09/07/2026
MỘT VÀI Ý CHO NGHỊ LUẬN XÃ HỘI VỀ VẤN ĐỀ “GIAN LẬN THI CỬ”
(nhân sự kiện đang rúng động cõi mạng)
Con sâu “gian lận”, con bọ “bệnh thành tích” vẫn đang sinh sản, trưởng thành, âm ỉ ký sinh ở con người, không biết đến bao giờ mới có thuốc diệt trừ triệt để?
Kết thúc kỳ thi THPT quốc gia 2026, một vùng trũng trong giáo dục xuất hiện, báo chí, chính phủ đưa tin về sự bất thường của phổ điểm môn Toán tại một điểm trường THPT Chuyên. Một sự kiện lớn đã chạm vào hiện trạng rất thực, một vùng tối có lẽ đã tồn tại rất lâu trong trong nền giáo dục hiện nay. Những con số “ảo”, những điểm 10 có thể dùng “vật chất” để thao túng, những con số được đánh giá là kết quả của 12 năm đèn sách ấy không đến từ sự nỗ lực thực sự, không phải là kết quả của những đêm học sinh miệt mài bên trang sách, bên những đề thi, mà nó đến từ sự “lót đường”, từ cái “nền hoa” mà phụ huynh, thầy cô giăng sẵn. Và… con sâu “gian lận”, con bọ “bệnh thành tích” vẫn đang sinh sản, trưởng thành, âm ỉ ký sinh ở con người, không biết đến bao giờ mới có thuốc diệt trừ triệt để?
Vẻ đẹp của những con số tròn trĩnh, của những điểm 10, của những danh hiệu chỉ thực sự thơm, thực sự tỏa rộng và lan xa khi nó được dệt nên từ nỗ lực thực sự.
Một khẩu hiệu truyền thống của nền giáo dục, mà khi bước chân vào bất cứ cổng trường nào, cả thầy cô, phụ huynh, học sinh đều đọc được đó là: Tiên học lễ, hậu học văn. Học bồi dưỡng nhân cách trước khi tiếp thu kiến thức.
Trong 5 điều Bác Hồ dạy, điều thứ 5 ghi rõ: Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm.
Trung thực, thật thà là cách để giữ mình không bị cuốn vào con virus thời đại mang tên “bệnh thành tích”, là điều học sinh phải rèn, là điều thầy cô và phụ huynh cần bồi đắp và làm gương.
Những tấm áo danh hiệu lộng lẫy, sĩ diện mà phụ huynh mong cầu; tiền bạc, vật chất mà vài đối tượng làm trong ngành giáo dục bỏ túi… là ngọn nguồn dẫn lối để một đứa trẻ vừa đạt ngưỡng 17-18 tuổi bước chân vào con đường xói mòn nhân cách.
Người lớn quên mất rằng điều cần bồi dưỡng song song với tri thức phải là và trước tiên là NHÂN CÁCH. Bác Hồ đã dạy rồi: “Có tài mà không có đức là người vô dụng…”
Điểm số suy cho cùng cũng chỉ là những nấc thang dẫn đường, nhưng nếu nấc thang ấy được dựng lên bằng sự dối trá, người bước lên càng cao sẽ càng dễ ngã và khi ngã sẽ càng đau đớn và ê chề. Giáo dục chân chính không cần những bảng vàng tuyệt đối, mà cần sự can đảm để chấp nhận khiếm khuyết, để dạy con trẻ biết tự trọng trước mỗi bài thi, biết trung thực với bóng lưng của chính mình, biết nhìn vào năng lực của bản thân để tự nỗ lực đạt được điều mình muốn.
Các bạn học sinh có thể đi chậm, có thể đi sai nhưng cần đi làm sao cho ngay ngắn, cho thẳng hàng, cho đúng lối.
Bố mẹ, thầy cô có thể đồng hành, có thể “lót đường” cho con, nhưng hãy “lót” bằng giáo dục chân chính, bằng sự trung thực, đừng giáo dục con bằng gian lận, vi phạm kỷ luật, nhân cách.
… Các bạn học sinh phải được dạy cách hiểu cái cảm giác vui sướng tột cùng khi giải được đề toán khó sau hàng giờ ngồi nghiền ngẫm, học cách cảm được cái lâng lâng khi đạt điểm cao bài văn mà mình dụng tâm viết đến sưng phồng tay, học cách tự hào khi xếp đầu lớp bằng năng lực thực sự… phải hiểu được giá trị của những cảm giác ấy, phải nỗ lực chạm đến cảm giác ấy, các bạn mới thấy nội tâm khác biệt ra sao so với cái cảm giác “giả vờ tự hào” vì con điểm 10 gian lận mà có được!
-----
plus
[năm 2018, năm mình thi đại học, cũng một “kỳ án” gian lận điểm thi tương tự, gần 10 năm sau, thêm 1 vụ rúng động cộng đồng mạng nữa… từ năm này qua năm khác, con sâu “gian lận”, con bọ “bệnh thành tích” ấy vẫn đang sinh sản, trưởng thành, âm ỉ ký sinh ở con người, không biết đến bao giờ mới có thuốc diệt trừ?]
✍️ Hương Lê
Ảnh: Pinterest
