Zakład Ekologii Behawioralnej - po godzinach

Nowa publikacja ZEB

🐭🦉 Puszczyk prawdę Ci powie … o ssakach 😊
O rozmieszczeniu ssaków decyduje wiele czynników – zarówno naturalnych (klimat, dostępność siedlisk, schronień i pokarmu), jak i antropogenicznych. Zasięgi gatunków nie są stałe – zmieniają się, dlatego tak ważne jest ich stałe monitorowanie.
Badania drobnych ssaków są czasochłonne, ale z pomocą przychodzą... sowy! 🦉 Dzięki analizie ich wypluwek możemy zajrzeć w „menu” drapieżników i dowiedzieć się, jakie gatunki występują w danym regionie. Ponieważ sowy nie trawią wszystkich elementów swoich ofiar, pozostawiają cenne wskazówki dla naukowców.
W Drawskim Parku Krajobrazowym, puszczyk zdradził nam naprawdę sporo sekretów! Analiza wypluwek z lat 2006 i 2025 wykazała 22 gatunki ssaków (w tym ryjówki, nietoperze i gryzonie). Najczęstszymi ofiarami były: myszarka leśna, nornica ruda, ryjówka aksamitna i nornik bury. Najciekawsze jednak było:
• stwierdzenie nowego stanowiska smużki leśnej – ponad 200 km na zachód od dotychczas znanego zasięgu! • wykrycie obecność rzadkiego w regionie mroczaka posrebrzanego • potwierdzenie izolowanej populacji popielicy szarej, która najprawdopodobniej przetrwała tu naturalnie.

Wyniki te pokazują, jak bogata i różnorodna jest fauna Drawskiego Parku Krajobrazowego i jak wiele możemy dowiedzieć się dzięki ptasim „pomocnikom”. Wystarczy „tylko” znaleźć wypluwki 😉

Więcej można przeczytać tutaj:
https://rcin.org.pl/miiz/dlibra/publication/290491/edition/253501

Otwarte Seminarium ZEB online już w czwartek 26 lutego o godz 17.00 ZAPRASZAMY 🤗
Będziemy gościć Dr Paulinę Szafrańską z wykładem: „Regulacja temperatury ciała zwierząt endotermiczych w odpowiedzi na ekstremalne warunki środowiskowe”.

Prelegentka będzie opowiadać jak zwierzęta radzą sobie z mroźną zimą i upalnym latem i jak wykorzystują w tym celu mechanizmy fizjologiczne.

Paulina pracuje w Instytucie Biologii Ssaków PAN, zajmuje się ekofizjologią zwierząt, czyli bada jak zjawiska ekologiczne, obserwowane na poziomie populacji, mogą być związane z reakcją organizmu ssaków lub ptaków na warunki panujące w ich środowisku naturalnym.

Link do spotkania:

https://teams.microsoft.com/l/meetup-join/19%3ameeting_ZjIyYmY1ODEtZWI1YS00ODQ5LTliYTMtN2M3NTNjMzRmMGM4%40thread.v2/0?context=%7b%22Tid%22%3a%222b71bef9-3b13-4432-b5f4-1f5ac2278d0c%22%2c%22Oid%22%3a%22fe5d1a11-d731-4acc-bb6f-9414f19dc5e5%22%7d
Naciśnij link lub wklej go w przeglądarce, aby dołączyć.

Foto: graphical abstrakt autorstwa Tomka Samojlika
Tekst:PS

Prowadzenie: Joanna Furmankiewicz

Podrzucamy link do konkurencyjnego seminarium 🐒😉 nie mniej bardzo serdecznie zapraszamy na nasze jutrzejsze Otwarte Seminarium ZEB o mandarynkach o 17.oo (post poprzedni) 🦆😉

Serdecznie zapraszamy na kolejne, już 266 posiedzenie Polskiego Towarzystwa Etologicznego (402 Seminarium Etologiczne Instytutu Nenckiego), podczas którego prof. UAM dr hab. Małgorzata Arlet (Instytut Biologii i Ewolucji Człowieka, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) wygłosi wykład zatytułowany „Dżungla osobowości: kto jest kim wśród makaków czepkowych”.
Wykład w trybie online odbędzie się na platformie ZOOM w czwartek 29
stycznia 2026 o godz.18:00.
Link do spotkania dla słuchaczy:
https://zoom.us/j/91977213904?pwd=f2KhrRNa2AGsiC7WRDHaJcyOoT8Qnw.1

Z serdecznymi pozdrowieniami
Ewa J. Godzińska
Sekretarz Polskiego Towarzystwa Etologicznego

Otwarte seminarium ZEB online - ZAPRASZAMY :)
czwartek, 29/01/2026 godz 17.oo - link do spotkania w Teams poniżej

Fatima Hayatli, Uniwersytet Łódzki

"Mandarynka w Polsce - co wiemy o lęgowej populacji tego gatunku"

Streszczenie:

Mandarynka jest najpopularniejszym gatunkiem kaczki ozdobnej na świecie, naturalnie występującym we wschodniej Azji. W Europie populacje tego gatunku powstały z osobników, które zbiegły z hodowli lub zostały celowo wprowadzone do środowiska. W Polsce pierwszy lęg stwierdzono w 2001 roku na terenie ogrodów Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie. Obecnie stabilne populacje mandarynki występują w kilku miejscach w kraju, m.in. w Warszawie, Pruszkowie, Brzegu i Radzyniu Podlaskim.
Monitoring mandarynki wraz z kolorowym projektem obrączkowania prowadzi nieprzerwanie od 2015 roku Warszawski Zespół Obrączkarski TRIDACTYLUS (a od 2021 roku - we współpracy z Katedrą Badania Różnorodności Biologicznej, Dydaktyki i Bioedukacji WBiOŚ Uniwersytetu Łódzkiego). Podczas prezentacji przedstawione zostaną fakty z życia stołecznych mandarynek, informacje o ich liczebności, rozmieszczeniu i przemieszczeniach.

BIO: Fatima Hayatli - ornitolożka, edukatorka przyrodnicza i doktorantka na Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego, gdzie w ramach Szkoły Doktorskiej Nauk Ścisłych i Przyrodniczych prowadzi badania nad populacją kaczki mandarynki w Polsce. Koordynatorka badań przyrodniczych w Ogólnopolskim Towarzystwie Ochrony Ptaków oraz liderka Warszawskiej Grupy OTOP. Od lat aktywnie uczestniczy w badanach awifauny Warszawy, a także obrączkuje ptaki w projektach Warszawskiego Zespołu Obrączkarskiego TRIDACTYLUS.

Link do spotkania: https://teams.microsoft.com/l/meetup-join/19%3a4KywdBqEv7G-fARBFZzBa9Bo3nkbA3H-K40QcCy89ME1%40thread.tacv2/1769374748485?context=%7b%22Tid%22%3a%222b71bef9-3b13-4432-b5f4-1f5ac2278d0c%22%2c%22Oid%22%3a%226f27d06c-520d-44f0-9b25-81c02ac4f1c5%22%7d

Foto/tekst: FH

Otwarte seminarium ZEB online już w najbliższy czwartek 15/01, godz 17.oo, ZAPRASZAMY :)

Naszą gościnią będzie dr Justyna Kubacka z wykładem pt.: "Genomy w służbie ochrony gatunku: przykład wodniczki Acrocephalus paludicola"

Streszczenie prezentacji:
Badanie całego genomu osobników z wielu populacji umożliwia precyzyjne określenie jaka jest ich różnorodność genetyczna, co ją kształtowało oraz czy istnieje łączność pomiędzy stanowiskami. Na tej podstawie praktycy ochrony przyrody mogą lepiej zaplanować działania ochronne gatunku. W swojej prezentacji opowiem o kondycji genetycznej populacji wodniczki na podstawie danych całogenomowych i prób z wielu populacji, a także o tym co z tego wynika dla aktualnych działań ochronnych.

Bio:
Doktorat z zakresu ekoimmunologii obroniłam w Instytucie Nauk o Środowisku Unwersytetu Jagiellońskiego. Od 2016 r. pracuję w Muzeum i Instytucie Zoologii PAN w Warszawie. Moje zainteresowania naukowe obejmują ekologię oraz ekologię ewolucyjną ptaków, a obecnie także genomikę populacyjną. W ostatnich latach moim obiektem badawczym jest wodniczka. W swoich badaniach określiłam wpływ zabiegów ochronnych na produktywność lęgową wodniczki, różnorodność genetyczną jej populacji, związek między różnorodnością genetyczną a obecnością pasożytów krwi, zależność między śpiewem samców a ich dostosowaniem, a także depresję wsobną. Redagowałam też podręcznik ochrony wodniczki, wydany w 2018 r.

Link do spotkania: https://teams.microsoft.com/l/meetup-join/19%3a4KywdBqEv7G-fARBFZzBa9Bo3nkbA3H-K40QcCy89ME1%40thread.tacv2/1768305277126?context=%7b%22Tid%22%3a%222b71bef9-3b13-4432-b5f4-1f5ac2278d0c%22%2c%22Oid%22%3a%226f27d06c-520d-44f0-9b25-81c02ac4f1c5%22%7d

JK
Foto: Szczepan Skibicki

Nowa publikacja ZEB 🤗🦇🦇🦇🤗

Właśnie ukazała się, jako 'online first' praca na podstawie doktoratu Moniki Jaworskiej:

http://www.italian-journal-of-mammalogy.it/Autumn-bat-migration-across-the-mountain-barrier-in-Central-Europe,212575,0,2.html

Jesienią nietoperze migrują przez grzbiet Karkonoszy. W trzech zlokalizowanych na przełęczach punktach z rejestratorami ultradźwięków wykryto co najmniej 11 gatunków. "Co najmniej", bo część osobników, np. nocki i gacki, była identyfikowana tylko do rodzaju. Więcej nietoperzy wędruje przez przełęcze niższe, niż wysokie, a aktywność wzrasta w okresach dobrej pogody: gdy jest słaby wiatr i względnie ciepło. Może to sugerować, że Karkonosze są poważną barierą na trasie migracji. Szczyt aktywności migrantów długodystansowych (karlik większy i borowiec, tj. gatunki, u których regularnie obserwuje się przemieszczenia >= 1000 km) jest o około dwa tygodnie późniejszy w porównaniu z gatunkami osiadłymi, lub odbywającymi krótkie wędrówki. Przelot migrantów długodystansowych jest też bardziej kierunkowy: wyraźnie przeważają przeloty z północy na południe. W drugiej grupie ruch na południe też dominuje, ale spora frakcja nietoperzy leci w innych kierunkach, także z południa na północ. Być może są to lokalne osobniki, które korzystają z dobrych żerowisk jesiennych na obydwóch stokach Karkonoszy, albo lecą do miejsc rojenia i/lub hibernacji zlokalizowanych na północnej stronie. Poznanie tras migracji nietoperzy jest kluczowe dla ich ochrony (np. przy planowaniu lokalizacji wiatraków i projektowaniu korytarzy ekologicznych). Wiadomo też, że ssaki te są rezerwuarem wielu wirusów, lepiej więc wiedzieć kiedy i kędy lecą.

Monika aktualnie pracuje w Sweco Polska ("Making a difference in everything we do" :)) gdzie zajmuje się oceną wpływu inwestycji na środowisko. Marzy, że ktoś pociągnie kiedyś temat migracji, porównując przelot przez Karkonosze z alternatywnymi trasami omijającymi wysokie góry, np. przez Bramę Morawską.

KH

Ciekawe wykłady 🐺🌲
Wśród prelegentów/ek będzie Asia Furmankiewicz z ZEB 🤗

Polskie Towarzystwo Etologiczne zaprasza na XI Wieczór Naukowy Polskiego Towarzystwa Etologicznego, Wilczy Wieczór, który odbędzie się w trybie online w piątek 12 grudnia 2025 o godz. 18:00.

Link do spotkania: https://zoom.us/j/96772553673?pwd=boGXlwOkEp1WKIVIDUysebNaNPO8s2.1

💡💡Nowa publikacja: „Włączyć ciemność. Ekologiczne konsekwencje nocnego sztucznego światła” Ewa Zysk-Gorczynska, Iwona Gottfried, Marcin Kadej, Aleksandra Kolanek, Ryszard Polechoński, Agnieszka Sergie, Adrian Smolis.

Fundacja Szklane Pułapki podjęła się ambitnego zadania, stworzenia zespołu - członkinią ze strony ZEB jest Iwona Gottfried 🦇🦇- który opracuje podsumowanie aktualnego stanu wiedzy o wpływie sztucznego światła na faunę. Powstała książka, która nie tylko jest naukowym przeglądem, ale także praktycznym przewodnikiem dobrych praktyk dla osób zarządzających terenami zurbanizowanymi. Autorzy zwracają uwagę na pilną potrzebę opracowania wytycznych dotyczących oświetlenia, które pozwolą ograniczyć szkody w ekosystemach i poprawić jakość życia ludzi.

Zacznijmy myśleć o ciemności jak o zasobie.⏳☘️💡

Sztuczne światło w nocy (ALAN – Artificial Light At Night) stało się jednym z najszybciej rosnących globalnych zagrożeń dla przyrody. W ciągu ostatniej dekady liczba badań dotyczących wpływu zanieczyszczenia światłem wzrosła lawinowo — opublikowano już ponad 8000 artykułów naukowych, które pokazują, jak poważnie światło nocne zaburza funkcjonowanie organizmów.

Dlaczego to problem?
Globalna urbanizacja sprawiła, że zasięg i intensywność nocnego oświetlenia rosną w tempie ok. 6% rocznie (w zależności od regionu nawet do 24%). Oznacza to coraz większą presję na zwierzęta, rośliny, a także na zdrowie człowieka. Sztuczne światło zaburza rytmy dobowe, migracje, rozmnażanie, orientację przestrzenną oraz funkcjonowanie całych ekosystemów.
Mimo tak silnych dowodów, problem ALAN wciąż bywa bagatelizowany i rzadko traktowany jako realne, globalne zagrożenie środowiskowe.🍀

💡💡Duuużo więcej informacji znajdziecie tu: https://sklep.szklanepulapki.pl/sklep/ksiazki/ksiazka-wlaczyc-ciemnosc-ekologiczne-konsekwencje-nocnego-sztucznego-swiatla/

Najwyższy czas ograniczyć zbędne światło i włączyć ciemność 🌘

tekst: JG / ed. MZN

Zapraszamy na OTWARTE SEMINARIUM ZEB już w CZWARTEK 🤗🐓🤗
4 grudnia 2025, godz. 17 (online)

Naszą gościnią będzie Paulina Kramarz (UJ, Kraków) z wystąpieniem pt.: "Czym się różni kura od kuropatwy, czyli o tym, czy wiedza naukowa pomaga zmienić podejście do ptaków w rolnictwie."

Streszczenie :
Ptaki, podobnie jak każda składowa przyrody, są nierozłączną częścią rolnictwa – w przypadku tej grupy, zarówno jako gatunki chowane na mięso i jaja, jak i dzikie gatunki. Współczesna nauka dostarcza coraz to nowych informacji na temat biologii, w tym ekologii i behawioru tych zwierząt. Dostarcza danych pokazujących wpływ różnych metod chowu ptaków na przyrodę i środowisko. Pozwala też ocenić, czy dzika awifauna może być naszym sprzymierzeńcem w wytwarzaniu żywności i innej działalności rolniczej. W swoim wykładzie opowiem o tym, czy wiedza ta przekłada się na to, jak traktowane są obecnie ptaki przez osoby zajmujące się rolnictwem. A także o zagadnieniach związanych z wpływem społeczności naukowej na ten proces.

Bio:
Dr. hab. Paulina Kramarz, profesora nadzwyczajna Uniwersytetu Jagiellońskiego w Instytucie Nauk o Środowisku, jest współautorką publikacji dotyczących ekologii bezkręgowców lądowych, z czego część dotyczy ekotoksykologii, upraw GMO oraz biologicznej ochrony upraw. Obecnie zajmuje się przede wszystkim aspektami ewolucyjnymi i ekologicznymi fizjologii owadów oraz edukacją i popularyzacją nauki. Jest członkinią Rady Klimatycznej UJ oraz Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Współtworzyła portal popularnonaukowy Nauka dla Przyrody. Naukowym hobby Pauliny Kramarz jest agroekologia.

Link do spotkania:
https://teams.microsoft.com/meet/38494207602894?p=xA6df6eO90LN0tczjQ