26/03/2026
BRAIN ROT (THỐI NÃO) - LƯỚT MẠNG XÃ HỘI LIÊN TỤC CÓ LÀM “MỤC RỮA” NÃO CHÚNG TA?
🧠 Brain rot (tạm dịch: Thối não), mới đây nhất, đã được Nhà Xuất Bản Đại học Oxford danh giá của thế giới bình chọn là Từ vựng của năm 2024.
✨ Về định nghĩa, Thối não được cho là hiện tượng “suy giảm trạng thái tinh thần hoặc trí tuệ của một người, do tiêu thụ quá nhiều tài liệu (đặc biệt là nội dung trực tuyến) được coi là không có giá trị và không có tính thách thức”.
Nói một cách dễ hiểu, đây là hiện tượng “lướt” mạng xã hội liên tục để xem những nội dung vô bổ, thứ khiến ta suy giảm các chức năng nhận thức. Trong đó, thế hệ Z và Alpha (những người sinh ra sau năm 1996) là những đối tượng phổ biến khi chứng kiến sự “bùng nổ” của vô số nền tảng như Tiktok, Threads…
📱 Một ví dụ điển hình được trích dẫn nhiều nhất chính là “Skibidi Toilet”, hình ảnh “chiếc bồn cầu có đầu người” hát những câu từ vô nghĩa trên Youtube, thu hút hơn 250 triệu lượt xem và lượt tiếp cận khổng lồ ở các mạng xã hội khác. Hoặc gần gũi hơn, xu hướng “Pickleball” đang thống trị các nền tảng trực tuyến hiện nay đã khiến nhiều người bật cười với lời bài hát được “chế” thành các phiên bản “khó đỡ” khác nhau.
Đó là những nội dung được cho là giải trí, gây tiếng cười và là lý do khiến người ta dành rất nhiều thời gian “vuốt điện thoại” để xem. Song, rất ít người nhận ra hệ quả tiêu cực của nó lên trạng thái tinh thần và các chức năng não bộ nói chung.
🍀 Những năm gần đây, nhiều nghiên cứu thuộc Trường Y Harvard hay Đại học Oxford đã tìm thấy bằng chứng rằng Internet đang từng bước “thu hẹp chất xám”, giảm khả năng tập trung, suy yếu trí nhớ và bóp méo chức năng nhận thức của con người. Sở dĩ, việc chia nhỏ sự tập trung vào nhiều nền tảng trực tuyến một cách liên tục sẽ gây ảnh hưởng đến một số khu vực não bộ, thậm chí thay đổi cấu trúc não, thứ được tìm thấy ở những người mắc chứng Nghiện Internet.
❗ Ngoài ra, một nghiên cứu gây bất ngờ của Giáo sư Gloria Mark và cộng sự về “Vòng tập trung” (Attention span) cho thấy sự sụt giảm nghiêm trọng về khả năng này ở con người kể từ khi Internet “chiếm lĩnh” mọi phương tiện truyền thông. Năm 2004, con người có thể tập trung vào bất kỳ hình ảnh nào ít nhất khoảng 2 phút; đến năm 2012, con số này giảm còn 75 giây và 2018 là 47 giây.
✏️ Song, thật khó để đổ lỗi hoàn toàn cho Internet khi chính những nội dung “không sạch” đó được thiết kế để làm như vậy. Bảng tin được liên tục cập nhật, tạo ra “vòng lặp tìm kiếm Dopamine” (một loại hormone “hạnh phúc” tiết ra khi ta nhận được phần thưởng, mà trong trường hợp này, phần thưởng chính là những tin tức nhanh, hài hước đó). Một khi rơi vào đó, chúng ta rất dễ nghiện mạng xã hội khi luôn cần được lấp đầy Dopamine.
💡 Như vậy, thông qua bài viết này, độc giả đã có thêm góc nhìn về những nội dung mà ta tiếp xúc hằng ngày trên các nền tảng trực tuyến. Nâng cao nhận thức về hiện tượng “Thối não” là bước đầu tiên để phòng ngừa những hệ quả tiêu cực. Hãy giải trí một cách lành mạnh, có ý thức về hình ảnh đang diễn ra trước mắt để không làm “mục rữa” các chức năng nhận thức và sức khỏe tinh thần của chúng ta.
__________
Tham khảo và chọn lọc từ:
Is doom scrolling really rotting our brains? The evidence is getting harder to ignore - Siân Boyle (2024) - The Guardian.
‘Brain rot’ named Oxford Word of the Year 2024 - Oxford University Press (2024)
_______
Nguồn: Tâm lý Lumos
