26/09/2022
BÊN TRONG MỘT TỔ KIẾN CÓ GÌ? 🐜🐜🐜
Đây là một chiếc video về một trong những tổ kiến nhân tạo (formicarium) của mình, loài kiến trong video này là một loài thuộc giống Kiến thợ mộc 𝘊𝘢𝘮𝘱𝘰𝘯𝘰𝘵𝘶𝘴 (Mayr, 1861) bản địa của Việt Nam.
Trong tổ của đa phần các loài kiến, chúng ta có thể nhận biết được rất rõ vai trò của mỗi cá thể trong khi chỉ cần nhìn vào ngoại hình của chúng:
- Kiến chúa: Là cá thể kiến lớn nhất bầy, đặc trưng bởi phần bụng (abdoment) lớn. Người ta thường nghĩ là mỗi tổ kiến chỉ có một kiến chúa, nhưng thật ra là tùy vào loài. Có những loài kiến chỉ chấp nhận tổ có 1 chúa (monogyny), nhưng cũng có những loài mà tổ có thể có đến 2-3, thậm chí là hàng chục kiến chúa (polygyny), tiêu biểu là loài kiến đen (tên đầy đủ của bọn này là kiến đen điên, 𝘗𝘢𝘳𝘢𝘵𝘳𝘦𝘤𝘩𝘪𝘯𝘢 𝘭𝘰𝘯𝘨𝘪𝘤𝘰𝘳𝘯𝘪𝘴) mà ta thường hay bắt gặp xung quanh nơi ở.
- Kiến lính: Kiến lính là những cá thể kiến có kích thước lớn hơn đa phần các cá thể kiến khác trong bầy, trừ kiến chúa, đặc trưng bởi phần đầu và hàm rất lớn. Chúng có vai trò bảo vệ tổ, bảo vệ kiến chúa cũng như những cá thể kiến khác, ngoài ra, bởi vì có chiếc đầu lớn và cặp hàm khổng lồ, chúng còn có một vai trò chính khác là cắt xẻ con mồi thành từng miếng nhỏ để mang về tổ dễ hơn. Không phải loài nào cũng có kiến lính.
- Kiến siêu lính: Là những cá thể kiến lính nhưng có kích thước lớn hơn rất rất nhiều, đám này cũng chỉ lớn thua kiến chúa. Kiến siêu lính chỉ được tìm thấy ở những đàn kiến đang có nguồn thức ăn dồi dào.
- Kiến thợ: Đây là những cá thể kiến tuy nhỏ mà có võ, chúng là "tầng lớp" đông đảo nhất bầy và là nhân tố chính giúp cả đàn sống sót. Chúng thực sự rất đa năng: làm mọi việc từ đào tổ, chăm con non, chăm kiến chúa, chăm kiến lính, khuân vác, kiếm thức ăn,...v.v, không có thợ thì không có tổ kiến.
Trong xã hội của đa phần các loài kiến, không có con nào thống trị con nào, chúng hoạt động như một chỉnh thể thống nhất, mỗi cá thể làm đúng với chức vụ của mình, chia sẻ các tài nguyên từ thức ăn, nước uống đến không gian sống, thậm chí, chúng còn có một hiện tượng thú vị là cùng chia sẻ thức ăn thông qua một cái "dạ dày chung" (social stomach): Mỗi cá thể kiến có 2 dạ dày, 1 của riêng nó, và 1 để dự trữ thức ăn để chia sẻ cho cả đàn.
Xã hội loài kiến thực sự rất thú vị!
