13/08/2026
๐๐๐-๐ญ๐ฎ๐ฌ ๐๐ก๐๐๐๐ฅ๐ฆ๐๐ฅ๐ฌ๐ข ๐ก๐ ๐๐๐ฃ๐๐ก๐๐๐ก๐๐๐๐ก ๐ก๐ ๐ฅ๐ข๐ค๐จ๐ ๐. ๐๐๐๐๐ก, ๐ฆ๐ฅ.
Noong Agosto 9, 1906, isinilang sa Laoag, Ilocos Norte ang abugado at pulitikong si Roque Ablan Sr. Nagsilbi siyang Gobernador ng Ilocos Norte at naging isa sa mga unang lider ng kilusang gerilya laban sa mga Hapon noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.
Nagmula sa isang mahirap na pamilya, nag-aral siya sa iba't ibang pampublikong paaralan habang nagtatrabaho bilang manggagawa sa isang lagarian. Pumasok siya sa Unibersidad ng Pilipinas, na noo'y nasa Ermita, Maynila (ngayo'y kampus ng UP Manila) at nagtapos ng Batsilyer ng Pilosopiya (1929) at Abogasya (1930). Kaagad siyang kumuha ng bar examinations sa taong iyon at pumasa bilang pang-siyam sa may pinakamataas na grado. Naging manananggol siya ng ilang mga kaso sa iba't ibang mga hukuman.
Sa udyok ng ilang mga kaalyado ni Pangulong Manuel Quezon, noong 1937, tumakbo siya sa pagiging Gobernador ng Ilocos Norte at nanalo. Sa edad na 31, siya noon ang pinakabatang gobernador na nahalal sa buong Pilipinas. Bilang gobernador, tumulong siya na labanan ang kawalan ng trabaho at kahirapan sa kanilang probinsya sa pamamagitan ng pagpapatayo ng iba't ibang mga kooperatiba at pagsusulong ng mga polisiya na maka-manggagawa. Ipinanukala rin niya ang pagtatayo ng panlalawigang ospital ng Ilocos Norte, at ang pagkakaroon ng sangay ng Philippine Normal School (ngayo'y Philippine Normal University) sa Laoag upang makatulong sa pagsasanay ng mga g**o. Tumulong rin siya sa Pamahalaang Komonwelt na masugpo ang problema ng smuggling sa Hilagang Luzon. Ang kanyang mahusay na pamamahala sa lalawigan ang naging dahilan upang iboto siyang muli ng kanyang mga nasasakupan noong 1941.
Pinangunahan niya ang paglaban sa mga Hapones nang sumiklab ang Ikalawang Digmaang Pandaigidig noong Disyembre 1941. Nang dumating ang mga Hapon sa Ilocos, kaagad niyang inilikas ang Pamahalaang Panlalawigan sa liblib na baryo ng Maananteng, Solsona, Ilocos Norte, malapit sa hangganan ng Ilocos Norte at Apayao. Bitbit din nila ang mga baril at bala na nakuha sa Camp Valentin Juan sa Laoag. Sinikap rin nila na panatilihin ang kaayusan sa probinsya sa tulong ng Philippine Commonwealth Army. Kasama si Tenyente Feliciano Madamba, noong Enero 15, 1942, sa bayan ng Nueva Era, Ilocos Norte, binuo nila ang Ablan-Madamba Guerrilla Group of Northern Luzon. Gamit ang mga ito, tagumpay nilang sinalakay ang isang patrolya ng mga Hapones na papunta sa nasabing bayan. Kalaunan ay nagawa nilang mapatay ang noo'y pansamantalang komandante ng mga Hapones sa Hilagang Luzon, si Major Kumutsu.
Nang mabalitaan ito ng mga tao, marami ang sumali sa kanilang hanay, dahilan upang hatiin niya ang buong Ilocos Norte sa iba't ibang sektor o yunit. Tumulong rin sila sa pagpapakalat ng mga balita tungkol sa digmaan sa pamamagitan ng paglalathala ng isang pahayagan, ang The Voice of Ilocandia. Tumulong rin sila sa pangangalap ng impormasyon tungkol sa mga kalaban na ipinadala nila sa Southwest Pacific Area (SWPA) Headquarters. Sa pagpapahintulot ni Pangulong Quezon, gumawa rin sila ng emergency notes upang matugunan ang problemang pinansyal ng kanilang mga nasasakupan. Nakipag-ugnayan rin sila sa iba pang mga gerilya sa Hilagang Luzon, tulad ni Gobernador Marcelo Adduru ng Cagayan at Major Walter Cushing.
Ang mga aktibidad ng Ablan's Guerrillas sa Hilagang Luzon ang nagbunsod sa mga Hapones na dakpin ang mga sibilyang pinaghihinalaaang gerilya, bombahin ang mga bayang may simpatya sa mga gerilya, at salakayin ang mga pinaghihinalaang kampo ng gerilya. Binitay rin ng mga Hapones sa bayan ng Banna, Ilocos Norte ang 24 na sibilyan na may kaugnayan sa mga gerilya, kabilang ang mga malalapit na kaibigan ni Ablan. Pinapunta rin ng mga Hapones si Heneral Artemio Ricarte upang kumbinsihin si Ablan na sumuko. Sa kabila nito, nagpatuloy ang Ablan's Guerrillas sa pakikipagdigma laban sa mga Hapon, at nagtala ng iba't ibang mga engkwentro laban sa mga Hapon sa Piddig (Marso 1942), Laoag (Abril 1942), Baccara (Hunyo at Agosto 1942), Badoc at Bobon (Hulyo 1942), at Pampanniki (Nobyembre 1942).
Noong Enero 28, 1943, sinalakay ng mga Hapones ang kampo ni Ablan. Bagamat napatay ang marami sa kanyang mga tauhan, nagawa niyang makatakas papuntang Bimatalag, Piddig, Ilocos Norte. Makalipas ang ilang araw, nasundan siya rito ng mga Hapones. Dito na siya huling nakitang buhay noong Pebrero 5, 1943. Bagamat may mga nagsasabi na sumama pa siya sa iba pang mga sagupaan noong 1944, hindi na siya nakita pang muli. Ang pagkawala nila ni Madamba -- na nadakip ng mga Hapon at kalauna'y binitay -- ang naging simula ng unti-unting paghina ng kanilang grupo. Kalaunan, ang ilan sa mga dati nilang miyembro ay sumama sa 15th Infantry, USAFIP-North Luzon Guerrilla Forces ni Colonel Russell Volckmann. Ang mga kasapi naman ng The Voice of Ilocandia ay nagpatuloy sa kanilang mga aktibidad hanggang noong Nobyembre 1945. Samantala, ipinagpatuloy naman ng kanyang pamilya sa pangunguna ng kanyang kabiyak na si Manuela ang pagtulong sa mga kilusang kontra-Hapones hanggang sa pagtatapos ng digmaan.
Bilang pagkilala sa kanyang kabayanihan, taong 1945, itinayo ng pamahalaang lokal ng Ilocos Norte ang Governor Roque Ablan Sr. Memorial Hospital. Isang pribadong paaralan rin ang ipinangalan sa kanya sa bayan ng Solsona. Nagtayo rin sila ng isang monumento para sa kanya, na nilagyan ng panandang pangkasaysayan ng Philippines Historical Committee (ngayo'y National Historical Commission of the Philippines) noong 1951. Pinalitan ito ng mas detalyadong pananada noong 2006. Noong Abril 4, 1990, isinabatas ang Batas Republika Blg. 6941, na nagdedeklara sa kanyang kaarawan bilang isang special holiday sa buong lalawigan ng Ilocos Norte.
Mga Sanggunian:
Mico, Antonino V. 1965. "Roque Ablan (1906-1943?)." sa Eminent Filipinos. Maynila: National Historical Commission. 9-10.
Norling, Bernard. 1999. The Intrepid Guerrillas of North Luzon. Lexington: University Press of Kentucky.
Nuval, Leonardo Q. 1972. Ne'er Shall Invaders: The major land battles for the reconquest of North Luzon in World War II. Lungsod Quezon: University of the Philippines Press.
Nuval, Leonardo Q. 1996. Remember Them Kindly. Lungsod Quezon: Claret Publications.
"Roque B. Ablan (1906-1943)." 1989. Filipinos in History, tomo 1. Maynila: National Historical Institute. 14-16.
. .
May saysay ang kasaysayan. Ikalat pa natin:
๐ I-like at i-follow ang Project Saysay at Project Vinta
๐ Bisitahin ang www.projectsaysaymain.my.canva.site
๐ค Usap tayo paano pa natin mapapalakas ang public history sa [email protected]
