06/08/2026
🌈❣️❣️RUỘNG BẬC THANG - "CÔNG TRÌNH ĐIÊU KHẮC" KỲ VĨ NƠI VÙNG CAO🌾🌺🌾
🌾❣️Nhắc tới những thắng cảnh của vùng trung du miền núi phía Bắc không thể không nhắc tới những thửa ruộng bậc thang trải dài trên khắp các sườn đồi núi trùng điệp. Ruộng bậc thang là hình thức canh tác lúa nước đặc trưng của người dân vùng cao. Đây là minh chứng rõ nét về lịch sử định cư lâu đời và tri thức về thế giới tự nhiên của các dân tộc thiểu số. Bởi vậy, ruộng bậc thang không chỉ mang trên mình vẻ đẹp của những sắc vàng rực rỡ khi vào mùa thu hoạch hay màu xanh mướt của mùa gieo trồng mà còn mang trong mình cả kho tàng tri thức được tích lũy qua hàng trăm năm của cộng đồng các dân tộc thiểu số vùng cao. Để tạo nên những thửa ruộng bậc thang uốn lượn, kỳ vĩ như ngày nay, cộng đồng các dân tộc vùng cao đã phải trải qua quá trình lao động mệt nhọc, cần cù, sáng tạo, khéo léo và tính toán kỹ lưỡng từ việc lựa chọn vùng đất, khai phá đến đắp bờ, dẫn nước.
🌾❣️Việc khai phá ruộng bậc thang đòi hỏi kỹ thuật và địa hình thích hợp. Theo kinh nghiệm của người Mông, để lựa chọn nơi canh tác thì điều quan trọng nhất là phải chọn những quả đồi có mạch nước ổn định và địa hình phù hợp để dẫn nước nguồn từ ruộng cao xuống ruộng thấp. Tiếp đến là diện tích quả đồi rộng có khả năng tạo nhiều lớp mặt bằng. Những quả đồi có ít cây to, cỏ mọc dầy và tốt, ít sỏi đá thường là nơi đất tốt, thuận tiện cho cày xới, cấy hái. Sau khi lựa chọn được khu vực đất tốt thì họ bắt đầu san gạt các sườn núi thành các tầng mặt bằng, cày bừa để đất tơi xốp, đắp bờ để giữ nước và hạn chế xói mòn đất. Tất cả các công đoạn này đều được thực hiện bằng những nông cụ rất thô sơ như cuốc, xẻng, xà beng, cày, bừa... Thông thường, bờ ruộng bậc thang chỉ cao ngang ngực người lớn, bờ càng cao thì sườn núi càng dốc, bề ngang của thửa ruộng càng hẹp. Càng gần đỉnh đồi thì bờ càng cao, càng gần chân đồi thì bờ càng thấp và mặt bằng càng rộng. Có những thửa ruộng bậc thang chiều rộng chỉ khoảng 0,5m đến vài mét nhưng chiều dài thì hàng chục, hàng trăm mét, bao quanh phần lớn bề mặt quả đồi. Trong quá trình tạo mặt bằng ruộng, đồng bào thường lấy mực nước để làm thước đo, tránh bề mặt ruộng bị lồi, lõm.
🌾❣️Để dẫn nước vào từng thửa ruộng, người dân áp dụng nguyên lý bình thông nhau. Nước từ khe suối chảy vào ruộng bậc thang đầu tiên có một độ dốc rất nhỏ khoảng 0,1%, sở dĩ phải ở độ dốc này là khi nước chảy qua ruộng sẽ không gây ra bào mòn mất chất mầu mỡ của ruộng. Khi nước vào đủ chiều cao nước thì thông qua một cửa tràn (đối với các thửa ruộng nhỏ có diện tích một, hai mét vuông thì người ta dùng ống tre, nứa làm cống thông nhau) được sẻ qua bờ để chảy xuống ruộng bậc thang bên dưới... Và cứ như vậy cho đến thửa ruộng bậc thang cuối cùng với cửa xả ra dòng khe suối, hoặc suối dưới chân núi, đồi.
🌾❣️Ruộng bậc thang chính là kết tinh của quá trình lao động cần mẫn và sáng tạo, không chỉ giúp đồng bào có những “mùa vàng” ấm no mà còn còn tạo nên một bức tranh thiên nhiên sặc sỡ sắc màu và giàu tính nghệ thuật. Những thửa ruộng bậc thang uốn lượn giữa khung cảnh núi non trùng điệp tạo nên một vẻ đẹp mê hoặc làm say lòng du khách. Vào mỗi thời điểm khác nhau trong năm, ruộng bậc thang lại có một vẻ đẹp riêng. Đó là vẻ đẹp huyền ảo của mùa nước đổ, là màu xanh mơn mởn của mùa gieo trồng và màu vàng rực rỡ của mùa thu hoạch. Các điểm du lịch ngắm ruộng bậc thang tiêu biểu như:
🌾❣️Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì (Tuyên Quang) được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp bằng công nhận Di tích Quốc gia danh lam thắng cảnh năm 2012. Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì có mùa nước đổ từ tháng 4 đến tháng 6, mùa lúa chín từ tháng 9 đến tháng 10. Địa điểm ngắm ruộng bậc thang Hoàng Su Phì đẹp và thú vị nhất là bản Phùng, bản Luốc, bản Sán Sả Hồ, bản Hồ Thầu, bản Nậm Ty, bản Thông Nguyên, bản Tả Sử Choóng, bản Bản Nhùng, bản Pố Lồ, bản Thàng Tín, bản Nậm Khòa....
🌾❣️Ruộng bậc thang Mù Cang Chải (Lào Cai) được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp bằng công nhận Di tích Quốc gia danh lam thắng cảnh đặc biệt năm 2019. Trước đó, vào năm 2018, ruộng bậc thang Mù Cang Chải đã lọt top 12 ruộng bậc thang đẹp nhất thế giới theo công bố của Telegraph - tờ báo nổi tiếng nước Anh. Ruộng bậc thang Mù Cang Chải có mùa nước đổ từ tháng 5 đến tháng 6, mùa lúa chín từ tháng 9 đến tháng 10. Địa điểm ngắm ruộng bậc thang Mù Cang Chải đẹp và thú vị nhất là La Pán Tẩn, Chế Cu Nha, Dế Xu Phình, bản Lìm Mông...
🌾❣️Ruộng bậc thang ở Sa Pa (Lào Cai) được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích quốc gia danh lam thắng cảnh năm 2013. Trước đó, năm 2009, Tạp chí Du lịch Travel and Leisure (Mỹ) đã bình chọn ruộng bậc thang Sa Pa nằm trong Top 7 ruộng bậc thang đẹp và kỳ vỹ nhất châu Á và thế giới. Ruộng bậc thang ở Sa Pa có mùa nước đổ từ tháng 5 đến tháng 6, mùa lúa chín tháng 9 đến hết tháng 10. Địa điểm ngắm ruộng bậc thang Sapa đẹp và thú vị nhất là ở thung lũng Mường Hoa, bản Cát Cát, bản Lao Chải - Tả Van, bản Tả Phìn...
🌾❣️Ruộng bậc thang ở Y Tý (Lào Cai) được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích quốc gia danh lam thắng cảnh năm 2015. Ruộng bậc thang ở Y Tý có mùa nước đổ từ tháng 5 đến tháng 6, mùa lúa chín từ giữa tháng 8 đến tháng 9. Địa điểm ngắm ruộng bậc thang Sapa đẹp và thú vị nhất là ở thung lũng Thề Pả, Choản Thèn, Ngải Thẩu, Dền Sáng...
Ngoài các khu vực ruộng bậc thang trên đây còn rất nhiều các địa điểm khác trên khắp các tỉnh vùng núi cao của cả nước như Pù Luông (Thanh Hoá), Hồng Thái (Tuyên Quang), Cao Bồ (Tuyên Quang)....
Có thể nói, thắng cảnh ruộng bậc thang chính là kiệt tác được điêu khắc bởi bàn tay, khối óc của con người trong sự hòa quyện với thiên nhiên để tạo nên bức tranh hoàn mỹ. Thật khó có thể miêu tả hết được vẻ đẹp của thắng cảnh ruộng bậc thang. Mùa thu hoạch đang đến gần, các bạn hãy lên kế hoạch để đến và cảm nhận nhé🌾❣️
