Độc giả đọc thật

THỦ TƯỚNG Ý NÓI “NĂM TỚI SẼ CÒN TỆ HƠN” TRONG PHÁT BIỂU MỪNG NĂM MỚI?

Vừa qua, một trang mạng xã hội Việt Nam đăng thông tin: “Nữ thủ tướng Ý phát biểu mừng năm mới khiến dân tình bật ngừa: Năm vừa qua đã rất khó khăn, nhưng đừng lo vì năm tới sẽ còn tệ hơn nữa.” ¹

Đánh giá: Đúng nhưng cần hiểu rõ ngữ cảnh

Thủ tướng Ý đương nhiệm Giorgia Meloni đã đưa ra phát biểu vào cuối tháng 12/2025, trong một buổi chào hỏi và động viên nhân viên chính phủ trước kỳ nghỉ lễ cuối năm tại hội trường Tatarella ở Montecitorio. Trong phát biểu này, bà thừa nhận năm 2025 là một năm nhiều khó khăn và cảnh báo rằng năm 2026 có thể còn thách thức hơn. ²

Nguyên văn phát biểu: “voglio dirvi che oltre a ringraziarvi per il vostro lavoro, vi voglio bene perché ormai noi siamo una famiglia, una squadra, combattiamo tutto l'anno. L'anno che abbiamo trascorso è stato tosto per tutti noi, ma non vi preoccupate, il prossimo sarà molto peggio. Quindi vi consiglio di riposare adeguatamente durante queste ferie e ci rivedremo nelle prossime, in realtà nei prossimi giorni per continuare a dare risposte a questa nazione straordinaria che può ancora stupire il mondo.”³

Tạm dịch rằng: “Tôi muốn nói rằng, ngoài việc cảm ơn vì những đóng góp của mọi người (tức những viên chức bà đang nhắc đến), tôi yêu quý các bạn vì giờ đây chúng ta là một gia đình, một đội, và chúng ta cùng nhau chiến đấu suốt cả năm. Năm vừa qua thật khó khăn đối với tất cả chúng ta, nhưng đừng lo, năm sau sẽ còn khó khăn hơn nhiều (cười). Vì vậy, tôi khuyên các bạn nên nghỉ ngơi đầy đủ trong kỳ nghỉ lễ này, và chúng ta sẽ gặp lại nhau trong vài ngày tới, để tiếp tục cung cấp những câu trả lời cho quốc gia phi thường này, một quốc gia vẫn luôn khiến thế giới kinh ngạc.”

Như vậy, (1) đây không phải là bài phát biểu chính thức “mừng năm mới” gửi tới toàn dân Ý. Câu nói được tách khỏi bối cảnh nội bộ, rồi trình bày lại như thể là thông điệp chúc năm mới trước công chúng rộng rãi. (2) Nội dung nhắc đến “khó khăn” liên quan đến công việc của các viên chức Chính phủ. (3) Đây là một câu nói đùa và mang tính khích lệ, đôn đốc. Cách diễn đạt giật tít khiến người đọc hiểu ngầm rằng “Thủ tướng Ý chẳng mừng gì năm mới mà tuyên bố năm tới sẽ tệ hơn.” Từ đó, việc trích dẫn không phản ánh đúng mục đích và hoàn cảnh phát biểu.

Thực tế, phát biểu của bà Meloni mang tính động viên nội bộ, nhấn mạnh tinh thần chuẩn bị cho một năm được dự báo nhiều áp lực chính trị và chính sách.
____
Thông tin tham khảo:

(1): https://www.facebook.com/share/p/1AQB2gpQY9/
(2): https://youtu.be/bRaPph1TOo4?si=-B7ZWB2QFXXQo4Qe
(3): https://euromaidanpress.com/2025/12/24/meloni-warns-italian-government-staff-next-year-will-be-much-worse-than-2025
____
“Độc giả đọc thật” là dự án phòng kiểm chứng thông tin do Khoa Báo chí - Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM hợp tác cùng Tổ chức Mạng lưới các nhà giáo dục tin tức và thông tin châu Á (ANNIE) thực hiện.
Quý khán giả có thể gửi yêu cầu kiểm chứng thông tin hoặc góp ý đến tin nhắn các mạng xã hội hoặc email: [email protected]

ÚC CẤM NGƯỜI DƯỚI 16 TUỔI SỬ DỤNG MẠNG XÃ HỘI?

Nội dung cần kiểm chứng: Từ ngày 10.12.2025, Úc sẽ cấm toàn bộ người dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. Tất cả các tài khoản đã được tạo trước đó sẽ bị vô hiệu hoá.

Đánh giá: Đúng nhưng cần hiểu rõ

Vừa qua, một số tài khoản mạng xã hội lan truyền thông tin: “Từ ngày 10.12.2025 Úc sẽ cấm toàn bộ người dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. Tất cả các tài khoản đã được tạo trước đó sẽ bị vô hiệu hoá.” ¹ ²

Luật sửa đổi được Quốc hội Úc thông qua vào cuối năm 2024, với tên Online Safety Amendment (Social Media Minimum Age) Act 2024, bổ sung vào luật an toàn mạng trước đó (Online Safety Act 2021).⁴

Theo đó, kể từ 10.12.2025, các nền tảng mạng xã hội phải thực hiện việc đóng/từ chối tài khoản người dưới 16 tuổi tạo hoặc giữ tài khoản. Nếu không thực hiện, nền tảng có thể bị phạt rất nặng (mức phạt lên tới khoảng 49,5 triệu AUD).

Tính đến 21.11.2025, các nền tảng bị liệt vào danh sách áp luật, gồm: Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat, YouTube, X (Twitter cũ), Reddit, Twitch, Threads, Kick.³

Tuy nhiên, cũng cần làm rõ một số nội dung sau:

Thứ nhất, nếu một người dưới 16 tuổi chỉ xem nội dung mà không có tài khoản, luật không phạt cha mẹ hay cá nhân đó.

Thứ hai, người dưới 16 tuổi vẫn có thể xem video công khai trên YouTube khi không đăng nhập vì luật chỉ cấm tạo mới hoặc giữ tài khoản.

Thứ ba, không phải mọi nền tảng mạng xã hội trực tuyến đều bị ảnh hưởng vì trong luật có khái niệm “age-restricted social media platforms” (nền tảng mạng xã hội bị hạn tuổi), dựa trên tiêu chí: nền tảng có mục đích chính hoặc đáng kể là “kết nối xã hội,” cho phép người dùng tương tác, chia sẻ nội dung.

Một số dịch vụ, như các ứng dụng nhắn tin, game online, hoặc dịch vụ giáo dục được miễn trừ nếu không đáp ứng định nghĩa “social media” theo luật. Ví dụ: theo danh sách do eSafety công bố, các dịch vụ như Discord, WhatsApp, GitHub, Google Classroom, Roblox… không nằm trong danh sách “age-restricted social media platforms.”³

Như vậy, thông tin “Từ 10.12.2025, Úc sẽ cấm người dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội”, về cơ bản phản ánh đúng nội dung của luật Online Safety Amendment (Social Media Minimum Age). Nhưng, cách nói “cấm sử dụng mạng xã hội/vô hiệu hoá tất cả tài khoản” cần được hiểu rõ để tránh gây hiểu nhầm.

—
Nội dung kiểm chứng được độc giả yêu cầu.

Tài liệu tham khảo:
(1) https://www.facebook.com/share/p/1AEgwHKqfs/
(2) https://www.facebook.com/share/p/1GRuEvYF2M/
(3) https://www.esafety.gov.au/about-us/industry-regulation/social-media-age-restrictions
(4)https://www.infrastructure.gov.au/sites/default/files/documents/social-media-minimum-age-and-age-assurance-trial-fact-sheet-july-2025.pdf
____
“Độc giả đọc thật” là dự án phòng kiểm chứng thông tin do Khoa Báo chí - Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM hợp tác cùng Tổ chức Mạng lưới các nhà giáo dục tin tức và thông tin châu Á (ANNIE) thực hiện.
Quý khán giả có thể gửi yêu cầu kiểm chứng thông tin hoặc góp ý đến tin nhắn các mạng xã hội hoặc email: [email protected]

TRUNG QUỐC RA LUẬT MỚI CẤM INFLUENCER VÀ LIVESTREAMER BÀN MỘT SỐ CHỦ ĐỀ NẾU KHÔNG CÓ BẰNG ĐẠI HỌC?

Thông tin cần kiểm chứng: Trung Quốc vừa ban hành luật mới (có hiệu lực từ ngày 25/10) cấm influencer hoặc livestreamer nói về các chủ đề như pháp luật, y tế, tài chính,... nếu không có bằng đại học.

Đánh giá: Sai ❌

Từ cuối tháng 10, nhiều bài viết và video trên mạng xã hội lan truyền thông tin rằng Trung Quốc vừa ban hành luật mới cấm tất cả influencer và livestreamer nói về các chủ đề chuyên môn nếu không có bằng đại học. Tin này thu hút nhiều người chia sẻ, đặc biệt trong bối cảnh các nền tảng siết chặt nội dung. Tuy nhiên, nội dung này không chính xác và bị cắt ghép, hiểu sai từ một quy định đã có từ tháng 6/2022.

Trước hết, văn bản được nhắc đến không phải là luật mới ban hành năm 2025. Nội dung này thực chất xuất phát từ Quy tắc ứng xử dành cho người dẫn nội dung trực tuyến (online presenters) do Tổng cục Phát thanh - Truyền hình quốc gia Trung Quốc (NRTA)¹ ban hành từ tháng 6/2022. Đây là quy tắc ngành (code of conduct), không phải luật và tại thời điểm 2022 đã được các hãng tin Trung Quốc và quốc tế đưa tin rộng rãi.² Không có bất kỳ cập nhật hay thông báo nào cho thấy văn bản này bắt đầu có hiệu lực vào ngày 25/10 như một số trang lan truyền.

Ngoài ra, quy định không hề yêu cầu bằng đại học. Trong tài liệu gốc, NRTA nêu rằng người dẫn chương trình trực tuyến về những nội dung cần trình độ chuyên môn cao như y tế, tài chính, pháp luật, giáo dục,... cần có bằng cấp/chứng chỉ chuyên môn (qualifications) phù hợp. Bộ Quy tắc chỉ áp dụng cho người livestream hoặc chủ trì chương trình, không phải tất cả người có sức ảnh hưởng. Điều này được hiểu là đủ điều kiện hoặc chứng chỉ chuyên môn tùy theo từng lĩnh vực, chứ không đồng nghĩa với việc phải có bằng đại học. Việc diễn giải thành “không bằng đại học thì không được livestream” là sai lệch nội dung.

Bản quy tắc cũng không thay đổi từ 2022 đến nay và không có thêm văn bản bổ sung nào gắn với mốc thời gian tháng 10/2025. Việc đưa tin sai làm nhiều người hiểu nhầm đây là chính sách mới, trong khi văn bản đã có hiệu lực hơn hai năm trước. Ngoài ra, các nguồn tin đưa nội dung cần kiểm chứng cũng không đưa ra bất kì nguồn trích dẫn luật từ phía Trung Quốc.

Phòng kiểm định tin tức Annie Lab trực thuộc Đại học Hong Kong (HKU) cũng đã có bài phân tích chi tiết.³

Đọc thêm tại: https://hcmussh.edu.vn/news/item/35900
____
Nguồn tham khảo:
(1): https://www.gov.cn/gongbao/content/2022/content_5707286.htm
(2): https://paper.people.com.cn/rmrb/html/2022-06/23/nw.D110000renmrb_20220623_6-11.htm
https://www.cnbc.com/2022/06/23/china-livestreamers-need-qualifications-for-certain-topics-regulators.html
(3) https://annielab.org/2025/11/26/analysis-no-new-chinese-law-on-influencers-livestream-regulations-took-effect-in-2022/
____
“Độc giả đọc thật” là dự án phòng kiểm chứng thông tin do Khoa Báo chí - Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM hợp tác cùng Tổ chức Mạng lưới các nhà giáo dục tin tức và thông tin châu Á (ANNIE) thực hiện.
Quý khán giả có thể gửi yêu cầu kiểm chứng thông tin hoặc góp ý đến tin nhắn các mạng xã hội hoặc email: [email protected]

CHÚ CHÓ CỨU MÈO CON TRONG NGÔI NHÀ BỊ BÃO LŨ?

Thông tin cần kiểm chứng: Những ngày qua, mạng xã hội lan truyền hình ảnh chú chó ngậm mèo con mang đến thuyền cứu hộ giữa mưa lũ tại Việt Nam.

Đánh giá: Sai ❌

Gần đây, loạt ảnh “chó cứu mèo trong lũ” thu hút hàng ngàn lượt chia sẻ trên mạng xã hội Việt Nam. Nhiều người bày tỏ xúc động, số khác nghi ngờ đây là sản phẩm AI.¹

Trước khi xuất hiện tại Việt Nam, bộ ảnh đã lan truyền tại Thái Lan và được đơn vị kiểm chứng Thai PBS Verify xác nhận là ảnh AI.² Cụ thể, tài khoản mạng xã hội đăng tải ban đầu là tài khoản chuyên tạo nội dung AI để câu tương tác, người tạo ảnh cũng đã đính kèm thẻ [ảnh AI] trong bài viết nhưng nhiều người vẫn không nhận diện được. Ngoài ra, khi kiểm tra kỹ, có thể thấy nhiều lỗi quen thuộc của hình ảnh AI như cấu trúc nước bất thường, tỷ lệ cơ thể động vật sai, ánh sáng không đồng nhất hoặc chi tiết lông - râu - mép bị méo. Quan trọng hơn, loạt ảnh này không xuất hiện trong bất kỳ báo cáo cứu hộ hoặc bản tin chính thống nào ở Thái Lan.

Bên cạnh đó, Độc giả Đọc Thật cũng kiểm tra một trong các bức ảnh bằng công cụ SynthID – hệ thống truy dấu watermark của Google dành cho nội dung tạo bởi mô hình AI.³ Kết quả cho thấy toàn bộ hoặc một phần hình ảnh được tạo bằng Google AI. Điều này trùng khớp với các lỗi kỹ thuật được chuyên gia chỉ ra. Ngoài ra, các chi tiết trong hình ảnh cũng được chỉ ra như:

- Ánh sáng không khớp thời gian: Ảnh hiển thị mốc “8:16 PM”, nhưng cảnh lại sáng như ban ngày. Trong khi tại vùng Songkhla (Thái Lan), mặt trời đã lặn khoảng 18:00 vào tháng 11. Đây là sự phi lý thường thấy ở ảnh AI.
- Dấu vết tổng hợp: Dù phần nước và lông được dựng khá tinh vi (giống các mô hình mới như Imagen 3), tương tác giữa chó và mèo thiếu độ nặng, căng tự nhiên của ảnh thật; lớp vải “sherpa” cũng mịn và đồng nhất một cách phi thực tế.

Qua đó, có thể khẳng định hình ảnh chú chó cứu mèo con trong bão lũ là sản phẩm của AI. Việc lan truyền những nội dung giả mạo trong thời điểm thiên tai không chỉ dễ gây hiểu lầm mà còn làm giảm niềm tin vào các nguồn tin chính thống. Ngoài ra, dù những thông tin tương tự được xem là vô hại, mục đích tạo ra và lan truyền những nội dung AI này có thể nhằm nhằm tăng tương tác, tạo danh tiếng, và trục lợi. Do đó, độc giả cần đặc biệt thận trọng và luôn kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ.
____
Nguồn tham khảo:
(1) https://www.facebook.com/share/p/1Jshtmxn1Y/
(2) https://www.thaipbs.or.th/news/content/358787
(3) https://deepmind.google/models/synthid/
____
“Độc giả đọc thật” là dự án phòng kiểm chứng thông tin do Khoa Báo chí - Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM hợp tác cùng Tổ chức Mạng lưới các nhà giáo dục tin tức và thông tin châu Á (ANNIE) thực hiện.
Quý khán giả có thể gửi yêu cầu kiểm chứng thông tin hoặc góp ý đến tin nhắn các mạng xã hội hoặc email: [email protected]

ChatGPT không trả lời các câu hỏi liên quan đến tư vấn sức khỏe, pháp lý hoặc tài chính cá nhân?

Nội dung cần kiểm chứng: ChatGPT vừa cập nhật thêm chính sách “không hỗ trợ các các câu hỏi liên quan đến tư vấn sức khỏe, pháp lý hoặc tài chính cá nhân”, áp dụng từ ngày 3.11.2025.

Đánh giá: Sai ❌

Một số bài đăng trên mạng xã hội cho rằng từ ngày 3.11.2025, ChatGPT sẽ ngừng hỗ trợ các câu hỏi về tư vấn sức khỏe, pháp lý hoặc tài chính cá nhân. ChatGPT vẫn có thể giúp bạn tóm tắt, phân tích hoặc giải thích thông tin tổng quát, nhưng sẽ không còn đưa ra lời khuyên cụ thể cho từng trường hợp cá nhân. Thông tin này được cho là một phần trong chính sách mới của OpenAI nhằm tăng tính an toàn và trách nhiệm khi sử dụng nền tảng.¹

Thực tế, nguyên tắc không được sử dụng ChatGPT để thay thế chuyên gia được cấp phép trong các lĩnh vực như y tế, tâm lý, pháp lý hoặc tài chính cá nhân đã tồn tại trong Chính sách sử dụng của OpenAI từ trước. Bản cập nhật chính sách gần nhất của OpenAI có hiệu lực từ ngày 29.10.2025, chỉ hợp nhất và làm rõ các quy định cũ, không bổ sung hạn chế mới.²

ChatGPT vẫn trả lời các thông tin tổng quan về sức khỏe, tâm lý, cơ chế bệnh học, biện pháp phòng tránh chung và khuyến nghị người dùng tìm tới chuyên gia khi cần.

Ngày 4.11.2025, Giám đốc AI mảng Y tế của OpenAI, ông Karan Singhal đã phủ nhận thông tin này trong một bài đăng trên nền tảng X. Theo ông, các quy định về việc ChatGPT không thay thế chuyên gia được cấp phép đã tồn tại từ lâu, và AI vẫn là một nguồn tài nguyên hữu ích để người dùng tìm hiểu thông tin sức khỏe và pháp lý.³

Như vậy, tin ChatGPT ngừng hỗ trợ các câu hỏi về tư vấn sức khỏe, pháp lý, tài chính cá nhân là sai. ChatGPT vẫn sẽ cung cấp thông tin tổng quát trong các lĩnh vực này, nhưng không thay thế cho lời khuyên của chuyên gia.
____
Tham khảo:
(1) https://www.facebook.com/share/p/1JV2p4Xbxo/
(2) https://openai.com/vi-VN/policies/usage-policies/
(3) https://x.com/thekaransinghal/status/1985416057805496524
____
“Độc giả đọc thật” là dự án phòng kiểm chứng thông tin do Khoa Báo chí - Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM hợp tác cùng Tổ chức Mạng lưới các nhà giáo dục tin tức và thông tin châu Á (ANNIE) thực hiện.
Quý khán giả có thể gửi yêu cầu kiểm chứng thông tin hoặc góp ý đến tin nhắn các mạng xã hội hoặc email: [email protected]

SINH VIÊN TRUNG QUỐC CHẤT VẤN CHỦ QUYỀN HOÀNG SA - TRƯỜNG SA TẠI ĐẠI HỌC HARVARD?

Gần đây, mạng xã hội lan truyền một video với tiêu đề “Sinh viên Trung Quốc chất vấn chủ quyền Hoàng Sa - Trường Sa tại Đại học Harvard”.¹ Đoạn video cho thấy một sinh viên được cho là người Trung Quốc đang phát biểu trong lớp học, kèm theo thuyết minh tiếng Việt liên quan đến vấn đề chủ quyền biển đảo.

Đánh giá: Sai ❌

Qua kiểm chứng, đoạn video gốc không hề liên quan đến vấn đề Hoàng Sa - Trường Sa hay tranh chấp chủ quyền Biển Đông.

Video gốc được trích từ chương trình giảng dạy triết học chính trị “Justice: What’s The Right Thing To Do?” của Giáo sư Michael Sandel (không phải là Giáo sư Alisa Finch được đề cập trong video), Đại học Harvard, tập 1 mang tên “The Moral Side of Murder”, được đăng tải trên kênh YouTube chính thức của Harvard University vào ngày 5.9.2009.²

Cụ thể, phần bị cắt để lan truyền bắt đầu từ mốc thời gian 6:16 của video gốc. Ở đó, Giáo sư Sandel đặt ra câu hỏi: “To save five lives even if it means sacrificing one, what became of the principle better that almost everyone endorsed? How do you explain the difference between the two?” (Tạm dịch: “Để cứu năm người, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc hy sinh một người, điều gì đã xảy ra với nguyên tắc mà hầu hết mọi người đều ủng hộ? Bạn giải thích sự khác biệt giữa hai tình huống này như thế nào?”)

Người sinh viên được cho là “chất vấn về Hoàng Sa - Trường Sa” thực chất đang phát biểu quan điểm đạo đức học về tình huống giả định trên, với nội dung: “The second one I guess involves an active choice of pushing a person down which I guess that person himself would otherwise not have been involved in the situation at all…”
(Tạm dịch: “Trường hợp thứ hai, theo tôi, liên quan đến việc chủ động đẩy một người - người mà vốn dĩ không liên quan gì đến tình huống vào trong rủi ro, và việc lựa chọn thay cho người đó khiến tình huống này khác biệt hơn nhiều so với trường hợp đầu tiên.”)

Như vậy, không có bất kỳ chi tiết nào trong lời nói, ngữ cảnh hay nội dung video liên quan đến vấn đề chủ quyền lãnh thổ hoặc Trung Quốc. Video đang được lan truyền hiện nay đã bị cắt ghép và thêm phụ đề sai sự thật, không khớp với âm thanh gốc, gán nội dung chính trị lãnh thổ vào một chương trình học thuật. Ngoài ra, ở góc phải video lan truyền có dòng chữ “Hình ảnh minh hoạ” cho thấy đây là nội dung tự biên dựng lại, không phải tư liệu gốc của Harvard.

Kết luận, video “Sinh viên Trung Quốc chất vấn chủ quyền Hoàng Sa - Trường Sa tại Đại học Harvard” là thông tin sai sự thật. Đây là sản phẩm cắt ghép, thêm phụ đề sai lệch, nhằm đánh lạc hướng người xem và gây hiểu nhầm về các vấn đề chính trị ngoại giao.
____
Nguồn tham khảo:
(1) https://youtu.be/dcbxeKkmpxM?si=ONKMie82HDTtgFfg
(2) https://youtu.be/kBdfcR-8hEY?si=EiXflV8V05EVwhbk&t=355
____
“Độc giả đọc thật” là dự án phòng kiểm chứng thông tin do Khoa Báo chí - Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM hợp tác cùng Tổ chức Mạng lưới các nhà giáo dục tin tức và thông tin châu Á (ANNIE) thực hiện.
Quý khán giả có thể gửi yêu cầu kiểm chứng thông tin hoặc góp ý đến tin nhắn các mạng xã hội hoặc email: [email protected]

CẦU THỦ DANI ALVES NGƯỜI BRAZIL ĐƯỢC XỬ VÔ TỘI VÀ NẠN NHÂN ĐƯỢC ẨN DANH?

Nội dung cần kiểm chứng: Dani Alves đã được tuyên vô tội và nạn nhân trong vụ án tấn công tình dục được ẩn danh.

Đánh giá: Một phần đúng, một phần sai

Một số bài đăng trên mạng xã hội gần đây khẳng định rằng cựu danh thủ Brazil Dani Alves đã “được xử vô tội” và “nạn nhân được ẩn danh”.¹ Những tuyên bố này gây nhiều tranh cãi vì vụ việc Alves là tâm điểm chú ý quốc tế trong hai năm qua.

Để hiểu hơn, chúng ta cần lật lại diễn biến vụ án:

- Bắt giữ và tạm giam: Cuối tháng 1.2023, Dani Alves bị bắt ở Tây Ban Nha sau khi người phụ nữ tố cáo bị tấn công tình dục trong một hộp đêm ở Barcelona vào cuối 2022.²

- Xử sơ thẩm và kết án: Tháng 2.2024, toà án Barcelona tuyên án Dani Alves có tội và phạt 4 năm 6 tháng tù; tòa cũng buộc phải bồi thường cho nạn nhân. Alves phủ nhận cáo buộc và kháng án.³

- Được tại ngoại bằng tiền bảo lãnh: Tháng 3.2024 Alves được thả tạm sau khi nộp bảo lãnh khoảng 1 triệu euro, với các điều kiện như nộp hộ chiếu, ở lại Tây Ban Nha và trình diện tòa theo lịch. Việc được tại ngoại khi đang kháng án đã vấp phải chỉ trích từ một số phía, trong đó có luật sư nạn nhân và quan chức.⁴

- Phúc thẩm: Tòa phúc thẩm Catalonia hủy bản án sơ thẩm, cho rằng có mâu thuẫn và thiếu sót trong chứng cứ cũng như lời khai, dẫn tới kết luận “không đủ cơ sở thuyết phục” để giữ nguyên bản án. Điều này đồng nghĩa Alves được “tạm thời thoát án” tại thời điểm đó. Tuy nhiên, đây không phải là “tuyên vô tội” hoàn toàn, vì công tố có quyền kháng nghị.⁵

- Công tố kháng nghị lên Tòa án Tối cao: Văn phòng công tố Tây Ban Nha đã nộp đơn kháng nghị quyết định hủy bản án và có thể đưa vụ lên Tòa án Tối cao, nghĩa là vẫn có thể được xét lại ở cấp cao hơn.⁶ ⁷

Theo quy định điều 847 và 848 của Bộ luật Tố tụng Hình sự Tây Ban Nha (Ley de Enjuiciamiento Criminal), các bản án hình sự do Tòa cấp tỉnh (Audiencias Provinciales) tuyên ở cấp phúc thẩm có thể bị kháng nghị lên Tòa án Tối cao (Tribunal Supremo) theo thủ tục giám đốc thẩm (recurso de casación), nếu có căn cứ cho rằng có vi phạm pháp luật hoặc vi phạm thủ tục tố tụng. Điều này có nghĩa là, ngay cả khi một bị cáo được tuyên trắng án ở cấp phúc thẩm, quyết định này vẫn chưa phải là chung thẩm tuyệt đối; Viện công tố có quyền tiếp tục kháng nghị lên Tòa án Tối cao để yêu cầu xem xét lại về mặt pháp lý.⁸

Vì vậy, tính đến cuối tháng 9.2025, tình trạng pháp lý chính xác của Dani Alves là: Được trả tự do sau phán quyết phúc thẩm, nhưng chưa hoàn toàn “vô tội”, vì Tòa án Tối cao Tây Ban Nha vẫn đang thụ lý kháng nghị từ công tố.

Về quyền riêng tư của nạn nhân, tòa án Tây Ban Nha đã áp dụng biện pháp bảo vệ danh tính cho người bị hại. Các phần lấy lời khai quan trọng, đặc biệt là khi nạn nhân trình bày nội dung nhạy cảm, được xử kín. Tòa cũng ra lệnh tránh công khai thông tin có thể dẫn đến nhận dạng nạn nhân. Ngoài ra, khi một đoạn video lan truyền trên mạng, luật sư của nạn nhân đã nộp đơn phản tố để ngăn chặn việc tiếp tục phát tán và để bảo vệ quyền riêng tư của thân chủ.⁹ Do đó, thông tin danh tính nạn nhân được ẩn danh là chính xác.

Tóm lại, thông tin “Dani Alves được tuyên vô tội” như một phán quyết cuối cùng là chưa chính xác. Dani Alves chỉ tạm thoát án do phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm, nhưng vụ việc vẫn đang chờ Tòa án Tối cao Tây Ban Nha xem xét. Thông tin “nạn nhân được ẩn danh” là đúng, vì tòa đã áp dụng biện pháp bảo mật danh tính theo đúng quy định pháp luật.
____
Nguồn:
(1) https://www.facebook.com/share/p/14LUJJA1vRj/
(2) https://www.reuters.com/sports/soccer/brazilian-footballer-dani-alves-trial-spain-alleged-sexual-assault-2024-02-05/
(3) https://www.theguardian.com/football/2024/feb/22/dani-alves-sentenced-to-four-and-a-half-years-in-jail-over-sexual-assault-barcelona-brazil
(4) https://www.theguardian.com/world/2024/mar/25/dani-alves-spain-jail-bail
(5) https://www.reuters.com/sports/soccer/spanish-court-overturns-dani-alves-sexual-assault-conviction-2025-03-28/
(6) https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44503013/prosecutors-appeal-dani-alves-acquittal-rape-conviction
(7) https://www.rtve.es/noticias/20250507/fiscalia-recurre-sentencia-absolvio-dani-alves-delito-agresion-sexual/16569755.shtml
(8) https://www.boe.es/biblioteca_juridica/abrir_pdf.php?id=PUB-DP-2025-145
(9) https://apnews.com/article/dani-alves-rape-conviction-overturned-appeal-spain-08e129c0d648e1f1c3c5217cacdfe4ff
____
“Độc giả đọc thật” là dự án phòng kiểm chứng thông tin do Khoa Báo chí - Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM hợp tác cùng Tổ chức Mạng lưới các nhà giáo dục tin tức và thông tin châu Á (ANNIE) thực hiện.
Quý khán giả có thể gửi yêu cầu kiểm chứng thông tin hoặc góp ý đến tin nhắn các mạng xã hội hoặc email: [email protected]

Giáo sư dỗ em bé thay sinh viên trong giờ học?

Nội dung cần kiểm chứng: Giáo sư bế em bé đang khóc của một sinh viên trong lớp học, vừa dỗ dành vừa tiếp tục bài giảng. Ông được cho là đã nói câu: “Người mẹ không nên bị buộc phải lựa chọn giữa việc làm mẹ và việc học tập” cũng như “Giáo dục một người mẹ chính là đầu tư cho cả một quốc gia.”¹

Đánh giá: Đúng nhưng cần lưu ý ✅

Bức ảnh gốc được đăng tải cách đây 10 năm, vào ngày 11/5/2015 khi người dùng Sarit Fishbaine chia sẻ trên Facebook bức ảnh cha mình, Giáo sư Sydney Engelberg - giảng viên Đại học Hebrew (Israel), đang ôm một em bé trong khi giảng bài. Trong phần chú thích bức ảnh, cô giải thích rằng trong lớp học Hành vi tổ chức, người mẹ là sinh viên định rời khỏi lớp khi khi con mình bắt đầu khóc. Sau đó, Giáo sư Engelberg đã bế đứa trẻ vào lòng và tiếp tục giảng như không có gì xảy ra.²

Giáo sư Sydney Engelberg sau đó cũng đã xác nhận: “Tình huống hôm đó không có gì bất thường. Đứa bé đi cùng người mẹ đến lớp và trở nên quấy khóc. Trong trường hợp như vậy, người mẹ thường sẽ rời phòng, nhưng tôi không muốn cô ấy bỏ lỡ buổi học nên đã bế bé lên, điều tôi từng làm nhiều lần trước đó, và dỗ dành trong khi vẫn tiếp tục bài giảng.”³

Trong một cuộc phỏng vấn với The Huffington Post, Engelberg cho biết việc sinh viên mang con đến lớp ở Israel là khá phổ biến do sinh viên thường lập gia đình sớm và có con khi vẫn còn học đại học. Ông nhấn mạnh: “Family is as important as career here (Tạm dịch: Gia đình cũng quan trọng như sự nghiệp ở đây)”. Đồng thời, ông cho rằng giảng dạy không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là truyền cảm hứng về giá trị và sự bao dung. Ông cũng bày tỏ hy vọng hành động này sẽ nhấn mạnh những thay đổi cần thiết cho bình đẳng giới.⁴

Tuy nhiên, với các câu trích dẫn cụ thể “Người mẹ không nên bị buộc phải lựa chọn giữa việc làm mẹ và việc học tập” và “Giáo dục một người mẹ là đầu tư cho cả một quốc gia”, Độc giả độc thật vẫn không tìm thấy trong các nguồn báo chí chính thống hay phỏng vấn trực tiếp với Giáo sư Engelberg.

Như vậy, có thể khẳng định thông tin Giáo sư Engelberg bế và dỗ em bé thay sinh viên trong giờ học là đúng. Nhưng, những câu nói được lan truyền kèm theo đó, vẫn chưa tìm được nguồn xác minh đáng tin cậy.
____
Nguồn tham khảo:
(1) https://www.facebook.com/share/p/19eu7CA9Sx/
(2) https://www.facebook.com/share/1EVF4tyekm/
(3) https://www.today.com/parents/professor-who-soothed-baby-during-lecture-was-transmitting-security-calm
(4) https://www.huffingtonpost.co.uk/2015/05/14/sydney-engelberg_n_7281576.html?utm
____
“Độc giả đọc thật” là dự án phòng kiểm chứng thông tin do Khoa Báo chí - Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM hợp tác cùng Tổ chức Mạng lưới các nhà giáo dục tin tức và thông tin châu Á (ANNIE) thực hiện.
Quý khán giả có thể gửi yêu cầu kiểm chứng thông tin hoặc góp ý đến tin nhắn các mạng xã hội hoặc email: [email protected]

Gia hạn thị thực du lịch Mỹ (B1/B2) bắt buộc phải phỏng vấn?

Nội dung cần kiểm chứng: Có phải việc gia hạn thị thực du lịch Mỹ (B1/B2) đều phải phỏng vấn, không còn được gia hạn qua đường bưu điện?

Đánh giá: Sai ❌

Gần đây, có thông tin về việc gia hạn thị thực du lịch/thương mại Mỹ (B1/B2) đều bắt buộc phải phỏng vấn, không còn được gia hạn qua đường bưu điện. Thông tin này gây lo lắng cho nhiều người chuẩn bị nộp hồ sơ gia hạn.

Theo thông báo chính thức của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ngày 18.9.2025 (có hiệu lực từ 1.10.2025), chương trình miễn phỏng vấn (interview waiver) khi gia hạn visa B1/B2 vẫn tiếp tục được áp dụng với các điều kiện được quy định rõ ràng.¹

Điều kiện cơ bản:
- Visa cũ hết hạn trong vòng 12 tháng
- Visa trước đó được cấp với thời hạn đầy đủ (full validity)
- Người xin gia hạn đã đủ 18 tuổi tại thời điểm cấp visa trước.

Điều kiện bổ sung:
- Nộp hồ sơ tại quốc gia mang quốc tịch hoặc nơi thường trú (trừ một số trường hợp ngoại giao, công vụ)
- Chưa từng bị từ chối visa (hoặc nếu có thì đã được chấp thuận sau đó)
- Không có yếu tố bất thường có thể dẫn đến việc bị từ chối (apparent or potential ineligibility)

Đặc biệt, ngay cả khi đáp ứng các điều kiện trên, viên chức lãnh sự vẫn có quyền yêu cầu phỏng vấn trực tiếp trong từng trường hợp cụ thể.

Như vậy, thông tin gia hạn thị thực B1/B2 đều buộc phải phỏng vấn và không còn hình thức gia hạn qua bưu điện là sai lệch. Chính sách mới vẫn duy trì việc miễn phỏng vấn trong nhiều trường hợp, chỉ có điều kiện áp dụng được quy định rõ ràng và chặt chẽ hơn.
____
Nguồn tham khảo:
(1) https://travel.state.gov/content/travel/en/News/visas-news/interview-waiver-update-sept-18-2025.html
____
“Độc giả đọc thật” là dự án phòng kiểm chứng thông tin do Khoa Báo chí - Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM hợp tác cùng Tổ chức Mạng lưới các nhà giáo dục tin tức và thông tin châu Á (ANNIE) thực hiện.
Quý khán giả có thể gửi yêu cầu kiểm chứng thông tin hoặc góp ý đến tin nhắn các mạng xã hội hoặc email: [email protected]

Nữ hành khách bị tiếp viên yêu cầu “trùm chăn” vì ăn mặc phản cảm trên chuyến bay?

Thông tin cần kiểm chứng: Trên một chuyến bay đến Miami (Mỹ), một nữ hành khách bất ngờ bị tiếp viên lấy chăn trùm lên người với lý do cho rằng trang phục của cô quá phản cảm và không phù hợp khi ngồi trên máy bay.

Đánh giá: Sai ❌

Những ngày qua, thông tin về việc một nữ hành khách bị tiếp viên hàng không trùm chăn lên người với lý do trang phục không phù hợp trên chuyến bay đã trở thành tâm điểm tranh luận trên mạng xã hội. Trong khi một số ý kiến cho rằng hành động của tiếp viên là cần thiết để đảm bảo quy tắc ứng xử nơi công cộng, thì nhiều người khác lại phản đối, cho rằng cách xử lý này thiếu tôn trọng hành khách.

Ngày 15/9, tài khoản Threads có tên “yeucigar” đã chia sẻ đoạn video ghi lại vụ việc. Bên dưới bài viết, nhiều người bày tỏ sự ủng hộ đối với trang phục của nữ hành khách, trong khi một số ý kiến khác lại cho rằng cách ăn mặc như vậy không phù hợp khi lên máy bay.¹ Trên Facebook, một tài khoản khác tên “Tewodros Solomon” cũng bàn luận về câu chuyện này, kèm bình luận: “Some airlines ask passengers to cover up if their outfit is too revealing” (tạm dịch: “Một số hãng hàng không yêu cầu hành khách phải che chắn nếu trang phục quá hở hang.”).²

Thực tế, đoạn video gốc được đăng tải trên tài khoản Facebook của “Jordan Cooley” vào ngày 1/8. Đây là một tiểu phẩm do người sáng tạo nội dung Jordan Cooley và công ty Network Media LLC sản xuất.³ Trước đó, tài khoản này cũng thường xuyên chia sẻ những nội dung tương tự, bởi kênh vốn chuyên thực hiện các video mang tính chất hư cấu. Trên trang cá nhân, Jordan Cooley cũng ghi rõ anh là một nhà sáng tạo nội dung chuyên nghiệp, và toàn bộ kịch bản, video đều có sự tham gia của các diễn viên.⁴

(1) https://www.threads.com//post/DOmoQPek4Ju?xmt=AQF0aDFvsim2POd1_5hUxNnQcjfTptqM1BehBZzF0zITIA
(2) https://www.facebook.com/share/r/1JUkVBb2Fo/
(3) https://www.facebook.com/watch/?v=1668882343798368
(4) https://www.facebook.com/jordancshow

Giảng viên cho sinh viên nghỉ học sau khi Taylor Swift thông báo đính hôn?

Thông tin cần kiểm chứng: Một giảng viên đại học tại Mỹ đã bất ngờ cho toàn bộ sinh viên nghỉ học ngay sau khi biết tin ca sĩ Taylor Swift đính hôn, với lý do không thể tập trung giảng dạy.

Đánh giá: Sai ❌

Những ngày qua, thông tin ca sĩ Taylor Swift đính hôn với ngôi sao bóng bầu dục Travis Kelce đã trở thành tâm điểm chú ý toàn cầu.¹ Bên cạnh vô số lời chúc phúc từ người hâm mộ, không ít tin sai câu view cũng nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội.

Ngày 27/8, trang Facebook “This is Mỏ Hỗn 2.0” đã chia sẻ thông tin về một thầy giáo đang giảng dạy tiết Sinh học nhưng sau khi nghe tin ca sĩ Taylor Swift đính hôn đã cho toàn bộ sinh viên nghỉ học vì không thể tập trung.² Một trang khác mang tên “Music Hall - Đại sảnh Âm nhạc” cũng đề cập đến sự việc này, coi đó là minh chứng cho sức ảnh hưởng chấn động nước Mỹ từ tuyên bố kết hôn của nữ ca sĩ này.³

Thực tế, video gốc được đăng tải trên tài khoản Instagram . Đó là video được tạo ra bởi giáo sư Matthew Pittman, giảng viên môn Quan hệ Công chúng tại Đại học Tennessee, nhằm minh họa cho một bài học về cách mà các sự kiện văn hóa lớn có thể tạo ra phản ứng tức thì và lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội.⁴ Trong video, giáo sư Pittman đã dàn dựng một tình huống giả vờ hủy tiết học, với lý do không thể tiếp tục giảng dạy vì bị phân tâm bởi thông tin về lễ đính hôn của Taylor Swift và Travis Kelce. Hành động này ngay lập tức thu hút sự chú ý của sinh viên, tạo nên cảnh tượng náo loạn khi họ hò reo, vứt sách và chạy ra khỏi lớp.

Giáo sư Pittman sau đó đã giải thích rằng đây chỉ là một phần trong bài học về sự ảnh hưởng của các sự kiện văn hóa và cách thức mà các thương hiệu, nhân vật công chúng có thể tận dụng những khoảnh khắc như vậy để gia tăng sự chú ý.⁵ Ông cũng chỉ ra rằng thông báo đính hôn của Swift được đăng tải ngay trước thềm mùa giải NFL, một thời điểm rất chiến lược, giúp bài đăng này không chỉ thu hút sự chú ý của người hâm mộ âm nhạc mà còn của những người yêu thể thao, tạo ra một làn sóng lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội.

(1) https://www.instagram.com/p/DN02niAXMM-/?img_index=1
(2) https://www.facebook.com/share/p/19USwpSh8N/?mibextid=wwXIfr
(3) https://www.facebook.com/share/p/17GyVrKP9L/?mibextid=wwXIfr
(4) https://www.instagram.com/p/DN1BmVdXN9I/
(5) https://www.instagram.com/p/DN1KpnHUrr7/