Học KHTN cùng cô Ngọc Heli

CÁI LY NÀY KHÔNG “CHẾT” – NÓ ĐANG SINH SẢN BẰNG CÁCH PHÂN RÃ

Nhìn cái ly rách nát này và tự hỏi:
“Chắc nó sắp tan rồi ha?”

Không.
Nó không tan.
Nó đang phân rã.
Và mỗi lần phân rã là nó… sinh thêm.

Sinh ra vi nhựa.
Thứ không nhìn thấy bằng mắt.
Nhưng đi thẳng vào phổi, vào máu và cuối cùng là nội tạng của chính tụi mình.

Cái ly này trông như rác.
Nhưng nó là một nhà máy sản xuất vi nhựa tự nhiên.

Nắng = máy băm.
Mưa = băng chuyền.
Gió = hệ thống phát tán.

Và chính tụi mình là người cấp nguyên liệu.

Chúng mình cứ tự dỗ:
“Có một cái mà.”
“Chắc có người dọn.”
“Có sao đâu.”

Có sao hết.

Mỗi vết rách trên cái ly này là thêm một thế hệ vi nhựa ra đời.
Nó không biến mất.
Nó đi du lịch: từ đất ra sông, từ sông ra biển, từ biển lên bàn ăn — rồi vào người bạn.

Đáng sợ không phải là rác nhiều.
Mà là tụi mình quá quen với việc sống chung với nó.

Chúng mình không thiếu kiến thức.
Chỉ dư… sự dễ dãi.

Nếu không muốn nuốt nhựa trong tương lai,
thì hôm nay, làm ơn đừng sản xuất thêm nó.

Không ai bắt bạn thành “anh hùng môi trường”.
Nhưng bạn có thể là người bình thường tử tế hơn với hành tinh:

– Mang theo bình nước.
– Từ chối ly dùng một lần.
– Nhặt nếu tiện tay.
– Và thôi giả vờ không thấy.

Còn bạn?
Bạn đang chờ nhựa “tự biến mất”…
Hay bạn đang chủ động đừng tạo thêm nó nữa?

Nguồn: Lại Đây Refill Station

🐣 Vì sao acid ăn mòn kim loại nhưng lại “bó tay” với nhựa?

Nghe “acid” là ai cũng tưởng nó ăn mòn mọi thứ, nhưng tới nhựa thì nó… đứng hình! Vì sao vậy ta? 👀

✨ 1. Kim loại dễ bị acid tấn công
Kim loại có cấu trúc cho phép acid phản ứng rất dễ.
Acid giống như một “người thích gây phản ứng”, còn kim loại lại… dễ bị tác động.
➡️ Gặp nhau một cái là phản ứng xảy ra → tạo muối và khí → nhìn như kim loại bị ăn mòn.

✨ 2. Còn nhựa thì sao?
Nhựa là polyme – những chuỗi phân tử dài, liên kết siêu bền.
Acid muốn “ăn” nhựa thì phải phá được những liên kết đó.
Nhưng mà:
👉 Liên kết trong nhựa quá bền
👉 Acid thông thường không đủ mạnh để phá
Nên acid “đụng vô là trượt”, không mòn được nhựa.

✨ 3. Ví dụ dễ hình dung nè:

Kim loại giống như ổ khóa đơn giản, dùng đúng chìa (acid) là mở được ngay → tức là phản ứng xảy ra.

Nhựa thì giống ổ khóa nhiều lớp, chìa bình thường mở không nổi → acid không phá nổi cấu trúc của nó.

👉 Vì vậy người ta mới dùng chai nhựa để đựng acid trong phòng thí nghiệm.

( Lưu ý: Trên đây chỉ giải thích đơn giản cho các bạn học sinh dễ hình dung, ngoài ra về tính ăn mòn của acid với kim loại hay khả năng tác dụng của acid với nhựa còn tùy thuộc vào acid, kim loại, nhựa khác nhau, điều kiện phản ứng nữa nhé!)

Bị mê "Ông Ba dạy hoá". Mời các bạn đang học hữu cơ 9 xem hi.
👉Câu 26.8 Sách bài tập KHTN 9 kết nối tri thức nha các bạn. ❤️

Tính ánh kim của Sodium và màn solo khi tác dụng với 2 dung dịch trong suốt mất nhãn =))))) #bahoa #ongbadayhoa

🌈 TẠI SAO VẾT BẦM LÚC ĐỎ, LÚC TÍM, LÚC XANH LÁ CÂY? 🩸💜💚

Các bạn có bao giờ bị té nhẹ, va vào bàn, hay đá vào cục gạch rồi hôm sau thấy vết bầm xuất hiện chưa? 😅
Nhìn vết bầm đổi màu như cầu vồng mini trên da, mà thiệt ra nó không phải “ma thuật” đâu nha 👻

👉 Bước 1: Mới bị va chạm – màu đỏ hồng ❤️
Khi da bị va mạnh, mạch máu dưới da bị vỡ, máu chảy ra và nằm lại dưới lớp da → vết bầm có màu đỏ hoặc hồng do chứa nhiều oxygen (giống máu tươi).

👉 Bước 2: Sau vài ngày – chuyển sang tím hoặc xanh đen 💜
Oxygen trong máu dần bị mất đi, phân tử hemoglobin (huyết sắc tố) trong hồng cầu bị phân hủy → tạo ra màu tím, xanh dương hoặc xanh đen.
Đây là “phiên bản bầm tím huyền bí” mà tụi mình hay thấy nhất 😅

👉 Bước 3: Giai đoạn hồi phục – xanh lá cây đến vàng 💚💛
Cơ thể bắt đầu dọn dẹp vết bầm, hemoglobin tiếp tục bị phân giải thành biliverdin (xanh lá) rồi bilirubin (vàng).
Nên mấy ngày cuối, vết bầm sẽ chuyển dần sang xanh lá, rồi vàng nghệ, trước khi biến mất hẳn.

✨ Khi thấy vết bầm “chuyển màu cầu vồng” thì đừng lo, đó là dấu hiệu cơ thể đang tự chữa lành đó nha! 🩹🌼

🧠💭 Tại sao khi lo lắng lại bị đau bụng, buồn nôn?

Các bạn có bao giờ thấy trước khi kiểm tra hay lên bảng trả lời câu hỏi, bụng mình bỗng “nhộn nhạo”, đau âm ỉ hay muốn ói chưa 😵‍💫?
Không phải do đồ ăn sáng hay đói bụng đâu nha 😅 — mà là do não và bụng chúng ta đang “tám chuyện” với nhau đó!

🧠➡️💬➡️🫃
Trong cơ thể, não và ruột được nối với nhau bằng một “đường dây nóng” gọi là trục não – ruột.
Khi chúng ta lo lắng, căng thẳng, não sẽ phát tín hiệu báo động 🚨:

> “Nguy hiểm rồi! Chuẩn bị chiến đấu hoặc bỏ chạy đi!”

Lúc này, cơ thể tiết ra hormone stress khiến tim đập nhanh 🫀, mồ hôi toát ra 💦, và… ruột cũng bị ảnh hưởng!
Các cơ ruột bắt đầu co bóp loạn xạ, gây cảm giác đau bụng, quặn ruột, buồn nôn 🤢.
Một số người còn “chạy nhanh hơn Usain Bolt” tới nhà vệ sinh luôn đó 🏃‍♀️💨😂

💡Ruột của mình có hẳn một “bộ não mini” riêng, gọi là hệ thần kinh ruột — có hơn 100 triệu tế bào thần kinh, gần bằng não mèo luôn nha 😸!
Thế nên khi não “rối”, ruột cũng “rối” theo là điều dễ hiểu thôi 😅

👉Tóm lại: > Khi lo lắng → Não gửi tín hiệu stress → Hormone tăng → Ruột co bóp mạnh → Ta thấy đau bụng, buồn nôn!

Vậy nên bạn nào mà hay bị như vậy thì đừng lo quá nha 💖
Hãy thở sâu, uống ngụm nước, nghĩ đến điều vui — ruột sẽ “dịu tính” lại liền thôi 🌿😌

🔥🌍 Vì sao Trái Đất ngày càng nóng hừng hực vậy ta? 🔥🌍

Ngày xửa ngày xưa 🌱, Trái Đất mát lành như cái quạt mo bà nội 👉 ánh nắng Mặt Trời chiếu xuống rồi thoát ra ngoài, mát rượi 😎.

Nhưng rồi loài người xuất hiện 😅… nào là xe cộ 🚗💨, nhà máy 🏭, đốt rác 🔥, chặt cây 🌳… tạo ra một đống khí CO₂, CH₄ và đủ thứ “khí lạ”.

👉 Những khí này y như… mấy cái chăn bông 🛏️ trùm kín Trái Đất. Nắng Mặt Trời chiếu vào thì ở lại, không thoát ra ngoài được. Kết quả: Trái Đất nóng như đang sốt cao 🤒, mồ hôi nhễ nhại luôn 💦.

⚡ Hậu quả? Băng tan 🧊, nước biển dâng 🌊, bão tố nhiều hơn 🌪️, và loài người thì vừa than nóng vừa… tiếp tục bật điều hoà 🥵😂.

💡 Nói ngắn gọn: Trái Đất nóng lên không phải tự nhiên đâu, mà là “công trình tập thể” của chính chúng ta đó nha! 🙈

💥 Vì sao bật lửa lại nổ, mà khi chạm vào thì thấy mát lạnh?

Khi trong bật lửa, khí gas (thường là butane) bị nén chặt trong bình nhỏ xíu. Bình thường, khí này ở thể khí nhưng bị ép lại thành dạng lỏng.

👉 Khi bật lửa nổ, van bị hở hoặc vỏ bị vỡ, khí gas lỏng phun ra ngoài. Ngay lập tức, nó bay hơi rất nhanh để trở về thể khí.

Mà bạn biết rồi đó: để bay hơi, chất lỏng phải hút nhiệt từ xung quanh. Vì vậy, khi chạm tay vào, ta cảm thấy mát lạnh bất ngờ ❄️.

💡 Đây cũng là nguyên lý của máy lạnh – tủ lạnh luôn: chất làm lạnh bay hơi → hút nhiệt → làm mát không gian.

Vậy nên, hiện tượng bật lửa nổ làm mát chính là minh chứng nhỏ cho nguyên lý hấp thụ nhiệt khi bay hơi trong đời sống ✨.

⚠️⚠️⚠️ Lưu ý: việc nghịch chơi cố ý làm bật lửa phát nổi là rất nguy hiểm các bạn không nên làm nha🚫

✨ Vì sao oxy già làm vết thương sủi bọt?

Có bao giờ bạn để ý, khi bị trầy xước mà nhỏ vài giọt oxy già (H₂O₂) vào, vết thương lại nổi lên từng đám bọt trắng li ti trông như “nước ngọt có ga” chưa? 🤔

👉 Thật ra, trong máu và mô của chúng ta có sẵn một loại “siêu anh hùng” tên là enzym catalase. Khi gặp oxy già, “anh hùng” này lập tức ra tay, phân hủy H₂O₂ thành:

Nước (H₂O) 💧

Khí oxi (O₂) ⭕

Khí oxi thoát ra dưới dạng b**g bóng chính là những hạt bọt bạn nhìn thấy đó! 🎉

💡 Vậy sủi bọt có tác dụng gì?

Đẩy bụi bẩn, mảnh vụn ra ngoài vết thương.

Tạo môi trường giàu oxi khiến vi khuẩn kị khí (ghét oxi) không sống nổi.

Giúp sát trùng và làm sạch vết thương.

Thế là từ một phản ứng Hóa – Sinh đơn giản, oxy già trở thành “trợ thủ đắc lực” bảo vệ cơ thể chúng ta! 🩹💪

🌟 Những hạt nhỏ li ti trên lưỡi là gì? 👅🔍

🎯 Đó chính là các nhú lưỡi!
Hay còn gọi là nhú vị giác – những "trạm cảm nhận vị" cực kỳ đặc biệt. Nhờ có chúng mà ta mới biết được mùi vị món ăn như: ngọt, chua, mặn, đắng hay umami (vị ngọt thịt).

💡 Mỗi nhú lưỡi là cả một thế giới thu nhỏ, bên trong có chứa tế bào vị giác – giống như những chiếc ăng-ten siêu nhỏ giúp thu tín hiệu từ thức ăn rồi gửi lên não, báo cho ta biết: “A ha! Món này chua lè!” hay “Ôi trời! Ngọt như mía lùi!”

🔬 Ngoài chức năng nếm, các nhú này còn giúp:

Tạo độ nhám cho lưỡi để dễ đảo thức ăn trong miệng 🍚

Hỗ trợ phát âm, nuốt, và cảm nhận nhiệt độ, độ chạm nữa!

🧠 Điều thú vị là:

Vị ngọt thường cảm nhận rõ ở đầu lưỡi 🍬

Vị chua ở hai bên lưỡi 🍋

Vị đắng ở phía cuối lưỡi 🍫

👉 Vậy nên, đừng tưởng mấy cái “hạt nhỏ nhỏ” này là vô dụng nha. Chúng là những "chiến binh vị giác" ngày đêm làm việc để giúp ta cảm nhận trọn vẹn hương vị cuộc sống đó!

---

📌 P/S: Nhớ vệ sinh lưỡi khi đánh răng nha, vì các nhú lưỡi dễ bị vi khuẩn và cặn thức ăn bám vào, gây hôi miệng đấy! 😝