How to learn

✨ Đam mê có phải là một “món quà” bẩm sinh?

Tại sao chúng ta thường bắt đầu một sở thích mới vô cùng hào hứng nhưng lại nhanh chóng bỏ cuộc chỉ sau vài tuần? Ngược lại, điều gì giúp những chuyên gia hàng đầu duy trì ngọn lửa nhiệt huyết với lĩnh vực của mình suốt hàng thập kỷ, bất chấp nỗi đau thất bại? Và liệu đam mê là một "món quà" bẩm sinh hay là một quy trình tâm lý có thể phát triển theo thời gian.

Dựa trên mô hình của hai nhà nghiên cứu Suzanne Hidi và K. Ann Renninger (2006), tụi mình sẽ cùng quan sát cơ chế vận hành của sự quan tâm. Hiểu được tiến trình này, ta sẽ nhận ra đam mê không phải là thứ để "tìm thấy", mà là một thực thể cần được gieo mầm, dựng giàn giáo và nuôi dưỡng một cách khoa học.

1️⃣ Sự quan tâm không phải là "khiếu" bẩm sinh, mà là một hệ sinh thái đang phát triển

Sai lầm lớn nhất trong giáo dục và phát triển cá nhân là coi sự quan tâm như một thực thể cố định: hoặc là bạn có năng khiếu, hoặc là không. Thực tế, sự quan tâm là kết quả của sự tương tác liên tục giữa cá nhân và môi trường. Nó là một trạng thái tâm lý được hình thành bởi sự giao thoa của ba yếu tố: Cảm xúc (Affect), Kiến thức (Knowledge) và Giá trị (Value).

Sự quan tâm luôn gắn liền với một nội dung cụ thể. Một đứa trẻ có thể tò mò về cơ chế của robot hoặc cách vận hành của các vì sao. Vai trò của người dẫn đường - dù là giáo viên hay cha mẹ - không phải là chờ đợi đam mê xuất hiện, mà là chủ động thiết lập môi trường để kích hoạt nó.

Giáo viên thường hiểu lầm rằng học sinh hoặc là có hứng thú, hoặc là không, mà có thể không nhận ra rằng chính họ có thể đóng góp đáng kể vào việc phát triển sự quan tâm học thuật của học sinh thông qua việc thiết lập môi trường phù hợp.

2️⃣ "Sự quan tâm tình huống" - Khi môi trường đóng vai trò giàn giáo

Trong hai giai đoạn đầu tiên, sự quan tâm hoàn toàn phụ thuộc vào các tác động từ bên ngoài (Environmentally driven). Nếu thiếu đi sự hỗ trợ này, ngọn lửa vừa nhen nhóm sẽ nhanh chóng lụi tàn.

- Giai đoạn 1 - Kích hoạt (Triggered Situational Interest): Đây là "tia lửa" ban đầu. Một câu đố thú vị, một trải nghiệm làm việc nhóm đầy năng lượng, hay một bài báo gây ngạc nhiên có thể làm thay đổi cảm xúc ngắn hạn. Tuy nhiên, sự kích hoạt này hiệu quả nhất khi nó kết nối được với một lượng kiến thức nền tảng dù là nhỏ nhất của người học.
- Giai đoạn 2 - Duy trì (Maintained Situational Interest): Đây là bước ngoặt quan trọng. Để sự chú ý không biến mất sau khi "niềm vui ban đầu" qua đi, nhiệm vụ phải trở nên có ý nghĩa (meaningfulness) và có tính gắn kết cá nhân. Ở giai đoạn này, sự hỗ trợ bên ngoài đóng vai trò như một "giàn giáo" (scaffolding), giúp người học kiên trì với nhiệm vụ khi họ chưa có đủ kỹ năng tự điều chỉnh.

3️⃣ Bước ngoặt từ "Thích" sang "Tự tìm tòi": Vai trò của những câu hỏi tò mò

Giai đoạn 3 - Sự quan tâm cá nhân dần thành hình (Emerging Individual Interest) - đánh dấu sự chuyển dịch từ động lực bên ngoài sang nội lực tự thân. Đây là lúc kiến thức bắt đầu tích lũy đủ để cá nhân nhận ra giá trị thực sự của điều mình đang theo đuổi.

Dấu hiệu nhận biết rõ nhất là khi cá nhân bắt đầu tự đặt ra các "câu hỏi tò mò" (curiosity questions) và tự tìm câu trả lời mà không cần sự thúc giục. Họ không chỉ hoàn thành nhiệm vụ được giao mà còn có xu hướng tái định nghĩa và vượt quá yêu cầu để thỏa mãn sự tìm tòi của mình.

Cùng nhìn vào trường hợp của Julia trong nghiên cứu của Hidi và Renninger. Julia tình cờ đọc được bài báo về nghề "điều phối viên giải quyết xung đột" (facilitator). Sự quan tâm của cô không chỉ đến từ cảm xúc nhất thời, mà vì cô đã có sẵn kiến thức liên quan (hiểu về các công việc giúp đỡ con người). Sự giao thoa này khiến bài báo trở nên dễ tiếp cận. Thay vì dừng lại ở việc đọc, Julia đã tự tìm đến thư viện, tra cứu internet và chủ động thảo luận với cố vấn. Lúc này, cô không còn cần "giàn giáo" từ môi trường, cô đang từng bước xây dựng lộ trình cho chính mình.

"Nỗ lực không tốn sức" - Cấp độ cao nhất của sự phát triển

4️⃣ Giai đoạn 4 - Sự quan tâm cá nhân phát triển hoàn thiện (Well-Developed Individual Interest) - là trạng thái mà mọi nhà giáo dục và cá nhân thường hướng tới. Ở giai đoạn này, sự quan tâm đi kèm với một lượng kiến thức chuyên sâu và giá trị lưu trữ cực kỳ lớn.

Một nghịch lý thú vị xuất hiện: Những người ở giai đoạn này dành rất nhiều thời gian và công sức cho công việc, nhưng họ trải nghiệm trạng thái "nỗ lực không tốn sức" (Effortless Effort). Điều này không có nghĩa là công việc trở nên dễ dàng, mà bởi vì họ sở hữu khả năng tự điều chỉnh (self-regulation) mạnh mẽ và các chiến lược nhận thức sâu sắc. Họ làm việc trong trạng thái "dòng chảy" (flow), nơi sự tập trung cao độ mang lại niềm vui thay vì sự mệt mỏi.

"Một người học với sự quan tâm cá nhân phát triển hoàn thiện sẽ bền bỉ làm việc hoặc tìm cách giải quyết một câu hỏi đến cùng, ngay cả khi đối mặt với sự thất vọng hay những rào cản thách thức nhất."

5️⃣ Sự quan tâm có thể dần mờ nhạt nếu thiếu thách thức

Đam mê không là vĩnh viễn. Mô hình 4 giai đoạn nhắc nhở chúng ta rằng sự quan tâm là một thực thể sống có thể đến rồi đi, nó có thể rơi vào trạng thái ngủ đông hoặc biến mất nếu không được chăm sóc.

Ngay cả khi bạn đã đạt đến giai đoạn 4, sự quan tâm vẫn có thể mờ nhạt nếu bạn ngừng đặt ra những câu hỏi mới hoặc môi trường không còn cung cấp những thách thức mới (new challenges). Để duy trì ngọn lửa, ta cần liên tục nâng cao độ khó của nhiệm vụ và mở rộng biên giới kiến thức. Sự quan tâm cần được nuôi dưỡng bằng sự tương tác liên tục; nếu thiếu đi sự "tiếp nhiên liệu" bằng kiến thức và giá trị, nó sẽ dần cạn kiệt.

Hành trình từ một khoảnh khắc tò mò tình cờ đến năng lực vượt trội là một quá trình vun trồng kiên nhẫn. Nuôi dưỡng đam mê giống như từng chút chăm bón khu vườn của mình bằng kiến thức và tôi luyện qua những câu hỏi tự thân.

Hiểu được mô hình này, tụi mình mong bạn sẽ có cái nhìn bao dung hơn, kiên nhẫn hơn với bản thân khi mới bắt đầu, và vững vàng hơn trên suốt hành trình.

Reference:

Hidi, S., & Renninger, K. A. (2006). The four-phase model of interest development. Educational Psychologist, 41(2), 111–127.

O’Keefe, P. A., Horberg, E. J., & Plante, I. (2017). The multifaceted role of interest in motivation and engagement. In The science of interest (pp. 49–67). Springer.

Csikszentmihalyi, M. (1990). Flow: The psychology of optimal experience. Harper & Row.

NHỮNG ĐIỀU BẠN (CÓ THỂ) ĐÃ BỎ QUÊN KHI HỌC TỪ VỰNG

Mình cứ nói mãi về việc học từ. Dù thi thoảng cũng lo người đọc/ người học cảm thấy phát ngán, mình vẫn thấy chủ đề này cần được lặp lại đủ nhiều để người học thấy và hiểu được sự quan trọng của nó. Vì trong quan sát của mình, người học vẫn thường xuyên cảm thấy lúng túng với việc này, và bỏ quên nhiều điều trong việc học từ.

1. Quên xếp mức ưu tiên trong việc học từ

Số lượng từ vựng mới xuất hiện quanh mình là rất nhiều, qua bài đọc, qua bài nghe, từ công việc, từ đời sống. Nhưng không phải từ nào cũng cần được xử lý như nhau. Tụi mình sẽ dễ dàng cảm thấy quá tải với mớ từ mới nếu không xếp chúng theo mức độ ưu tiên - từ cần sử dụng, từ cần hiểu, và từ mình chỉ cần đoán ý chung mà không cần dịch nghĩa chính xác.

Thay vào đó, ở mỗi lần học, hãy chỉ tập trung vào 1-2 từ cụ thể để quan sát kĩ, xây profile, và tập đặt câu cho các từ này. Các từ còn lại, hãy để dành cho lần học kế tiếp.

2. Quên quan sát từ trong ngữ cảnh

Từ vựng không đứng một mình.

Một từ khi bước vào câu, vào đoạn, vào tình huống cụ thể sẽ biểu hiện rất nhiều khía cạnh: nó hay đi với từ nào, thường xuất hiện trong bối cảnh trang trọng hay thân mật, mang sắc thái nhẹ nhàng hay mạnh mẽ, và nó được dùng để diễn đạt điều gì.

Khi gặp từ mới, người học thường có thói quen tìm nghĩa, đọc qua rồi đi tiếp. Nhưng nếu chậm lại một chút và quan sát cách từ đó được dùng trong câu, trong đoạn, trong toàn bộ bài viết, bạn sẽ bắt đầu thấy “tính cách” của từ. Ví dụ, người viết dùng từ này để mô tả sự việc, để bày tỏ thái độ, hay để lập luận? Nếu thay bằng một từ gần nghĩa khác, câu này còn tự nhiên không? Những câu hỏi nhỏ như vậy giúp mình không chỉ biết từ, mà dần dần cảm được từ.

Và cảm giác đó mới là thứ giúp bạn dùng từ đúng về sau, chứ không phải số lượng từ đã ghi chép.

3. Quên liên hệ với nhu cầu sử dụng của bản thân

Khi học một bài đọc, bài nghe, hay một bài viết mẫu, người học thường tập trung trả lời đủ câu hỏi, gạch chân đúng đáp án, viết xong đoạn văn theo yêu cầu. Bài tập được hoàn thành. Nhưng bài học thì chưa chắc đã được giữ lại.

Vấn đề không nằm ở việc làm bài tập. Bài tập là cần thiết.

Vấn đề là sau khi làm xong, tụi mình hiếm khi dừng lại để tự hỏi: trong bài này có ý tưởng nào mình thật sự có thể dùng khi nói hoặc viết không? Có cách diễn đạt nào gần với điều mình muốn nói không? Nếu phải trình bày một quan điểm, hay nói chuyện trong công việc, mình sẽ mang theo được điều gì từ bài học này?

Khi thiếu bước liên hệ đó, kiến thức rất dễ bị “đóng khung”.
Ý tưởng, từ vựng, cấu trúc, sẽ vẫn ở lại trong bài tập. Và việc hoàn thành nhiệm vụ, dù không một lỗi sai, cũng không giúp được gì nhiều cho việc sử dụng ngôn ngữ cho nhu cầu của bạn.

4. Không biết rằng ‘Repeat’ (lặp lại) và ‘Retrieval’ (truy xuất) là khác nhau

Nhiều bạn học viên của mình ôn từ rất chăm, nhưng vẫn quên nhanh, và thường gặp khó nếu mình hỏi một câu hỏi khác ngoài các câu hỏi bạn đã chuẩn bị. Mình biết bạn đã bỏ vào rất nhiều nỗ lực và thời gian. Việc “không nhớ ra” trong khoảnh khắc đó không phải vì bạn học hời hợt, mà thường là vì cách bạn đang ôn chủ yếu dừng lại ở việc lặp lại - nhìn lại từ, đọc lại nghĩa, xem lại ghi chú - chứ chưa có nhiều cơ hội để thật sự kéo từ ra khỏi trí nhớ của mình.

Nhìn lại từ, đọc lại ghi chú, xem lại flashcard cho người học cảm giác quen và dễ chịu. Nhưng cố gắng nhớ lại từ khi không nhìn gì cả - đặt câu, tự giải thích, tự nhớ ngữ cảnh - thì khó hơn, và dễ khiến ta hoang mang: “Sao mình quên rồi?”

Thật ra, chính những khoảnh khắc hơi khó mới là lúc trí nhớ đang làm việc nghiêm túc. Việc học từ sẽ không diễn ra hiệu quả nếu mình nhìn lại từ và thấy quen, mà là khi mình tạm không nhìn gì cả, nhưng vẫn cố gắng nhớ, cố gắng gọi tên lại điều đã học.

Kết

Học từ không phải chỉ là thêm vào từ mới, mà là việc mình xử lý nó sâu đến mức nào.

Như là kết bạn vậy đó, mà kết bạn thì phải thật là kiên nhẫn.

TẠO KHÔNG GIAN NHÌN LẠI - Điều mình thấy mình mừng vì đã thay đổi

Không gian nhìn lại với mình, không chỉ là việc làm bài tập hay học lại nội dung cũ, mà còn là quan sát cả phản ứng đầu tiên mình có, cảm xúc nào hiện diện, cách mình tiếp cận và xử lý thông tin, so sánh nó với điều mình đã có/ đã biết, cân nhắc việc điều chỉnh cho lần học kế tiếp. Những điều này, dù có thể không liên quan trực tiếp đến phát triển ngôn ngữ, nhưng là một cách hiệu quả để người học quan sát tiến trình học của bản thân mình.

Trong khoa học học tập, những hoạt động như vậy được gọi chung là metacognition – siêu nhận thức. Hiểu đơn giản, đó là khả năng nhận biết mình đang học như thế nào, cách mình làm bài, cách mình suy nghĩ, cách mình phản ứng với nội dung khó - dễ, v.v..

Trong suốt thời gian đồng hành cùng người học, mình luôn nhắc về việc xem lại bài, ngồi lâu với bài tập. Nhưng mình cũng nhận ra rằng, nếu chỉ nhắc nhở, rất dễ biến việc “xem lại bài” thành một nghĩa vụ mơ hồ. Người học thường thấy khó khi không biết xem lại từ đâu, làm gì với nội dung cũ.

Về sau này, mình tạo hẳn các bài tập, câu hỏi, hay một bảng checklist cần cho việc nhìn lại - so sánh, liên hệ, ứng dụng lại nội dung đã học. Bài tập không còn chỉ để “làm cho xong”, mà để người học quay lại đối thoại với chính quá trình mình vừa đi qua.

Nên là, bên cạnh việc quan sát xem hôm nay người học đã dùng được từ vựng hay điểm ngữ pháp này chưa, có thể nói hoặc viết được về chủ đề này chưa, mình luôn khuyến khích các bạn trả lời những câu hỏi khác:

“Bài này có quá khó với em không?”

“Em đã làm bài này như thế nào?”

“Điều gì em học được từ bài này, không chỉ về ngôn ngữ?”

“Lần sau, em sẽ làm khác đi ở điểm nào?”

Nếu cần, mình có thể gợi ý cách tiếp cận khác; người học thử nghiệm trong tuần mới và so sánh với cách làm cũ. Nhưng rất nhiều lần, trong quan sát của mình, các bạn hầu như có khả năng tự đánh giá và tìm phương án thay đổi. Và trên cả việc bài tập đúng - sai, các bạn dần hiểu được ‘vì sao đúng, vì sao sai’, điều đó liên hệ với bản thân mình như thế nào.

Tạo không gian nhìn lại, với mình, là một thay đổi nhỏ trong cấu trúc lớp học, nhưng là một thay đổi lớn trong vai trò của người học. Từ chỗ chờ người dạy đánh giá, người học dần học cách tự quan sát, tự điều chỉnh, và tự chịu trách nhiệm cho hành trình của mình.

Mình thấy tự hào vô cùng khi nhìn thấy sự chủ động đó - điều mình đã luôn dốc lòng đi cùng.

Vô số lần mình rơi vào tình huống này, cả khi mới vài hôm trước mình còn rất háo hức với chủ đề đó. Mình cá là bạn hẳn cũng không ít lần như vậy - hứng khởi đăng ký một khoá học, cảm thấy đã sẵn sàng vô cùng cho kiến thức mới, thậm chí thấy hạnh phúc lâng lâng khi tưởng tượng ra mình sẽ đạt được gì sau khi hoàn thành khoá học này. Nhưng rồi chỉ sau tuần đầu tiên, cảm giác ấy biến mất. Động lực không thấy đâu. Và mình bắt đầu nghĩ: có lẽ khoá này không hợp với mình. Hoặc bắt đầu trách bản thân, rằng mình thiếu kỷ luật, không đủ chăm, hay buồn hơn là “không hợp học hành”.

Vậy liệu động lực học tập có phải là một thứ luôn hiện diện - ta thiếu động lực thì vấn đề hẳn ở ta? Hay sự hứng khởi liên tục, cảm giác háo hức kéo dài chưa bao giờ là trạng thái thực tế của việc học nghiêm túc?

🌿 Học tập là ‘phải vui’ hay ‘phải khổ’?

Jere Brophy, trong quyển sách của mình về động lực học tập, cho rằng chúng ta thường hiểu sai về động lực. Một niềm tin phổ biến là ‘học phải vui’. Nếu không thấy hứng thú, chắc là do cách dạy, chương trình, hoặc do mình không hợp. Dù điều này có thể đúng trong một số tình huống cụ thể, nhưng nó đã quá lãng mạn hoá việc học. Học tập vốn không giống giải trí. Ngay cả khi chủ đề hấp dẫn, việc học vẫn đòi hỏi tập trung kéo dài, suy nghĩ căng não, và chấp nhận cảm giác mơ hồ khi chưa hiểu. Nếu mình chỉ học khi “có hứng”, thì rất nhiều việc học quan trọng sẽ không bao giờ đi đủ xa.

Ở chiều ngược lại, cũng có niềm tin rằng học vốn dĩ là khổ, nên phải dựa vào áp lực, điểm số hay thưởng – phạt để ép mình tiếp tục. Cách này có thể khiến mình ngồi vào bàn, nhưng thường đi kèm sợ sai, né tránh, và học cho xong. Lâu dần, người học kiệt sức trước khi kịp hiểu sâu.

🌿 Động lực học đến từ đâu, nếu không phải là niềm vui hay áp lực?

Theo Brophy, động lực không đơn giản là cảm giác thích hay không thích. Nó liên quan đến việc mình học để làm gì, mình có thấy việc học này đáng giá hay không, và mình có tin là mình có thể tiến bộ hay không. Ông gọi đó là motivation to learn – động cơ học để hiểu. Với kiểu động lực này, mình có thể không thích bài học hôm nay, nhưng vẫn sẵn sàng ngồi lại, thử hiểu, và đi tiếp. Bạn chưa cần yêu việc học, nhưng bạn cần thấy nó đáng để làm.

Nên là, thay vì hỏi “sao mình không có động lực?”, hãy hỏi một câu khác “mình đang học vì điều gì, và mình có tin là mình học được không?” Chỉ cần dịch chuyển hai câu hỏi đó một chút, cách mình học và cảm giác khi học, có thể dần khác đi 🌱

Mời bạn đọc bài viết đầy đủ của tụi mình ở link Substack bên dưới

Tài liệu tham khảo
Brophy, J. (2010). Motivating students to learn (3rd ed.). Routledge.

----------------------------
Workshop "Tư duy nền tảng và Ứng dụng Notion trong việc sắp xếp và quản lý thông tin” giúp bạn hiểu – ứng dụng – cá nhân hóa hệ thống quản lý thông tin và công việc dựa trên tư duy và công cụ thực tế.
📆 Thời gian:
- Buổi 1: 07/01/2026 – Tư duy nền tảng
- Buổi 2: 10/01/2026 – Làm quen với Notion
- Buổi 3: 14/01/2026 – Ứng dụng nâng cao
⏰ Online qua Zoom từ 19g30 đến 21g00
🎁 Ưu đãi:
⏳ Early bird: giảm 10% cho tất cả các gói (Áp dụng từ 26/11 đến hết ngày 08/12/2025)
👫 Đăng ký nhóm: giảm 15% cho tất cả các gói (Áp dụng khi đăng ký nhóm 2 người trở lên)
✨ Tụi mình dành 3 suất hỗ trợ tài chính cho những ai đang gặp khó khăn, bởi vì tụi mình tin rằng tri thức không nên là điều xa xỉ. Nếu bạn cần, đừng ngại nhắn riêng fanpage hoặc gửi email về [email protected] để nhận thông tin hỗ trợ. Tụi mình ở đây để lắng nghe 💌
🔗 Xem thêm các thông tin khác về workshop tại website dưới bình luận
🔗 Đăng ký ngay tại link 👇

🌱 Nuôi dưỡng lại niềm tin vào năng lực học 🌱

Bạn vẫn đều đặn ngồi vào bàn, mở sách, xem video, làm bài tập. Nhưng bên dưới tất cả những nỗ lực đó là cảm giác nghi ngờ, rằng “liệu mình có thể học được không, sao mãi không thấy tiến bộ thế này?”. Cảm giác mơ hồ đó khó chịu và dai dẳng, nó rút cạn năng lượng và niềm tin, khiến người ta dễ bỏ cuộc hơn bất kỳ bài kiểm tra khó nhằng nào.

Vậy thì, điều gì có thể giúp ta nuôi lại niềm tin này?

Nghiên cứu Study Skills Course Impact on Academic Self-Efficacy của Wernersbach và cộng sự (2014) cho thấy việc học kỹ năng học tập (study skills) không chỉ cải thiện cách học, mà còn làm thay đổi cách người học nhìn nhận năng lực của chính mình.

🌱 Khi vấn đề không chỉ nằm ở cách học

Trong nghiên cứu này, nhóm tác giả theo dõi hơn 200 sinh viên đại học, trong đó có một nhóm được xếp vào diện academically underprepared - những sinh viên có điểm đầu vào thấp hơn, dễ gặp khó khăn và có nguy cơ bỏ học.

Ngay từ đầu học kỳ, nhóm sinh viên này không chỉ thiếu kỹ năng học tập, các còn bạn tự đánh giá thấp khả năng học của mình: ít tin rằng mình làm tốt bài thi, dễ lo âu khi học, và khó tin rằng nỗ lực của mình sẽ tạo ra khác biệt.

🌱 Điều gì xảy ra khi ta học kỹ năng học tập?

Nhóm sinh viên này tham gia một khóa study skills kéo dài 7 tuần, tập trung vào những nội dung rất quen thuộc: quản lý thời gian, ghi chép hiệu quả, chiến lược ôn tập và làm bài, tự kiểm tra mức độ hiểu bài

Nhưng điều thay đổi lớn nhất lại không nằm ở danh sách kỹ thuật.

Sau khóa học:

- Niềm tin vào năng lực học tập (academic self-efficacy) tăng lên rõ rệt
- Mức tự tin của nhóm sinh viên này bắt kịp, thậm chí vượt nhóm sinh viên không học study skills
- Những sinh viên này không chỉ nói rằng họ biết cách học hơn, mà còn cảm thấy rằng “mình có khả năng học”

Trong khi đó, nhóm sinh viên không tham gia khóa học gần như không có sự thay đổi đáng kể về niềm tin này.

🌱 Vì sao kỹ năng học lại tác động đến niềm tin?

Theo tâm lý học nhận thức, con người không xây dựng niềm tin từ lời khuyên hay động viên suông. Niềm tin được hình thành từ trải nghiệm thành công cụ thể, như là khi người học có thể áp dụng một chiến lược mới, thấy việc học trở nên có kiểm soát hơn, và nhận ra kết quả cải thiện, dù nhỏ. Khóa học kỹ năng học tập, trong nghiên cứu này, đã tạo ra trải nghiệm như vậy. Và người học bắt đầu viết lại câu chuyện về chính mình: “Có lẽ mình không dở như mình nghĩ.”

🌱 Một góc nhìn khác về hỗ trợ học tập

Nghiên cứu này gợi ý rằng:

- Hỗ trợ học tập không nên chỉ nhắm đến kỹ thuật
- Mà cần được nhìn như một cách khôi phục niềm tin học tập

Điều này đặc biệt quan trọng với những người học từng thất bại, từng bị gắn nhãn yếu, hoặc đã quen với cảm giác mình luôn đi sau.

Khi người học có cơ hội tự chứng minh với chính mình rằng họ làm được, động lực không còn phải kéo lên mỗi ngày - nó bắt đầu tự thành hình.

----------------------------

Tài liệu tham khảo

Wernersbach, B. M., Crowley, S. L., Bates, S. C., & Rosenthal, C. (2014). Study skills course impact on academic self-efficacy. Journal of Developmental Education, 37(3), 14–33.
----------------------------
Workshop "Tư duy nền tảng và Ứng dụng Notion trong việc sắp xếp và quản lý thông tin” giúp bạn hiểu – ứng dụng – cá nhân hóa hệ thống quản lý thông tin và công việc dựa trên tư duy và công cụ thực tế.
📆 Thời gian:
- Buổi 1: 07/01/2026 – Tư duy nền tảng
- Buổi 2: 10/01/2026 – Làm quen với Notion
- Buổi 3: 14/01/2026 – Ứng dụng nâng cao
⏰ Online qua Zoom từ 19g30 đến 21g00
🎁 Ưu đãi:
⏳ Early bird: giảm 10% cho tất cả các gói (Áp dụng từ 26/11 đến hết ngày 08/12/2025)
👫 Đăng ký nhóm: giảm 15% cho tất cả các gói (Áp dụng khi đăng ký nhóm 2 người trở lên)
✨ Tụi mình dành 3 suất hỗ trợ tài chính cho những ai đang gặp khó khăn, bởi vì tụi mình tin rằng tri thức không nên là điều xa xỉ. Nếu bạn cần, đừng ngại nhắn riêng fanpage hoặc gửi email về [email protected] để nhận thông tin hỗ trợ. Tụi mình ở đây để lắng nghe 💌
🔗 Xem thêm các thông tin khác về workshop tại website dưới bình luận
🔗 Đăng ký ngay tại link 👇

🧠 Từ nền tảng đến vận hành 💻

Sau buổi 1, khi tụi mình cùng nhau nhìn lại nếp sống, nhu cầu và cách xử lý thông tin, bước tiếp theo sẽ là làm sao để đưa công cụ vào hỗ trợ vận hành.

Ở buổi 2 của Workshop, tụi mình cùng đi qua các khái niệm và chức năng cơ bản của Notion như là tạo block, mở page, thử tạo database chạy nền và sắp xếp nó vào những vị trí phù hợp. Giống như việc sắm sửa nội thất cho từng không gian chức năng vậy - tụi mình sẽ phân chia để tạo góc học tập, để làm việc, hay chăm sóc đời sống cá nhân.

Nhưng các không gian này không đứng rời rạc. Ở buổi 3, các database được nối lại theo tư duy từ buổi 1: thông tin nào thuộc dự án nào, nhiệm vụ nào cần ưu tiên, tài nguyên nào nên được dùng chung. Database cần được liên kết hợp lý để thông tin được đi đúng nơi và có thể được tìm thấy bất cứ đâu mà ta cần nó. Từ đó mà dashboard dần thành hình - một dashboard phục vụ nhu cầu thật như là một dự án đang chạy, một kế hoạch học tập, hay những ý tưởng cần được phát triển.

Và điều quan trọng nhất của 2 buổi này không phải là nhớ hết chức năng, mà là hiểu công cụ này có thể làm gì, hỗ trợ được mình như thế nào, và tạo nền để việc tự học, ứng dụng và phát triển sau đó được dễ dàng hơn. Khi đó, hệ thống không còn là “template đẹp mắt” của ai đó khác, mà trở thành một công cụ sống: bạn hiểu vì sao nó được sắp xếp như vậy, bạn có thể tự thay đổi khi nhu cầu đổi khác, và bạn biết mình đang kiểm soát dòng thông tin của chính mình. Với hi vọng sau ba buổi, bạn có thể mang theo một hệ thống hiệu quả sang năm mới với nhiều khoảng thở hơn giữa rừng thông tin đang chảy không ngừng.

Và nếu bạn muốn tinh chỉnh hệ thống để khớp hơn với nếp sống của riêng mình, tụi mình luôn sẵn lòng đồng hành thêm ở những buổi 1-1 thật chậm rãi, để cùng đưa ra giải pháp cho nhu cầu rất riêng đó, hen.

———————————
Workshop "Tư duy nền tảng và Ứng dụng Notion trong việc sắp xếp và quản lý thông tin” giúp bạn hiểu – ứng dụng – cá nhân hóa hệ thống quản lý thông tin và công việc dựa trên tư duy và công cụ thực tế.

📆 Thời gian:

- Buổi 1: 07/01/2026 – Tư duy nền tảng
- Buổi 2: 10/01/2026 – Làm quen với Notion
- Buổi 3: 14/01/2026 – Ứng dụng nâng cao

⏰ Online qua Zoom từ 19g30 đến 21g00

🎁 Ưu đãi:
⏳ Early bird: giảm 10% cho tất cả các gói (Áp dụng từ 26/11 đến hết ngày 08/12/2025)
👫 Đăng ký nhóm: giảm 15% cho tất cả các gói (Áp dụng khi đăng ký nhóm 2 người trở lên)

✨ Tụi mình dành 3 suất hỗ trợ tài chính cho những ai đang gặp khó khăn, bởi vì tụi mình tin rằng tri thức không nên là điều xa xỉ. Nếu bạn cần, đừng ngại nhắn riêng fanpage hoặc gửi email về [email protected] để nhận thông tin hỗ trợ. Tụi mình ở đây để lắng nghe 💌

🔗 Xem thêm các thông tin khác về workshop tại website dưới bình luận
🔗 Đăng ký ngay tại link 👇

Hành trình “tự xử lý thông tin” và vì sao mình thiết kế buổi 1 như vậy

Buổi 1 của workshop là phần tụi mình trăn trở và dành nhiều thời gian để phát triển nhất.

Vì mỗi người đến lớp đều mang theo một nhu cầu sắp xếp thông tin rất riêng, với nếp sống và công việc khác biệt. Vậy thì bộ khung nào là đủ bao quát nhưng vẫn đảm bảo tính ứng dụng cho mỗi nhu cầu riêng?

Tụi mình đã xem rất nhiều video hướng dẫn, đọc nhiều tài liệu, từ kinh nghiệm cá nhân của người dùng đến những model có nhiều thực chứng hơn, để tìm xem đâu là nền tảng của việc sắp xếp. Vì chỉ khi mình có một cấu trúc tốt ban đầu, việc ứng dụng, và sáng tạo sau đó mới bền vững. Việc học một công cụ mới khi chưa hiểu cách thông tin cần được sắp xếp, giống như đặt một chiếc tủ rất đẹp vào ngôi nhà của mình với hi vọng nó sẽ cứu vớt tình hình rối ren. Nhưng sau một thời gian, mình nhận ra mọi thứ vẫn như cũ - mọi thứ vẫn ngổn ngang, và mình vẫn quá tải khi vẫn phải lục tung ‘ngôi nhà’ để tìm ‘đồ’ cần dùng.

Vậy nên trong buổi 1, tụi mình không nói về công cụ. Mindset first, everything second.

Tụi mình quan sát thói quen và nhu cầu của bản thân, tập hợp các loại thông tin mình đang nhận mỗi ngày. Tụi mình tập nhìn vào thông tin và phân loại nó, từ góc nhìn của cá nhân mình.

Từ đó, mình bắt đầu nhận ra điều gì quan trọng, điều gì cần được cất giữ, điều gì cần bỏ đi, và điều gì nên nằm ở đâu trong dòng chảy công việc – học tập – cuộc sống. Khi tư duy sắp xếp thành hình, công cụ mới có thể giúp mình hiệu quả.

Nếu dạo này bạn thấy mình cần chăm sóc lại không gian số để bắt đầu một năm mới mượt mà hơn, có lẽ buổi 1 sẽ là một điểm tựa để bạn nhìn lại, sắp xếp, và bước tiếp.

----------------------------
Workshop "Tư duy nền tảng và Ứng dụng Notion trong việc sắp xếp và quản lý thông tin” giúp bạn hiểu – ứng dụng – cá nhân hóa hệ thống quản lý thông tin và công việc dựa trên tư duy và công cụ thực tế.

📆 Thời gian:

- Buổi 1: 07/01/2026 – Tư duy nền tảng
- Buổi 2: 10/01/2026 – Làm quen với Notion
- Buổi 3: 14/01/2026 – Ứng dụng nâng cao

⏰ Online qua Zoom từ 19g30 đến 21g00

🎁 Ưu đãi:

⏳ Early bird: giảm 10% cho tất cả các gói (Áp dụng từ 26/11 đến hết ngày 08/12/2025)

👫 Đăng ký nhóm: giảm 15% cho tất cả các gói (Áp dụng khi đăng ký nhóm 2 người trở lên)

✨ Tụi mình dành 3 suất hỗ trợ tài chính cho những ai đang gặp khó khăn, bởi vì tụi mình tin rằng tri thức không nên là điều xa xỉ. Nếu bạn cần, đừng ngại nhắn riêng fanpage hoặc gửi email về [email protected] để nhận thông tin hỗ trợ. Tụi mình ở đây để lắng nghe 💌

🔗 Xem thêm các thông tin khác về workshop tại website dưới bình luận

🔗 Đăng ký ngay tại link 👇

😵 Vì sao người mới học dễ bị quá tải? 😵

Khi làm việc với những bạn mới bắt đầu, mình luôn nhắc rằng đoạn mở đầu của bất kỳ hành trình nào cũng là phần gập ghềnh nhất. Nó dễ làm mình nản, dễ khiến mình nghi ngờ chính mình. Người học thường xuyên thấy khó hiểu, khó nhớ, không biết bắt đầu từ đâu, và rất nhanh tin rằng “chắc do mình không có khả năng học”.

Nếu bạn cũng đi qua cảm giác quá tải ấy, xin hãy kiên nhẫn thêm với bản thân mình một chút. Những khó khăn đó không nói gì về năng lực của bạn. Nó chỉ nói rằng bộ não đang phải xử lý một nhiệm vụ vượt quá cấu trúc nhận thức mà nó đang có.

Trí nhớ làm việc của tụi mình rất hạn chế. Khi mình chưa có nền tảng, bất kỳ nhiệm vụ nào yêu cầu “tự tìm cách giải quyết” đều khiến não phải xoay đủ hướng để vừa hiểu đề, vừa suy luận, vừa đoán bước tiếp theo. Thay vì học, nó chỉ đang cố đối phó với các bài tập.

Khi kiến thức nền còn mỏng, thông tin mới chẳng có chỗ để “bám”. Nó đến như những mảnh ghép đơn lẻ, không biết đặt vào đâu. Không có một khung trước (một bản đồ khái niệm, một mục lục, một ví dụ mẫu), não buộc phải giữ tất cả trong trí nhớ làm việc, nên quá tải là điều tất yếu.

Và thường là, người mới học không biết mình đang hiểu đến đâu, đang bị kẹt ở bước nào, hay chiến lược hiện tại có phù hợp không. Những ảo giác “đọc thấy hiểu” dễ khiến mình chủ quan, trong khi thực chất não chưa kịp hình thành bất kỳ cấu trúc nào bền vững.

Vậy nên, khi cảm thấy “ngộp”, có thể đó không phải lỗi của bạn. Chỉ là tiến trình học tập mà bạn đang theo chưa thật sự phù hợp với người mới. Và có thể bạn cần thử một vài cách để giúp việc học nhẹ nhàng hơn:

• Trước khi bắt đầu, lướt qua một khung tổng quan để biết mình sắp đi vào đâu.

• Chia nhiệm vụ thành những bước nhỏ, đủ để não thở.

• Xem một ví dụ mẫu trước khi tự làm, để có một “khung” để bám vào.

• Cuối buổi, hãy viết vào nhật ký học tập: hôm nay mình cảm thấy thế nào, đã hiểu gì, đang vướng gì, và ngày mai muốn thử khác đi ra sao, có công cụ nào, hoặc ai đó có thể giúp mình không.

Việc bắt đầu một hành trình bao giờ cũng khó cả. Hãy kiên nhẫn với mình một chút, và nếu cần, hãy cho phép mình được hỏi xin giúp đỡ từ ai đó mà mình tin tưởng, nghen.

Bạn có thể đọc bài viết đầy đủ ở Substack của How to learn 👇

———————————
Workshop "Tư duy nền tảng và Ứng dụng Notion trong việc sắp xếp và quản lý thông tin” giúp bạn hiểu – ứng dụng – cá nhân hóa hệ thống quản lý thông tin và công việc dựa trên tư duy và công cụ thực tế.
📆 Thời gian:
- Buổi 1: 07/01/2026 – Tư duy nền tảng
- Buổi 2: 10/01/2026 – Làm quen với Notion
- Buổi 3: 14/01/2026 – Ứng dụng nâng cao
⏰ Online qua Zoom từ 19g30 đến 21g00
🎁 Ưu đãi:
⏳ Early bird: giảm 10% cho tất cả các gói (Áp dụng từ 26/11 đến hết ngày 08/12/2025)
👫 Đăng ký nhóm: giảm 15% cho tất cả các gói (Áp dụng khi đăng ký nhóm 2 người trở lên)
✨ Tụi mình dành 3 suất hỗ trợ tài chính cho những ai đang gặp khó khăn, bởi vì tụi mình tin rằng tri thức không nên là điều xa xỉ. Nếu bạn cần, đừng ngại nhắn riêng fanpage hoặc gửi email về [email protected] để nhận thông tin hỗ trợ. Tụi mình ở đây để lắng nghe 💌
🔗 Xem thêm các thông tin khác về workshop tại website dưới bình luận
🔗 Đăng ký ngay tại link 👇

Khi bắt đầu một hành trình học tập mới, điều tụi mình mong muốn không chỉ là “trình bày kiến thức” trong vài tiếng đồng hồ, mà là tạo một bước đệm và không gian, để sau buổi học, mỗi người có thể tiếp tục tự khám phá, tự điều chỉnh và tự nuôi dưỡng quá trình học của riêng mình.

Đó cũng chính là tinh thần mà chuỗi workshop lần này được thiết kế: gọn gàng về thời lượng, nhưng mở rộng về chiều sâu, khơi gợi tinh thần tự học (self-learning) và tự điều chỉnh quá trình học tập (self-regulated learning). Vì vậy, mỗi buổi đều có nhịp điệu ba phần: chuẩn bị trước buổi học, thực hành trong lớp, và đào sâu sau lớp.

📖 Self-learning thường được hiểu là khả năng một cá nhân chủ động tìm kiếm, xử lý và tích hợp tri thức mới, không phụ thuộc hoàn toàn vào người dạy. Candy (1991) mô tả tự học như một quá trình trong đó người học “tự định hướng” (self-direction) và “tự quản lý” (self-management) trải nghiệm học tập của mình. Đây là nền tảng để mỗi người duy trì sự tò mò, tính sáng tạo, và khả năng học suốt đời (lifelong learning).

📖 Self-regulated learning, theo định nghĩa của Zimmerman (2002), là khả năng “tự khởi xướng và duy trì những suy nghĩ, cảm xúc và hành vi hướng đến việc đạt mục tiêu học tập”. Người học có năng lực này thường biết cách đặt mục tiêu, giám sát tiến trình, đánh giá kết quả và điều chỉnh chiến lược học tập. Chính điều đó giúp họ không chỉ học hiệu quả hơn, mà còn giữ được động lực và sự bền bỉ trên hành trình dài.

Tụi mình tin rằng, chính những khoảnh khắc bạn tự làm bài, tự mày mò sau buổi học, và tìm cách vận dụng cho nhu cầu riêng, mới là lúc kiến thức thật sự “thấm” để trở thành của riêng bạn.

🌱 Lợi ích của tự học và tự điều chỉnh quá trình học tập

- Không phụ thuộc hoàn toàn vào “người dạy”, mà có thể tự tin dẫn dắt tiến trình học của mình: biết mình muốn gì, và cần sự hỗ trợ nào từ khóa học.
- Phát triển những điều được học, dám thử - sai - điều chỉnh, và từ đó sáng tạo ra một hệ thống phù hợp cho riêng mình

Ba buổi workshop được thiết kế như những phần gợi mở. Nhưng giá trị lớn nhất không nằm ở 2–3 giờ trên lớp, mà ở việc bạn tiếp tục thực hành, tinh chỉnh, và dần nhìn thấy hệ thống học tập – làm việc của mình thay đổi từng ngày. Tụi mình có thể trao công cụ và khung tư duy, nhưng phần còn lại – khám phá, thử nghiệm và thực hành – chính là tinh thần self-learning và self-regulated learning mà tụi mình tin rằng mỗi người đều có khả năng nuôi dưỡng.

———————————

Workshop "Tư duy nền tảng và Ứng dụng Notion trong việc sắp xếp và quản lý thông tin” giúp bạn hiểu – ứng dụng – cá nhân hóa hệ thống quản lý thông tin và công việc dựa trên tư duy và công cụ thực tế.

📆 Thời gian:

- Buổi 1: 07/01/2026 – Tư duy nền tảng
- Buổi 2: 10/01/2026 – Làm quen với Notion
- Buổi 3: 14/01/2026 – Ứng dụng nâng cao

⏰ Online qua Zoom từ 19g30 đến 21g00

🎁 Ưu đãi:

⏳ Early bird: giảm 10% cho tất cả các gói (Áp dụng từ 26/11 đến hết ngày 08/12/2025)

👫 Đăng ký nhóm: giảm 15% cho tất cả các gói (Áp dụng khi đăng ký nhóm 2 người trở lên)

✨ Tụi mình dành 3 suất hỗ trợ tài chính cho những ai đang gặp khó khăn, bởi vì tụi mình tin rằng tri thức không nên là điều xa xỉ. Nếu bạn cần, đừng ngại nhắn riêng fanpage hoặc gửi email về [email protected] để nhận thông tin hỗ trợ. Tụi mình ở đây để lắng nghe 💌

🔗 Xem thêm các thông tin khác về workshop tại website dưới bình luận

🔗 Đăng ký ngay tại link 👇