29/04/2025
Xử lý sự phức tạp bằng những thứ đơn giản và cảm giác “nửa đẹp nửa xấu”
---
Hình minh họa cho bài viết là một trong những ví dụ kinh điển của 1 báo cáo ngân hàng mình đã thiết kế và hay dùng để minh họa cho các học viên là người đi làm hoặc khi đến dạy cho doanh nghiệp, bởi nó tượng trưng cho một tình huống rất thực tế.
Mình từng có 2 học viên mình từng hướng dẫn riêng, đều là người nắm vai trò quản lý sát nhất với BOD, đóng vai trò thu thập một lượng lớn thông tin báo cáo từ cấp dưới và chuyển hóa nó thành một bản trình bày tóm gọn nhất cho lãnh đạo để ra quyết định.
Vấn đề của 2 khách hàng này đến với mình là bị nhận xét là "trình bày xấu", tự cảm thấy nó xấu và thấy nó cũng ổn rồi nhưng không rõ làm sao để tốt hơn. Cả hai đều khá tự ái khi nghe/thấy feedback vậy, và theo logic thông thường, chúng ta tiến đến việc đặt ra câu hỏi:
"Thế nào là đẹp?".
Đây không chỉ là vấn đề riêng của hai anh/chị này, mà mình thấy, nó là điều ai cũng gặp phải.
Cái đẹp - trong việc trình bày thông tin - trong doanh nghiệp, nó cần được hiểu như thế này:
/ Với mình, cái đẹp là một loại cảm giác mà ở đó, chúng ta cảm nhận được sự hài hòa, dễ chịu, đôi khi là sự thú vị và bất ngờ. Chúng ta có thể dùng những thứ cùng nghĩa như "dễ nhìn, mãn nhãn". Khoanh vùng trong việc trình bày thông tin, cái đẹp hướng về việc làm sao trong một khoảng thời gian ngắn nhất, con người có thể tiếp thu và hấp thụ nhiều thông tin nhất có thể, mà không gặp phải cản trở nào. Đây là lý tưởng mà ngành học Information Design mình theo đuổi 12 năm nay hướng đến, khác hẳn với định hướng của Graphic Design và Art thường sử dụng trong marketing. Nó hiện hữu trong nội bộ của doanh nghiệp, khi chúng ta không chỉ dùng việc nói chuyện "bằng âm thanh" để chia sẻ thông tin nữa, mà chúng ta bắt buộc phải trình bày nó lên trên một màn hình, dùng "ngôn ngữ hình ảnh" (Visual Language) để giao tiếp với người khác (lãnh đạo, đồng nghiệp, khách hàng), để đạt được mục tiêu giao tiếp hiệu quả với lượng lớn thông tin, trong thời gian ngắn nhất.
/ Việc trình bày thông tin gọn gàng đã là một điều khó với đại đa số, hơn nữa, nó lại là một vấn đề rất cá nhân, mà lại đòi hỏi phải bám sát đúng nhận diện thương hiệu, chưa kể còn phải linh hoạt theo "gu" của người xem, không phải của chúng ta.
Cho nên, công cụ phức tạp hay AI như mọi người đang thấy nhiều "chuyên gia" khác đang chia sẻ, thực tế đều đang ngã khụy trước bài toán này. Làm cá nhân thì oki, còn khi sự chỉn chu trong việc trình bày ảnh hưởng trực tiếp đến túi tiền, đến khả năng đầu tư, đến sự tin tưởng của người khác dành cho mình, chúng ta cần nghĩ thấu đáo hơn.
Thế nhưng, bài toán nào cũng có lời giải cả, ít nhất với những kiến thức, kinh nghiệm và trải nghiệm mình tóm tắt dưới đây:
/ Bản chất của việc trình bày tốt hay không, nó đến từ việc bạn hiểu về cách bộ não và thị giác của con người vận hành như thế nào. Bộ não vốn rất lười, cái này khỏi cần thêm dẫn chứng về tâm lý học hay khoa học não bộ, cho nên nó sẽ ra quyết định hướng về những gì đơn giản, ngắn gọn, đôi khi là ngắn hạn, để cho dễ chịu, không bị đau đớn. Cho nên, thị giác - một trong những giác quan của con người, khi được mở ra và nhìn thế giới xung quanh, nó sẽ quét và hướng nhiều sự tập trung hơn vào những thứ khiến cho bộ não dễ chịu và làm việc ít nhất.
/ Vậy nên, hãy thử nhìn vào ví dụ mình trình bày ở dưới, bản thiết kế nào khiến bạn dễ theo dõi hơn. Mình chắc chắn 100% là cái bên phải. Sự khác biệt là gì? Thêm hình khối phân vùng. Bởi mình biết một nghiên cứu khoa học về thị giác khi đọc quyển sách "Visual Language" của Connie Malamed, là con người tiếp thu tốt nhất trong khoảng 3-5 thông tin trong một thời điểm nhìn, cho nên để người ta dễ theo dõi được hết thông tin dù lớn thế nào, việc chúng ta chỉ cần là bóc nhỏ nó ra, rồi gom nó lại theo từng hình khối phân vùng, từ đó người xem sẽ "ngoan ngoãn" đọc hết thông tin và không gặp cản trở nào. Tất nhiên, cái bên trái cũng khá tốt, nhưng chỉ được 5/10 điểm thôi, tuy nó đã dùng font chữ dễ đọc, sử dụng màu hợp lý, bóc thông tin rõ ràng, bố cục tốt, nhưng chỉ thiếu 1 nút thắt là hình khối phân vùng, nó vẫn khó xem và làm cho người xem cảm giác "bị nhiều".
Vậy mình để lại một câu hỏi mở cho các bạn đang đọc đến đây, liệu khi công cụ thiết kế và AI phát triển, điều gì sẽ khiến chúng nó không thể thay thế được? Đó là khả năng quan sát để nhìn ra vấn đề, khả năng đặt câu hỏi để học hỏi điều mới, và khả năng tư duy để biết áp dụng giải pháp nào cho vấn đề nào. Và cũng đừng đánh giá thấp vai trò của công nghệ, hãy học hỏi nó nhiều nhất để giúp chúng ta xử lý công việc phức tạp một cách đơn giản và nhanh nhất.
Và bản thiết kế này, mình nói mình dùng Paint chắc không ai tin. Bởi có quan trọng công cụ nào đâu khi chúng ta biết chúng ta cần làm gì?
23/04/2025
21/04/2025
12/09/2024
27/08/2024
07/05/2024
14/04/2024
16/03/2024
03/03/2024
23/02/2024
31/01/2024