Can Thiệp Sớm Hoạ Mi - Cơ sở 545 Bát Khối

KỸ NĂNG TIỀN LỜI NÓI

LÀM THẾ NÀO ĐỂ GIÚP TRẺ NÓI?

✅Nếu bé chưa đạt được các “Kỹ năng của tiền lời nói” thì khả năng nói sẽ rất khó khăn, cho dù trẻ có nói được thì đó chỉ là những âm thanh vô nghĩa, không đúng với ngữ cảnh và độ hiểu ngôn ngữ sẽ không đạt.Khi trẻ đã hiểu, đã được dạy các “Kỹ năng của tiền lời nói” thì trẻ có thể nói đúng theo ngữ cảnh, hiểu được ngôn ngữ và phát ra âm đúng.

👉Chính vì vậy các “Kỹ năng của tiền lời nói” rất quan trọng.

Một vài tiêu chí “Kỹ năng của tiền lời nói”:

- Giao tiếp mắt.

- Chú ý liên kết.

- Sử dụng ngón trỏ.

- Kiểm soát hơi thở.

- Bắt chước.

- Sự luân phiên.

- Vui chơi – tương tác – tạo cảm xúc – xúc giác.

✍I. GIAO TIẾP MẮT - MẮT

1. Đáp lại khi gọi tên: ngồi trên ghế ngang với bé, gọi tên bé => đưa đồ chơi ngang tầm mắt mình, gọi tên bé=> bé nhìn vào mắt mình mới cho bé đồ chơi. Làm nhiều lần với nhiều đồ chơi khác nhau.

2. Trong 5 giây, nhắc lại bước 1 nhưng kéo dài thời gian trong 5 giây rồi mới đưa đồ chơi cho bé.

3. Vỗ mũi bé rồi vỗ mũi mình => để bé nhìn minh, tư tương tự vỗ miệng, vỗ trán.

4. Khi bé có sự giao tiếp từ 1=>5 giây, hãy gợi ý cho bé bằng lời “nhìn”.

5. Chơi trò chơi mặt hề trong gương-> bé có thể thiết lập tiếp xúc mặt với bạn trong gương.

✍II. BÀI TẬP "CHÚ Ý LIÊN KẾT MẮT"

1. Chỉ vào đồ chơi mà bé thích và nói “nhìn” có thể quay đầu bé về phía đồ chơi cho bé nhìn-> cho bé chơi đồ chơi-> làm nhiều lần cho bé nhìn xuống đồ chơi.

2. Cầm 1 đồ chơi và nói “nhìn”-> bé phải nhìn bạn rồi nhìn đồ chơi. Yêu cầu bé nhìn mình rồi nhìn xuống đồ chơi.

3. Thổi b**g bóng xà bông rồi nói “nhìn” để bé nhìn theo b**g bóng. Thổi b**g bóng nửa khi bé nhìn mình, lặp lại từ “nhìn” và chỉ.

4. Thổi b**g bóng và thả b**g bóng bay, nói bé “nhìn” cho bé nhìn theo bóng bay.

5. Khi một người nào đó bước và phòng, chỉ và nói bé “nhìn”.

✍III. SỬ DỤNG NGÓN TAY TRỎ

1. Trò chơi chi chi chành chành.

2. Trò chơi ấn phím đàn.

3. Dùng ngón tay trỏ chỉ vào các hình ảnh con vật, đồ dùng, sơ đồ cơ thể…

-> đồng thời cung cấp từ cho trẻ.

=> Dấu hiệu để trẻ nói được là sử dụng ngón tay trỏ, tuy trẻ chưa nói được nhưng đã có biểu hiện hiểu ngôn ngữ không lời.

VD: Hỏi ba đâu?

Trẻ : (không nói) nhưng chỉ vào ba -> trẻ đã hiểu được ba và thể hiện được ngôn ngữ không lời là hành vi chỉ ngón tay trỏ => thì giai đoạn để trẻ phát ra được âm “ba” là rất gần.

Tương tự cho tất cả các danh từ đồ vật quen thuộc trong nhà.

✍IV. KIỂM SOÁT HƠI THỞ

1. Thổi b**g bóng bằng nước xà phòng.

2. Thổi bông gòn bay.

3. Thổi con hạc giấy treo lơ lửng.

4. Thổi con tàu bằng giấy trên nước.

5. Thổi còi, kèn…

✍V. BẮT CHƯỚC

1. Bắt chước các khuôn mặt và âm thanh: làm những mặt vui vẻ trước gương và phát ra những âm vui nhộn: Aaaa, Uuuu, Maaama, Baaaa.

2. Tiếng kêu của các con vật: mèo: meomeo, gà gáy ooo, bò kêu: um bò, gà con chíp chíp=> nếu bé có phát ra tiếng nào dù không đúng nhưng ta cũng phải bắt chước bé làm theo=> tạo sự bắt chước và hợp tác

3. Bắt chước tác động với đồ vật: để 3 vật: 2 xe lửa, 2 ca nhựa, 2 cây lược=> nên để bé làm trước rồi mình bắc chước bé làm.

4. Bắt chước động tác với đồ vật có ý thức phân biệt.

Cái muỗng bỏ vào cái chén . Bút màu bỏ vào hộp

5. Bắt chước các động tác bằng bàn tay: vỗ tay, vỗ đầu, vỗ tay lên bàn.

✍VI. SỰ LUÂN PHIÊN

1. Thay đồ chơi khác nhau: đưa 1 đồ chơi, để cho bé chơi trong chốc lát. Sau đó hãy tỏ ý muốn đưa cho bé đồ chơi kia. Đưa đồ chơi cho bé khi bé trả lại đồ chơi ban đầu=> giú bé học cách đưa và nhận.

2. Banh và túi cát: ngồi đối diện với bé và ném banh, túi cát=> trẻ ném lại.

3.Những chiếc xe lửa:luôn phiên lăn xe lửa về phía người đói diện.

4. Dùng xe hơi và cầu trượt nói để gợi ý cho bé “sẵn sàn, chuẩn bị, chạy”-> và nói: tới phiên con, tới phiên cô.

5. Chơi đồ chơi khối xây dựng-> nhớ nói tới phiên con, tới phiên mẹ…

->xây cao rồi cho bé làm sụp đổ.

6. Nhặt sỏi bỏ vào chai nước-> nhớ nói tới phiên con, tới phiên mẹ…

7. Chơi luân phiên xếp chồng- xếp nối tiếp, trên những khối gỗ.

✍VII. VUI CHƠI - TƯƠNG TÁC - TẠO CẢM XÚC

Dành thời gian chơi cùng bé, chơi những trò chơi tương tác tiếp xúc với da , cảm giác xúc giác, giao tiếp mắt, cường độ lời nói trong từng trò chơi. Những yều tố này sẽ góp phần làm cho trẻ chú ý và là cầu nối cho sự tương tác giữa bé và gia đình.

Vd: Trò chơi ú à, kéo cưa lừa sẻ, tung hứng, các trò chơi vận động, các trò chơi thư giản …..

Tài liệu tổng hợp sưu tầm và chia sẻ

Hi vọng hữu ích với cả nhà !

🗣️ NHỮNG TRÒ CHƠI PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ HAY NHẤT (PHẦN 1)

🌺 Trò chơi phát triển ngôn ngữ sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện Về ngôn ngữ giao tiếp, trau dồi thêm nhiều kỹ năng, kích thích sự phát triển của não bộ. Hôm nay, Học Viện FEI xin gửi tới bố mẹ những trò chơi phát triển ngôn ngữ rất thú vị mà lại dễ dàng để thực hiện! Bố mẹ hãy lưu lại và tối nay chơi với con yêu ngay nhé!
________________________________

KINH NGHIỆM CHỈNH NGỌNG CHO TRẺ TIỀN TIỂU HỌC & LỚP 1

Trẻ nói ngọng không đáng lo…
Điều đáng lo là người lớn chưa hiểu đúng cách để giúp con.

1. Đừng vội sửa khi chưa hiểu nguyên nhân

Nhiều bố mẹ thấy con nói:
👉“nàm” thay vì “làm”
👉 "con ăn bắn rồi” thay vì "bánh”
→ liền yêu cầu: “Nói lại đi!” “Sai rồi!”

Nhưng thực tế…
👉 Trẻ ngọng không phải vì lười
👉 Mà vì:
🔹Chưa phân biệt được âm
🔹Khẩu hình chưa đúng
🔹Nghe sai → nói sai
Nếu sửa sai cách → con càng rối, càng mất tự tin.

2. Giai đoạn vàng để chỉnh ngọng: 4 – 7 tuổi

Đây là lúc:
🔻Bộ máy phát âm đang hoàn thiện
🔻Trẻ dễ bắt chước và sửa nhanh
👉 Nếu can thiệp đúng cách:
🔹Trẻ sửa rất nhanh (chỉ vài tuần – vài tháng)
👉 Nhưng nếu để lâu:
🔹Lên lớp 3, lớp 4 mới sửa → khó hơn rất nhiều

NGUYÊN TẮC VÀNG KHI CHỈNH NGỌNG CHO TRẺ

✅ Không chê – không ép – không làm con xấu hổ
Trẻ càng bị mắng → càng ngại nói → càng nói sai

✅ Sửa bằng “làm mẫu”, không phải “bắt lỗi”
Thay vì:
❌ “Sai rồi! Nói lại!”

Hãy nói: “À, con muốn nói làm đúng không? Con nghe cô nói nhé: lờ… làm…”

✅ Dạy trẻ “cách nói”, không chỉ “từ đúng”

Ví dụ âm L:
👉Không chỉ nói “đọc L đi”
Mà phải hướng dẫn:
🔹Lưỡi chạm lên lợi trên
🔹Bật về dọc KH của Ơ (lờ) -> xem video cohaedu chia sẻ

✅ Luyện ít – nhưng đều
🔻Mỗi ngày 5–10 phút
🔻Quan trọng là liên tục

NHỮNG LỖI NGỌNG PHỔ BIẾN
🔺L/N (làm – nàm)
🔺Tr/Ch
🔺S/X
🔺Dấu hỏi – ngã
🔺Vần anh/ach/at/ac....
👉 Đây là các lỗi cần can thiệp sớm trước khi vào lớp 1

Điều quan trọng nhất không phải là phát âm…
Mà là:
Giữ cho con sự tự tin khi nói

Hà từng gặp rất nhiều trẻ:
🔺Không dám giơ tay phát biểu
🔺Nói lí nhí
🔺Sợ bị cười

Chỉ vì…nói ngọng.

Và khi con sửa được:
👉 Không chỉ là sửa âm
👉 Mà là mở ra sự tự tin cho cả hành trình học tập sau này

Chỉnh ngọng không phải là dạy con nói cho đúng…
Mà là giúp con dám nói, thích nói và tự tin thể hiện chính mình.

Nếu ba mẹ thấy con:
👉Nói ngọng
👉Đọc chậm
👉Hay nhầm âm
Hãy để lại “QUAN TÂM” hoặc nhắn riêng cho Hà
Hà sẽ hướng dẫn cách phù hợp với từng bé 💙

💡 VÌ SAO CÓ NHỮNG TRẺ RẤT TỰ GIÁC?
Cùng một độ tuổi, nhưng có bé:
Tự đánh răng không cần nhắc
Tự dọn đồ sau khi chơi
Tự ngồi vào bàn học
Trong khi có bé:
Nhắc 5 lần vẫn chưa làm
Càng nói càng lì
Mẹ càng mệt
👉 Sự khác biệt KHÔNG nằm ở “đứa trẻ”
🧠 SỰ KHÁC BIỆT NẰM Ở CÁCH NÃO TRẺ ĐƯỢC DẪN DẮT
Não trẻ nhỏ (2–6 tuổi) chưa phát triển khả năng:
Tự kiểm soát hành vi
Ghi nhớ việc cần làm
Hiểu khái niệm “trách nhiệm”
👉 Vì vậy, trẻ KHÔNG thể “tự giác” theo cách người lớn nghĩ
🚨 ĐIỀU MÀ HẦU HẾT CHA MẸ ĐANG LÀM SAI:
Nhắc bằng lời
Giải thích dài
Cáu khi con không làm
❌ Nhưng não trẻ không giữ được “lời nói”
👉 Nói xong là… quên
🔁 TRONG KHI NÃO TRẺ HOẠT ĐỘNG THEO NGUYÊN TẮC:
👉 NHÌN THẤY → LÀM → LẶP LẠI → THÀNH THÓI QUEN
Những gì xuất hiện trước mắt mỗi ngày
→ sẽ trở thành “mặc định” trong não trẻ
📊 ĐÓ LÀ LÝ DO:
Một số trẻ:
Tự làm việc của mình
Không cần nhắc
Rất “ngoan”
👉 Thực ra không phải ngoan hơn
👉 Mà vì chúng được đặt trong môi trường
có tín hiệu hành vi rõ ràng mỗi ngày
💔 CÒN MẸ THÌ SAO?
Sáng: “đánh răng đi con”
Trưa: “ăn xong dọn đi”
Tối: “cất đồ chơi chưa?”
👉 Một ngày lặp lại hàng chục lần
Mệt… nhưng vẫn không hiệu quả
💡 SỰ THẬT:
Không phải con lười
👉 Mà là não con chưa có “điểm bám hành vi”
🌱 GIẢI PHÁP KHOA HỌC HƠN:
Thay vì bắt con nhớ
👉 Hãy để môi trường giúp con “không cần nhớ”
Khi hành vi được:
Hiển thị rõ ràng
Lặp lại mỗi ngày
Có cảm giác hoàn thành
👉 Não sẽ tự tạo thói quen
🎯 THỰC TẾ:
Chỉ cần thay đổi cách dẫn dắt hành vi
👉 Sau khoảng 7–14 ngày
👉 Trẻ bắt đầu tự làm mà không cần nhắc
👉 Nếu bạn đang ở giai đoạn
“nhắc con mỗi ngày nhưng vẫn không hiệu quả”

MUỐN CON TỰ GIÁC LÀM VIỆC NHÀ
5 ĐỪNG - 5 NÊN

Nhiều cha mẹ nghĩ rằng con lười
Nhưng thực tế là con đang phản ứng lại cách được dạy mỗi ngày

1. ĐỪNG làm thay NÊN phân chia rõ ràng
Khi cha mẹ làm thay con vì nghĩ con còn nhỏ con sẽ quen với việc được phục vụ
Nhưng khi con có phần việc rõ ràng con sẽ hiểu mình là một phần của gia đình và có trách nhiệm

2. ĐỪNG chê bai NÊN kiên nhẫn hướng dẫn
Khi con làm chưa tốt mà bị chê con sẽ sợ sai và không muốn làm nữa
Nhưng khi cha mẹ hướng dẫn từng bước con sẽ hiểu mình đang học và dần dần tiến bộ

3 ĐỪNG cằn nhằn NÊN khen sự cố gắng
Cằn nhằn khiến con khó chịu và chống đối
Nhưng khi được ghi nhận con sẽ có động lực làm tốt hơn

4 ĐỪNG phân biệt NÊN trao quyền tự chủ
Khi cha mẹ phân biệt việc con trai con gái con sẽ bị giới hạn vai trò
Nhưng khi được trao quyền con sẽ chủ động và tự tin hơn

5 ĐỪNG biến việc nhà thành hình phạt NÊN ghi nhận và cảm ơn
Khi việc nhà gắn với hình phạt con sẽ né tránh
Nhưng khi được cảm ơn con sẽ thấy mình có giá trị và muốn đóng góp

BÀI HỌC ĐÚC KẾT
Mỗi hành vi của cha mẹ đều đang dạy con một bài học
Nếu dạy bằng áp lực con sẽ né tránh
Nếu dạy bằng sự đồng hành con sẽ trưởng thành

GỢI Ý HÀNH ĐỘNG
Hôm nay hãy chọn một việc nhỏ giao cho con
Hướng dẫn nhẹ nhàng và ghi nhận ngay khi con làm được
Nếu bạn cần tôi có thể giúp bạn xây dựng danh sách việc nhà theo từng độ tuổi của con

❤️Ba mẹ mới là người đồng giúp con can thiệp hiệu quả.

Nguồn: Bác Trí Đoàn.

🧠 TẠI SAO TRẺ TỰ KỶ NÓI LINH TINH?

Việc trẻ tự kỷ nói nhảm, nói linh tinh, lặp lại lời người khác hoặc nói không đúng ngữ cảnh khiến nhiều cha mẹ bối rối. Đây không đơn thuần là “nói bậy” hay “trò đùa”, mà là dấu hiệu liên quan đến ngôn ngữ, tư duy và cảm giác của trẻ.

🔍 CÁC NGUYÊN NHÂN PHỔ BIẾN

🔁 1. Nhại lời (echolalia)

🗣️ Trẻ lặp lại lời người khác như máy ghi âm:

Lặp lại câu hỏi thay vì trả lời

Nhại lại TV, quảng cáo, bài hát...

📌 Đây là một bước tiền ngôn ngữ – trẻ chưa hiểu nội dung, chỉ đang lặp âm thanh quen.

🧩 2. Rối loạn ngôn ngữ biểu đạt

❌ Trẻ không biết diễn đạt đúng suy nghĩ, dẫn đến nói không trúng trọng tâm, nói lung tung, rối rắm.

📌 Ví dụ: Khi muốn xin nước, trẻ có thể nói: “Cái tivi màu xanh kêu to lắm!”

👉 Trẻ muốn thể hiện gì đó, nhưng không rõ cách dùng từ.

🌀 3. Tư duy rối loạn hoặc cảm xúc không ổn định

😵 Khi trẻ lo lắng, kích thích quá mức hoặc không hiểu tình huống, trẻ có thể nói lảm nhảm, nói liên tục, không kiểm soát.

📌 Đây là cơ chế tự điều chỉnh cảm xúc – giống như cách người lớn lẩm bẩm khi lo âu.

📺 4. Ảnh hưởng từ các thiết bị điện tử

📱 Trẻ xem nhiều video, hoạt hình, TikTok… có thể hấp thụ ngôn ngữ không phù hợp, dẫn đến nói linh tinh, dùng câu nói lệch lạc hoặc không hiểu đúng ngữ nghĩa.

⛓️ 5. Thói quen lặp lại – đặc trưng của tự kỷ

♻️ Một số trẻ thích lặp lại câu nói quen thuộc (thường không liên quan ngữ cảnh), giống như một dạng hành vi lặp lại để giảm lo âu hoặc tự kích thích.

✅ GIẢI PHÁP CHA MẸ NÊN ÁP DỤNG

🧘‍♀️ 1. Bình tĩnh – không cấm đoán ngay lập tức

❌ Đừng quát mắng khi con nói linh tinh.

✅ Thay vào đó, hãy quan sát xem trẻ đang cố gắng thể hiện điều gì.

🗣️ 2. Phản hồi mẫu đúng – dùng ngôn ngữ chuẩn để sửa nhẹ nhàng

📌 Ví dụ:

Trẻ nói: “Con mèo bay trên trời ăn kem!”

➡ Bạn nói: “Ồ, con đang muốn kể chuyện mèo. Con nói là: Con mèo đang đi trên mái nhà nhé!”

✅ Việc lặp lại mẫu đúng giúp trẻ nghe và học ngôn ngữ chuẩn.

🎯 3. Tập dạy ngôn ngữ theo tình huống

Dạy con nói đúng mục đích, đúng hoàn cảnh

Dùng hình ảnh, video, hoặc đóng vai ngắn để trẻ thực hành câu nói đúng

📌 Ví dụ: Dạy trẻ nói “Con muốn chơi bóng” thay vì “Trái đất quay là con không chơi nữa!”

👂 4. Giảm thời gian tiếp xúc với thiết bị điện tử

📱 Trẻ nên:

Xem nội dung chọn lọc

Có người lớn xem cùng và giải thích

Không để trẻ “bị nhồi” ngôn ngữ không kiểm soát

🤝 5. Trị liệu ngôn ngữ và hành vi (ABA, speech therapy)

Nếu trẻ thường xuyên:

Nói không có chủ đích

Không tương tác ngôn ngữ

Không dùng lời để giao tiếp hiệu quả

👉 Cần gặp chuyên viên ngôn ngữ trị liệu để đánh giá và xây dựng kế hoạch can thiệp.

🧩 6. Ghi nhật ký lời nói của con

📝 Ghi lại các câu nói linh tinh, thời điểm, tình huống xảy ra => Giúp cha mẹ hiểu được:

Trẻ nói gì nhiều nhất?

Có mẫu lặp không?

Trẻ đang muốn truyền đạt điều gì?

💬 THÔNG ĐIỆP CHO PHỤ HUYNH

❤️ Trẻ tự kỷ không nói linh tinh vì nghịch ngợm – đó là cách trẻ đang tìm cách kết nối với thế giới.

🎧 Hãy lắng nghe, kiên nhẫn, và hướng dẫn con bằng sự thấu hiểu & yêu thương.

⏳ Quá trình chỉnh sửa ngôn ngữ cần thời gian – môi trường phù hợp – và can thiệp đúng cách.

CON BIẾT NÓI NHƯNG CHƯA BIẾT GIAO TIẾP👫

👉👉 Nhiều ba mẹ đang lo lắng:
- Con chưa chủ động, chưa biết sử dụng ngôn ngữ thể hiện nhu cầu của bản thân.
- Con chưa biết kể lại câu chuyện đã diễn ra.
- Con chưa biết đặt câu hỏi.
- Con chưa biết trả lời câu hỏi theo các tình huống xuôi - ngược.
- Con chưa biết mách.
- Con chưa biết thực hiện các đoạn hội thoại 3-4 câu hỏi – đáp…

📌Con của ba mẹ đang gặp phải khó khăn như rất nhiều trẻ đã gặp phải trước khi theo học tại Happy Kids.

❓ Vậy phải làm thế nào...?

🏠 Tại Trung tâm Giáo dục hòa nhập Happy Kids, chúng tôi có các hình thức can thiệp phù hợp với từng tình trạng của trẻ và nhu cầu của phụ huynh:
✔️ Can thiệp cá nhân 1:1 (học theo giờ) trong và ngoài giờ hành chính.
✔️ Học bán trú (cả ngày).
✔️ Học can thiệp tích cực 1/2 ngày (nửa ngày).

🌈 Học tại Hoạ Mi, chúng tôi sẽ giúp các con:
🔹 Phát triển vốn từ.
🔹 Chủ động sử dụng ngôn ngữ thể hiện nhu cầu, mong muốn.
🔹 Biết đặt các dạng câu hỏi đa dạng, chủ động, tự tin giao tiếp.
🔹 Có khả năng kể lại được các câu chuyện đã diễn ra trên lớp...
---------------------------------------------------------------
📞 Đ𝙖̣̆𝙩 𝙡𝙞̣𝙘𝙝 đ𝙖́𝙣𝙝 𝙜𝙞𝙖́ 𝙢𝙞𝙚̂̃𝙣 𝙥𝙝𝙞́ 𝙣𝙜𝙖𝙮 𝙝𝙤̂𝙢 𝙣𝙖𝙮
☎️ Hotline: 0963311628
---===---
TRUNG TÂM GIÁO DỤC HÒA NHẬP HOẠ MI
🏨Trụ sở: 545 bát khối - long biên
CS2: Phố Hoa Lâm - việt Hưng, TP Hà Nội
CS3: yên viên - phù đổng, TP Hà Nội
🏨 Tại các điểm trường Mầm Non khu vực Long Biên, Đông Anh - Hà Nội. --------
🌾🌿Happy Kids tiếp bước hướng về tương lai🌻

Chia sẻ Mẹ 10 bước tập đi vệ sinh cho trẻ đặc biệt

❤️Nguồn: Cô Tố Như

TRẺ CẦN BIẾT CHƠi TRƯỚC KHI BIẾT NÓI🥰

❤Thông thường, các trẻ đặc biệt mà ta hay gọi là trẻ VIP, thường có những khó khăn về ngôn ngữ, hay đúng hơn là hạn chế về lời nói, vì các em vẫn có thể giao tiếp bằng cử chỉ . Điều này là tâm điểm cho nỗi lo của bố mẹ, và 10 người thì hết 11 người khi đưa con đi khám, tìm trường, tìm lớp, tìm GV là đều đặt ra mục đích, yêu cầu : Làm sao con tôi nói được.

❤Chính vì quá chú ý đến lời nói, nên chúng ta lại quá tập trung vào các kỹ thuật “ bật âm” để làm sao cho trẻ mau biết nói, và kết quả thường là trẻ chỉ có thể lập lại, nhại lời hay cùng lắm là hỏi gì đáp nấy bằng những từ đơn hay đôi cụt lủn.

❤Hãy thử nghe một mẩu đối thoại :

Con nhìn đây, cái gì đây ? …cái nhà ! Yeah, giỏi lắm, con gì đây ? Con vịt… Yeah giỏi lắm …..Con muốn ăn gì ? …con muốn ăn gì ? … Không, cô hỏi : Con muốn ăn gì ? con con phải nói Con ăn bánh . lập lại ..con muốn ăn gì – con ăn bánh … Không, con chỉ trả lời, không nhắc lại câu hoi của cô , lập lại …. Nghe có quen không ?

❤Thực ra, trước khi tập nói, các em cần được phát triển những kỹ năng không lời hay còn gọi là kỹ năng “tiền lời nói”. Những kỹ năng không lời này bao gồm :

👉Biết sử dụng đồ vật,

👉Hình thành khả năng bắt chước,

👉Kỹ năng nhìn vào đồ vật người khác chỉ, sau đó chỉ vào đồ vật để làm người khác chú ý.

👉Quan trọng nhất là kỹ năng luân phiên ( chơi và hoạt động lần lượt với mẹ, giáo viên và sau đó là trẻ khác.)

❤Chúng ta biết rằng, để khám phá môi trường, trẻ cần phải biết cách sử dụng đồ vật. điều đầu tiên là trẻ cần biết đồ vật vẫn tồn tại tuy không còn nhìn thấy nữa. ( chính vì không biết điều này nên nhiều trẻ VIP không thích thay đổi vị trí các đồ dùng, còn đồ chơi thì xếp theo đúng 1 trình tự, hay 1 hàng thẳng và tỏ ra hoảng sợ khi thấy mọi thứ biến mất trong bóng tối ! ) Để xác định trẻ có kỹ năng này hay không, cha mẹ/GV có thể đặt đồ chơi trước mặt trẻ và khi trẻ tỏ ra chú ý đến đồ chơi đó, ta trải miếng vải phủ lên trên đồ chơi và đợi phản ứng của trẻ.

❤Nếu trẻ ý thức rằng đồ chơi vẫn còn ở đó thì sẽ có phản ứng như lấy ra miếng vải để tìm lại đồ chơi phía bên dưới. Nhưng nếu trẻ không nhận ra điều đó, sẽ quay đi tìm món đồ chơi khác. Trong trường hợp trẻ đã trên 3 tuổi mà vẫn còn không biết cách chơi với đồ vật và thường cho vào miệng cắn, cha mẹ có thể giúp trẻ phát triển bước kế tiếp, đó là chơi với đồ vật theo hình dáng/chức năng hoặc làm mẫu cách chơi với đồ chơi một cách thích hợp :

Ví dụ : như đẩy cho xe chạy, chải tóc cho búp bê, ném banh). Bước này quan trọng để giúp trẻ bắt đầu khám phá đồ vật một cách thích hợp hơn.

❤Sau khi trẻ biết chơi với từng món đồ chơi một, trẻ cần chơi với hai đồ vật cùng một lúc như quậy muỗng trong ly, cho búp bê bú bình sữa v.v… Kế tiếp, trẻ sẽ được tập chơi theo trình tự, nghĩa là chơi theo thứ tự như cho búp bê bú, lau miệng cho búp bê, đặt búp bê lên giường ngủ…Tất cả hoạt động này, trẻ sẽ học bằng cách bắt chước người chơi với mình.

❤Chúng ta nên biết rằng, mỗi một hoạt động sẽ phải trải qua 3 giai đoạn :

👉Giai đoạn người dạy làm mẫu và khuyến khích trẻ nhìn và làm theo.

👉Giai đoạn trẻ và người dạy cùng làm ( đây là giai đoạn dài nhất )

👉Giai đoạn trẻ có thể tự làm, người dạy khuyến khích.

Đối với trẻ chưa biết bắt chước, Người dạy : ND( Giáo viên/ cha mẹ ) có thể tập khả năng bắt chước qua những hành động tay chân trước, như nhảy lên nhảy xuống hoặc vỗ tay; khi trẻ thích bắt chước hành động, ND có thể giúp trẻ bắt chước lè lưỡi ra, đưa đầu lưỡi lên, cười, phồng hai má ra, v.v… Đây là một cách tập phối hợp bắp cơ miệng để sau này tập nói. Đồng thời có thể khuyến khích trẻ tập bắt chước tiếng nói đơn giản như là “a a, ba ba”.

❤Một cách khác giúp trẻ bắt chước là ND bắt chước các hành động của trẻ trước. Nếu trẻ nói a a, thì ND nói theo a a. Nếu trẻ lên xuống giọng nói, cha mẹ lặp lại y chang như vậy. Có thể soi gương cùng với trẻ để giúp trẻ chú ý và thích thú bắt chước. Sau khi đã bắt chước trẻ và tạo sự chú ý cho bé, ta có thể chủ động lặp lại những hành động đó để trẻ làm theo.

❤Chỉ đến khi trẻ đã làm theo một cách vui vẻ, chúng ta mới bắt đầu đưa vào những hoạt động can thiệp tiếp theo mà chúng ta muốn trẻ làm một cách đơn giản và phải nhắc lại nhiều lần để trở thành một thói quen.

Như vậy thông qua món đồ chơi làm vật trung gian, chúng ta giúp cho trẻ tạo mối quan hệ tương tác giữa con và bố mẹ. Đó gọi là “tam giác giao tiếp” cần thiết cho chương trình can thiệp sớm cho trẻ. TRẺ – ĐỒ CHƠI – NGƯỜI DẠY.

❤Để tập nhận biết, lưu hình ảnh của vật vào trí nhớ, dùng làm vốn từ để cho giai đoạn nói ra sau này , Trẻ cần tập kỷ năng nhìn vào đồ vật mà người dạy chỉ vào và biết chỉ tay vào đồ vật để phát triển ngôn ngữ. Thông thường, khi trẻ có nhu cầu muốn lấy một vật gì, thường là nắm lấy cánh tay của bố mẹ, kéo đến gần vật muốn lấy và bố mẹ phải đoán được nhu cầu của trẻ.

❤Vì vậy, khi trẻ tỏ ra có nhu cầu và phụ huynh hay giáo viên “đoán được” thì thay vì đợi trẻ kéo tay đến gần vật muốn lấy, ta sẽ dùng tay để chỉ vào vật đó và hỏi trẻ bằng một từ ngắn gọn: Bánh? Sữa? ly? chén? ( nói ra tên vật mà trẻ chỉ vào) Khi trẻ chấp nhận và nhìn vào vật muốn lấy, ta sẽ lấy cho bé và nhắc lại : con uống sữa, sữa nè… để trẻ dần dần nhớ được từ mà mình muốn dạy cho trẻ nhớ.

❤Trong trường hợp trẻ nắm tay ND để kéo đến vật muốn lấy ( mà trẻ không tự lấy được) thì ND sẽ khéo léo chuyển cánh tay để dùng bàn tay nắm lấy cánh tay của trẻ và kéo tay trẻ chỉ vào vật mà trẻ muốn lấy, đồng thời nói to tên của vật đó ( lập lại nhiều lần ) để sau vài lần chỉ như vậy thì trẻ sẽ nhận ra tên của vật đó. Khi đã biết tên, và biết chỉ tay thì lúc đó mới yêu cầu trẻ nói lên tên của vật ( sua khi đã nghe ND nói nhiều lần )

Như vậy kỹ năng nhìn vào đồ vật mà người khác đang chỉ và chỉ vào đồ vật để làm người khác chú ý. Sẽ là cơ sở để trẻ hình thành nhu cầu giao tiếp và sau đó là kỹ năng ngôn ngữ.

❤Những trẻ hiểu được ý nghĩ của người khác sẽ giao tiếp dễ dàng hơn. Nói một cách khác, nên tạo ra “tam giác giao tiếp” một đầu là người nói, đầu thứ hai là trẻ và đầu thứ ba là đồ vật. Những “tam giác giao tiếp” thông qua các trò chơi tương tác là cách tốt nhất cho trẻ học ngôn ngữ. Khi giao tiếp với trẻ, nên tạo ra nhiều cơ hội có “tam giác giao tiếp,” nghĩa là cha mẹ và con tập trung vào một việc. Những lúc tập trung với nhau như vậy không cần lâu, đôi lúc chỉ là 1-2 phút nhưng càng nhiều lần như vậy, trẻ càng tiếp thu nhiều hơn.

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA CAN THIỆP 1:1 VÀ CAN THIỆP NHÓM NHỎ LÀ GÌ?

Trong giáo dục đặc biệt và can thiệp sớm cho trẻ rối loạn phát triển, đặc biệt là trẻ tự kỷ, hai hình thức phổ biến nhất hiện nay là:

👉 Can thiệp 1:1 (một chuyên viên – một trẻ)

👉 Can thiệp nhóm nhỏ (3–6 trẻ)

Nhiều phụ huynh thường băn khoăn:

• Con nên học 1:1 hay học nhóm thì tốt hơn?

• Hình thức nào hiệu quả hơn?

👉 Thực tế, không có mô hình nào “tốt tuyệt đối”.

Mỗi hình thức có vai trò riêng trong một lộ trình can thiệp khoa học.

🎯 Can thiệp 1:1 – xây nền tảng kỹ năng

Can thiệp 1:1 giúp trẻ:

✅ Học kỹ năng mới có hệ thống

✅ Tăng chú ý, hồi đáp, giao tiếp ban đầu

✅ Giảm hành vi khó

✅ Thiết lập kỹ năng học tập cơ bản

Phù hợp với:

• Trẻ mới bắt đầu can thiệp

• Trẻ mức độ nặng

• Giai đoạn xây nền giao tiếp – nhận thức

👉 Nói đơn giản: 1:1 giúp trẻ học được kỹ năng

🤝 can thiệp nhóm nhỏ – phát triển xã hội & ứng dụng kỹ năng

🎯 Can thiệp nhóm tập trung vào:

✅ Tương tác xã hội

✅ Chơi chung – chờ lượt – chia sẻ

✅ Giao tiếp trong môi trường thật

✅ Học theo bạn

Phù hợp với:

• Trẻ đã có nền tảng cơ bản

• Luyện kỹ năng xã hội

• Chuẩn bị hòa nhập

👉 Nói đơn giản: nhóm nhỏ giúp trẻ sử dụng được kỹ năng trong đời sống

📈 lộ trình khoa học trong can thiệp hiện đại

Trẻ không học mãi 1:1, cũng không nhảy thẳng vào nhóm đông.

Thông thường sẽ đi theo:

👉 1:1 → nhóm đôi → nhóm nhỏ → hòa nhập

🌱Như vậy:

- Can thiệp 1:1 không thay thế được can thiệp nhóm

- Can thiệp nhóm không hiệu quả nếu thiếu nền tảng 1:1

- Can thiệp 1:1 = xây móng vững chắc

- Nhóm nhỏ = xây ngôi nhà xã hội

Một chương trình hiệu quả luôn:

✔ Cá nhân hóa theo trẻ

✔ Có lộ trình chuyển tiếp

✔ Dựa trên dữ liệu tiến bộ

👉 Quan trọng không phải học 1:1 hay học nhóm

👉 Mà là học đúng thời điểm – đúng mục tiêu – đúng cách

🌟 Về việc chuyển từ 1:1 sang nhóm nhỏ

Chuyển đổi cần từng bước – không đột ngột:

1️⃣ Xây nền bằng 1:1

2️⃣ Chuyển tiếp nhóm đôi

3️⃣ Phát triển trong nhóm nhỏ

Kết hợp:

• Huấn luyện kỹ năng xã hội

• Nhóm chơi có cấu trúc

• Can thiệp dựa trên bạn đồng đẳng

Mục tiêu chính:

✔ Tổng quát hóa kỹ năng

✔ Tăng độc lập

✔ Phát triển tương tác xã hội

Và luôn theo dõi tiến trình bằng dữ liệu để điều chỉnh phù hợp.