18/08/2026
Đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng: Mở tuyến kết nối chiến lược, tạo động lực phát triển mới
Trong tiến trình hiện đại hóa kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia, Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là một công trình giao thông quy mô lớn mà còn là tuyến kết nối chiến lược giữa cửa khẩu quốc tế Lào Cai, Thủ đô Hà Nội và hệ thống cảng biển Hải Phòng; mở ra không gian phát triển mới cho các địa phương trên hành lang kinh tế Đông – Tây, đồng thời tăng cường năng lực liên vận quốc tế và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Theo chủ trương đầu tư đã được Quốc hội phê duyệt tại Nghị quyết số 187/2025/QH15 ngày 19/2/2025, tuyến đường sắt có điểm đầu tại vị trí nối ray qua biên giới thuộc tỉnh Lào Cai, điểm cuối tại ga Lạch Huyện, thành phố Hải Phòng. Tuyến chính dài khoảng 390,9 km, các tuyến nhánh dài khoảng 27,9 km; được đầu tư mới theo khổ đường tiêu chuẩn 1.435 mm, vận chuyển chung hành khách và hàng hóa, áp dụng công nghệ đường sắt điện khí hóa, bảo đảm hiện đại, đồng bộ, an toàn và hiệu quả.
Tốc độ thiết kế của tuyến chính từ ga Lào Cai mới đến ga Nam Hải Phòng là 160 km/giờ; đoạn qua khu vực đầu mối Hà Nội là 120 km/giờ; các đoạn còn lại là 80 km/giờ. Sơ bộ tổng mức đầu tư của toàn dự án là 203.231 tỷ đồng, từ nguồn ngân sách nhà nước bố trí trong các kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn và các nguồn vốn hợp pháp khác. Dự án được lập báo cáo nghiên cứu khả thi từ năm 2025, phấn đấu hoàn thành chậm nhất vào năm 2030.
Những thông số trên cho thấy tầm vóc và quyết tâm lớn trong việc từng bước đưa đường sắt trở thành phương thức vận tải chủ đạo trên các hành lang có nhu cầu vận chuyển lớn. Khi hoàn thành, tuyến đường sắt sẽ rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực lưu thông hàng hóa từ vùng trung du và miền núi phía Bắc tới Hà Nội, Hải Phòng và các cảng biển; đồng thời kết nối thuận lợi với mạng lưới đường sắt liên vận quốc tế. Công trình còn góp phần chuyển dịch cơ cấu vận tải từ đường bộ sang đường sắt, giảm áp lực lên hệ thống quốc lộ, hạn chế tai nạn giao thông và phát thải khí nhà kính, hướng tới phát triển giao thông xanh, bền vững.
Đối với tỉnh Lào Cai, dự án mang ý nghĩa của một “trục động lực” phát triển mới. Theo hồ sơ điều chỉnh chủ trương đầu tư, đoạn tuyến qua địa bàn tỉnh dài khoảng 143,68 km, đi qua 12 xã, phường, dự kiến bố trí 9 ga, gồm 1 ga lập tàu, 4 ga trung gian và 4 ga nhường tránh. Tổng diện tích đất theo phương án đầu tư đường đơn, giải phóng mặt bằng theo quy mô đường đôi khoảng 828,1 ha.
Dự án sẽ tạo điều kiện để Lào Cai phát huy mạnh mẽ lợi thế cửa ngõ giao thương, trung tâm logistics và cầu nối kinh tế giữa Việt Nam với khu vực Tây Nam Trung Quốc. Cùng với việc nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa, tuyến đường sắt sẽ thúc đẩy phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ, du lịch; mở rộng không gian đô thị và thu hút các nguồn lực đầu tư vào những khu vực dọc tuyến. Hiệu quả của công trình vì vậy không chỉ được đo bằng số kilômét đường sắt, mà còn bằng những cơ hội sinh kế, việc làm và phát triển lâu dài được tạo ra cho Nhân dân.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh Lào Cai đang tập trung triển khai đồng bộ công tác giải phóng mặt bằng, xây dựng các khu tái định cư, di chuyển hạ tầng kỹ thuật và sắp xếp lại các cơ sở sản xuất bị ảnh hưởng. Đến ngày 15/8/2026, Ban Quản lý dự án Đường sắt đã bàn giao mốc giới các đoạn tuyến với tổng chiều dài khoảng 130,32/143,68 km và 8/9 ga để các địa phương kiểm tra, đo đạc, lập hồ sơ thu hồi đất.
Toàn tỉnh dự kiến bố trí 38 khu tái định cư phục vụ các hộ gia đình đủ điều kiện. Đến nay, 28 khu đã được khởi công hoặc có mặt bằng, gồm 3 khu đã thi công hoàn thành, 3 khu có sẵn mặt bằng và 22 khu đang được đầu tư xây dựng; 10 khu còn lại đang thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư. Nhiều khu tái định cư tại Lào Cai, Cam Đường, Gia Phú, Bảo Thắng, Bảo Hà, Âu Lâu, Quy Mông, Xuân Ái, Tân Hợp, Đông Cuông và Châu Quế đang được đẩy nhanh tiến độ, hướng tới mục tiêu bảo đảm nơi ở mới có hạ tầng thiết yếu, ổn định đời sống và tạo điều kiện để người dân phát triển sản xuất.
Song song với đó, các dự án san gạt mặt bằng và xây dựng hạ tầng kỹ thuật phục vụ di chuyển cơ sở sản xuất đang được triển khai tích cực. Dự án khu Bản Qua có quy mô khoảng 75 ha, dự kiến sắp xếp cho 34 doanh nghiệp, khối lượng thi công ước đạt 65% giá trị hợp đồng. Dự án khu Thống Nhất có quy mô khoảng 23,6 ha, khối lượng thi công đạt khoảng 60%. Tại khu SX1, SX2 thuộc Khu Logistics Kim Thành – Bản Vược, một số mặt bằng đã hoàn thành để bố trí doanh nghiệp. Đối với Dự án thành phần 1 về đầu tư hạ tầng kết nối các ga và quảng trường ga, tỉnh đã bàn giao 7,46/7,9 ha mặt bằng, đạt khoảng 94,4%.
Khối lượng công việc phía trước còn rất lớn, nhất là khi hướng tuyến, ranh giới giải phóng mặt bằng có thời điểm phải điều chỉnh; một số khu tái định cư còn vướng thủ tục, nguồn đất đắp và phương án bồi thường. Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt của Trung ương, sự vào cuộc đồng bộ của tỉnh, các địa phương và sự đồng thuận của Nhân dân, những khó khăn đang từng bước được nhận diện, tháo gỡ.
Đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng là sự đầu tư cho tương lai, cho năng lực cạnh tranh quốc gia và cho khát vọng phát triển nhanh, bền vững. Mỗi phần việc được hoàn thành hôm nay sẽ góp phần đưa tuyến đường sắt chiến lược sớm thành hình, mở rộng cánh cửa giao thương và tạo thế, tạo lực mới để Lào Cai cùng các địa phương trên hành lang kinh tế vươn lên mạnh mẽ trong kỷ nguyên phát triển mới.
LT
