Aikido Aishinkan Vietnam

Nguyên tắc thực tế của Aikido

Trong Aikido có hai nguyên tắc rất quan trọng: Irimi và Tenkan. Không chỉ áp dụng trên thảm tập, hai nguyên tắc này còn là những bài học hữu ích trong cuộc sống.

Irimi có nghĩa là "bước vào". Trong kỹ thuật, đó là việc tiến vào đúng thời điểm, đi ra khỏi đường tấn công và chiếm vị trí có lợi. Irimi không phải là lao lên một cách liều lĩnh, mà là dám hành động khi thời điểm đã đến. Trong cuộc sống cũng vậy, có những lúc nếu cứ chần chừ hoặc đứng yên, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội. Khi đó, điều cần làm là bước tới với sự quyết tâm và tỉnh táo.

Tenkan có nghĩa là "xoay chuyển". Thay vì đối đầu trực diện, người tập thay đổi góc độ, để lực của đối phương đi qua và tìm một hướng xử lý hiệu quả hơn. Đây là bài học rất thực tế: không phải việc gì cũng cần đối kháng. Đôi khi thay đổi cách nhìn, thay đổi hướng đi hoặc biết buông bỏ mới là lựa chọn khôn ngoan nhất.

Morihei Ueshiba thường nói về sự cân bằng giữa hai mặt đối lập: âm và dương, cứng và mềm, tiến và lùi. Irimi và Tenkan chính là biểu hiện rõ nhất của nguyên lý đó: biết khi nào cần tiến lên và biết khi nào cần chuyển hướng.

Vì vậy, bài học của Aikido không chỉ nằm ở kỹ thuật. Nó còn giúp chúng ta tự hỏi mình mỗi ngày:

Lúc này nên tiến thêm một bước, hay nên xoay chuyển để tìm một con đường tốt hơn? Đó là câu hỏi mà mỗi người đều phải tự trả lời trên hành trình của mình.

Khoảnh khắc kì thi lên đai tại ntđ q7

Con đường của thanh kiếm – Bài học từ các Samurai

Khi nhắc đến Samurai, nhiều người thường nghĩ ngay đến những thanh kiếm sắc bén và những trận chiến khốc liệt. Nhưng trong truyền thống võ đạo Nhật Bản, thanh kiếm chưa bao giờ chỉ là một vũ khí. Nó được xem như sự phản chiếu của chính con người đang cầm nó.

Một thanh kiếm có thể rất sắc, nhưng điều quan trọng hơn là tâm thế của người sử dụng. Vì vậy, đối với Samurai, việc học kiếm không chỉ là học cách chiến đấu. Đó còn là quá trình rèn luyện tính kỷ luật, sự khiêm nhường, khả năng tự kiểm soát và sự tôn trọng đối với cuộc sống.

Mỗi nhát kiếm đều mang một ý nghĩa sâu sắc. Nó không đơn thuần là một chuyển động của cơ thể, mà còn phản ánh trạng thái tinh thần của người thực hiện. Một tâm trí hỗn loạn sẽ tạo ra những chuyển động thiếu chính xác. Ngược lại, một tâm trí bình tĩnh sẽ tạo ra sự rõ ràng trong từng hành động.

Một trong những khái niệm quan trọng nhất trong kiếm đạo Nhật Bản là **Mushin**, nghĩa là "vô tâm" hay "tâm trí không vướng mắc". Nhiều người nghe đến khái niệm này thường hiểu nhầm rằng đó là trạng thái không suy nghĩ gì cả. Thực ra không phải vậy.

Mushin là trạng thái mà tâm trí không bị mắc kẹt trong nỗi sợ hãi, sự lo lắng, sự do dự hay những tính toán thừa thãi. Người ta vẫn nhận biết mọi thứ xung quanh rất rõ ràng, nhưng không bị chúng chi phối.

Khi đạt đến trạng thái đó, hành động trở nên tự nhiên hơn. Người cầm kiếm không còn bị ám ảnh bởi chuyện thắng hay thua. Họ chỉ đơn giản tập trung hoàn toàn vào khoảnh khắc hiện tại và làm điều cần làm với sự tỉnh táo cao nhất.

Điều này không chỉ đúng trong võ thuật mà còn đúng trong cuộc sống. Có rất nhiều lúc chúng ta thất bại không phải vì thiếu năng lực, mà vì tâm trí bị kéo đi bởi quá nhiều lo lắng, sợ hãi hoặc những điều chưa xảy ra. Khi tâm trí bị phân tán, hành động cũng trở nên thiếu chính xác.

Một người có ảnh hưởng rất lớn đến triết lý kiếm đạo là Miyamoto Musashi. Trong tác phẩm nổi tiếng The Book of Five Rings, ông không chỉ nói về kỹ thuật sử dụng kiếm mà còn nói rất nhiều về cách rèn luyện tâm trí.

Có một tư tưởng rất đáng suy ngẫm của Musashi: sức mạnh thực sự của thanh kiếm không nằm ở việc rút kiếm nhanh đến đâu, mà nằm ở việc biết khi nào cần sử dụng và khi nào không cần sử dụng nó.

Nói cách khác, người mạnh không phải là người luôn muốn chứng minh sức mạnh của mình. Người mạnh là người đủ sáng suốt để kiểm soát sức mạnh đó.

Đó cũng là một bài học lớn trong cuộc sống. Không phải mọi mâu thuẫn đều cần tranh cãi. Không phải mọi thử thách đều cần đối đầu bằng sự nóng giận. Đôi khi, sự bình tĩnh và khả năng kiềm chế mới là biểu hiện cao nhất của sức mạnh.

Vì thế, nếu nhìn sâu hơn, thanh kiếm không chỉ dạy chúng ta cách chiến đấu. Nó dạy chúng ta cách sống. Nó nhắc nhở chúng ta phải rèn luyện bản thân mỗi ngày, giữ cho tâm trí đủ sáng suốt để nhìn rõ điều gì thực sự quan trọng, và đủ bản lĩnh để buông bỏ những điều đang cản trở con đường của mình.

Đó mới là ý nghĩa sâu xa của con đường thanh kiếm: không phải để chiến thắng người khác, mà để từng ngày hoàn thiện chính mình.

# # Có phải chỉ khi ai đó ngã thì mới gọi là mất cân bằng?

Nhiều người khi nhìn vào Aikido thường nghĩ rằng mất cân bằng chỉ xảy ra khi đối phương bị quật ngã, bị hất văng hoặc bay khỏi mặt đất. Nhưng thực tế, đó chỉ là phần dễ nhìn thấy nhất của Kuzushi.

Trong Aikido, chúng ta học cách cảm nhận lực đẩy của đối phương, sự căng cứng trong cơ thể họ, ý định trong chuyển động của họ và tất cả những gì họ đang vô thức bộc lộ qua tiếp xúc. Chính từ sự tương tác đó, mất cân bằng bắt đầu xuất hiện.

Đôi khi sự mất cân bằng rất rõ ràng. Nhưng cũng có những lúc nó vô cùng tinh tế, đến mức người đứng ngoài gần như không nhận ra. Chỉ cần đối phương lệch khỏi trục trung tâm một chút, điểm tựa thay đổi một chút hoặc hướng di chuyển bị dẫn sang một hướng khác, thì sự cân bằng của họ đã bắt đầu bị phá vỡ rồi.

Người chưa từng trải nghiệm thường nhìn vào và nói: "Có thấy mất cân bằng đâu" hoặc "Người kia tự ngã thôi". Nhưng điều họ không nhìn thấy là những gì đang diễn ra bên trong chuyển động của cơ thể. Mất cân bằng không phải lúc nào cũng thể hiện bằng một cú ngã. Nhiều khi nó xuất hiện từ rất sớm, ngay khi đối phương không còn hoàn toàn làm chủ được trọng tâm và hướng vận động của mình.

Có một điều khác mà tôi thường chia sẻ với học viên. Những kỹ năng này không thể học chỉ bằng cách xem video hay tham dự một vài khóa tập ngắn ngày. Chúng cần được rèn luyện thông qua sự hướng dẫn trực tiếp, sự sửa chữa liên tục và thời gian tích lũy.

Nếu người thầy ở cách bạn nửa vòng trái đất và mỗi năm bạn chỉ gặp một lần, thì phần lớn thời gian bạn đang tự tập một mình. Điều đó không có nghĩa là bạn không thể tiến bộ, nhưng cần hiểu rằng những chi tiết tinh tế như Kuzushi chỉ thực sự được phát triển thông qua tiếp xúc trực tiếp và sự chỉ dẫn thường xuyên.

Sau nhiều năm rèn luyện, người tập bắt đầu nhận ra một điều thú vị: thay vì cố gắng làm đối phương di chuyển bằng sức mạnh, họ học cách ổn định chính trung tâm của mình trước. Khi trung tâm của bạn vững vàng, chuyển động của bạn rõ ràng và kết nối của bạn chính xác, đối phương sẽ tự nhiên bị dẫn dắt theo hướng mà bạn tạo ra.

Đó là lý do vì sao những người mới tập thường chỉ nhìn thấy kết quả cuối cùng là một cú ngã, còn những người tập lâu năm lại chú ý đến điều xảy ra trước đó rất lâu. Họ quan tâm đến cách trọng tâm thay đổi, cách kết nối được thiết lập và cách ý định được dẫn dắt.

Trong Aikido, người tập không dành cả đời để học cách làm người khác ngã. Họ dành phần lớn thời gian để học cách hiểu và điều chỉnh chính mình.

Và từ sự thay đổi bên trong đó, một dạng Kuzushi sâu sắc hơn xuất hiện — sâu hơn nhiều so với việc chỉ khiến ai đó ngã xuống sàn. Đó là khả năng ảnh hưởng đến chuyển động, sự cân bằng và ý định của đối phương ngay từ gốc rễ của nó.

Vì sao Aikido vẫn luyện tập với Bokken?

Bokken — thanh kiếm gỗ trong võ thuật Nhật Bản — không đơn thuần chỉ là một dụng cụ tập luyện.

Nó là cầu nối giữa tinh thần võ thuật truyền thống và việc luyện tập Aikido ngày nay.

Bokken bắt nguồn từ các trường phái Kenjutsu — nghệ thuật sử dụng kiếm Nhật cổ truyền.
Ngày xưa, người ta dùng kiếm gỗ để luyện các nguyên lý của katana một cách an toàn hơn, nhưng vẫn giữ được tinh thần và cấu trúc chuyển động thật.

Trong Aikido, việc tập với bokken không phải để biến người tập thành kiếm sĩ.

Mà để giúp người tập hiểu sâu hơn về:

khoảng cách (maai)
thời điểm
đường chuyển động
tư thế
sự chính xác
và trạng thái tập trung của cơ thể

Morihei Ueshiba đưa bokken vào quá trình luyện tập vì ông tin rằng rất nhiều kỹ thuật trong Aikido thực chất bắt nguồn từ chuyển động của kiếm.

Những kỹ thuật như:

Shihonage
Iriminage

…đều mang cấu trúc di chuyển tương tự cách xử lý kiếm Nhật.

Khi cầm bokken, người tập sẽ cảm nhận rõ hơn:

hướng lực
trục cơ thể
sự kết nối giữa tay và hông
cũng như cách di chuyển sao cho liền mạch và hiệu quả

Ngày nay, chúng ta không còn sống trong thời đại mang kiếm ra chiến đấu nữa.

Nhưng việc luyện tập với bokken vẫn còn rất giá trị.

Bởi điều nó rèn luyện không nằm ở vũ khí,
mà nằm ở con người cầm vũ khí đó.

Nó dạy chúng ta:

giữ bình tĩnh dưới áp lực
tập trung vào từng chuyển động
phản ứng rõ ràng thay vì vội vàng
và học cách kiểm soát bản thân trước tiên

Tôi nghĩ điều đẹp nhất của việc luyện bokken là thế này:

Cuối cùng, nghệ thuật của thanh kiếm không nằm ở việc chém ai.

Mà nằm ở quá trình rèn giũa chính mình —
để trở nên điềm tĩnh hơn, chính xác hơn và vững vàng hơn trong cả võ đường lẫn cuộc sống hàng ngày.

Khoảnh khắc kì thi lên đai ngày 25/05 tại Gò Vấp

Bạn có biết “Misogi” nghĩa là gì không?

Trong triết lý của Morihei Ueshiba, việc luyện tập Aikido không chỉ để học kỹ thuật.

Ông xem quá trình tập luyện mỗi ngày như một hình thức Misogi — nghĩa là thanh lọc.

Nghe thì có vẻ lớn lao, nhưng thật ra nó rất thực tế.

Khi bạn bước lên tatami mỗi ngày…

lặp đi lặp lại một kỹ thuật
sửa từng động tác nhỏ
quan sát chính mình
sai rồi làm lại
căng rồi học cách thả lỏng

…bạn không chỉ đang rèn cơ thể.

Bạn đang dần nhìn thấy những thứ tồn tại bên trong mình:

sự nóng vội
cơn giận
nỗi lo lắng
thói quen phản ứng theo cảm xúc
hay những áp lực mà mình mang theo mỗi ngày

Khi việc luyện tập đủ chân thành, cơ thể sẽ nói cho bạn biết rất nhiều điều.

Bạn sẽ nhận ra:

mình thở như thế nào khi bị áp lực
cơ thể cứng lại ra sao khi tâm trí mất bình tĩnh
mình phản ứng thế nào khi mọi chuyện không như ý

Và đó mới là phần quan trọng của việc luyện tập.

Không phải chỉ để “đánh tốt hơn”.
Mà là để hiểu và điều chỉnh chính mình từng chút một.

Tôi rất thích cách Morihei Ueshiba nhìn về võ đường.

Không chỉ là nơi học võ.
Mà còn là nơi con người tự làm sạch bản thân từ bên trong — thông qua cơ thể, sự lặp lại và kỷ luật.

Mỗi kỹ thuật tập nghiêm túc đều có thể giúp ta bỏ đi một điều chưa tốt:

một sự nóng nảy
một phản ứng thiếu kiểm soát
hay một thói quen khiến mình mệt mỏi

Và thay vào đó là một trạng thái vững vàng hơn, rõ ràng hơn.

Cho nên đôi khi, luyện tập mỗi ngày — dù chỉ một chút — cũng đã là cách để chăm sóc chính mình rồi.

Không phải chỉ chăm sóc cơ thể.

Mà còn chăm sóc những gì mình đang mang trong tâm trí và trái tim nữa.

Kuzushi — Nghệ thuật phá vỡ sự cân bằng

Trong Aikido, nhiều người thường hiểu Kuzushi đơn giản là “làm đối phương mất thăng bằng”.

Nhưng thật ra, Kuzushi sâu hơn rất nhiều.

Đó không chỉ là khiến ai đó ngã xuống.
Mà là khả năng đưa đối phương vào trạng thái không còn làm chủ được chuyển động của họ.

Một người mất cân bằng không phải lúc nào cũng là người đã ngã.

Đôi khi, chỉ cần:

trọng tâm lệch đi một chút
nhịp di chuyển bị phá vỡ
hoặc tâm lý bắt đầu mất ổn định

…thì Kuzushi đã bắt đầu xuất hiện.

Trong Aikido, người tập không cố dùng sức để ép đối phương.

Thay vào đó, họ học cách:

đứng đúng vị trí
tạo đúng góc
di chuyển đúng thời điểm
và dẫn đối phương đi theo hướng mình muốn

Khi làm đúng, kỹ thuật sẽ trở nên nhẹ hơn rất nhiều.

Ít sức hơn… nhưng hiệu quả hơn.

Điều hay của Kuzushi là nó không chỉ tồn tại trong võ thuật.

Ngoài cuộc sống cũng vậy.

Có những lúc một người mất cân bằng không phải vì quá yếu,
mà vì họ:

mất sự bình tĩnh
mất sự tập trung
hoặc để cảm xúc kéo mình đi

Cho nên học Kuzushi cũng là học cách nhìn và cảm nhận sự thay đổi rất nhỏ trong chuyển động, tâm lý và trạng thái của con người.

Tôi thường nói với học viên rằng:

“Đừng vội nghĩ đến việc quật ngã ai cả.
Hãy học cách hiểu sự cân bằng trước.”

Bởi khi bạn hiểu được sự cân bằng,
bạn sẽ biết điều gì khiến con người mất ổn định — cả trong kỹ thuật lẫn trong cuộc sống.

Và đó mới là phần sâu nhất của Kuzushi.

Bạn đang nuôi dưỡng điều gì trong tâm trí mình?

Mỗi khi có ai đó hỏi:

“Môn võ này có đánh ngoài đường được không?”
“Có hạ được người khác không?”
“Có đủ mạnh để làm đối phương đau không?”

…tôi thường suy nghĩ rất nhiều.

Không phải vì câu hỏi đó sai.
Mà vì nó cho thấy điều người ta đang tập trung nuôi dưỡng bên trong mình.

Morihei Ueshiba — người sáng lập Aikido — là người từng trải qua chiến tranh, va chạm và hiểu rất rõ sự khắc nghiệt của võ thuật cổ truyền.

Nhưng cuối cùng, điều ông hướng đến lại không phải là làm sao để hủy hoại người khác.

Mà là:

làm sao để con người sống hài hòa hơn với chính mình và với xung quanh.

Tôi nghĩ đây là một bài học rất quan trọng trong võ đạo.

Bởi khi một người cứ liên tục tưởng tượng về việc làm đau, áp chế hay đánh bại người khác…
thì năng lượng của họ cũng đang bị kéo về hướng đó.

Trong khi đáng lẽ, năng lượng ấy có thể dùng để:

rèn luyện bản thân
xây dựng cuộc sống tốt hơn
chăm sóc gia đình
vượt qua nỗi sợ của chính mình
hoặc trở thành một con người điềm tĩnh và vững vàng hơn

Điều đặc biệt của Aikido là nó buộc người tập phải nhìn lại chính mình.

Bạn luyện tập với tâm thế nào, điều đó sẽ dần hiện ra trong cách bạn sống.

Nếu bạn nuôi dưỡng sự nóng giận, nó sẽ đi theo bạn ra ngoài cuộc sống.
Nếu bạn nuôi dưỡng sự bình tĩnh, trách nhiệm và tỉnh táo, những điều đó cũng sẽ dần trở thành một phần con người bạn.

Võ thuật không chỉ là học cách phản ứng với người khác.

Nó còn là quá trình học cách đối diện với chính mình.

Và có lẽ trong thời đại hôm nay — khi con người ngày càng dễ nóng giận, căng thẳng và đối đầu với nhau — tinh thần của Aikido lại càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

Tập Aikido lâu rồi mới chợt nhận ra

Bình tĩnh cũng là 1 loại kỹ năng, không phải do tính cách mỗi người
Trong Aikido, chúng ta liên tục đối mặt với các tình huống bị tấn công, điều quan trọng là không hoảng loạn, không gồng mình lên, và không phản ứng thái quá. Đây chính là những bài học quý giá mà chúng ta học được từ võ thuật.

Dần dần, những kỹ năng này sẽ không chỉ giúp bạn trong Aikido mà còn trong cuộc sống hàng ngày.

Người bình tĩnh không phải vì cuộc sống của họ dễ dàng hơn người khác. Ngược lại, họ đã luyện tập để đối diện với những khó khăn, áp lực mà cuộc sống mang lại.

Bạn có thể xử lý áp lực tốt không? Hay bạn thường cảm thấy dễ rối? Hãy cùng nhau rèn luyện kỹ năng này nhé!