07/04/2025
Cốt lõi của văn học chính là cuộc đời, là sự sống. Văn học vốn là người ghi chép trung thành, là ngòi bút sử ký chân thật, thông qua sự cộng hưởng mãnh liệt, mang theo một niệm ý sâu xa mà viết lên một thời đại mang niềm trầm luân khổ hạnh, hay thăng hoa xúc cảm và tâm hồn đồng diệu của độc giả như gió với trăng quyện hòa để thông qua ấy, người đọc như là một phần góp lên trang sách của văn. Có quan điểm cho rằng: “Văn học phản ánh đời sống nhưng đó là đời sống được phản ánh theo quy tắc của nghệ thuật”. Tác phẩm nghệ thuật chân chính xuất phát từ những gì chân thực nhất gần gũi nhất của cuộc sống hàng ngày, tạo cho người đọc những cảm xúc thân thương, những rung động sâu sắc của những ấn tượng khó phai, giúp độc giả biết yêu thương, biết xao xuyến, bồi hồi trước cuộc sống. Văn học dù có viết về đề tài gì thì cũng không thể thoát khỏi thực tại cuộc sống được. Tác phẩm phải bắt rễ từ cuộc sống, hút lấy những gì tinh túy nhất đắt giá nhất như rễ cây chui sâu vào lòng đất, tìm kiếm chất dinh dưỡng. Và nghệ s椃̀ là người có trái tim đa cảm, dễ rung động trước những biến chuyển dù là rất nhỏ của cuộc sống, cảm nhận hiện thực, đánh giá sự việc rồi cẩn thận chắt chiu từng chút một để đưa giá trị hiện thực ấy vào trong tác phẩm của mình nhưng nhà văn khi viết về hiện thực không phải sao chép, bê nguyên xi rồi mang hiện thực ấy vào trong tác phẩm. Giá trị nghệ thuật trong văn học không những là cái đẹp mà còn phải chân thực, phải bắt rễ ở cuộc đời. Tức là nghệ thuật xuất phát từ hiện thực xã hội, với những gì chân thật nhất, sống động nhất của cuộc sống. Khi đó tác phẩm nghệ thuật sẽ lai tạo được sự sống cho tâm hồn con người, sẽ mang đến cho con người những cảm xúc, những rung động về cuộc sống, giúp con người có cái nhìn đa chiều và để lại trong lòng người những vấn vương sâu sắc. Bằng chất liệu ngôn từ cùng với việc sử dụng tài năng của mình sao cho không trần trụi mà vẫn phản ánh được hiện thực vừa có chất trữ tình, êm ái, đấy
là cách nhà văn phản ánh đời sống vào trang văn của mình theo quy tắc của nghệ thuật. Hiện thực cuộc sống là kho đề tài vô tận để người nghệ s椃̀ khám phá, nhưng đối với mỗi cây bút, nó lại được chiếu rọi dưới một ánh sáng riêng. Người đọc có thể cười cùng với niềm vui của nhân vật, xót xa trước hoàn cảnh éo le của nhân vật, hoặc bồi hồi trước những cảm xúc khó tả, đọc những tác phẩm văn học chân chính con người trở nên sống tình cảm hơn trái tim dễ rung động hơn và tâm hồn thì luôn trong sáng và cao đẹp. Truyện ngắn “Hai đứa trẻ” của Thạch Lam là một trong những tác phẩm đem đến cho người đọc nhiều cảm xúc như thế. Khi viết về hoàn cảnh hiện thực xã hội Việt Nam trước Cách mạng Thạch Lam không ồn ào, không gay gắt như những nhà văn khác cùng thời chọn cho mình những gì nhẹ nhàng nhất, gần gũi nhất ở cuộc sống hàng ngày. Mở đầu thiên truyện Thạch Lam đã cho người đọc thưởng thức bức tranh phố huyện lúc chiều tà. Người đọc cảm nhận được sự chậm rãi trong nhịp sống và cảm nhận thấy buồn, thật nghèo khi những đứa trẻ con đi nhặt nhạnh những thứ còn sót lại trên đất mang về để sử dụng khi trời bắt đầu tối cũng là lúc những kiếp người lầm lũi nơi Phố huyện này lần lượt xuất hiện. Thạch Lam đã cho người đọc thấy được thực hiện thực của cuộc sống bế tắc, lầm lũi bóng tối ấy là đại diện của đói khổ tù túng lạc hậu mà người dân nơi phố huyện vẫn chưa thể thoát khỏi. Nhưng văn chương không đơn thuần chỉ dừng lại ở thực tại quá mức khổ đau kia, với ngòi bút đầy tài hoa của mình Thạch Lam đã đưa hình ảnh đoàn tàu chạy qua phố huyện và tác phẩm để tạo nên sự khác biệt và tỏa sáng trong toàn bộ diễn biến của câu chuyện, đoàn tàu chạy qua phố huyện như ngôi sao băng vụt qua bầu trời đêm đen tối. Đoàn tàu cũng mang một thứ ánh sáng và âm thanh hoàn toàn khác cảnh sống nơi đây đó là ánh sáng của sự văn minh, hiện đại một cuộc sống mới tươi đẹp hơn. Điều đó trái ngược hoàn toàn với hiện thực cuộc sống con người nơi đây.
định được mối quan hệ mật thiết giữa văn học- hiện thực-nghệ thuật. Văn học bắt rễ từ những giá trị chân thực của cuộc đời và nghệ thuật chân chính giúp ta sống ý ngh椃̀a hơn, cảm xú c hơn.
