16/05/2023
THÁI ĐỘ hơn TRÌNH ĐỘ, hiểu thế nào cho đúng?
Các bạn đi tìm việc chắc không xa lạ gì câu này. Tuy nhiên nghe nhiều nhưng đa số các bạn mình đã gặp(và phỏng vấn) lại hiểu chưa đúng hoặc chưa đầy đủ. Vậy nên đầu năm mình đã khai thông vấn đề này bằng cách viết hẳn một bài báo trên VnExpress (Link dưới cmt nhé, tránh bị quét).
1) “THÁI ĐỘ TỐT” hay bị hiểu nhầm là gì?
Nhầm lẫn phổ biến nhất là Thái độ tốt = Ngoan 😀. Tức là ngồi trước nhà tuyển dụng phải vâng ạ dạ thưa, không được nêu ý kiến, không được phản biện, không được cãi…
2) Tại sao lại có sự hiểu lầm trên?
Vì thứ nhất, nhiều ứng viên và nhà tuyển dụng còn mang tâm lý “xin việc”, nên dẫn đến UV thì rụt rè mà NTD thì hống hách 🙂
Thứ hai, HR là nghề mà không cần đào tạo đúng chuyên ngành vẫn vào được, ko giống như bác sĩ là cứ phải có cái bằng y trên tay rồi mới được làm. Mà đầu vào tạp nham là chất lượng sẽ hổ lốn, vàng thau lẫn lộn. Chính người làm HR còn ko biết thái độ tốt là như thế nào.
Thứ ba, đào tạo hướng nghiệp ở VN vẫn còn quá sơ khai, tập trung vào dạy kiến thức và chuyên môn nhiều quá.
3) Vậy hiểu sao cho đúng?
Nếu xem thái độ là một hàm số thì nó bao gồm tám biến:
- Khả năng tự truyền động lực
- Sự tự tin
- Sự lạc quan
- Tính hợp tác,
- Khả năng & mức độ sẵn sàng học hỏi
- Sự nhiệt tình
- Cam kết trong công việc
- Sự trung thực.
Khi bạn gia nhập một công ty, họ hoàn toàn có thể đào tạo bạn về chuyên môn (nếu bạn là fresh hay junior, còn ở cấp chuyên gia thì họ dùng luôn chuyên môn của bạn). Tuy nhiên, thái độ lại là thứ vốn đã được tích lũy trong con người từ khi bạn còn nhỏ, một phần do bẩm sinh, phần lớn thông qua quá trình giáo dục từ gia đình, nhà trường, xã hội và giáo dục chính mình. Thái độ là thứ công ty gần như không thể dạy hay thay đổi được, vì thế họ chọn những ứng viên có thái độ phù hợp với tiêu chí của mình
4) Các ví dụ
Lấy ví dụ về "khả năng tự truyền động lực". Trong buổi phỏng vấn, mình sẽ tìm kiếm xem bạn đi làm và phấn đấu vì ai. Nếu bạn có ước mơ, tìm cách để đạt được ước mơ đó, bạn đi làm vì bạn, vì một cuộc sống tốt đẹp hơn, để khẳng định bản thân và có chỗ đứng trong xã hội. Điều đó có nghĩa bạn có đủ năng lực tự tạo động lực cho chính mình.
Điều này cũng đồng nghĩa với việc bạn sẽ hoàn thành công việc vì bạn muốn như thế, không cần ai đó phải đi theo thúc giục, dọa nạt hay nịnh nọt. Những nhân viên như vậy có hiệu suất và thành tích công việc tốt hơn nhiều nhóm nhân viên phải chờ có ngoại lực tác động rồi mới làm việc. Mình thích nhóm "làm để có tiền", thay vì "có tiền rồi mới làm".
Yếu tố "tính hợp tác", chính là năng lực làm việc nhóm. Để trở thành một nhân viên giỏi, bạn chỉ cần rèn luyện cho cá nhân bạn là đủ. Nhưng để bắt đầu tiến bước lên quản lý, bạn phải học cách làm quen, phối hợp, cộng tác, từ đó mới có thể lãnh đạo người khác, đội nhóm của bạn mới là đội nhóm xuất sắc. Người quản lý ở cấp càng cao, quản lý càng nhiều người thì tính hợp tác của họ càng mạnh, hay nói cách khác là họ học tập và rèn luyện để làm việc được với nhiều nhóm người khác nhau.
Một ví dụ khác là sự tự tin. Mình thích những người dám đề xuất ý kiến và dám làm cái mới. Người tự tin khác người ngông cuồng ở chỗ họ hiểu chính mình chứ không nghĩ về những thứ hoang đường. Khi nói chuyện với họ, mình gần như không tìm thấy chữ "nhưng mà...". Trong khi những người khác bận sợ sệt, bận tìm kiếm sự đồng thuận từ người khác, bận chờ cơ hội..., họ đã đứng lên tự tìm kiếm cơ hội cho mình và giành được thứ mình muốn có.
Khả năng và mức độ sẵn sàng học hỏi cũng là một yếu tố cực kỳ quan trọng. Mình học được nhiều điều từ cuốn sách Mindset của Carol Dweck. Trong cuốn sách này, nữ tác giả phân loại tư duy thành Fixed Mindset (Tư duy bảo thủ) và Growth Mindset (Tư duy cầu tiến).
Fixed Mindset là loại hình tư duy của những kiểu người luôn cho rằng những gì xảy đến với mình chính là giới hạn khả năng và giá trị của bản thân. Fixed Mindset coi trọng sự thông minh dựa vào khả năng thiên bẩm, cho rằng mọi thứ đều có giới hạn ("fixed" tiếng Anh có nghĩa là "cố định").
Ngược lại, Growth Mindset cho phép chúng ta rời khỏi vùng an toàn của chính mình. Nhóm người ở loại tư duy này coi trọng và tin tưởng vào nỗ lực hơn là khả năng thiên bẩm, vào sự cố gắng không ngừng hơn là để những thước đo như kết quả bài test, điểm số, chỉ số IQ định nghĩa bản thân.
Những người có Growth Mindset luôn cảm thấy hứng thú khi gặp khó khăn và sẵn sàng đối mặt với thất bại như một cơ hội để học hỏi. Họ quan tâm đến duy nhất một câu hỏi: Mình sẽ học được gì sau thất bại? Và từ đó, họ sửa chữa sai lầm, rút kinh nghiệm cho những lần sau, hơn là quan tâm đến ánh nhìn của người khác.
5) Vậy trình độ đóng vai trò gì?
Nếu đọc kĩ những phần nêu trên, bạn sẽ tự thấy rằng không ai lạc quan, tự tin, cam kết, học hỏi, trung thực… mà lại có trình độ tồi cả. Thái độ quyết định trình độ. Người có giá trị cao thì thái độ của họ lại càng tuyệt vời.
Sưu tập từ Tâm sự gen Z