19/05/2022
9 DẠNG TRÍ THÔNG MINH
Khi nói đến trí thông minh hầu hết mọi người sẽ nghĩ rằng những người thông minh là những người giỏi Toán, Ngoại ngữ, có thành tích xuất sắc khi còn đi học hoặc đạt điểm cao khi làm Test IQ. Tuy nhiên, Giáo sư Tâm lý học Howard Gardner tại Đại học Harvard lại đưa ra một quan điểm hoàn toàn khác.
Theo ông, các quan niệm truyền thống về trí thông minh quá hạn chế. Trên thực tế, phần lớn các trường học và các nền văn hoá đều tập trung nhiều vào trí thông minh ngôn ngữ và logic-toán học và thường bỏ qua những cá nhân có năng khiếu trong các lĩnh vực khác. Nhiều học sinh nổi bật trong các lĩnh vực như âm nhạc, hội hoạ nhưng không nhận được nhiều sự hỗ trợ ở trường và bị gắn mác là “khả năng học tập kém”.
Chính vì vậy, vào năm 1983 Nhà tâm lý học Howard Gardner đã phác thảo ra học thuyết Đa Trí Tuệ. Sau đó, học thuyết này đã được ứng dụng rộng rãi trên thế giới vào các chương trình giáo dục, khám phá bản thân, định hướng nghề nghiệp.
Theo Học thuyết Đa Trí Tuệ, con người có nhiều dạng trí thông minh khác nhau và sẽ thật thiếu sót nếu đánh giá trí thông minh của ai đó qua 1 hoặc 2 yếu tố. Hay nói cách khác, mỗi cá nhân sẽ có những dạng trí thông minh khác nhau và việc so sánh trí thông minh giữa các cá nhân đều là khập khiễng.
Và cho đến hiện tại, giáo sư Gardner đã xác định và đo lường được 9 dạng trí thông minh khác nhau
1. Trí thông minh không gian - thị giác
Những người này thường rất giỏi trong việc hình dung mọi thứ, có trí tưởng tượng phong phú, thường nắm bắt ý nghĩa sự việc thông qua hình ảnh, thích diễn đạt bằng mô hình, phác họa, sử dụng tốt bản đồ và định hướng tốt trong không gian, nhạy bén tốt với phương hướng cũng như biểu đồ, video và hình ảnh.
👉 Những người này phù hợp với những nghề như: Kiến trúc sư, họa sĩ, phi công, bác sĩ phẫu thuật, nhiếp ảnh gia, nhà thiết kế thời trang, đạo diễn,…
🎭 Một số nhân vật điển hình như: Leonardo Da Vinci, Picasso, Steven Spielberg, Giorgio Armani.
2. Trí thông minh ngôn ngữ
Những người này không chỉ thích đọc, viết lách mà còn rất giỏi trong việc học và sử dụng ngôn ngữ nói và viết, ghi nhớ thông tin bằng văn bản, tranh luận, thuyết trình, kể chuyện. Ngoài ra, họ còn có khả năng hiểu và giải thích ý tưởng dễ dàng thông qua ngôn ngữ.
👉 Những người này phù hợp với những nghề như: Nhà văn, nhà thơ, luật sư, diễn giả, nhà báo, copy-writer, giáo viên ngoại ngữ, biên tập viên, nhà ngôn ngữ học, dịch giả, MC,...
🎭 Một số nhân vật điển hình như: William Shakespeare, Oprah Winfrey, Robert Frost, J.K. Rowling, Larry King.
3. Trí thông minh logic toán học
Họ là những người có điểm mạnh trong việc phân tích các vấn đề và phép tính toán học. Họ có khả năng tư duy logic tốt, lập luận theo hệ thống, tính toán nhanh với các con số, phân tích và suy luận vấn đề hiệu quả. Họ thường thu nạp kiến thức thông qua các lập luận logic, bài toán.
👉 Những nghề nghiệp phù hợp với họ: Nhà toán học, kế toán, lập trình viên, kỹ sư, nhà khoa học
🎭 Một số nhân vật điển hình như: Stephen Hawking, Thomas Edison, Bill Gates, Mark Zuckerberg, Archimedes, Sergey Brin & Larry Page.
4. Trí thông minh thể chất
Họ có điểm mạnh trong việc vận động thân thể, thực hiện các hoạt động và kiểm soát tốt thể chất. Nhóm người vượt trội trong lĩnh vực này có xu hướng phối hợp tay và mắt khéo léo tuyệt vời, vận động thân thể khéo léo để giải quyết vấn đề và có ngôn ngữ cơ thế tốt. Họ thích sáng tạo mọi thứ bằng tay của mình, có thiên hướng nhớ bằng cách làm, hơn là nghe hoặc nhìn, giỏi khiêu vũ, thể thao.
👉 Những nghề nghiệp phù hợp với họ: Vũ công, thợ xây dựng, nhà điêu khắc, diễn viên, vận động viên, giáo viên thể chất, làm vườn, bác sĩ phẫu thuật, nhà trị liệu vật lý, võ sư,…
🎭 Một số nhân vật điển hình như: Michael Jordan, Simone Biles, David Beckham, Jackie Chan, Ni-cole David, Tiger Woods, Michael Phelps.
5. Trí thông minh âm nhạc
Họ thường rất nhạy cảm với nhịp điệu và âm thanh, có khả năng cảm thụ âm nhạc nhạy bén và và tạo ra các nhịp điệu. Họ thích ca hát, chơi nhạc cụ, nhanh nhạy trong việc ghi nhớ các bài hát và giai điệu, dễ dàng nhận biết nhiều mô hình âm nhạc và tiếng nhạc cụ phát ra, rất giỏi suy nghĩ theo các tiết tấu và âm thanh, có thể phân biệt giữa các cao độ, âm sắc và nhịp điệu cụ thể mà người khác có thể bỏ sót. Họ có khả năng nghe nhạy bén và có thể phản xạ hay tái tạo âm thanh khá chính xác.
👉 Những nghề nghiệp phù hợp với họ: Nhạc sĩ, nhà soạn nhạc, ca sĩ, giáo viên dạy nhạc, DJ, kỹ sư âm thanh,...
🎭 Một số nhân vật điển hình như: Beethoven, Michael Jackson, Britney Spear, Mozart, Yiruma.
6. Trí thông minh tương tác - giao tiếp
Họ rất giỏi trong việc thấu hiểu và tương tác với người khác, có khả năng nắm bắt cảm xúc và tâm lý tốt, nhanh nhạy trong thiết lập mối quan hệ. Họ thích giao tiếp và giao tiếp tốt, làm việc nhóm hiệu quả, dễ dàng tạo mối quan hệ tích cực với người khác.
👉 Những nghề nghiệp phù hợp với họ: Chính trị gia, chuyên viên nhân sự, lãnh đạo, nhân viên tư vấn, bán hàng, nhà tâm lý học, quảng cáo, diễn giả, nhà ngoại giao, quản lý,…
🎭 Một số nhân vật điển hình như: Mẹ Teresa, Zig Ziglar, Mahatma Gandhi.
7. Trí thông minh nội tâm
Những cá nhân này dẽ dàng thấu hiểu bản thân (mong muốn, sợ hãi, năng lực, động lực...), biết cách tự tạo động lực cho bản thân và có thể sử dụng sự hiểu biết của mình để định hướng cuộc sống của chính họ. Họ hướng đến thú vui tự suy ngẫm và phân tích, gồm có cả sự mơ mộng, khám phá mối quan hệ với người khác và tự đánh giá được điểm mạnh của bản thân. Họ thích làm việc một mình hơn làm việc cùng những người khác, là người có tinh thần độc lập và tính tự giác cao.
👉 Những nghề nghiệp phù hợp với họ: Nhà trị liệu tâm lý, giáo sĩ, triết gia, nhà văn, nhà nghiên cứu,…
🎭 Một số nhân vật điển hình như: Khổng tử, Dalai Lama, Sigmund Freud, Descartes, Howard Schultz, Friedrich Nietzsche.
8. Trí thông minh thiên nhiên
Họ là những người nhạy bén trong việc nhận dạng và phân loại vô số chủng loại động thực vật trong môi trường hay nói cách khác là thể hiện sự quan tâm tcủa mình đối với thiên nhiên. Họ thích hòa hợp với thiên nhiên, thường chú tâm vào việc nuôi dưỡng, khám phá môi trường và tìm hiểu về các loài khác. Những cá nhân này được cho là nhận thức cao về những thay đổi tinh tế đối với môi trường. Họ có xu hướng yêu thích các hoạt động cắm trại, làm vườn, đi bộ đường dài và thám hiểm ngoài trời.
👉 Những người này phù hợp với những nghề như: Nhà sinh vật học, người làm vườn, người thiết kế cảnh quan, nhà bảo vệ môi trường, nhà thiên văn học, nhà khí tượng học, nhà địa chất, bác sĩ thú y,...
🎭 Một số nhân vật điển hình như: Charles Darwin, John Muir, Rachel Carson, Jane Goddall.
9. Trí thông minh hiện sinh
Những người sở hữu trí thông minh này thực sự là những triết gia giỏi, họ thích suy nghĩ và đưa ra lập luận về các ý tưởng hay câu hỏi trừu tượng không có câu trả lời cụ thể. Họ thường có thể nhìn thấy bức tranh toàn cảnh và có khả năng kiểm soát cảm xúc tốt. Những người sở hữu trí thông minh này thường quan tâm đến những điều sâu xa hơn của cuộc sống hay thích phản biện các định kiến xoay quanh cuộc sống. Họ quan tâm đến các câu hỏi về sự sống, cái chết như: Vì sao con người sinh ra và chết đi? Ý nghĩa tồn tại của loài người là gì? Loài người sẽ tiến tới đâu? Chúa có tồn tại hay không? Ngoài ra, một số cá nhân còn có khả năng nhìn xa hơn các giác quan để giải thích các hiện tượng.
👉 Những người này phù hợp với những nghề như: Triết gia, nhà nghiên cứu tôn giáo, giáo sĩ, thầy tu, mục sư, nhà tương lai học,…
🎭 Một số nhân vật điển hình như: Vasily Kandinsky, Dalai Lama, Billy Graham, Elie Wiesel, Chúa Giê-su, Đức Phật, Lão Tử.
Theo nhà tâm lý học Howard Gardner, ngoài 9 dạng trí thông minh này còn nhiều dạng trí thông minh khác chưa được phát hiện, nghiên cứu và xác nhận.
Còn bạn, bạn nghĩ mình có trí thông minh nào nổi trội nhất?
