YMCA of Vietnam

4 Điều cha mẹ nên làm khi chơi cùng con

Vui chơi là một phần cơ bản của thời thơ ấu, cũng là một cách quan trọng để trẻ khám phá thế giới, tương tác với mọi người. Tuy nhiên, rất nhiều phụ huynh gặp khó khăn khi chơi với con cũng như con thường không có những sự vui vẻ hay tương tác ngược lại. Vậy làm sao để cha mẹ có thể vui chơi cùng con và gắn kết hơn tình cảm gia đình?

Tác dụng của việc chơi cùng con
Cha mẹ thường là bạn chơi đầu tiên của trẻ. Có rất nhiều điều cha mẹ có thể làm khi chơi cùng con. Chơi với cha mẹ, trẻ có thể tìm hiểu về bản thân và thế giới xung quanh, đồng thời có được các kỹ năng quan trọng như chờ đến lượt và quản lý cảm xúc.
Tương tác với nhau vui vẻ và vui chơi cùng nhau cũng giúp củng cố mối quan hệ giữa cha mẹ và con. Nhưng như vậy không có nghĩa là bạn chỉ ngồi chơi đồ chơi với con. Rất nhiều trò chơi trong giai đoạn đầu đời diễn ra trong các hoạt động hàng ngày, như ú òa, thổi b**g bóng hoặc té nước trong bồn tắm.

4 điều cha mẹ nên làm khi chơi với con
Dưới đây là bốn điều bạn có thể làm khi chơi với con:

Hãy tỏ ra hứng thú
Bạn là người rất quan trọng với con. Điều này ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ theo nhiều cách. Trẻ em có khả năng tiếp thu thông tin và học hỏi cao hơn những gì người lớn nghĩ. Trẻ nhỏ học thông qua chơi là chính. Vui chơi cho phép trẻ em khám phá các đồ vật theo nhịp độ của riêng mình, nhờ đó tiếp thu và học hỏi những điều mới một cách hiệu quả nhất.
Chơi cũng rất thú vị và niềm vui sẽ khuyến khích con bạn quay lại với đồ chơi hoặc trò chơi nhiều lần, điều này sẽ giúp củng cố việc học. Vì vậy, bước một là chơi, tương tác và nói chuyện khi trẻ ở trong trạng thái tiếp thu (bất cứ khi nào trẻ thức và không đói hoặc khó chịu).

Tập trung vào làm mọi việc cùng nhau
Món đồ chơi hoặc trò chơi mà bạn đang sử dụng không quan trọng bằng hành động chơi cùng nhau. Trên thực tế, những món đồ chơi đắt đỏ và phức tạp thường không tốt hơn những đồ chơi hoặc đồ vật đơn giản và đôi khi còn cản trở trẻ chơi.
Trẻ nhỏ thường quan tâm đến những thứ không phải là đồ chơi thông thường, chẳng hạn như vỏ hộp hay đống giấy bị vò nát. Nếu con bạn tỏ ra thích thú với một chiếc hộp, hãy cố gắng nắm bắt thời điểm đó và tham gia chơi với con, như giấu mặt sau chiếc hộp hoặc thử đội nó như một cái mũ. Chơi với con là một cơ hội tuyệt vời để bước vào thế giới của con bạn.
Điều này có thể khó thực hiện khi cuộc sống bận rộn và căng thẳng. Nhưng tận dụng những khoảnh khắc này khi có thể và tập trung vào những gì con bạn đang nói và làm, ngay cả trong thời gian ngắn, là điều vô cùng quan trọng. Đó là một trong những cách mà trẻ em học được rằng chúng có thể ảnh hưởng đến thế giới xung quanh.

Hãy trò chuyện chân thành và vui vẻ
Nói chuyện với con và mô tả cho trẻ những gì chúng đang làm hay nhìn thấy. Đó có thể là màu sắc, hình dạng của món đồ bạn đang chơi hay cách đồ chơi di chuyển.
Điều này rất quan trọng vì tương tác với cha mẹ chính là cách trẻ nghe và học ngôn ngữ, ngay cả khi trẻ chưa nói được. Nó cũng cho thấy bạn quan tâm đến những gì chúng đang làm. Điều này giúp xây dựng sự tự tin từ sâu bên trong các con.

Hãy dành thời gian để làm theo trẻ
Những điều đối với chúng ta đã quá quen thuộc có thể lại hết sức mới mẻ và lạ lẫm với trẻ và chúng có thể muốn chơi ở một tốc độ khác hoặc theo một cách khác. Ví dụ, với các viên gạch, thay vì xây thành tháp, trẻ có thể muốn xếp chúng thành hàng, hoặc tưởng tượng chúng là những con vật trong công viên.
Chậm lại để con bạn dẫn dắt khi chơi cũng cho phép trẻ hướng dẫn cách chơi, điều này có thể mang lại nhiều lợi ích về mặt xã hội và nhận thức. Không cần phải lúc nào cũng phải làm vậy, nhưng hãy nhớ việc chậm lại cùng với trẻ sẽ cho phép chúng lựa chọn và học hỏi những điều khác biệt từ bạn.
Có nhiều cách khác nhau để cha mẹ chơi với con cái, và bạn phải tìm những cách phù hợp với mình. Tuy nhiên, nếu bạn thử một số ý tưởng này, đặc biệt là làm theo sự hướng dẫn của con bạn và trò chuyện nhiều hơn, bạn có thể nhận thấy những điều mới về cách con chơi và khả năng của con, đồng thời giúp con học từ ngữ, kỹ năng xã hội và cảm xúc.
Chơi cùng con là cách hiệu quả nhất để gắn kết mối quan hệ trong gia đình. Việc nắm được những kỹ năng khi chơi cùng con sẽ giúp cha mẹ dễ dàng bước vào thế giới của con, đồng thời truyền tải những kiến thức đầu tiên để con từng bước tự lập.

ĐỂ TẠO TÍNH ĐỘC LẬP CHO TRẺ? CHA MẸ CẦN LƯU Ý NHỮNG GÌ?

Ngay từ khi còn nhỏ, cha mẹ cần dạy dỗ cẩn thận, xây dựng cho trẻ tính độc lập, kể cả độc lập trong ý nghĩ, việc làm, ăn uống cho đến mọi khía cạnh trong cuộc sống. Đó là cách tốt nhất giúp trẻ tự tin và thích nghi với môi trường sống nhanh hơn và tốt hơn.
Thực tế, trẻ không hề cần cha mẹ giúp làm tất cả mọi việc, cứu vớt trẻ ra khỏi thất bại và thất vọng, hoặc tìm lý do cho thất bại của trẻ, trẻ có thể tự giải quyết vấn đề của mình. Điều cha mẹ phải làm chính là bồi dưỡng nhân cách độc lập của trẻ bằng sáu phương pháp dưới đây:

1/ Dạy trẻ linh hoạt giải quyết vấn đề
Trên đường về nhà, Linh ấm ức kể với mẹ chuyện cô bé bị bắt nạt. Để Linh vui, mẹ cho phép cô bé xem ti vi thêm một lúc vào buổi tối và làm nhiều món Linh thích để cô bé bớt buồn phiền, tiện thể giúp bé nghĩ cách đối phó với “đứa trẻ hư” đó.
Thay vì làm như vậy, chi bằng hãy giúp trẻ bằng cách khác, đừng để Linh quen thói việc gì cũng hỏi cha mẹ. Lần sau khi gặp phiền phức, nên hỏi cô bé: “Có chuyện gì vậy con? Mẹ sẽ rất vui nếu con chia sẻ cho mẹ.” Sau đó bày tỏ với con rằng bạn tin cô bé có khả năng vượt qua khó khăn: “Mẹ tin con sẽ không sao. Con có thể làm được.”. Tiếp đó, khuyến khích cô bé động não suy nghĩ: “Con nghĩ xem, lần trước bạn Thư nhà hàng xóm cũng gặp phải chuyện này, bạn ấy đã làm như thế nào?”. Một khi, Linh nắm được kĩ xảo này bạn cũng có thể thử cô bé, bảo cô bé đưa ra đáp án trong thời gian quy định.
Phương pháp này có thể khởi động tính tích cực của Linh, khiến cô bé nỗ lực giải quyết vấn đề mình gặp phải, chứ không ỷ lại chờ sự giúp đỡ của cha mẹ.

2/ Dạy trẻ nếu có nảy sinh mâu thuẫn thì hãy bàn bạc với nhau
Hai chị em lại cãi nhau rồi, lần này hai đứa suýt đánh nhau vì giành chơi máy tính. Cũng như mọi lần, chúng hi vọng người lớn có thể giải quyết tranh chấp. Cách mà bố mẹ có thể làm là: Dạy trẻ có việc gì thì bàn bạc với nhau, như vậy sau này chúng có thể tự kiềm chế, tránh để xảy ra những tình huống mất kiểm soát. Bạn có thể nói: “Nếu con không vui thì ra ngoài làm việc khác. Mỗi người ra một chỗ đến khi bình tĩnh trở lại.” Sau đó, bạn cần giải thích: “Các con cần học cách bàn bạc với nhau. Nếu con đề nghị ra ngoài chơi, em con cũng đồng ý, vậy thì chẳng phải hai đứa đều vui sao?”
Tiếp đó, dạy chúng một số phương pháp thương lượng, bàn bạc, ví dụ như tung đồng xu, oẳn tù xì…, hoặc nói: “Lần sau hai đứa cãi nhau, đứa nào mà đi ra chỗ khác trước thì coi như thắng.” Quy định thời gian cũng là cách hay để giảm tranh cãi. Có thể nói với trẻ: “Mẹ quy định: Nếu các con cãi nhau, nhiều nhất chỉ được tranh cãi năm phút. Nếu sau năm phút vẫn chưa giảng hòa, thì hai đứa đừng chơi nữa, đến lượt mẹ chơi.”

3/ Để trẻ độc lập bằng việc học cách tự quản lý bản thân
“Mẹ ơi, mẹ nhất định phải giúp con tìm một lý do!” Con gái khẩn cầu, “Con không có thời gian viết thời gian biểu tuần tới. Nhưng nếu con không nộp thì cô giáo sẽ không cho con tham gia chuyến dã ngoại cuối tuần.”
Một bà mẹ bốn mươi mốt tuổi, có con gái mười bốn tuổi chia sẻ rằng, chị thường rơi vào bẫy con gái giăng sẵn cho mình, buộc phải giúp con nghĩ cách. “Bây giờ cứ hễ có chuyện gì là con gái lại đợi tôi giải vây giúp.”
Có phải bạn cũng giống như bà mẹ kể trên, hết lần này đến lần khác “cứu nguy” cho con mình không? Nếu câu trả lời là đúng thì hãy thử áp dụng phương pháp dưới đây nhé!
Đừng nhiệt tình giúp đỡ, hãy từ chối yêu cầu vô lí của trẻ. Bạn có thể nói với trẻ: “Chúng ta phải đặt ra một quy tắc. Đừng kiếm cớ nữa, con phải chịu trách nhiệm với hành vi của mình.” Chính vì trẻ chưa biết cách sắp xếp hợp lý đối với cuộc sống và việc học tập, nên mới dẫn tới nhiều vấn đề, tuy nhiên bạn không nên giải vây giúp trẻ. Khi trẻ xâm phạm một thói xấu nào đó, bạn có thể hỏi lại trẻ: “Con tự nghĩ xem nên làm như thế nào?” Sau đó, bạn dạy trẻ lập thời gian biểu hằng tuần. Trẻ sẽ nghiêm túc làm tốt việc của mình, như viết thời gian biểu, đồng thời nộp thời gian biểu vào đúng ngày ghi rõ trên lịch. Chúng thậm chí còn có thể vẽ lịch trình của mình ra để tiện ghi nhớ.

4/ Khích lệ trẻ độc lập tự đưa ra quyết định
Hoa đã hứa tối nay sẽ đến chơi với Mai, nhưng đột nhiên bé lạ được Tuấn mời đến dự sinh nhật, tuy nhiên Mai lại không được mời.
“Cha ơi, con nên làm thế nào?” Hoa muốn cha giúp mình quyết định.
Trong trường hợp này tốt nhất cha đừng quyết định giúp cô bé. Ngược lại, có thể dẫn dắt Hoa suy nghĩ xem quyết định của cô bé có thể mang lại những ảnh hưởng gì, từ đó giúp cô bé tự đưa ra lựa chọn tốt nhất cho mình. Cha có thể dẫn dắt cô bé một cách vừa phải, như hỏi bé: “Con buộc phải tự đưa ra lựa chọn thôi! Nếu con đi dự sinh nhật của Tuấn, con sẽ nói với Mai như thế nào?”, “Con cảm thấy, nếu con đến chơi với Mai mà không đi dự sinh nhật Tuấn, cậu ấy có vui không?” Nếu trẻ lớn rồi, bạn có thể khuyên con: “Nghĩ xem những mặt lợi và hại mà mỗi lựa chọn của con có thể mang lại.”. Trẻ thường xuyên tự đưa ra quyết định thì trong tương lai, năng lực xử lý độc lập những tình huống phức tạp càng mạnh

5/ Khiến trẻ học cách chịu đựng áp lực đến từ bạn bè
Cô con gái mười bốn tuổi nói với bạn, cô bé “buộc phải” mua hàng hiệu đắt tiền vì “tất cả các bạn trong lớp đều mặc quần áo như vậy.” Thực tế, có lúc áp lực đến từ bạn bè là tích cực, nhưng nhiều khi trẻ cũng bị tác động bởi những hành vi không tốt của bạn bè, nếu trẻ học được cách phân tích khách quan về sự vật và bản thân mình, vậy thì cha mẹ sẽ không cần lo lắng trẻ sẽ đánh mất khả năng tự đánh giá mình vì sợ bị bạn vè bài xích.
Bạn có thể trì hoãn một thời gian, hai tuần sau hỏi lại con: “Bộ quần áo đắt tiền giống của bạn học đó có đáng mua không? Nếu không mua thì có ảnh hưởng gì không?” Có thể trẻ vẫn “cứng đầu” nói nhất định phải mua, nhưng đa phần là chúng đã bắt đầu suy nghĩ đến vấn đề “có đáng không” rồi. Bạn có thể thiết lập “phụ cấp trang phục” cho trẻ, như vậy sẽ giúp trẻ tự quản lí tiền của mình, từ đó khiến trẻ biết cách mua quần áo thực tế hơn.

6/ Tạm biết thói xen vào mọi việc của trẻ
Nếu muốn bồi dưỡng một đứa trẻ có tính tự lập cao thì cần cung cấp cho trẻ điều kiện làm việc độc lập, cha mẹ phải sửa đổi thói việc gì cũng thích xen vào của mình. Hãy kiemr tra xem những câu dưới đây có gì “tình cờ giống” các câu nói cửa miệng của bạn không, nếu câu trả lời là “có” thì sau này bạn không nên nói nữa:
Bảo vệ: “Nếu con cần gì, cứ tới tìm mẹ, có mẹ đây!”
Ủng hộ: “Mẹ sẽ giúp con, con yêu”
Chiều chuộng: “Mẹ sẽ bảo cha mẹ bạn đó mời con dự tiệc sinh nhật bạn ấy, yên tâm đi”
Làm thay: “Con mệt rồi, con yêu, đi nghỉ một lúc đi! Mẹ làm giúp con”
Nguyên nhân bạn phải dừng ngay việc này là bởi chúng sẽ không thể giúp con bạn phát triển phẩm chất tự lập được, trẻ không thể tự mình trưởng thành, cũng không thể bồi dưỡng tinh thần trách nhiệm.

Trẻ vừa tới thế giới này liền không ngừng quan sát nhất cử nhất động, từng lời ăn tiếng nói của người lớn. Cử chỉ, lời nói của cha mẹ là sự giáo dục đầu tiên và trực tiếp nhất đối với trẻ. Cha mẹ hãy cùng đồng hành cùng con và khiến những điều này trở thành một thói quen thường ngày của trẻ. Trẻ vừa đứng trên vạch xuất phát cuộc đời, rất cần sự dẫn dắt của cha mẹ, nếu cha mẹ bắt đầu bồi dưỡng tinh thần trách nhiệm cho trẻ ngay từ nhỏ, trẻ sẽ được hưởng lợi cả đời, đó mới là tình yêu lớn nhất của cha mẹ đối với trẻ.

6 kiểu hành xử khiến trẻ tổn thương nhất

Con trẻ dù vô tư nhưng lại dễ tổn thương tâm lý bởi những hành xử không đúng của cha mẹ. Vì vậy hãy tránh 6 cách cư xử dưới đây.

1. So sánh
Bị so sánh với bạn bè, anh chị em là nỗi đau thầm kín của nhiều trẻ. Dù bị đem ra "cân đong đo đếm" với ai, so sánh sẽ khiến trẻ cảm thấy tổn thương lòng tự trọng và tự nhận bản thân kém cỏi.
Nhà tâm lý học người Áo Alfred Adler từng nói, so sánh sẽ làm trẻ mất tự tin và làm tổn thương nặng nề trái tim chúng. Phụ huynh nên tìm điểm mạnh của con cái để trẻ tự khám phá tiềm năng của chính mình.
"Thời kỳ nở hoa của mỗi đứa trẻ là khác nhau. Cần tập trung vào sự độc đáo và điểm sáng của trẻ. Chỉ khi không so sánh, mối quan hệ giữa bố mẹ và con cái mới hài hòa", Alfred Adler nói.

2. Phủ nhận cảm xúc của trẻ
Nhà tâm lý học người Mỹ Daniel Goleman nói: "Cuộc sống gia đình là trường học đầu tiên của mỗi người để học về cảm xúc. Dạy trẻ cách thể hiện và cải thiện khả năng cảm xúc là những khóa học bắt buộc đối với các bậc cha mẹ."
Cảm xúc của trẻ thực sự không đoán trước được. Trong mắt người lớn, những điều nhỏ nhặt lại trở thành những thứ lớn lao với trẻ. Một số cha mẹ sẽ tỏ thái độ thờ ơ khi thấy con mình quấy khóc, mất bình tĩnh. Đối xử lạnh nhạt thực sự sẽ làm tổn thương trái tim trẻ rất nhiều.
Nhiều trẻ không thể quản lý tốt cảm xúc của mình, dễ bị xúc động và không ai chỉ bảo cách giải tỏa. Vì vậy, bài học về cảm xúc không thể bỏ qua.

3. Nói dối
Không giữ lời hứa hay nói dối là một trong những hành vi của cha mẹ làm tổn thương con cái. Nếu cha mẹ không tôn trọng những gì họ đã nói, rất dễ khiến con cái mất niềm tin vào người khác, đồng thời khó chịu khi bị lừa dối.
Một nghiên cứu trước đây trên tạp chí "Tâm lý học trẻ em thực nghiệm" của Mỹ đã tiến hành khảo sát với 379 người trưởng thành kết luận: "Những đứa trẻ bị cha mẹ lừa dối nhiều lần khi còn nhỏ có xu hướng nói dối cha mẹ khi lớn lên. Chúng có thể gặp phải các vấn đề về điều chỉnh tâm lý và xã hội".
Có một cô bé không thích làm bài tập về nhà. Cô giáo hỏi mới biết, mẹ bé luôn nói sẽ để con nghỉ ngơi sau khi làm xong bài tập nhưng lại mang nhiều bài tập khác bắt con hoàn thành. Người mẹ đã hứa với trẻ nhưng không thực hiện, điều này khiến đứa trẻ chán làm bài tập về nhà.
Sự tin tưởng là nền tảng của mối quan hệ giữa các cá nhân và nó cũng là sợi dây bền chặt nhất để duy trì tình cảm cha mẹ-con cái. Niềm tin giống như một sợi tóc, một khi bị đứt, rất khó để kết nối lại. Muốn con cái trở thành người trung thực, đáng tin cậy thì cha mẹ phải làm gương, đặc biệt không được thất hứa.

4. Đặt điều kiện để trẻ được yêu thương
Nhiều đứa trẻ phải ngoan ngoãn, nghe lời và đáp ứng được kỳ vọng của cha mẹ thì chúng mới được yêu thương.
Nhà triết học Ấn Độ Jiddu Krishnamurti nói: "Tình yêu của nhiều người kiểu như nếu thuộc về tôi, tôi sẽ yêu bạn. Một khi không đáp ứng được nhu cầu của tôi, tôi không yêu bạn nữa".
Tình yêu đích thực dành cho con cái phải như chúng vốn có chứ không phải như bố mẹ mong muốn. Khi người lớn bỏ đi định kiến và những kỳ vọng không thực tế, cho trẻ em không gian và sự tự do để phát triển, tiềm năng của trẻ sẽ được kích thích.

5. Nghi ngờ khả năng của trẻ
Không gì có thể làm tổn thương trẻ hơn là sự phủ nhận và nghi ngờ của cha mẹ.
Một cô gái từng kể, khi còn nhỏ cô không hứng thú với các con số, làm các bài toán và số học luôn chậm hơn các bạn cùng lớp. Tuy nhiên kết quả cuối cùng luôn đạt độ chính xác cao. Khi người mẹ dạy kèm bài tập về nhà, thấy con tính toán chậm, bà liên tục nói về bộ não ngu ngốc và sự chậm chạp của con gái. Dù đạt điểm cao, nhưng người mẹ lại nghi ngờ: "Điểm toán đó mẹ không tin được". Theo thời gian, cô gái trở nên chán ghét môn Toán. Chỉ cần nhìn thấy những con số, cô sẽ nghĩ đến những lời nói của mẹ khiến lòng tự trọng bị tổn thương.
Khi giáo dục con cái, cha mẹ cần quan tâm, điều tiết lời nói và việc làm của mình. Trước khi nói, suy nghĩ xem lời nói đó có ảnh hưởng xấu đến trẻ hay không? Cha mẹ đừng coi thường lời nói của mình, bởi rất có thể nó sẽ ảnh hưởng đến cuộc đời của con cái.

6. Làm cho trẻ cảm thấy mang ơn cha mẹ quá nhiều
Để trẻ cảm thấy bản thân nợ cha mẹ quá nhiều sẽ khiến chúng sống với mặc cảm tội lỗi. Đó là cực hình lâu dài đối với trẻ nhỏ.
Nhiều cha mẹ có câu cửa miệng: "Bố mẹ đang làm việc cực khổ vì ai?"; "Nếu không có bố/mẹ, sẽ chẳng thể có con"; "Con xứng đáng với bố mẹ không?". Những lời nói cay đắng này, khiến trẻ không thở được.
Có một từ trong tâm lý học gọi là "Hiệu ứng gió phía nam", nói về gió bắc và gió nam xem ai có thể cởi áo khoác của người đi bộ. Gió bắc thổi một cơn gió lạnh và kết quả khiến người đi bộ quấn chặt áo hơn vì sợ lạnh. Gió nam thổi một làn gió nhẹ, người đi bộ cảm thấy ấm áp, sau đó mở nút và cởi áo khoác ra. Điều này cũng giống với việc giáo dục trẻ em. Cha mẹ tốt nhất không bao giờ làm cho trẻ cảm thấy sợ hãi. Sự ấm áp trong lời nói, đó là món quà tốt nhất cha mẹ tặng cho con cái để trưởng thành

Thu hẹp khoảng cách thế hệ với con trẻ bắt đầu từ đâu?

Khoảng cách thế hệ - giữa bố mẹ và con cái – không phải là mới nhưng đang trở nên đáng chú ý trong một thập kỷ gần đây. Trong thời đại công nghệ số phát triển với tốc độ chóng mặt, chỉ một bước tiến mới trong sản phẩm hay ứng dụng thông minh cũng đủ đẩy hai thế hệ ra xa nhau thêm một chút. Bên cạnh đó, việc Việt Nam đang trên con đường hội nhập quốc tế khiến cho ảnh hưởng của văn hoá phương Tây ngày càng rõ rệt với thế hệ trẻ. Điều này hình thành thói quen, quan điểm và nhịp điệu sống khác xa với bố mẹ mình. Vậy đâu là nguyên nhân và giải pháp giúp bạn gần gũi hơn với con cái?

Đi tìm nguyên nhân của những khoảng cách
Đầu tiên, bố mẹ và con cái ngày nay thường không có nhiều thời gian để chia sẻ và tâm sự cùng với nhau. Mặc dù bố mẹ rất yêu thương con cái nhưng họ lại có quá ít thời gian ở bên để lắng nghe và trò chuyện. Khối lượng công việc quá nhiều cùng những căng thẳng nơi công sở đã lấy đi khá nhiều sức lực của phụ huynh ban ngày, để đến tối hoặc là họ còn quá ít thời gian, hoặc là họ quá mệt mỏi để chơi cùng con cái. Việc có ít thời gian tiếp xúc cùng con sẽ khiến phụ huynh không thể hiểu hết những gì con mình đang suy nghĩ, và đến khi nhìn lại thì khoảng cách giữa hai thế hệ đã quá xa để có thể giải quyết bằng một vài cuộc nói chuyện chóng vánh.
Không chỉ việc ít giao tiếp với nhau mới là nguyên do của khoảng các thế hệ. Bạn đã bao giờ nói với con rằng phải luôn cố gắng để học giỏi, ngoan ngoãn, và thậm chí là xuất sắc ở một số lĩnh vực để trả công phụng dưỡng của bố mẹ chưa nào? Vô tình hoặc cố ý, bố mẹ thường có xu hướng áp đặt lên con cái những thành tích mà họ nghĩ là sẽ tốt cho con sau này, mặc cho chúng có thực sự thích lĩnh vực đó hay không. Có thể thấy một số phụ huynh tạo áp lực lên kết quả học tập ở trường của con mình thay vì quan tâm xem con mình có những sở thích hay năng khiếu gì. Điều này vô hình chung làm các em cảm thấy không được bố mẹ ủng hộ theo đuổi sở thích hay năng khiếu, từ đó có xu hướng giữ bí mật, không chia sẻ bản thân với họ.
Và cuối cùng, bố mẹ - con cái đâu đó sẽ có thái độ hoặc suy nghĩ khác nhau khi nhìn về một vấn đề. Trong khi con cái lúc nào cũng muốn tỏ ra là người trưởng thành, muốn tự chủ trong mọi quyết định thì bố mẹ lại nghĩ con mình chưa đủ lớn, đủ hiểu biết và cần phải nghe lời họ. Chính mâu thuẫn này làm cho khoảng cách giữa hai bên ngày càng xa hơn.

Vậy, làm sao để những khoảng cách hẹp lại?

1. Hãy giao tiếp nhiều hơn
Một điều không thể phủ nhận là giao tiếp chính là chìa khoá vàng để thu hẹp khoảng cách trong các mối quan hệ xã hội nói chung và giữa bố mẹ-con cái nói riêng. Nếu bạn quá bận rộn với công việc trong tuần, hãy dành phần lớn thời gian rảnh ngày cuối tuần cho những buổi sinh hoạt gia đình. Bạn có thể dẫn cả gia đình đi ăn sáng sau đó ngồi cà phê để trò chuyện cùng con. Việc tạo một không gian thoải mái sẽ giúp con cởi mở hơn và chia sẻ nhiều hơn. Tâm sự thường xuyên cùng con không chỉ giúp bạn nắm bắt được những tâm tư suy nghĩ của con mình mà còn giúp con hiểu được tình yêu thương và mong muốn tốt đẹp mà bố mẹ dành cho chúng. Từ đó, con không chỉ xem bạn là đấng sinh thành, mà còn là những người bạn thân để chia sẻ mọi việc, từ đó rút ngắn khoảng cách tình cảm giữa hai bên. Vậy nên, thường xuyên giao tiếp sẽ là một trong những cách tuyệt vời để xoá tan khoảng cách giữa hai thế hệ trong gia đình.

2. Tránh đặt áp lực lên việc học của con
Con người thường chỉ có thể đạt hiệu quả cao nhất khi thực hiện những việc họ thật sự đam mê và hứng thú. Vậy, tại sao bạn lại phải ép buộc con hoàn thiện bản thân ở những góc độ bạn nghĩ là tốt cho chúng chứ không phải những môn học hay kỹ năng mà chúng thực sự thích hoặc có năng khiếu? Hãy để con phát triển theo cách tự nhiên nhất và hỗ trợ con đạt được đỉnh vinh quang trên chặng đường chính con chọn lựa. Bằng cách đó, con sẽ cảm nhận được sự hỗ trợ từ chính bố mẹ - những người thân yêu nhất của mình, từ đó có nhiều động lực hơn để phấn đấn vươn đến thành công.
Điều đó không có nghĩa rằng bạn sẽ bàng quan để con tự chinh phục thành công một mình. Con sẽ vẫn rất cần bố mẹ như những nhà cố vấn với kinh nghiệm lão làng để có thể điều hướng và động viên con trên bước đường mình đã chọn. Chính vì vậy, hãy là một người bạn luôn đồng hành mãi luôn bên con.

3. Học cách chấp nhận
Bước vào thế giới của con cái để hiểu ngôn ngữ và bắt nhịp với sự phát triển chúng chưa bao giờ là dễ dàng. Để làm được điều này, cần rất nhiều nỗ lực để thấu hiểu của bạn. Làm bố mẹ, bạn cần phải học cách chấp nhận. Bạn phải chấp nhận rằng bạn được sinh ra và lớn lên trong một hoàn cảnh và môi trường hoàn toàn khác với thế hệ trẻ bây giờ. Do đó, bạn không thể ép con cái có những suy nghĩ giống như bạn vì như thế chúng sẽ dễ trở nên lạc lõng trong xã hội rất cạnh tranh ngày nay. Thay vào đó, hãy học cách chấp nhận suy nghĩ hay quan điểm của chúng và từ đó cho chúng những lời khuyên theo cách nhìn của người có nhiều kinh nghiệm sống. Như vậy, con cái sẽ cảm thấy được tôn trọng, ủng hộ và chúng sẽ chia sẻ với bạn nhiều hơn để được hỗ trợ hay tư vấn.

Trẻ hay bị bố mẹ so sánh với "con nhà người ta" lớn lên sẽ có sự khác biệt lớn so với bình thường, cha mẹ nên lưu ý

"Con nhà người ta" là một khái niệm hoàn hảo được các bậc cha mẹ tạo ra để so sánh với chính con cái của mình. Vô hình trung, nó đã trở thành nỗi ám ảnh của nhiều đứa trẻ hiện nay. Thường dùng để nói nhằm mục đích răn đe, đốc thúc con mình cố gắng, thế nhưng việc so sánh con trẻ với một "tấm gương trong truyền thuyết" nào đó không có tác dụng tích cực như các bậc phụ huynh mong đợi. Thay vào đó, đôi lúc còn tạo áp lực lên sự phát triển của trẻ.
Trên thực tế, những đứa trẻ hay bị bố mẹ so sánh với "con nhà người ta" lớn lên sẽ có những điểm khác biệt so với những đứa trẻ khác. Dưới đây là những điểm khác biệt đó, cha mẹ cần lưu ý:

1. Trẻ tự ti, thấy mình kém cỏi hơn
Mỗi đứa trẻ dù lớn đến đâu cũng muốn nhận được sự khẳng định từ cha mẹ. Tuy nhiên, việc trẻ phải tiếp nhận những lời so sánh, khiển trách nặng nề của cha mẹ quá nhiều sẽ khiến cho sức mạnh tinh thần dần suy yếu. Trẻ sẽ không những không thể sửa chữa mà còn cảm thấy bản thân đặc biệt kém cỏi và tự ti vì điều đó.
Những trường hợp như vậy, trẻ thường có ý thức thấp về giá trị của bản thân. Theo thời gian, chúng sẽ ngày càng thiếu tự tin, ngại bày tỏ, ngại phản bác và âm thầm chịu đựng những bất bình. Trẻ sẽ nghĩ rằng mình làm tốt thì cũng chẳng được gì cả, từ đó năng lực, ý chí của trẻ bị mài mòn.

2. Ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ
Khi bị so sánh với bạn bè quá nhiều, bé sẽ mất dần sự tự tin. Trẻ sẽ bắt đầu tin rằng những người khác đều giỏi hơn mình và bản thân không có năng lực, dẫn đến những năng khiếu của bản thân không có chỗ để phát triển và sẽ biến mất. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến quá trình nhận thức và phát triển bình thường ở trẻ.
Việc bị bố mẹ so sánh với bạn bè quá nhiều sẽ khiến trẻ có xu hướng sống theo sự kỳ vọng của người lớn, làm theo những điều bố mẹ muốn. Tuy nhiên, điều này hoàn toàn không ổn vì có thể ảnh hưởng xấu đến sự phát triển tinh thần cũng như khả năng học tập của trẻ.

3. Trẻ bị áp lực từ nhỏ
Tâm lý những đứa trẻ thường rất mong manh. Chúng sẽ cảm thấy gánh nặng tâm lý nếu liên tục bị bố mẹ so sánh. Điều này sẽ khiến trẻ sinh ra tâm lý thường xuyên lo lắng, chán ăn và thậm chí là mất ngủ vì những điều bố mẹ nói hay khi không đạt được kỳ vọng của đáng sinh thành. Để tránh điều này xảy ra, cha mẹ nên nói chuyện và chia sẻ với trẻ, tìm hiểu xem vì sao thành tích của con chưa được tốt cũng như tìm ra giải pháp hiệu quả và phù hợp.

4. Trẻ bị động, thu mình với xã hội
Việc cha mẹ đem trẻ ra so sánh sẽ khiến trẻ trở nên tiêu cực, tự ti và thu mình lại. Khi trẻ không dám phát biểu ý kiến của bản thân và thói quen giữ lại cảm xúc tiêu cực trong lòng dễ khiến con cũng khó hòa nhập với cộng đồng, thường bị động trong học hành cũng như khả năng tiếp thu kiến thức cũng kém hơn. Cha mẹ phải để ý nhiều hơn đến tâm lý của trẻ bởi điều này sẽ khiến trẻ trở nên rụt rè và hèn nhát. Sau này khi bước vào xã hội, trẻ sẽ sợ hãi thế giới xung quanh, không dám thể hiện bản thân, thậm chí là dễ bị đối xử tệ bạc.

5. Giữ khoảng cách với bố mẹ
Trẻ bị cha mẹ so sánh, không được công nhận khả năng sẽ thu mình lại và giữa khoảng cách với cha mẹ vì trẻ không được lắng nghe và chia sẻ.
Thiếu đi sự lắng nghe từ bố mẹ sẽ khiến con cái dần trở nên lạc lõng, cô đơn và né tránh việc giao tiếp với bố mẹ. Những phản ứng tiêu cực của con mỗi lần nghe bố mẹ so sánh hay đánh giá thấp những gì trẻ đạt được là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy bố mẹ cần điều chỉnh thái độ và thay đổi cách nói chuyện để không gây tổn thương con. Thời gian càng lâu, bé tạo khoảng cách với gia đình càng lớn, không muốn ôm ấp hay trò chuyện cùng bố mẹ. Tình trạng này càng kéo dài, cảm xúc tiêu cực càng có ảnh hưởng xấu đến sự phát triển tính cách của con về sau.
Trên thực tế, bố mẹ nào cũng yêu thương và mong con mình tốt hơn. Tuy nhiên, trong cuộc sống này vốn dĩ chẳng có ai hoàn hảo và thiếu sót là điều rất bình thường. Vì vậy, thay vì thường xuyên so sánh trẻ với những đứa trẻ khác. Hãy dành thời gian nhiều hơn để quan tâm và giúp con tốt lên. Điều cần thiết mà bố mẹ nào cũng nên làm là hãy cho con thời gian hoàn thiện bản thân mình.

Để trẻ tự khám phá là một phương pháp giáo dục hiện đại, giúp trẻ phát triển toàn diện về trí tuệ, cảm xúc và kỹ năng vận động. Việc này không chỉ kích thích sự tò mò tự nhiên mà còn xây dựng sự tự tin và tư duy độc lập.
Dưới đây là các phương pháp và nguyên tắc quan trọng để khuyến khích trẻ tự khám phá:

1. Tạo môi trường an toàn và "mở"
Loại bỏ nguy hiểm: Đảm bảo không gian chơi không có vật dụng sắc nhọn, nguy hiểm, điện, hay hóa chất.
Không gian "mở": Tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên (cây cối, đất, nước, cát, sỏi) - đây là lớp học tuyệt vời nhất để kích thích giác quan.
Sử dụng dụng cụ mở: Cung cấp các loại đồ chơi không có quy tắc cố định (như khối xếp hình, đất nặn, bộ đồ chơi nấu ăn) để trẻ tự tạo ra cách chơi riêng.

2. Tôn trọng quá trình, không áp đặt kết quả
Đừng can thiệp quá sớm: Hãy cho trẻ thời gian tự xoay sở, dù trẻ có thể làm sai hoặc thất bại. Sự thất bại giúp trẻ rút ra bài học và tìm cách đúng.
Hạn chế chỉ dẫn: Hãy để trẻ tự tìm ra cách hoạt động thay vì nhắc nhở hay "cầm tay chỉ việc".
Chấp nhận sự lộn xộn: Sự sáng tạo thường gắn liền với sự bừa bộn. Hãy để trẻ tự do khám phá dù có thể làm bẩn quần áo hay không gian.

3. Kích thích tư duy bằng câu hỏi mở
Thay vì trả lời trực tiếp các câu hỏi "Tại sao?", hãy khuyến khích trẻ tự suy nghĩ:
"Theo con thì điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?"
"Tại sao con lại nghĩ như vậy?"
"Làm thế nào để chúng ta sửa cái này?"
Tạo danh sách các món đồ cần tìm (ví dụ: tìm 2 đồ vật nhẵn, 3 đồ vật có màu vàng).

4. Khuyến khích qua các hoạt động hàng ngày
Trải nghiệm thực tế: Cho trẻ tham gia các thí nghiệm khoa học đơn giản tại nhà như: pha màu nước, quan sát nam châm, thả nổi/chìm.
Khám phá giác quan: Cho trẻ sờ, nhìn, nghe, ngửi, nếm (đồ ăn an toàn) để cảm nhận thế giới.
Khám phá không gian: Cho trẻ quan sát các đồ vật ở các vị trí khác nhau (trên, dưới, cao, thấp) để hiểu về khoảng cách và vị trí.

5. Vai trò của cha mẹ
Người quan sát: Chỉ can thiệp khi thực sự cần thiết hoặc khi trẻ gặp nguy hiểm.
Người đồng hành: Cùng chơi nhưng để trẻ dẫn dắt trò chơi.
Người khích lệ: Cổ vũ sự tò mò và tôn trọng mọi nỗ lực khám phá của con.
Việc để trẻ tự khám phá giúp rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề, tính kiên trì và tư duy phản biện - những kỹ năng quan trọng cho sự thông minh và thành công của trẻ trong tương lai.

Những cách đơn giản dạy trẻ về thiên nhiên

Bạn hãy cung cấp cho trẻ những dụng cụ như kính phóng đại, ống và xô nước, cào, cuốc... để trẻ tự mình khám phá thế giới tự nhiên mà không cần người lớn.
Tại sao bạn cần phải giáo dục trẻ về thiên nhiên từ những năm đầu đời? Trước hết, trẻ sẽ phát triển ý thức về sự tôn trọng và quan tâm đến môi trường sống ngay từ khi còn nhỏ.
Thứ hai, sự tác động tích cực đối với môi trường tự nhiên cũng là một phần quan trọng cho sự phát triển sức khỏe của trẻ. Và sự tác động qua lại này cũng nâng cao khả năng học hỏi của trẻ. Trẻ được sống gần gũi với thiên thiên, điều đó sẽ tuyệt vời hơn nhiều sách vở, từ ngữ.
Sau đây là một số gợi ý dành cho bạn:

Bắt đầu với một vài trải nghiệm đơn giản
Trẻ nhỏ tiếp thu tốt nhất qua những trải nghiệm liên quan đến những gì đã quen thuộc và thoải mái. Vì thế, nơi tốt nhất để trẻ bắt đầu là một môi trường tương tự như những gì trẻ đã biết. Đó có thể là cái cây duy nhất trong sân sau hoặc sân chơi trước khi bạn đưa con đến những khu vực nhiều cây cối.

Thường xuyên có những chuyến dã ngoại
Trẻ học tốt nhất khi được tự mình khám phá, vì thế muốn trẻ học về môi trường tự nhiên hãy để trẻ tự khám phá.
Bạn hãy thường xuyên tạo cho bé cơ hội được tiếp xúc và tìm hiểu thế giới xung quanh. Đi chơi đến công viên hoặc một nơi bảo tồn thiên nhiên nhỏ sẽ chẳng ảnh hưởng gì đến bé.
Bạn hãy cung cấp cho con những hiểu biết đơn giản và liên tục về cỏ, cây xanh và côn trùng trong môi trường gần nhà hoặc trường học. Bạn không cần thiết phải dành quá nhiều thời gian và năng lượng chỉ để sắp xếp một chuyến đi đến một nơi xa lạ mà trẻ ít khi đến.
Thêm vào đó việc khám phá thế giới tự nhiên lúc nào cũng sẵn có ở ngoài trời. Vì thế bạn có thể dùng những cách khác nhau để biến một sân chơi bình thường thành một sân chơi môi trường để bé khám phá thế giới xung quanh.
Bạn có thể thêm vườn rau và hoa, nhà trên cây, tảng đá và những khúc gỗ. Sau đó bạn hãy cung cấp cho trẻ những dụng cụ để trẻ thử nghiệm và khám phá, chẳng hạn như một chiếc kính phóng đại, ống và xô nước, cuốc, cào.

Để trẻ tự khám phá hơn là được dạy
Bởi vì trẻ học tốt hơn nếu được tự khám phá và tự khởi xướng làm những gì mình thích. Cha mẹ chỉ nên là người cố vấn hơn là giáo viên.
Trẻ không thích chỉ được đứng ngoài "quan sát và lắng nghe". Vì thế bé sẽ không thích khi lúc nào cũng bị người lớn đi theo sau hoặc bảo phải làm gì.
Bạn hãy quan tâm đến những gì trẻ thích hơn là cố gắng thu hút sự chú ý của trẻ vào những việc làm mà người lớn lựa chọn.

Điều quan trọng là sự cảm nhận của bé, chứ không phải những kiến thức thu được
Để trẻ tự khám phá thể giới tự nhiên, điều mà bạn mong muốn là con thấy thích thú và quan tâm chứ không phải là những kiến thức khoa học. Cảm giác thích thú được tự khám phá có ý nghĩa hơn những kiến thức khoa học, nó sẽ nhen nhóm và duy trì tình yêu của trẻ với thiên nhiên.
Vì vậy, dù cha mẹ đã có những kiến thức tối thiểu về khoa học cũng không nên bắt buộc trẻ phải khám phá thế giới tự nhiên theo cách của mình.

Làm gương cho bé về việc tôn trọng thiên nhiên
Để dạy trẻ, trước hết cha mẹ cũng cần thể hiện cho trẻ thấy rằng mình cũng bảo về và tôn trọng thiên nhiên.
Nói chuyện với con về việc bảo vệ Trái đất thì quá sớm. Vậy thì bạn hãy minh họa nó đơn giản hơn bằng những hành động chăm sóc thực tế, như vận chuyển nhẹ nhàng những cây cảnh và con vật trong phòng, tái chế hoặc tái sử dụng tối đa những nguyên vật liệu có thể.