Shkëlzen Limani

Në faqet e kujtesës, ekspozita foli me ngjyrat e lirisë. 12 Qershori – dita kur dhembja u kthye në dritë!

🛤Shqiptarët e Egjiptit🛤

Libri “Shqiptarët e Egjiptit” sjell një mozaik të pasur ngjarjesh, karakteresh dhe rrëfimesh që pasqyrojnë aspektet kulturore, shpirtërore, gjuhësore dhe patriotike të shqiptarëve në këtë vend. Historia e tyre në Egjipt shënon gjurmët e para zyrtare që nga viti 1524, kur pashallarë shqiptarë të Perandorisë Osmane nisën të linin gjurmë në Kajro.

Dy publicistët, Emin Azemi dhe Shkëlzen Halimi, përmes një vizite në vitin 1993, kanë sjellë dëshmi të freskëta dhe të gjalla mbi komunitetin shqiptar në Egjipt. Një figurë qendrore në këtë histori është Mehmet Ali Pasha, një udhëheqës i jashtëzakonshëm që i dha formë Egjiptit modern pas vitit 1810. I njohur për aftësitë e tij të jashtëzakonshme qeverisëse, ai fitoi respektin e popullsisë vendase dhe krijoi një dinasti që sundoi deri më 1952, kur përfundoi me mbretin Faruk.

Ky libër jo vetëm që ndriçon një pjesë të panjohur të historisë sonë, por na bën të reflektojmë për rolin fisnik të shqiptarëve në një vend të largët, duke na frymëzuar të ruajmë vlerat tona kombëtare kudo që ndodhemi. E rekomandoj pa hezitim këtë libër për të gjithë ata që duan të zbulojnë rrëfime të thella dhe inspiruese nga e kaluara e lavdishme e shqiptarëve në Egjipt.

Vala e migrimit të shqiptareve ishte pas viteve 1910, kur Aleksandria dhe Kajroja u bënë qendra të fuqishme të diasporës shqiptare. Kjo diasporë luajti një rol të rëndësishëm në lëvizjen nacionaliste shqiptare, ku spikatën figura të tilla si Thimi Mitko, Jani Vrato, Nikolla Naço dhe Milo Duçi. Përveçse vepronin në fushën politike, shqiptarët kontribuan edhe në ekonomi, duke ndërtuar prona, pallate, biznese dhe pasuri të mëdha që përfshinin edhe territore pranë piramidave.

Por fati i këtij komuniteti ndryshoi me ardhjen e Gamal Abdel Nasser në pushtet, i cili përmbysi monarkinë dhe shtetëzoi pronat e shumë shqiptarëve. Kjo goditje e rëndë i detyroi shumë prej tyre të shpërnguleshin drejt vendeve të tjera. Një detaj interesant që sjell libri është se disa shqiptarë kishin investuar pasuritë e tyre në Shqipëri, por edhe aty u përballën me konfiskimin e pronave nga regjimi komunist.

Autorët nxjerrin në pah disa personazhe të veçanta nga kolonia shqiptare e Kajros. Një prej tyre është Qerim Haxhiu, i cilësuar si “reliquia e fundit” e shqiptarëve të Egjiptit. Ai kishte rrëfyer një ngjarje të veçantë nga teqeja Magauri në kalanë e Mehmet Ali Pashës. Në një nga vizitat e mbretit Faruk, ky i fundit kishte gdhendur në dru shqiponjën dykrenare, simbol që nderonte origjinën e shqiptarëve. Por, për fat të keq, ky simbol u shkatërrua më vonë nga regjimi i Nasserit.

Një tjetër dimension i përmendur në libër është raporti i shqiptarëve të Egjiptit me ambasadën shqiptare gjatë periudhës komuniste, si dhe përndjekja e tyre nga ambasada jugosllave, që përpiqej të ushtronte presion mbi ta.

Ndër figurat e shquara të përmendura në libër janë Musa Shehu, Zhorzhe Avrnaudi, Tefik Islami, Nexhipe Kulla, Mustafa Neziri dhe Osman Kemal Avrnaudi, të cilët kanë dhënë kontribute të jashtëzakonshme në fusha të ndryshme si kinematografia, diplomacia, aviacioni dhe ushtria.

“Shqiptarët e Egjiptit” është një udhëtim magjepsës për këdo që është i interesuar për historinë, kulturën dhe aventurën. Libri sjell gjithashtu histori për studentët shqiptarë në Universitetin e Al-Azharit, radio në gjuhën shqipe në Kajro dhe për egjiptianët që ende sot kujtojnë me respekt figurat shqiptare që udhëhoqën dikur vendin e faraonëve.

Shkupi për Preshevarët apo Preshevarët për Shkupjanët

Shkruan: Shkëlzen Limani

Duke zbritur shkallëve nga kalaja nëpër rrugicat me kalldrëm që të lidhin me çarshinë, m’u kujtuan shumë njerëz nga Presheva që gjatë llafosjeve të përditshme, thuajse çdo të dytën ngjarje të jetës së tyre e lidhnin me këtë qytet!
“Kur e patëm çliruar Shkupin, kur u pat bo tërmet në Shkup, kur pata çu me s**t ve, xhiz apo fruta, kur shkojsha në zanat në Shkup, kur pata shku në Normale në Shkup…”
Eh, ata njerëz e njihnin çdo lagje e rrugicë të këtij vendi, bile i dinin shtëpitë e shumë prej banorëve dhe sesi struktura infrastrukturore kishte ndryshuar pas tërmetit (1963), etj.
Gjatë kohës që i hedhnim hapat për të shkuar deri te kafeneja ku kishim lënë takimin me miqtë e rinj nga ky qytet, pasi realizuam një projekt të përbashkët kulturor, po i kaloja nëpër ndërdije shumë rrëfime të preshevarëve që vinin e shkonin ndoshta çdo ditë në këmbë nga Shkupi në Preshevë. Shumë sosh u vendosën definitivisht në këtë qytet disa përkohësisht deri sa t’i rregullonin “vesikat” për në Turqi e disa për ta ushtruar tregtinë që dinin ta bënin…
Shkupi me qasjen politike që pati pas viteve të 50-ta, ndryshoi shumë frymëmarrjen e vet. Nga një kryeqendër e shqiptarëve dalëngadalë po shndërrohej në një vend fundamentalistësh e zejtarësh me arsyetimin e konservizmit tradicional.
Vit pas viti, shumë nga tregtarët e Anamoravës po edhe qyteteve të tjera të Kosovës e një pjesë edhe nga Muhaxherët gjetën veten duke bërë punën e zejtarit, tregtarit apo s**tësit në çarshinë shekullore dhe Bitpazarin e Shkupit.
Banorët e rinj joshqiptar që po vinin në Shkup ishin kryesisht të shkolluar apo të angazhuar në administratën krahinore e më vonë shtetërore, kurse shtimi i shqiptarëve ishte në pjesën më të madhe me tregtarë e zejtarë. Struktura e tillë e popullatës po reflektonte ndoshta aktualitetin e gjendjes së shqiptarëve në këtë qytet. Keni të drejtë të mos pajtoheni, por, shumë nga preshevarët fitimet e tregtisë dhe zejtarisë i koncentronin në shkollimin e fëmijëve të tyre, krahasuar me tregtarët e Shkupit që shtonin hapësirat e dyqaneve, pajisjeve apo planeve për iniciativa të reja bisnesi.
Pasi takuam 4 miqtë, vendosëm të uleshim te një kafene afër një hamami që si duket së fundmi ishte shndërruar në galeri apo diçka e tillë. U bëmë katër persona nga Shkupi e katër nga Presheva, secili minimum me nga një universitet të mbaruar dhe gjysma me pozita e funksione zyrtare e profesionale. Një takim jo i zakonshëm për kohën e sotme, kjo më dëshmon që çdo ditë është e ndryshme, çdo ditë sjellë një mrekulli të veten. Muzika e këngëve të Yll Limanit dhe Alban Skenderajt e mbizotëronin hapësirën e terrasës së kafenesë duke u shkrirë në muret e larta e të gurta të hamamit.
Pasditja e mesit të majit na lejonte që të rrinim rehat në atë ambient që të jepte mundësi ta përcjellje hyrjen për në galeri, kalimtarët nëpër çarshi, s**tësit e blerësit e dyqaneve e ta ndjeshë energjinë që përcjell nëpër shekuj kjo çarshi që ka bazë Bizantine duke e tranferuar në orientale. Jo sikur zakonisht, por biseda po zhvillohej si në ndonjë tryezë, kur njëri fliste të tjerët dëgjonim dhe thuajse pas çdo mendimi kishte replikë apo mendim ndryshe. Mirëpo, miqtë tanë shkupjanë bisedën e filluan duke na thënë në sy, se ju preshevarët jeni mjaft karakteristik dhe dalloheni nga ne këtu apo shqiptarët nga qytetet tjera… Duke i buzëqeshur nuk deshëm të reagonim pasi ende nuk e kuptonim se nëse ishte për diçka pozitive apo jo. Kur vazhdoi biseda duke deklaruar se nga Presheva kemi mjaft miq që jetojnë këtu në Shkup. Por, ata preshevarë që kemi njohur gjatë studimeve apo që kemi arritur t’i njohim më vonë gjatë punës që jetojnë e veprojnë në Preshevë janë shembuj për aktivizëm kulturor, arsimor, qytetar e shpirt energjik. Pos tjerash keni disa karakteristika në theksimin e disa tingujve në të shprehurit e fjalëve që ua kanë lakmi mjaft gjuhëtarë. Këto fjalë na vunë në siklet dhe vazhduam të merrnim pozicion që t’i ndërprenim fjalët e tyre sepse këto gjëra ne nuk i konsiderojmë diçka e jashtzakonshme por si pjesë e traditës familjare dhe përgatitjeve arsimore e edukative të përcjella nga gjenerata në gjeneratë.
Ia ktheva duke cituar një thënie të një të mençuri nga fshati Gerajt që pati thënë se Presheva është lum i vogël për peshq të mëdhenj… më nderpreu njëri prej tyre duke thënë se ju kemi shembuj o njerëz. Ju po bëni më shume se detyra për të cilën po paguheni, ju po mbani gjallë trashëgiminë shqiptare pa institucionet shtetërore krahasuar me shqiptarët e Shkupit, Prishtinës e Tiranës.
Pavarësisht kësaj, ne vazhduam duke i kërkuar atyre bashkëpunim në nisma e iniciativa të radhës dhe gjallëri më të madhe për aktivitetet në Shkup. Arsyetimi me petkun fetar nuk është aq i qëndrueshëm sepse nëse bazohemi në të, porosia fillestare fetare ështe “lexo”. Pra, efekti disa dekadash i gjeneratave që orientoheshin në zejtari e tregti (çdo respekt për ta), është shndërruar në njerëz besimtarë, të bindur ndaj klerit që vazhdimisht ka propaganduar në drejtim të caktuar. Pavarësisht kësaj, me hapjen e universiteteve shqiptare në Maqedoninë e Veriut janë shkolluar numër më i madh i shqiptarëve. Ka patur raste kur të rinjtë shqiptarë kanë studiuar edhe në universitetin shtetëror në gjuhën maqedonase por jo sikurse këto tri dekadat e fundit. Dëgjojmë shpesh gjykime se kanë dalë të shkolluar jo cilësorë apo akuza të tjera... Mund të ketë raste të tilla. Megjithatë, këta njerëz tashmë mund t’i gjesh nëpër institucione apo pozita e funksione që po marrin formim profesional kulturor çdo ditë e më shumë dhe janë pikërisht bijtë e bijat e atyre zejtarëve e tregtarëve që tashmë kanë ngritur nivelin e shkollimit dhe kanë filluar të gjallërojnë jetën arsimore, kulturore e artistike në Shkup. Është fakt se nuk është nivel i kënaqshëm por pas pak vitesh gjeneratat e reja të shqiptarëve apo fëmijët e këtyre që kanë mbaruar këto universite do të fillojnë të shkojnë të studiojnë nëpër universitetet më të mira shtetërore, regjionale e botërore dhe për pak dekada efektet pozitive të investimeve në arsim, kulturë, trashëgimi e art do të jenë të prekshme edhe në këtë vend.
Ndërsa ne preshevarët do të vazhdojmë të furnizojmë institucionet më të larta shkencore në Prishtinë, Shkup e Tetovë sepse diskriminimi ligjor shtetëror dhe harresa nga kryeqendrat e shqiptarëve tashmë ka filluar të japë efektet e një territori që dikur rriste njerëz me vlera siç na kanë dhënë epitetin nëpër shumë qendra shqiptare.

Me miqtë tanë u ndamë, duke shkruar numrat e njëri-tjetrit e duke lidhur kontaktet, që të takohemi në të ardhmen e afërt për bashkëpunime të ndërsjella nëpër evente të tjera kulturore.

Piktura nga: ADRIANA PULESHI "Çarshia e Vjetër në Shkup"

“Mundësi dhe gjithëperfshirje për të gjithë pa dallim” Java e aktiviteteve për Autizmin - Ministria Lajmeve OJQ Drejtoria për Inkluizon gjatë Tryezës së rrumbullakët që ka mbajtur me profesionist, mësimdhënës, prindër, politikbërës, aktivist e të angazhuar

https://www.facebook.com/reel/875046050246597?mibextid=6AJuK9&s=chYV2B&fs=e

www.facebook.com

KRYEGJYSHI BOTËROR BEKTASHIAN, SHENJTËRIA E TIJ, HAXHI DEDE EDMOND BRAHIMAJ, MERR PJESË NË DITËN E SHËNUAR TË THEMELIMIT TË BIBLIOTEKËS “MEHMET JUSUFI”, NË PRESHEVË - Kryegjyshata Boterore Bektashiane Në bibliotekën e qytetit “Mehmet Jusufi”, në Preshevë, mes të pranishmëve nga trevat shqiptare, mysafirë vendas, shkrimtarë, artistë e dashamirës të librit u shënua sot, më datë 17 shtator 2022, ora 11:00, dita e themelimit të këtij institucioni. Këtë eveniment e bëri edhe me ...

Promovohet libri “Anatomia e tempujve fetar në Preshevë”, i autorit Shkëlzen Limani - Ministria Lajmeve Me rastin e shënimit të ditës së Tempullit të dijes (bibliotekës), u mbajt manifestim solemn me aktivitete të shumta. Pikturat

Tribuna që u organizua nga "NARAJAN" në Preshevë

16 Maji Dita e Përkujtimit të Rezistencës Rome 16 Maji Dita e Përkujtimit të Rezistencës Rome