinde dünyaya geldi. Babası bu kabilenin şefiydi. Nelson ismini öğretmeni İngiliz Amiral Horatio Nelson’dan aldı. 1942 yılında hukuk bölümünü bitirerek avukatlık yapmaya başladı. 14 Haziran 1964’de de Güney Afrika Hükümeti’ni devirmek için gizli plan yaptığı gerekçesiyle ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Bu davranışıyla ırk ayrımına karşı mücadele eden Afrikalı siyahların simge ve sembolü oldu.
2 Şubat 1990’da Güney Afrika Cumhuriyeti Devlet Başkanı Frederik W. De Klerk‘in, Afrika Ulusal Kongresi’ne konan 30 yıllık siyaset yasağını kaldırması ve af ilan etmesiyle 11 Şubat 1990’da Cape Town‘daki cezaevinden çıkarak, 27 yıl sonra özgürlüğüne kavuştu. Serbest bırakıldığı zaman 71 yaşındaydı. Serbest bırakılmasına, Güney Afrika siyahlarının yanı sıra birçok beyaz da sevindi.
18 Mart 1992’de siyahlara eşit vatandaşlık hakkı tanıyan ve Devlet Başkanı De Klerk tarafından planlanan anayasa değişikliği halkoylamasıyla kabul edildi. 10 Mayıs 1994’de Güney Afrika’nın ilk siyah Devlet Başkanı olan Mandela’ya birçok ödül de verildi. Bunlardan biri Nobel Barış Ödülü idi.
Ömrünü siyahi insanların daha rahat yaşayabilmesine adayan Nelson Mandela 5 Aralık 2013’te 95 yaşında hayatını kaybetmiştir.
•

•

Ne Nerededir? | Büyük Sahra Çölü
•
Afrika kıtasının kuzeyinde bulunan Sahra Çölü, burada yaklaşık olarak 9 milyon km2 alan kaplar. Sanılanın aksine sadece %20’si çöl manasında k*m ile kaplıdır. Geriye kalan kısım ise kaya ve molozlardan oluşur. Yüksekliği 3000 m’yi bulan dağlarda bunlara dahildir.
Dünyanın en az yağış alan bölgelerinden biri olan bu çölde 10 yıl boyunca hiç yağmur yağmadığı görülmüştür. Yağış çok az olduğundan yağmur suyu topraktaki mineralleri götüremez ve bu yüzden toprak normalden çok daha fazla mineral içerir. Çöl koşullarına uyum sağlayabilmiş bitki tohumları çok az yağmur suyu ile çok kısa sürede büyüyüp, olgunlaşır ve meyve verebilir.
Sahra Çölü içerisinde pek çok ülkeyi de barındırır. Mısır, Mali, Cezayir, Çad, Libya, Fas, Moritanya, Nijer, Sudan, Tunus ve Batı Sahra’nın bir kısmı veya tamamı Sahra Çölü’nün içerisinde bulunur.
Son olarak şunu da ekleyelim. Sahra Çölü’nün milattan önce 9000 ila 3000 yılları arasında yeşil ovalar ve su kaynaklarıyla kaplı olduğu, sonraki yıllarda git gide şuan ki halini aldığı fikri kabul görmekte. Birçok yerde balık fosillerine ve deniz kalıntılarına rastlanması da bu fikri destekler nitelikte. Yani birkaç yüzyıl içerisinde Sahra Çölü daha büyük alanlara yayılabilir.
•

•